VIII SA/Wa 286/22

VIII SA/Wa 286/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-08-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Leszek Kobylski /sprawozdawca/
Marek Wroczyński
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Sygn. powiązane
III OSK 127/23 - Wyrok NSA z 2025-10-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2022r. znak [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. ( dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") z dn. 10 lutego 2022r. nr [...], na podstawie której ww. organ po rozpoznaniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. od decyzji z dn. 9 listopada 2021r. znak [...] Burmistrza S. odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia zamierzonego przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. polegającej na budowie instalacji do chowu zwierząt ( zespołu 9 kurników wraz z niezbędną infrastrukturą ) w miejscowości O. na działkach nr ewid. [...] gm. S. – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Rozstrzygnięcie organu nastąpiło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 22 czerwca 2016 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. zwróciła się o wydanie decyzji środowiskowej dla planowanej inwestycji, polegającej na budowie instalacji do chowu zwierząt (zespołu 9 kurników wraz z niezbędną infrastrukturą) w miejscowości O. na działkach nr ewid. [...] gm. S.. Do wniosku dołączony został raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Z dokumentacji sprawy wynika, że w ramach planowanego przedsięwzięcia planuje się wykonanie 9 kurników, 9 zespołów silosów paszowych, 9 wag paszowych, budynku kotłowni, ujęcia własnego (studni głębinowej), hydroforni oraz stacji uzdatniania wód ze zbiornikiem odstojnika. pomieszczenia do magazynowania odpadów z konfiskatorem, myjki dezynfekcyjnej, wagi najazdowej, dwóch zbiorników przeciwpożarowych, trzech zbiorników na ścieki technologiczne, pomieszczenia agregatu prądotwórczego i stacji trafo. dwóch placów manewrowych, wewnętrznych sieci komunikacyjnych, sanitarnych i energetycznych, budynku socjalno - biurowego oraz zbiornika na ścieki bytowe. Powierzchnia zabudowy ww. obiektów inwentarskich będzie wynosiła ok. 34.700 m2. W budynkach tych prowadzony będzie chów drobiu do 712.530 sztuk brojlerów (2850 DJP) - brojlerów kurzych do 4 tygodnia cyklu, w systemie ściółkowym. Zgodnie z przedłożoną dokumentacją, do 5 tygodnia chowu w wyżej wymienionych budynkach znajdowało się będzie 646.470 sztuk brojlerów kurzych (2586 DJP), a po 5 tygodniu cyklu - 576.810 sztuk brojlerów kurzych (2307 DJP).
Planowane przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane na podstawie &2 ust.1 pkt.51 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ( DZ. U 2016r., poz.71, dalej jako: "rozporządzenie")do przedsięwzięć dla których obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko jest obligatoryjny.
Burmistrz S. wystąpił do właściwych organów o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. w dniu 9 sierpnia 2016 r. wydał pozytywną opinię sanitarną w tym przedmiocie. Podobnie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. postanowieniem z 28 listopada 2016 r. uzgodnił przedsięwzięcie i określił warunki jego realizacji.
W rezultacie przeprowadzonego postępowania w przebiegu którego organy zarówno I instancji ( Burmistrz S.) oraz organ odwoławczy ( SKO w R.) wydawały decyzje, które były przedmiotem odwołań i uchylenia, Burmistrz S. w dniu 18 lipca 2018 r. wydał kolejną decyzję na podstawie której ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do chowu zwierząt. Decyzją Kolegium z dnia 23 października 2018 r. znak: [...] utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2020 r. sygn. akt: VIII SA/Wa 3/19 uchylono decyzje obu instancji, powyższy wyrok stał się prawomocny.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podniósł, że organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wspomniane wyżej naruszenie polegało na tym, iż wbrew art. 15 i 138 kpa w związku z art. 7 i 77 § 1 i 107 § 3 kpa, organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie na skutek wniesionego odwołania, ograniczył się jedynie do przytoczenia przebiegu sprawy i pobieżnej oceny zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz częściowo zarzutów podniesionych w odwołaniu. Przede wszystkim Sąd podniósł, że organ I instancji nie dokonał oceny czy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko rzetelnie przedstawia analizę wszystkich wariantów. Brak dokonania oceny raportu, w tym oceny poszczególnych wariantów przez organ I instancji, brak odniesienia się czy przedstawiona wariantowość nie stanowi charakteru pozornego, czy poszczególne warianty różniły się pod względem rozwiązań technologicznych, oddziaływaniem hodowli drobiu na środowisko nie pozwala Sądowi stwierdzić, ze faktycznie organ dokonał prawidłowej oceny wybranego wariantu przez Inwestora.
