VIII SA/WA 292/24

VIII SA/Wa 292/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 lit. c i art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2422
art. 1 pkt. 1, art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b, art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 34 ust. 2, art. 35 ust. 1 i art. 45 ust. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. B. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych 1) uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2) zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego R. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 8 lutego 2024 r. nr [...] Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: ARiMR lub Agencja) poinformowała R. B. (dalej: skarżący, wnioskodawca lub strona) o odmowie przyznania pomocy w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" typ operacji "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Podstawę prawną działania organu stanowił art. 35 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2022 r., poz. 2422, 2433 i 2727), dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że przyczyną odmowy przyznania pomocy było ziszczenie się przesłanki określonej w § 17 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2101oraz z 2022 r. poz. 2653), dalej: rozporządzenie wykonawcze. W świetle tego przepisu, Agencja nie przyznaje pomocy, jeżeli przyznano mniej niż 1,5 punktu w przypadku obszaru, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. d tj. dla operacji zapewniających poprawę ogólnych wyników gospodarstwa w obszarze związanym z racjonalizacją technologii produkcji, wprowadzeniem innowacji, zmianą profilu produkcji, zwiększeniem skali produkcji, poprawą jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu.
Łączna liczba punktów przyznanych wnioskowi na podstawie kryteriów wyboru wyniosła 1 pkt. Powyższe wynikało z następującej punktacji wniosku strony:
• kryterium § 16 ust. 5 pkt 1 lit. a - liczba przyznanych punktów 0 - operacja obejmuje wyłącznie koszty budowy lub modernizacji budynków inwentarskich, w tym ich wyposażenia, lub magazynu paszowego, w tym jego wyposażenia,
• kryterium § 16 ust. 5 pkt 1 lit. b - liczba przyznanych punktów 0 - operacja obejmuje inwestycje, gdzie koszty budowy lub modernizacji budynków inwentarskich, w tym ich wyposażenia, lub magazynu paszowego, w tym jego wyposażenia, stanowią co najmniej 50% wszystkich kosztów operacji,
• kryterium § 16 ust. 5 pkt 2 - liczba przyznanych punktów 1 - operacja związana jest ze zwiększeniem skali produkcji rolnej, której realizacja wpłynie również na zwiększenie uczestnictwa w rynku - liczba punktów 1 (weryfikacji dokonano na podstawie Biznesplanu, w którym zawarta informacja jest w tym zakresie w wierszu "Czy zaplanowano zwiększenie skali produkcji rolnej" w tabeli 29, gdzie skarżący zaznaczył odpowiedź "TAK"),
• kryterium § 16 ust. 5 pkt 3 - liczba przyznanych punktów 0 - operacja związana jest ze zmianą profilu produkcji rolnej, której realizacja wpłynie również na zróżnicowanie produkcji rolnej w gospodarstwie (weryfikacji dokonano na podstawie Biznesplanu gdzie w tabeli 29 zarówno w wierszu "Czy zaplanowano zróżnicowanie działalności rolniczej" jak i w wierszu "Czy zaplanowano zmianę profilu produkcji (kierunku produkcji)" skarżący zaznaczył odpowiedź "NIE",
• kryterium § 16 ust. 5 pkt 4 lit. a - liczba przyznanych punktów 0 - w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy posiada certyfikat lub świadectwo potwierdzające, że uczestniczy w unijnym systemie jakości, o którym mowa w art. 16 ust 1 lit. a ppkt i, iii-v rozporządzenia nr 1305/2013, lub w krajowym systemie jakości, o którym mowa w art. 16 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach działania "Systemy jakości produktów rolnych i środków spożywczych" objętego programem, a operacja dotyczy produkcji objętej tym systemem,
• kryterium § 16 ust. 5 pkt 4 lit. b - liczba przyznanych punktów 0 - w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy posiada certyfikat potwierdzający uczestnictwo w unijnym systemie jakości, o którym mowa w art 16 ust. 1 lit. a ppkt ii rozporządzenia nr 1305/2013, a operacja dotyczy produkcji objętej tym systemem i suma powierzchni gruntów ornych, sadów, łąk trwałych i pastwisk trwałych w gospodarstwie objętych tym systemem stanowi co najmniej 50% sumy powierzchni gruntów ornych, sadów, łąk trwałych i pastwisk trwałych w tym gospodarstwie,
• kryterium § 16 ust. 5 pkt 5 - liczba przyznanych punktów 0 - jeżeli w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy podmiot ubiegający się o jej przyznanie ma nie więcej niż 40 lat,
• kryterium § 16 ust. 5 pkt 6 - liczba przyznanych punktów 0- operacja uwzględnia inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu (Skarżący w dostarczonym Biznesplanie, w którym jest zawarta informacja w tym zakresie w tabeli 29 "Punkty za planowane inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganie zmianie klimatu" wpisał wartość "0,000"),
• kryterium § 16 ust. 5 pkt 6a - liczba przyznanych punktów 0 - jeżeli do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy albo współposiadacz gospodarstwa, w którym będzie realizowana operacja, nie wystąpił o pomoc.
