VIII SA/Wa 271/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-06-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznazasiłek rodzinnydodatki do zasiłkukryterium dochodowedochód rodzinydziałalność gospodarczazwolnienie podatkoweskładki na ubezpieczenie społeczneustawa o świadczeniach rodzinnychkodeks postępowania administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego z powodu błędnego ustalenia dochodu rodziny, wskazując na konieczność prawidłowego uwzględnienia zwolnień podatkowych i składek.

Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy odmowę przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków. Skarżący kwestionował sposób ustalenia dochodu rodziny, argumentując, że przychód zwolniony z podatku powinien być pomniejszony o stratę. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące dochodu, zwłaszcza w kontekście przychodów zwolnionych z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT, nie ustalając prawidłowo, czy żona skarżącego opłacała składki na ubezpieczenie społeczne, które mogłyby pomniejszyć dochód.

Przedmiotem sprawy była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta odmawiającą F. K. zasiłku rodzinnego i dodatków. Organy uznały, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium dochodowe. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniu dochodu, wskazując, że przychód zwolniony z podatku powinien być pomniejszony o stratę z działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a.). Sąd podkreślił, że przychody podlegające opodatkowaniu pomniejsza się o koszty uzyskania przychodu, należny podatek, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Strata z działalności gospodarczej nie może być odliczona od dochodu w rozumieniu tej ustawy. Sąd zakwestionował również sposób ustalenia dochodu z przychodu wolnego od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT, wskazując, że organy nie ustaliły, czy żona skarżącego opłacała składki na ubezpieczenie społeczne, które mogłyby pomniejszyć ten przychód. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanej wykładni prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Dochód rodziny ustala się zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, które precyzują, jakie przychody i jakie odliczenia są dopuszczalne. Przychody zwolnione z podatku dochodowego, np. na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT, mogą być pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, ale nie o stratę z działalności gospodarczej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że strata z działalności gospodarczej nie może być odliczona od dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zakwestionował również sposób ustalenia dochodu z przychodów zwolnionych z podatku, podkreślając konieczność prawidłowego uwzględnienia składek na ubezpieczenie społeczne, których brak ustalenia przez organy był wadliwy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.ś.r. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Kryterium dochodowe dla przyznania zasiłku rodzinnego wynosi 674,00 zł miesięcznie na osobę.

u.ś.r. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja dochodu, w tym przychodów podlegających opodatkowaniu (lit. a) i przychodów wolnych od podatku (lit. c).

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis dotyczący zwolnień podatkowych, w tym pkt 148 i 153, które były przedmiotem sporu.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania sądu granicami skargi.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

u.s.u.s. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązek ubezpieczeń społecznych osób prowadzących pozarolniczą działalność.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędne ustalenie dochodu rodziny przez organy administracji, w szczególności poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących przychodów zwolnionych z podatku i pominięcie konieczności ustalenia opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie odliczania kosztów uzyskania przychodu i straty z działalności gospodarczej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji oparta na błędnym założeniu, że strata z działalności gospodarczej nie może być odliczona od dochodu, podczas gdy skarżący sugerował inne podejście do przychodów zwolnionych z podatku.

Godne uwagi sformułowania

Strata powstała przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie została wymieniona w ww. regulacji, to nie jest uprawnione i możliwe odliczenie jej od dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie jest też uprawnione odliczenie starty, która powstała po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów od przychodów. Nie jest zatem wykluczone, iż żona skarżącego skoro podlegała ubezpieczeniu społecznemu, opłacała składki na ubezpieczenie społeczne. Okoliczność ta nie została w sprawie ustalona.

Skład orzekający

Marek Wroczyński

przewodniczący

Cezary Kosterna

członek

Justyna Mazur

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania dochodu rodziny na potrzeby świadczeń socjalnych, zwłaszcza w kontekście przychodów zwolnionych z podatku dochodowego i działalności gospodarczej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dochodowej rodziny i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak skomplikowane mogą być przepisy dotyczące świadczeń socjalnych i jak ważne jest prawidłowe ustalenie dochodu rodziny, zwłaszcza gdy w grę wchodzą zwolnienia podatkowe i działalność gospodarcza. Jest to istotne dla wielu rodzin.