Konkludując Sąd stwierdził, że iż obowiązkiem organów było dokonanie oceny prawnej i faktycznej sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami. W sytuacji zatem gdy przepisy te stanowią, iż jeden z podstawowych dowodów w sprawie - raport oddziaływania inwestycji na środowisko, przedkłada inwestor, rolą orzekającego w sprawie organu, było między innymi: dokonanie jego oceny, jak każdego dowodu w celu ustalenia, wpływu planowanej inwestycji na zdrowie ludzi oraz przeprowadzenie analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem, czy jest on wystarczający do zaopiniowania planowanego zamierzenia inwestycyjnego w zakresie uprawnień przysługujących organowi. Powyższym obowiązkom, w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie uchybiły. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wskazania Sądu.
Po zwrocie akt do organu, Kolegium rozpoznając sprawę stwierdziło, że przedstawione warianty realizacji inwestycji nie spełniają wymogów określonych przez Sąd, a wynikających z powołanych przepisów ustawy, w związku z czym decyzją z dnia 16 marca 2021 r. uchylono decyzją Burmistrza S. przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazano przy tym, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Pismem z dnia 5 maja 2021 roku Burmistrz S. wezwał Inwestora do złożenia uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Wnioskodawca przy piśmie z dnia 16 czerwca 2021 r. przekazał opracowanie pn.: "Uzupełnienie nr 5 do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko". Przedstawiono w nim korektę racjonalnego wariantu alternatywnego nazwanego wariantem "2". Od wariantu wnioskowanego różni się on sposobem ogrzewania kurników, a w konsekwencji wielkością emisji do powietrza. Stwierdzono, że wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest jednocześnie racjonalnym wariantem alternatywnym. Wyrażono również zgodę na wskazanie w decyzji wariantu "2", jako wariantu dopuszczonego do realizacji. Ponadto uzupełniono informacje odnośnie analizy uciążliwości zapachowej, a także inwentaryzacji przyrodniczej.
Ponadto Wnioskodawca przy piśmie z dnia 16 sierpnia 2021 r. przekazał opracowanie pn.: Uzupełnienie nr 6 do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko". W jego treści w sposób negatywny ustosunkowano się do wezwania z dnia 14 lipca 2021 r. Stwierdzono, że przepisy ustawy nie wskazują wprost na konieczność przedstawienia trzech różnych wariantów. Co więcej art. 66 ust. 1 pkt 5 lit a ustawy nie wyklucza możliwości tożsamości jednego z przedstawionych wariantów z racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Ponadto uzasadniono wybór przedstawionych wcześniej dwóch realnych do wykonania wariantów.
Organ I instancji po dokonaniu analizy uzupełnienia nr 6 do raportu stwierdził, że nadal nie wykonano wezwania. W piśmie z dnia 31 sierpnia 2021 r. wyjaśnił na potrzebę uzupełnienia raportu o kolejny wariant realizacji przedsięwzięcia. Wskazał przy tym, że żądanie organu wynika nie tylko z przepisów ustawy, ale jest również wykonaniem wiążących zaleceń WSA w Warszawie przedstawionych w wyroku z dnia 16 stycznia 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/19.