Podsumowując, Agencja wskazała, iż wspomniane kryteria muszą być odzwierciedlone również w dołączonych dokumentach, mowa tu o certyfikacie, który nie został dołączony do wniosku o przyznanie pomocy, pomimo uwzględnienia tej pozycji w pkt. VI tj. informacji o załącznikach we wniosku.
W skardze na opisane rozstrzygnięcie Skarżący wyjaśnił, że w dniu 18 lipca 2023 roku wysłał listem poleconym do Agencji wniosek o dofinansowanie operacji Modernizacji Gospodarstw Rolnych wraz z załącznikami. Wśród załączników znajdowała się potwierdzona kopia certyfikatu integrowanej produkcji, którą skarżący otrzymał 18 lipca 2023 r. Skarżący wskazał, iż w niewyjaśnionych okolicznościach dokument ten musiał zaginąć, o czym skarżący nie wiedział, ponieważ ARiMR go nie poinformowała o tym braku. Nadmienił, iż Agencja miała możliwość sprawdzenia czy wnioskodawca posiada Certyfikat Integrowanej Produkcji Roślinnej ponieważ jednostka certyfikująca tj. [...] sp. z o.o. C. [...] [...] D. w dniu 30 września 2023 roku wysłała do Agencji wykaz rolników którym wydano certyfikat IP. W wykazie znajdowała się informacja o certyfikacie Skarżącego. Skarżący wskazał, że w uzasadnieniu odmowy przyznania pomocy, ARiMR nie odniosła się do kwestii zaginięcia dokumentu twierdząc tylko, że dokument nie został dołączony.
W odpowiedzi na skargę ARiMR wniosła o jej oddalenie. Agencja wyjaśniła, że wniosek skarżącego uzyskał łącznie 1 pkt a powinien uzyskać minimum 1,5 pkt. Odnosząc się do certyfikatu podał, iż wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie wysłał On do ARiMR 18 lipca 2023 r. ww. certyfikatu, co wynika z akt sprawy, a dołączony do skargi certyfikat został złożony zbyt późno, bo na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Organ podniósł również, że wzywał Skarżącego do uzupełnienia braków wniosku, lecz Skarżący pomimo wezwań nie uzupełnił w sposób kompletny wniosku, co spowodowało odmowę przyznania pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę należało uwzględnić, ponieważ odmowa udzielenia pomocy skarżącemu jest co najmniej przedwczesna. Przede wszystkim należy wskazać, że w toku rozpoznawania wniosku doszło do naruszenia zasad związanych z jego prawidłową weryfikacją określoną w treści § 17 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym kolejność przysługiwania pomocy jest ustalana na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie pomocy oraz w dokumentach złożonych wraz z tym wnioskiem.
Pomoc na wspieranie rozwoju obszarów wiejskich uregulowana jest w przepisach unijnych i krajowych. W zakresie nieokreślonym w przepisach unijnych lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej, zastosowanie ma ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia. Zgodnie z art. 14 powołanej wyżej ustawy pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1.
W rozpoznawanej sprawie skarżący ubiegał się o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy tj. w ramach działania i poddziałania – inwestycje w środki trwałe - wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych Szczegółowe zasady i tryb przyznawania pomocy finansowej na operacje tego typu reguluje ww. rozporządzenie wykonawcze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 sierpnia 2015 r., wydane w oparciu o delegację z art. 45 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich.
Zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia innych niż określone w § 14 ust. 1, 1a i 3 wymagań lub został wypełniony nieprawidłowo, Agencja wzywa podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Stosownie do § 15 ust. a rozporządzenia wykonawczego, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pomimo wezwania nie usunął braków w wyznaczonym terminie, Agencja wzywa ponownie ten podmiot, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W myśl § 15 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pomimo powtórnego wezwania nie usunął wszystkich braków wskazanych przez Agencję, Agencja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 35 ust. 1 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z treścią art. 34 ust. 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, prowadzonych przez agencję płatniczą i podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu organ stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zasada legalizmu obliguje organy administracji do działania w sposób w pełni zgodny z prawem oraz do eliminowania wszelkich wad prawnych podejmowanych działań. Przy czym, w świetle obowiązujących zasad wytyczne udzielane przez organ powinny być jasne, jednoznaczne i zrozumiałe.
Warunkiem więc zaistnienia skutecznego prawa do odmowy przyznania pomocy z uwagi na występujące braki w dokumentacji wniosku jest dwukrotne wezwanie do usunięcia jego braków. Przy czym wezwanie to musi być zrozumiałe, jasne, czytelne i odnosić się do wcześniej złożonych dokumentów lub wyjaśnień wskazując, dlaczego nie zostały one uznane za wystarczające. Jest to pochodna wymogu działania zgodnie z zasadą praworządności.
W rozpoznawanej sprawie podkreślić należy, że odmówiono skarżącemu pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 17 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, albowiem wnioskowi przyznano mniej niż 1,5 pkt uzyskanych na podstawie kryteriów wyboru zawartych w § 16 ust. 5 tego rozporządzenia. Jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia, głównymi powodami nie uzyskania wymaganej ilości punktów, było niezałączenie certyfikatu lub świadectwa potwierdzającego, że wnioskodawca uczestniczy w krajowym lub unijnym systemie jakości.