Czy strata z firmy może pomniejszyć dochód do zasiłku? Sąd wyjaśnia zawiłości przepisów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 271/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 5 ust. 1, art. 3 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 14 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej także: Kolegium, organ odwoławczy lub SKO) z 14 lutego 2024r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O. (dalej także: Wójt, organ I instancji) odmawiającą F. K. (dalej także: skarżący) zasiłku rodzinnego na dzieci: J. Z., M. J. J. oraz M. Z. - rodz. K., a także dodatków do zasiłku rodzinnego, to jest z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę J. Z. oraz na córkę M. J.
i dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę J.
i syna M. Z..
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Wójt Gminy Odrzywół decyzją z dnia 29.12.2023 r. odmówił skarżącemu świadczenia rodzinnego w formie zasiłku rodzinnego wnioskowanego na dzieci: J. Z. K., M. J. K., J. K., M. Z. K., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wnioskowanego na J. Z. K., M. J. K., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, wnioskowanego na J. K. i M. Z. K..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż po rozpatrzeniu złożonego przez skarżącego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego i analizie przedstawionych dokumentów dotyczących sytuacji rodzinnej i dochodowej ustalił, że nie zostało spełnione kryterium do przyznania świadczeń o jakie skarżący występował na okres zasiłkowy 2023/2024. Wskazał, iż za 2022r. rodzina skarżącego uzyskała dochód z tytułu prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej w kwocie netto 80 685,87 zł, co dało miesięcznie na osobę
1 120,64 zł netto, dochód z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci w kwocie 2 725,16 zł, co dało miesięcznie 37,85 zł netto na osobę. Razem miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie skarżącego wyniósł 1 158,49 zł, a kryterium dochodowe wynosi 674 zł netto.
Wskazał jednocześnie, iż kwota przekroczenia dochodu na osobę jest większa niż przysługująca kwota świadczeń.
Z tych względów organ I instancji odmówił skarżącemu prawa do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2023/2024.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Podniósł, iż kryterium dochodowe, które stało się podstawą odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń nie zostało ustalone należycie. Wskazał, iż organ I instancji pominął, że w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest dosłownie określone, że dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U.
z 2022 r., poz. 2647, 2687 i 2745 oraz 2023 r., poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Opodatkowane przychody firmy wyniosły 102 074,74 zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły 145 460,44 zł, co daje stratę w wysokości 43 385,70 zł. To daje wynik dochodu rocznego w kwocie 42 142,30 zł, który znacząco zmienia ogląd sytuacji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wskazaną na wstępie
i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przypomniało na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie.
Wskazało następnie, iż z akt sprawy wynika, że skarżący (żonaty) złożył w dniu 30.11.2023r. wniosek o ustalenie, na okres zasiłkowy 2023/2024 - zasiłku rodzinnego na dzieci, to jest na: J. K. (ur. [...].02.2017r.), M. K. (ur. [...].09.2018r.), M. K. (ur. [...].02.2021r.) i J. K. (ur. [...].05.2022r.), dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę J. (dodało, iż wniosek o ten dodatek nie dotyczył M. K., stąd nieuprawnionym było uwzględnianie przez organ tego dodatku w sentencji zaskarżonej decyzji), a także dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna M. i córkę J.. We wniosku podano, że rodzina składa się z 6 osób (skarżącego, żony N. oraz czworga ww. dzieci).
Kolegium wskazało na art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2023r., poz.390 ze zm., także jako: u.ś.r., ustawa o świadczeniach rodzinnych), z których wynika, że prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu lub faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 674,00 zł. Podniosło, iż w okresie zasiłkowym 2023/2024, odnoszącym się do niniejszej sprawy, ustalając dochód rodziny należało uwzględnić sumę przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny uzyskanych w roku 2022, czyli w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust.4-4c (art.3 pkt 2a u.ś.r.).