W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawcy w piśmie z dnia 27 września 2021 r. stwierdził, że nie ma potrzeby dodatkowego uzupełniania przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Zwrócono uwagę, że organ nadinterpretuje uzasadnienie i oceny, które nie zostały wyrażone w wyroku Sądu. Podkreślono, że Inwestor wskazał prawidłową liczbę wariantów realizacji planowanej inwestycji. Poszczególne warianty różnią się od siebie ze względu na rodzaj stosowanej technologii i jej wpływ na środowisko. Nie ma zatem przeszkód aby przedstawiony racjonalny wariant alternatywny był jednocześnie racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska.
Decyzją z dnia 9 listopada 2021 r. znak: [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza S. odmówiono określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia zamierzonego przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w P., polegającej na budowie instalacji do chowu zwierząt (zespołu 9 kurników wraz z niezbędną infrastrukturą) w miejscowości O. na działkach nr ewid. [...] gm. S..
Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożył pełnomocnik [...] sp. z o.o. z siedzibą w P., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla Inwestycji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 77 ust. 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego i pominięcie danych wynikających z Raportu Środowiskowego oraz uzupełnień, a także pozytywnych uzgodnień i opinii,
- art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 Ustawy Środowiskowej, poprzez dowolne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz uznanie, że Inwestor nie przedstawił 3 wariantów realizacji Inwestycji oraz sposobu ich oddziaływania na środowisko, pomimo, że z zebranego materiału dowodowego (Raport Środowiskowy, uzupełnienia do Raportu) wynika, że Inwestor opisał wariant I proponowany, wariant II alternatywny - różniący się od wariantu I proponowanego przez Inwestora - rozwiązaniami technologicznymi, które będą wpływały na oddziaływanie na środowisko, oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska (będący jednocześnie wariantem II - alternatywnym);
-art. 106 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 1 pkt. 1) w zw. z art. 77 ust. 1 pkt. 1) Ustawy Środowiskowej, poprzez odmowę uwzględnienia postanowienia wydanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., który uzgodnił pozytywnie realizację Inwestycji, w tym w szczególności uznał, że parametry Inwestycji nie naruszają obowiązujących przepisów i w konsekwencji poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację Inwestycji.
Kolegium rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym stwierdziło, że z uwagi na nie wypełnienie przez wnioskodawcę wezwań kierowanych przez organ I instancji doprowadzono do sytuacji, w której przedłożony Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko pozostał niekompletny.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia SKO podniosło, że przedłożony przez wnioskodawcę Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie zawiera wymaganych art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy opisu trzech różniących się od siebie wariantów realizacji przedsięwzięcia, tj. po pierwsze, wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, po drugie racjonalnego wariantu alternatywnego, po trzecie wariant najkorzystniejszego dla środowiska, a także uzasadnienia ich wyboru. W tej sytuacji organy rozpoznające sprawę nie mają możliwości dokonania obiektywnej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i weryfikacji proponowanego do realizacji wariantu, który mógłby być zaakceptowany w pozytywnej decyzji kończącej postępowanie. Brak wspomnianego trzeciego wariantu, czy też co wnioskuje odwołujący się przyjęcie tożsamości dwóch wymaganych ustawą wariantów skutkuje brakiem tzw. "siatki porównawczej".