Zdaniem Sądu kluczowa w tej sprawie jest treść wniosku, która jasno wskazywała, że skarżący posiada wymieniony w art. 16 ust. 1 lit. a lub lit. b rozporządzenia nr 1305/13. W odniesieniu do kryterium określonego w § 16 ust. 5 pkt 4a rozporządzenia wykonawczego organ miał podstawy do tego, aby przyjąć, że skarżący chciał uzyskać punkty za to kryterium, ponieważ uwzględnił on certyfikat w części VI tj. informacji o załącznikach do wniosku (poz. 20). Agencja w celu rozstrzygnięcia rozbieżności pomiędzy treścią wniosku a załączonymi dokumentami powinna wezwać Skarżącego do uzupełnienia braków wniosku przez złożenie stosownych certyfikatów, czego nie uczyniła. W aktach administracyjnych brak jest bowiem takiego wezwania czy wezwań. Organ przedwcześnie dokonał oceny wniosku na podstawie kryteriów wyboru zawartych w § 16 ust. 5. Organ powinien najpierw wezwać stronę do uzupełnienia braków wniosku zgodnie z procedurą określoną w § 15 rozporządzenia wykonawczego. Podkreślić należy, że w § 15 ust. 1 wskazano, do jakich wymagań nie można zastosować wezwań. Wymagania te zostały określone w 14 ust. 1, 1a i 3 rozporządzenia. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów (na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia): "§ 14.
1. Jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie został złożony:
1) w terminie, o którym mowa w § 10 ust. 2 pkt 1, lub
2) w sposób określony w § 12 ust. 1 zdanie drugie albo art. 42b ust. 2 ustawy
- Agencja pozostawia wniosek bez rozpatrzenia.
1a. Jeżeli do wniosku o przyznanie pomocy w przypadku operacji w obszarze nawadniania w gospodarstwie, w dniu jego złożenia, nie dołączono:
1) kopii decyzji zatwierdzającej projekt robót geologicznych na wykonanie ujęcia wód podziemnych wraz z kopią tego projektu, wykonanego zgodnie z przepisami Prawa geologicznego i górniczego - w przypadku gdy operacja obejmuje inwestycję dotyczącą wykonania ujęcia wód podziemnych wymagającą sporządzenia takiego projektu, a podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy nie posiada w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy pozwolenia wodnoprawnego oraz operatu wodnoprawnego, lub
2) kopii operatu wodnoprawnego - w przypadku gdy operacja obejmuje inwestycję dotyczącą:
a) wykonania ujęcia wód podziemnych lub powierzchniowych, na realizację której jest wymagane uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w § 13 ust. 3 pkt 18a lit. a, lub
b) poboru wód powierzchniowych lub podziemnych w celu nawadniania gruntów lub upraw, na realizację której jest wymagane uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, z wyłączeniem przypadku gdy operacja obejmuje również inwestycję dotyczącą wykonania ujęcia wód podziemnych, w przypadku której podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy dołącza dokumenty, o których mowa w § 13 ust. 3 pkt 18a lit. a lub d, lub,
3) (uchylony)
4) kopii zgłoszenia wodnoprawnego wraz z zaświadczeniem o niezgłoszeniu sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego - w przypadku gdy operacja obejmuje inwestycję wymagającą dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, lub
5) opinii w zakresie możliwości zaopatrzenia w wodę do celów nawadniania w gospodarstwie z wód podziemnych, sporządzonej przez osobę posiadającą kwalifikacje w zawodzie geolog w zakresie czynności polegających na wykonywaniu, dozorowaniu i kierowaniu pracami geologicznymi w kategorii IV lub V, określone w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - w przypadku gdy operacja obejmuje inwestycję dotyczącą wykonania ujęcia wód podziemnych, która nie wymaga sporządzenia projektu robót geologicznych na wykonanie ujęcia wód podziemnych, zgodnie z przepisami Prawa geologicznego i górniczego, lub uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie ujęcia wód podziemnych
- Agencja pozostawia wniosek bez rozpatrzenia.
3. Jeżeli we wniosku o przyznanie pomocy nie wskazano adresu podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych lub podmiot ten pisemnie poinformował o rezygnacji z ubiegania się o pomoc, wniosek pozostawia się bez rozpatrzenia."
W powyższym katalogu brak jest certyfikatu lub świadectwa potwierdzającego, że wnioskodawca uczestniczy w krajowym lub unijnym systemie jakości. Tym samym organ winien w trybie § 15 rozporządzenia wykonawczego wezwać Skarżącego do uzupełnienia tych braków wniosku, czego nie uczynił.
W związku z powyższym naruszono art. art. 35 ust. 1 i art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a także § 15 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego niezastosowanie.
W tym stanie rzeczy, kontrolowane rozstrzygnięcie nie zostało wydane w postępowaniu respektującym wymogi prawa i musiało zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną i wezwie stronę do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie pomocy w trybie określonym w § 15 rozporządzenia wykonawczego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wpis (200 zł) uiszczony przez skarżącego.