Wskazując na art. 3 pkt 1 lit. a oraz art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r. podniosło, iż według danych z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów skarżący oraz jego żona nie osiągnęli w 2022r. dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach wskazanych w art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. Dochodami rodziny były natomiast - jak wynika to
z weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów - dochody niepodlegające opodatkowaniu wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r.,
a mianowicie: ulga na dzieci w wysokości 2 725,16 zł, a także dochód pochodzący
z przychodu wolnego od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynoszący 85 528,00 zł, który zwolniony został ze składki na ubezpieczenie społeczne. Uznało zatem, że kwota tego przychodu mogła zostać pomniejszona jedynie o składki na ubezpieczenie zdrowotne, to jest o kwotę 4 842,13 zł i w związku z tym dochód z tego tytułu wynosił – 80 685,87 zł (85 528,00 zł – 4 842,13 zł). Zaznaczyło, że dochód pochodzący z powyższego tytułu jest przychodem wolnym od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tak więc nie może być pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, lecz jedynie o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne - co wynika wprost z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy. Łączny dochód rodziny w 2022r. podlegający uwzględnieniu wyniósł więc 83 411,03 zł (2 725,16 zł + 80 685,87 zł), miesięczny – 6 950,92 zł, zaś na osobę w rodzinie (6 osób) — 1 158,49 zł.
Z powyższego Kolegium wywiodło, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy, wynoszące 674,00 zł.
Przywołało zatem art. 5 ust. 3, art. 5 ust. 3a i art. 5 ust. 3b u.ś.r., wyjaśniając jednocześnie, że zasiłek rodzinny na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia wynosi - 124,00 zł miesięcznie, natomiast do 5 roku życia - 95,00 zł miesięcznie, dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wskazany w art. 14 ustawy - 100,00 zł jednorazowo, zaś dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej - 95,00 zł miesięcznie. Dodało, że w niniejszej sprawie badane jest prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego od 1.11.2023r. (początek okresu zasiłkowego) do 31.10.2024r. (koniec okresu zasiłkowego). Dochód rodziny (miesięczny) wyniósł 6 950,92 zł, natomiast kryterium dochodowe dla tej rodziny wynosi 4 044,00 zł (674 zł x 6 osób). Zatem dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe
o kwotę 2 906,92 zł. Kwota zasiłków rodzinnych przysługujących na 4 dzieci od 1.10.2023r. do 31.10.2024r. wynosi zaś 5 256,00 zł (124 zł x 2 + 95,00 x 2 x 12 miesięcy), co miesięcznie daje kwotę 438,00 zł, kwota dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na 1 dziecko - 100 zł, co miesięcznie wynosi - 8,33 zł oraz kwota dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na 2 dzieci – 2 280,00 zł, co miesięcznie wynosi 190,00 zł. Łączna miesięczna kwota tych świadczeń za okres od 1.11.2023r. do 31.10.2024r. wynosi więc - 636,33 zł.
Kolegium wskazało zatem, iż z powyższych obliczeń wynika, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego wynosząca 2 906,92 zł jest wyższa od łącznej kwoty świadczeń przysługujących w okresie od 1.11.2023r. do 31.10.2024r., wynoszącej 636,33 zł miesięcznie. Nie została więc spełniona również dyspozycja art. 5 ust. 3a u.ś.r., który to przepis wymaga, aby łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz
z dodatkami była wyższa od kwoty, o którą został przekroczony dochód. Stwierdziło zatem, że nie zostało spełnione zarówno kryterium dochodowe wskazane w art. 5 ust. 2 u.ś.r., jak też przesłanki do wypłaty wnioskowanych świadczeń w sposób wskazany
w art. 5 ust. 3 - 3c tej ustawy. W ocenie Kolegium decyzję jak zgodną z prawem należało zatem utrzymać w mocy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. W myśl art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast
w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo
w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych względów niż w niej wskazane.
Organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wskazując, iż zostało przekroczone kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także kwota przekroczenia dochodu jest większa od kwoty przysługujących świadczeń, co sprawia, że także