Brak ten nie pozwalała organowi na dokonanie wymaganej prawem oceny skutków oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Co więcej braku tego nie mogło konwalidować pozytywne uzgodnienie RDOŚ w W.. Postanowienie RDOŚ w W. z dnia 28 listopada 2016 r. było tylko jednym z dowodów w sprawie, które podlegało swobodnej ocenie, dokonywanej przez pryzmat całości zgromadzonego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie PPIS wydało pozytywną opinię odnośnie do planowanego przedsięwzięcia. Choć ta nie miała charakteru wiążącego dla organu orzekającego, to oczywistym jest, że niepodzielenie stanowisk organów specjalistycznych wymagało uzasadnienia. Jednocześnie podkreśliło, że wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się jedynie w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego oraz w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający. Natomiast pozytywne stanowisko organu uzgadniającego nie obliguje automatycznie organu prowadzącego postępowanie główne, w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli ten ostatni organ z uzasadnionych przyczyn nie akceptuje któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych w postanowieniu organu uzgadniającego. Organ występujący o uzgodnienie, którym w niniejszej sprawie jest Burmistrz S. powinien bowiem za każdym razem dokonywać weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to on ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania, a zatem również za warunki przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z tego względu zarzuty odwołującego się o związaniu pozytywnym uzgodnieniem RDOŚ są nietrafne.
Wreszcie Kolegium podniosło, że stwierdziło pozorność przedstawionego przez inwestora wariantu alternatywnego. W tym zakresie Kolegium przywołało, że w uzupełnieniu do raportu z dnia 25 sierpnia 2020 r. szczegółowo opisano:
Wariant I - proponowany przez wnioskodawcę (wg założeń pierwotnej wersji raportu)
Wariant II - racjonalny wariant alternatywny, różniący się od Wariantu I metodą mycia kurnika, a w związku z tym różnym zużyciem wody i ilością wytwarzanych ścieków. W wariancie I zakładano mycie kurników za pomocą myjki ciśnieniowej, a w Wariancie II za pomocą węża ogrodowego i szczotki. Pozostałe elementy planowanej inwestycji, jak też miejsce jej lokalizacji, obsada zwierząt itd. nie uległy zmianie. Oczywistym jest, że takie zmiany w zakresie sposobu czyszczenia i utrzymania higieny w budynkach miały wpływ m.in. na zużycie wody i produkcję ścieków. Oba pozwalają na produkcję w wielkości wnioskowanej przez inwestora, były możliwe do realizacji pod względem ekonomicznym. Kolegium uznało je jednak za działanie pozorne, o czym mowa w decyzji z dnia 16 marca 2021 r. Po skierowanych przez Burmistrza wezwaniach wnioskodawca dokonał korekty raportu w zakresie racjonalnego wariantu alternatywnego nazwanego wariantem "2". Tym razem od wariantu wnioskowanego różni się on sposobem ogrzewania kurników oraz wielkością emisji do powietrza. Zamiast dotychczas rozważanego ogrzewania przy wykorzystaniu kotłów węglowych, przewidziano ogrzewanie gazowe (nagrzewnicami gazowymi). Pozostałe elementy wchodzące w skład fermy, jak też proces produkcji pozostały by identyczne jak przy wariancie I. Co nie pozostaje bez znaczenia, przedstawione warianty nie różnią się od siebie emisją do środowiska hałasu, czy też związków odorogennych w tym m.in. amoniaku, siarkowodoru. Mając na względzie tego rodzaju ustalenia, Kolegium przyjęło stwierdzenie, że wariantowanie przedsięwzięcia w Raporcie dokonano w sposób pozorny, a dodatkowo wg danych zawartych w opracowaniu, jak też ocen wyartykułowanych przez autorów opracowania, trudne jest wskazanie, który z wariantów jest w rzeczywistości realnym i przy tym najkorzystniejszym dla środowiska.
Reasumując, powyższe uchybienia raportu, tj. faktyczny brak opisu racjonalnego wariantu alternatywnego, jak też brak racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, w konsekwencji również brak wskazania jednoznacznej argumentacji pozwalającej na uznanie wariantu za najkorzystniejszy dla środowiska każdorazowo musi być uznane za wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania. Skoro zaś wnioskodawca jednoznacznie odmówił uzupełnienia Raportu oczekując rozstrzygnięcia na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, koniecznym było wydanie decyzji dla niego negatywnej.
Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 16 marca 2022r. wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. ( dalej "skarżąca") reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1/ art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ("Ustawa Środowiskowa"), poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie, że wariant alternatywny realizacji inwestycji nie może być jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, pomimo, że zgodnie z powołanymi powyżej przepisami konieczne jest wskazanie wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, który to wariant może być zarówno wariantem proponowanym przez inwestora, jak też wariantem alternatywnym;
2/ art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 Ustawy Środowiskowej, poprzez dowolne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz uznanie, że Inwestor nie przedstawił 3 wariantów realizacji Inwestycji oraz sposobu ich oddziaływania na środowisko, pomimo, że z zebranego materiału dowodowego (Raport Środowiskowy, uzupełnienia do Raportu) wynika, że Inwestor opisał wariant I proponowany, wariant II alternatywny - różniący się od wariantu I proponowanego przez Inwestora - rozwiązaniami technologicznymi, które będą wpływały na oddziaływanie na środowisko, oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska (będący jednocześnie wariantem II - alternatywnym);
3/ art. 7, 77 oraz 80 k.p.a w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 Ustawy Środowiskowej, poprzez pominięcie zebranego materiału dowodowego oraz uznanie, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2020 roku, sygn. akt VIII Sa/Wa 3/19, sąd wskazał wiążące dla Organu II instancji wskazówki w zakresie konieczności wskazania trzech różnych realizacji inwestycji, pomimo, że sąd nie formułował takich wniosków w wydanym wyroku;
4/ art. 106 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 1 pkt. 1) w zw. z art. 77 ust. 1 pkt. 1) Ustawy Środowiskowej, poprzez odmowę uwzględnienia postanowienia wydanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., który uzgodnił pozytywnie realizację Inwestycji, w tym w szczególności uznał, że parametry Inwestycji nie naruszają obowiązujących przepisów i w konsekwencji poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację Inwestycji.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie w zaskarżonej decyzji oraz decyzji Burmistrza S. z dnia 9 listopada 2021 roku, znak [...].
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja SKO w R. w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do chowu zwierząt ( zespołu 9 kurników po obsadzie 2850 DJP brojlerów kurzych wraz z niezbędną infrastrukturą) w miejscowości O. gm. S..
Powyższa decyzja jest ponadto przedmiotem kontroli w warunkach art. 153 p.p.s.a., gdyż prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dn. 16.01.2020r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/19 uchylone zostały poprzednie rozstrzygnięcia w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację ww. przedsięwzięcia, a w uzasadnieniu powyższego orzeczenia zostały zawarte wskazania i ocena prawna co do dalszego postępowania w sprawie.
Przepis ten określa zaś, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem rozstrzygnięcia. Należy przy tym zauważyć, że istotą związania wykładnią prawa wyrażoną przez sąd jest niewątpliwie zapewnienie większej jednolitości orzecznictwa oraz ograniczenie ponownego zaskarżenia orzeczenia wydanego przez sąd I instancji. Ocena prawna i wskazania zawarte w orzeczeniu Sądu z mocy art. 153 p.p.s.a. wiążą w sprawie sądy oraz organ ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Unormowane w tym przepisie związanie oznacza, że zarówno organy, jak i sądy orzekające w danej sprawie są zobowiązane do podporządkowania się wyrażonemu wcześniej w orzeczeniu sądu poglądowi w pełnym zakresie, aż do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, chyba że wyrażony wcześniej przez sąd pogląd stał się nieaktualny wskutek zmiany stanu prawnego lub okoliczności faktycznych sprawy (por.: wyroki o sygn. akt II OSK 838/17 i II OSK 269/18 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie okoliczności stanu faktycznego i stan prawny nie uległ zmianie, ocena prawna wyrażona w cyt. wyroku WAA w Warszawie była tak dla SKO w R., jak i orzekającego aktualnie Sądu wiążąca.
Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko normują przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257; - dalej jako u.u.i.ś.).
Zgodnie z przepisem art. 75 ust. 1 pkt 2 u.u.i.ś. organem właściwym do przeprowadzenia postępowania w pierwszej instancji był Burmistrz S..
Stosownie do przepisu art. 59 ust.1 u.u.i.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:
1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.
Kwalifikacja planowanego przedsięwzięcia następuje w oparciu o przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71; dalej jako: "Rozporządzenie").
Stosownie do § 2 ust.1 pkt 51 Rozporządzenia do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza). Ponadto zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się również przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie lub montażu przedsięwzięć realizowanych lub zrealizowanych wymienionych w ust. 1, jeżeli ta rozbudowa, przebudowa lub montaż osiąga progi określone w ust. 1, o ile progi te zostały określone.
Jak wynika z akt administracyjnych, w przypadku projektowanej inwestycji maksymalna obsada kurcząt brojlerów ma osiągnąć obsadę 2850 DJP ( raport z 2016 r. o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko), wobec czego nie budzi wątpliwości, że inwestycja ta należy do przedsięwzięć objętych powyższą regulacją.
Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że inwestycja ta wypełnia dyspozycję § 2 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia, co także przesądza o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
W przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, stosownie do treści art. 74 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś., do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć m.in. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Wymaganą treść raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określono w art. 66 u.u.i.ś. Gdy ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest przeprowadzana w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ zobowiązany jest uzgodnić warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 77 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś.).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wymogi te zostały spełnione, albowiem decyzja Burmistrza S. została poprzedzona uzgodnieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. oraz opinią Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S..
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Aby opracowanie to w każdym przypadku zawierało informacje niezbędne do zakończenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, w art. 66 u.u.i.ś. określono elementy, które powinien zawierać każdy raport oddziaływania na środowisko. I tak z ust.1 tego przepisu wynika, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać m.in. opis planowanego przedsięwzięcia (pkt 1), opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (pkt 2), opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia (pkt 4), oraz opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5).
Rozumienie przepisów art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b ustawy nie może abstrahować od okoliczności konkretnej sprawy. Przy takim zastrzeżeniu należy, co do zasady, opowiedzieć się za stanowiskiem, według którego, przepis ten jednoznacznie stanowi, że raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać opis analizowanych wariantów. Dotyczy to więc nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, lecz także racjonalnego wariantu alternatywnego, jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska łącznie oczywiście z uzasadnieniem ich wyboru. Dyspozycja art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy wymaga także określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko w aspekcie każdego z analizowanych wariantów (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1376/12; wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 89/16). Należy dodać, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czyli spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości w rozumieniu dyspozycji art. 66 ustawy ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2013 r. o sygn. II OSK 2105/11, LEX nr 1340187).
W ocenie Sądu przedstawiony przez inwestora raport (po jego uzupełnieniu poprzez złożenie aneksu ( uzupełnienie nr [...] do raportu) z dn. 16 czerwca 2021r. oraz aneksu ( uzupełnienia nr [...] do raportu z dn. 16 sierpnia 2021r.), po przeprowadzeniu jego analizy i weryfikacji prawidłowości nie spełnia wymogów art. 66 ust.1 pkt 5 u.u.i.ś.
Powołując się na wskazany wyżej przepis, podnieść należy, że przepisy prawa zasadniczo nie określają wymagań, jakie winien spełniać wariant alternatywny, poza tym, że ma to być według art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a u.u.i.ś., wariant "racjonalny", a więc "rozumny, rozsądny, przemyślany". Oznacza to zatem, że w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie można poprzestać na wskazaniu wariantu. Opis wariantów musi być jednocześnie opisem dokładnym i wyjaśniającym wszystkie istotne aspekty przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko, co służy zarówno jego ocenie przez organ, jak i realizacji celu, jakiemu służy ocena oddziaływania na środowisko, tj. wyborowi rozwiązania najbardziej optymalnego z punktu widzenia interesu inwestora oraz zasad ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju (wyrok WSA w Poznaniu z 5 maja 2011 r., IV SA/Po 293/11, wyrok NSA z 11 maja 2011 r., II OSK 548/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ).
Z przedłożonego Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynika, że wnioskodawca rozważa możliwość realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do chowu zwierząt (zespołu 9 kurników wraz z niezbędną infrastrukturą) w dwóch wersjach (wariantach), różniących się od siebie jedynie sposobem ogrzewania kurników oraz wynikającą z tego wielkością emisji do powietrza. Nie powinno budzić zatem wątpliwości, że Raport ten nie zawiera opisu trzeciego wariantu. Podkreślić należy, że w ocenie wnioskodawcy realizacja planowanej inwestycji wg każdej z przedstawionych przez niego wersji jest realnie możliwa do wykonania. Wyraził on przy tym jednoznaczne stanowisko, że zaakceptuje pod tym względem wybór dokonany przez organy. Niemniej jednak oświadczenie takie na tym etapie postępowania jest nieznaczące. Zdaniem organów przedłożony Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia wymagań stawianych przepisami ustawy, a wnioskodawca mimo kilku skierowanych do niego wezwań w tej sprawie uznał, że opracowanie to nie zawiera braków, a organy nietrafnie odczytują ocenę wyrażoną przez Sąd. Uważa on, że nie tylko przedstawiono w raporcie wymaganą ilość wariantów realizacji przedsięwzięcia, ale też różnią się one od siebie pod względem technologicznym i wielkości emisji do powietrza.
Sąd w tym zakresie podziela stanowisko organu, że przedstawienie wariantu alternatywnego jest w raporcie iluzoryczne - tak żeby on był wskazany, a jego warunki w każdym przypadku są niemożliwe do spełnienia przez wnioskodawcę.
Z raportu wynika więc, że rozpatrywany jest jeden konkretny wariant lokalizacyjny. Natomiast wariant wnioskodawcy jest jednocześnie w raporcie uznany za najkorzystniejszy dla środowiska.
Warto odnotować, że w orzecznictwie i piśmiennictwie słowo "wariant", w kontekście raportu, jest rozumiane jako inne opracowanie, inne wykonanie, odmiana, modyfikacja, wersja. Kwestie praktyczne związane z treścią raportu obejmują lokalizację przedsięwzięcia, zagospodarowanie terenu, rozwiązania dotyczące obiektów zewnętrznych, sieci transportu, zasilania, organizacji robót, doboru materiałów, czasu realizacji oraz inne (patrz: wyrok NSA z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1472/15 oraz powołany tam: G. Dobrowolski, "Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach", Toruń 2011, s. 189).
Sąd oczywiście w pełni akceptuje wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym, art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. jednoznacznie stanowi, że opis wariantów musi przedstawiać opis trzech niezależnych wariantów spełniających kryteria wymienione w tym przepisie: wariant inwestorski, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie może zostać utożsamiony z wariantem inwestorskim.(wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2849/17 dostępny w CBOSA).
Nie można się natomiast zgodzić ze skarżącą spółką, że dopuszczalnym jest aby wariant najkorzystniejszy dla środowiska był jednocześnie racjonalnym wariantem alternatywnym. W takiej bowiem sytuacji trudno byłoby doszukać się potrzeby przedstawiania w Raporcie trzech wariantów, skoro i tak dwa z nich miałyby być identyczne. Byłoby to zaprzeczeniem idei jakiej towarzyszyło wprowadzenie takiej regulacji, zgodnie z którą to właśnie z rzetelnego opisu wariantów organy miałyby nieść wiedzę na temat możliwego oddziaływania przedsięwzięcia poczynając od wariantu proponowanego do realizacji, poprzez racjonalny wariant alternatywny, przy zestawieniu ich z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Brak wspomnianego trzeciego wariantu, czy też według poglądu skarżącej spółki, przyjęcie tożsamości dwóch wymaganych ustawą wariantów skutkuje brakiem tzw. "siatki porównawczej".
Uznając zatem za niezasadny zarzut skarżącego, dotyczący stanowiska oparcia się organu na fałszywych przesłankach, jakoby racjonalny wariant alternatywny musiał przewidywać zmianę lokalizacji przedsięwzięcia względem tzw. wariantu inwestorskiego, należy wyjaśnić, że ustawa nie wprowadza definicji "racjonalnego wariantu alternatywnego", niemniej jednak celem takiego uregulowania jest wskazanie przez inwestora takiego rozwiązania, które może stanowić alternatywę dla wariantu przedsięwzięcia przez niego wybranego. Ponadto, posłużenie się w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. pojęciem "racjonalnego" wariantu alternatywnego oznacza, że opisywane w raporcie warianty nie mogą mieć charakteru pozornego ani nie mogą być abstrakcyjne z powodu braku możliwości obiektywnych ich zastosowania i z góry skazane na niepowodzenie, lecz muszą to być warianty możliwe do rzeczywistego wprowadzenia.
Zarówno wybór konkretnego wariantu przez inwestora, jak również ocena dokonywana przez organ muszą uwzględniać wszystkie elementy podlegające analizie, zgodnie z art. 66 u.u.i.ś. Oznacza to, że nie jest wystarczające wyjaśnienie przez inwestora, że np. realizacja określonego wariantu jest uzasadniona pozytywnymi skutkami ekonomicznymi.
Odnosząc się zaś do tożsamości racjonalnego wariantu alternatywnego i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, Sąd stoi na stanowisku, jak już wspomniano powyżej, że warianty te powinny być różne, pomimo, że tak jak w niniejszej sprawie, w pewnym stopniu warianty te mogą się pokrywać.
Stąd jako niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi z pkt. 1-2 skargi kwestionujące prawidłowość ocen organów odnośnie prawidłowego przedstawienia w raporcie wymaganych ustawowo wariantów realizacji przedsięwzięcia.
Sąd w składzie rozpoznającym skargę nie podziela także zarzutu z pkt. 3 skargi, tj. w zakresie nadinterpretowania wskazań zawartych w wytycznych uzasadnienia sądu w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 3/19. Sąd podziela stanowisko organów, że skoro w niniejszej sprawie przepisy prawa w zakresie opisu wariantowania realizacji przedsięwzięcia w raporcie nie uległy zmianie, to nie można rozszerzająco interpretować oceny Sądu twierdząc, że wyrażono w niej zgodę na dopuszczenie, aby przedłożony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawierał opis jedynie dwóch różniących się od siebie wariantów, a nie co najmniej trzech.
Wreszcie odnosząc się do zarzutów skargi dotyczącego naruszenia art. 80 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. w zw. z art. 106 kpa poprzez nieuwzględnienie stanowiska zawartego w pozytywnym uzgadniającym planowane przedsięwzięcie postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., w sytuacji, gdy według skarżącej spółki treść uzgodnienia Regionalnego Dyrektora była wiążąca dla organu prowadzącego postępowanie, Sąd wyjaśnia, że podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 339/15, że pozytywne uzgodnienie nie obliguje organu prowadzącego do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w sytuacji, gdy organ z uzasadnionych przyczyn nie akceptuje któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych w postanowieniu organu uzgadniającego.
Sądowi znane jest orzecznictwo, wskazujące na wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyrażający się w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 marca 2011 r., IV SA/Po 751/2010). Nie oznacza to, że w przypadku stanowiska pozytywnego organu uzgadniającego organ prowadzący postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia jest związany powyższym uzgodnieniem. Może on bowiem, jak wskazuje powołane wyżej orzecznictwo, przy spełnieniu określonych warunków wydać decyzję negatywną.
Podsumowując wskazać należy, że wbrew zarzutom skargi postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie, uwzględniło wszystkie okoliczności mające znaczenie dla sprawy, nie naruszając przy tym przepisów k.p.a., ani też przepisów szczególnych, w tym przede wszystkim ustawy środowiskowej, w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi jako niezasadnej.