w myśl art. 5 ust. 3a u.ś.r. brak jest podstaw do przyznania wnioskowanych świadczeń. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do braku podstaw do przyznania ww. świadczeń. Wskazał jednocześnie nie spełnienie zarówno kryterium dochodowego z art. 5 ust. 2 u.ś.r., jak i przesłanki do wypłaty wnioskowanych świadczeń w sposób wskazany w art. 5 ust. 3 – 3c tej ustawy. Podniósł także, iż skarżący i jego małżonka nie osiągnęli w 2022 r. dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach wskazanych w art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. Dochodami rodziny były natomiast dochody niepodlegające opodatkowaniu wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r., to jest ulga na dzieci w wysokości 2 725,16 zł, a także dochód pochodzący
z przychodu wolnego od podatku od osób fizycznych wynoszący 85 528,00 zł, który został zwolniony ze składki na ubezpieczenie zdrowotne, to jest kwotę 4 842,13 zł
i w związku z tym dochód z tego tytułu wynosił 80 685,87 zł. Zaznaczyło przy tym, iż dochód pochodzący z powyższego tytułu jest przychodem wolnym od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tak więc nie może być pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, lecz jedynie o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, co wynika wprost z art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r.
Zdaniem skarżącego zaś, wbrew ustaleniom orzekających w sprawie organów nie mieli z żoną faktycznego dochodu w wysokości podanej w argumentacji organów obu instancji. Skarżący podczas rozprawy wskazał, iż jego zdaniem przychód zwolniony od podatku powinien być pomniejszony o kwotę straty. Wówczas byłby to dochód żony.
Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. Jak wynika z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Treść art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazuje, że przychody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a zatem m.in. przychody osiągane z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wchodzące w skład dochodu rodziny, na podstawie którego z kolei organ pomocy społecznej dokonuje ustalenia dochodu przypadającego na osobę w rodzinie, mogą zostać pomniejszone jedynie o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wyliczenie to ma charakter zamknięty, a nie przykładowy. Tym samym skoro strata powstała przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie została wymieniona w ww. regulacji, to nie jest uprawnione i możliwe odliczenie jej od dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Co więcej, to, co podlega odliczeniu od dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, celem ustalenia dochodu rodziny na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zostało pozostawione uznaniu organów administracji. Organy administracyjne są natomiast bezwzględnie związane obowiązującymi w tym zakresie przepisami, jako że błędne ustalenie dochodu rodziny i przyjęcie do wyliczenia zaniżonego dochodu członka rodziny, a w konsekwencji nieuprawnione przyznanie
i wypłacenie stronie świadczenia rodzinnego, mogłoby stanowić okoliczność wypełniającą przesłanki do uznania takiego świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25.01.2023 r. w sprawie III SA/Kr 1246/22, LEX Nr 3503013).
Z powyższego wynika zatem, iż twierdzenia skarżącego (karta 27 akt sądowych), z których wynika, że przychód żony, który został zwolniony od podatku powinien być pomniejszony o kwotę straty i wówczas wartość ta dawałaby jej dochód, nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika bowiem z wcześniejszych wywodów oraz treści art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. dochód stanowią przychody podlegające opodatkowaniu pomniejszone
o wymienione w tym przepisie kwoty, w tym koszty uzyskania przychodu. Brak jest zatem podstaw do odliczenia na potrzeby ustalenia dochodu, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych, kosztów uzyskania przychodu od przychodów zwolnionych od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nie jest też uprawnione odliczenie starty, która powstała po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów (145 460,44 zł) od przychodów (102 074,74 zł; PIT – 36 dot. żony skarżącego, str. 24 akt podatkowych organu I instancji).
Trafnie zatem wskazuje Kolegium, iż skarżący i jego żona nie osiągnęli w 2022 r. przychodów podlegających opodatkowaniu na zasadach wskazanych w art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r.
Rodzina posiadała jednak inne dochody, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r. W tym względzie wątpliwości Sądu budzi stwierdzenie Kolegium, iż dochodem rodziny był dochód pochodzący z przychodu wolnego od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o podatku od osób fizycznych wynoszący 85 528,00 zł, który został zwolniony ze składki na ubezpieczenie zdrowotne, to jest o kwotę 4 842,13 zł. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2022 r. PIT-36 złożonym przez skarżącego przy odwołaniu nie wynika bowiem, aby przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej zwolnione od podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 85 528,00 zł podlegały zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1128 ze zm.). W części D ww. dokumentu PIT-36 nie zaznaczono bowiem zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ale zaznaczono zwolnienie dla rodzin 4+, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie deklarowane przychody zostały uzyskane
z pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak zaś wynika z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy
z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r. wynika, iż ilekroć w ustawie jest mowa
o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 152 lit. c, pkt 153 lit. c oraz pkt 154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanych według zasad określonych w art. 27 i art. 30c tej ustawy, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne. Jak zaś wynika
z art. 21 ust. 1 pkt 153 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są przychody podatnika do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł, osiągnięte z pozarolniczej działalności gospodarczej, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30c albo art. 30ca albo ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym w zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych - który w roku podatkowym w stosunku do co najmniej czworga dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4c, z uwzględnieniem art. 6 ust. 4e i 8, wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało, lub sprawował funkcję rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą, a w przypadku pełnoletnich uczących się dzieci - wykonywał ciążący na nim obowiązek alimentacyjny albo sprawował funkcję rodziny zastępczej, z zastrzeżeniem ust. 39 i 44-48. Nie jest zatem wykluczone, iż żona skarżącego skoro podlegała ubezpieczeniu społecznemu, opłacała składki na ubezpieczenie społeczne. Okoliczność ta nie została w sprawie ustalona. Z informacji pochodzącej z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów (karta 9 akt organu
I instancji) nie wynika czy składka taka była uiszczana, wskazano bowiem na brak danych (b.d.) w tym przedmiocie. Z informacji z systemu informatycznego ZUS (karta 10 akt organu I instancji) uzyskano jedynie informację o składkach na ubezpieczenie zdrowotne o treści - brak danych. Z akt administracyjnych nie wynika zatem czy żona skarżącego uiszczała w badanym okresie składki na ubezpieczenie społeczne, a jeśli tak to w jakiej kwocie. Tymczasem, jeśli składki takie były uiszczane, także o ich kwotę powinien zostać pomniejszony uzyskany przez żonę skarżącego przychód zwolniony od podatku dochodowego, wykazany w ww. zeznaniu podatkowym.
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, w podsumowaniu dokonanych ustaleń i przeprowadzonego wywodu (str. 4) wskazano także, iż nie zostało spełnione m.in. kryterium dochodowe z art. 5 ust. 2 u.ś.r., bez wskazania na okoliczności, które uzasadniałby zastosowanie w sprawie tej podstawy prawnej.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogły doprowadzić do błędnego ustalenia kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania wnioskowanych świadczeń,
a zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mogło być przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium zobowiązane będzie uwzględnić powyższą ocenę prawną i wskazania wynikające z powyższych wywodów. Należy bowiem prawidłowo wskazać podstawę prawną, mającą zastosowanie do ustalenia kryterium dochodowego oraz ustalić czy istotnie miało miejsce przekroczenie kryterium dochodowego, a w szczególności czy żona skarżącego w badanym okresie opłacała składki na ubezpieczenie społeczne podlegające odliczeniu od przychodu wolnego od podatku na podstawie art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r. Ustaleń tych Kolegium może dokonać we własnym zakresie, przy udziale organu I instancji, ewentualnie zastosować art. 138 § 2 k.p.a., przy jednoczesnym wykazaniu podstaw do zastosowania tej podstawy prawnej.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak
w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI