VIII SA/Wa 268/24

VIII SA/Wa 268/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 627
art. 45 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 759
par.  20 ust. 3 pkt 1, par. 21 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz  zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności  gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi H. Ł. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi H. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 7.02.2024 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 23.10.2023 r. nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniu 30 maja 2022 r. H. Ł. złożył w Mazowieckim Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014 - 2020, wraz z załącznikami i biznesplanem stanowiącym załącznik do wniosku o przyznanie pomocy, dla którego w drodze decyzji nr [...] w dniu 24.11.2022 r. przyznano pomoc finansową na operacje typu "Premie dla młodych rolników" (...) z zastrzeżeniem dopełnienia warunków tej decyzji. Jednym z warunków w/w decyzji było nabycie lub wejście w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan. Zgodnie ze zobowiązaniem wynikającym z tabeli IV biznesplanu "Oświadczenie o posiadanych i/lub zadeklarowanych do przejęcia działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego przedstawionego w biznesplanie skarżący wskazał, że w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia warunkowej decyzji przyznającej pomoc działki ewidencyjne m. in. o numerach: [...] oraz [...] staną się własnością młodego rolnika.
W/w decyzją z 24.11.2022 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał skarżącemu pomoc finansową na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków w wysokości 150 000,00 zł.:
"1. jeżeli nie były spełnione w dniu wydania decyzji o przyznaniu pomocy:
a) nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarska, którego rozwoju dotyczy biznesplan;
b) rozpoczęcia jako kierujący prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie, o którym mowa w lit. a, polegającej w szczególności na prowadzeniu gospodarstwa osobiście, na własny rachunek i we własnym imieniu, ponoszeniu kosztów w związku z prowadzeniem tego gospodarstwa i czerpaniu korzyści z jego prowadzenia. Przy czym uznaje się, że osoba prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tej działalności;
c) ubezpieczenia na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie jako rolnik;
d) uzyskania wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
e) rozpoczęcia prowadzenia ewidencji przychodów i rozchodów w gospodarskie najpóźniej w dniu rozpoczęcia realizacji biznesplanu, chyba że beneficjent jest zobowiązany do prowadzenia księgi przychodów i rozchodów lub księgi rachunkowej, lub ewidencji przychodów i rozchodów na podstawie odrębnych przepisów;
2. rozpoczęcia realizacji biznesplanu;
3. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – w przypadku, gdy w związku z realizacja biznesplanu wymagane jest uzyskanie takiej decyzji. "
Decyzję nr [...] doręczono stronie 1.12.2022 r., zatem termin na dopełnienie warunków z decyzji upłynął 1.09.2023 r.
W dniu 2.08. 2023 r. skarżący złożył w Mazowieckim Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność I raty pomocy, wraz z załącznikami. W dniu 3.10.2023 r. organ I instancji, wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych we wniosku o płatność I raty pomocy, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, poprzez dostarczenie m. in. dokumentów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości działka ewidencyjna nr [...] w miejscowości W. W., gm. P., woj. Mazowieckie oraz działki ewidencyjnej nr [...] położona w miejscowości W., gm. G., woj. Mazowieckie wchodzących w skład gospodarstwa, a zadeklarowanych w biznesplanie (tabela nr 4) jako własność.
W dniu 13.10.2023 r. wnioskodawca udzielił odpowiedzi na wezwanie i złożył akt notarialny nr [...] z 13.10.2023 r., w którym w § 3 M. i Z. B. małż. Ł. oświadczają, że niezabudowaną nieruchomość oznaczoną nr [...] o pow. 1,1667 ha oraz niezabudowaną nieruchomość oznaczoną nr [...] o pow. 0,5700 ha darują synowi H. M. Ł., a obdarowany H. M. Ł. oświadcza, że darowiznę tę przyjmuje. W § 5 aktu zapisano, iż wydanie przedmiotowych nieruchomości Obdarowanemu nastąpiło w styczniu 2021 r., a z dniem dzisiejszym przechodzą na Obdarowanego korzyści i ciężary z tym posiadaniem związane. W złożonym wyjaśnieniu Skarżący oświadczył, iż od 2021 r. jest posiadaczem działki ew. nr [...] i [...] położonych jw., co potwierdzają złożone wnioski o przyznanie płatności obszarowej, który może złożyć tylko i wyłącznie użytkownik działki. W dniu 3.10.2023 r. wystosowano do Strony informację o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań.
W dniu 23.10.2023 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków wskazując, iż zgodnie z deklaracją w biznesplanie H. Ł. zobowiązał się przejąć na własność w terminie 9 miesięcy od dnia odebrania w/w decyzji z 24.11.2022 r. działki o nr ew. [...] i [...] i aczkolwiek ich posiadaczem był już od 2021 r. to ich właścicielem stał się w dniu 13.10.2023 r., czyli z chwila podpisania aktu notarialnego. Termin 9 miesięcy minął w dniu 1.09.2023 r., czyli warunek wskazany w decyzji z 24.11.2022 r. nie został spełniony.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 142, poz. 2380); dalej: "rozporządzenie" poprzez przyjęcie, że beneficjent nie dopełnił warunków zastrzeżonych w decyzji nr [...] w postaci nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa rolnego, którego rozwoju dotyczy biznesplan, ze względu na okoliczność objęcia przewidzianych w biznesplanie gruntów rolnych w posiadanie przed upływem 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, a nie nabycie prawa własności tych gruntów pomimo, że z literalnego brzmienia decyzji o przyznaniu pomocy wynika, iż beneficjent został zobowiązany do "nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa" a zatem samo wejście w posiadanie przed upływem terminu, a następnie nabycie prawa własności tych gruntów wypełnia powyższy warunek. W ocenie odwołującego się ze względu na powyższe zgodnie z § 4 ust. 4 pkt 1 rozporządzania wystarczającym dowodem potwierdzającym wejście w posiadanie gospodarstwa i rozpoczęcia działalności jest złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich czego beneficjent dokonał w kampanii wnioskowej w 2023 r. Wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postepowania w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej.
Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżoną decyzją z 7.02.2024 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 23.10.2023 r. podzielając ustalenia i oceny organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów z odwołania wskazał, że istotnie skarżący składał od 2021 r. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, w których zgłaszał m. in. działki o nr [...] i [...], co świadczy że prowadzi działalność rolniczą, dysponuje działkami, co potwierdzają wnioski o przyznanie płatności obszarowych, jednak nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do w/w działek które wchodziły w skład gospodarstwa w okresie wejściowym, a jest to warunek wynikający z § 20 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Wraz z wnioskiem o pierwszą ratę płatności należy przedłożyć dokument potwierdzający wejście w posiadanie lub nabycie gospodarstwa , którego rozwoju dotyczy biznesplan.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: błędną wykładnię przepisu § 19 ust. 2 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 i uznaniu, iż skarżący nie spełnił wymaganych wymogów prawnych już w dniu wydania decyzji o przyznaniu pomocy. Podniósł, że z w/w przepisu można odczytać normę, iż decyzję o przyznaniu pomocy wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez beneficjenta, w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji następujących warunków: 1/ jeżeli nie były spełnione w dniu wydania decyzji o przyznaniu pomocy; 2/ nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan. Skarżący wszedł w posiadanie gospodarstw, których rozwoju dotyczył biznesplan już w 2021 r., a więc spełnił wymogi prawne już w dniu wydania decyzji. Był posiadaczem samoistnym działek nr [...] i [...], zatem nie budzi wątpliwości, iż wywiązał się z warunków od których uzależnione było przyznanie mu pomocy finansowej. Wskazał, że nie powinien on ponosić negatywnych konsekwencji błędnego zaznaczenia w formularzu aplikacyjnym, iż jest właścicielem działek których dotyczył biznesplan, a właścicielem stał się de facto po terminie wywiązania się z warunków.
Podniósł, na marginesie, iż w decyzji z 7.02.2024 r. wpisano (na samym końcu pisma ) błędny podmiot, którego decyzja dotyczy. Organ wskazał P. W., przy czym sprawa dotyczy H. Ł., co świadczyć może o braku dopełnienia należytej staranności organu przy rozpatrywaniu sprawy, jej niedostatecznej analizie i nieodpowiedzialnym podejściu do rozpoznania sprawy skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Należy wskazać, że kwestie dotyczące warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, dalej: "rozporządzenie" wydane w oparciu o delegację ustawową, tj. art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego no rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lato 2014-2020 ( t. j. Dz. U. z 2018r. poz.627 ) dalej ,,Ustawa".
W przedmiotowej sprawie kluczowym są warunki na jakich została przyznana pomoc zawarte w decyzji z 24.11.2022 r. a mianowicie nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan. Termin na dopełnienie przez Skarżącego warunków określonych w wydanej w dniu 24.11.2022r. decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu ,,Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania ,,Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 wynosił 9 miesięcy od doręczenia przedmiotowej decyzji. Decyzja o przyznaniu pomocy została doręczona w dniu 1.12.2022 r. czyli termin 9 miesięcy liczony od daty doręczenia decyzji upływał w dniu 1.09.2023 r.
Poza sporem pozostaje, iż Skarżący do wniosku o płatność pierwszej raty pomocy na operacje typu ,,Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania ,,Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 nie dołączył dokumentów potwierdzających nabycie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan. Skarżący zaplanował (w złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy i zatwierdzonym decyzją o przyznaniu pomocy) utworzenie gospodarstwa zgodnie z tabelą 4 Oświadczenie o posiadanych i/lub zadeklarowanych do przejęcia działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwo rolnego przedstawionego w biznesplanie o powierzchni 8,87 ha użytków rolnych. W skład gospodarstwa miały wejść między innymi działki nr [...] i nr [...]. Podkreślenia wymaga, że działki nr [...] i nr [...] zgodnie z biznesplanem miały zostać nabyte przez Skarżącego na własność. Zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego Strona do wniosku o płatność powinna dołączyć dokumenty potwierdzające własność nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan. W przedmiotowej sprawie Skarżący w dniu 2.08.2O23 r., złożył wniosek o płatność pierwszej raty pomocy, deklarując tym samym, iż założenia biznesplanu będącego podstawą do wydania decyzji o przyznaniu pomocy, zostały zrealizowane. Czyli w analizowanym przypadku oznacza to iż w chwili składania przedmiotowego wniosku działki nr [...] i nr [...] zostały przez Skarżącego nabyte na własność. Zgodnie z decyzją o przyznaniu pomocy finansowej – pkt 1 a) decyzji i pkt 6 ust. 1 lit a) (pouczenie) - Strona została zobowiązana do przedłożenia w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia ww. decyzji wniosku o płatność pierwszej raty pomocy wraz z dokumentami potwierdzającymi tytuł prawny do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa - termin na spełnienie powyższych warunków upływał Skarżącemu w dniu 1.09.2023 r. Natomiast Skarżący nabył przedmiotowe działki w dniu 13.10.2023 r. na podstawie umowy darowizny, a zatem po upływie 9-cio miesięcznego terminu. Termin 9 miesięcy na realizację zobowiązań przez Stronę skarżącą, wskazany w przepisach rozporządzenia, jest terminem materialnoprawnym, w związku z czym nie może być przez organ zmieniony ani przywrócony. Terminów prawa materialnego, co nie jest kwestionowane, ani w orzecznictwie, ani w doktrynie, nie można przywrócić. Jedynie terminy zawite, a więc dotyczące czynności procesowych są przywracalne. Do terminów materialnoprawnych nie mają więc zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 58-60), dotyczące możliwości przywrócenia terminu przewidzianego przez prawo dla dopełnienia określonej czynności procesowej.
Mając na uwadze, że Skarżący w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji nie dopełnił warunku zawartego w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej, tj. nabycia własności całego gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan w terminie do dnia 1.09.2023 r., prawidłowym było wydanie przez organ, zgodnie z przepisem § 21ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu ,,Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania ,,Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż poza sporem pozostaje okoliczność zobowiązania się Strony w biznesplanie do nabycia na własność całego gospodarstwa rolnego, w tym działek nr [...] i [...], w terminie 9 miesięcy od daty doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. W decyzji z 24.11.2022 r. w pkt 6 ust. 1 pkt a) pouczenia wskazano jednoznacznie, iż Skarżący zobowiązany jest do wniosku o płatność I raty pomocy, najpóźniej w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia niniejszej decyzji dołączyć m.in. dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa. W pkt 7 wskazano, iż w przypadku niespełnienia zobowiązań lub nieprzedłożenia dokumentów pomoc nie jest wypłacana lub podlega zwrotowi. Zatem wykładnia całej decyzji wraz z pouczeniem i zobowiązaniem Strony z biznesplanu prowadzi do wniosku, iż Skarżący zobowiązał się do nabycia gospodarstwa na własność również działek które nabył na własność aktem notarialnym z 13.10.2023 r. Zatem nie wywiązanie się z przyjętego zobowiązania rodzi skutki w postaci wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy.
Zasadnie zarzuca skarga, iż w przedostatnim akapicie skarżonej decyzji organ błędnie wpisał P. W., jako beneficjenta decyzji o przyznaniu pomocy finansowej, zamiast Skarżącego. Analiza treści całej decyzji prowadzi do wniosku, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem treść całej decyzji, poza tym jednym zdaniem (w którym zawarty jest ów akapit) dotyczy niewątpliwie Strony Skarżącej.
W konsekwencji powyższych ustaleń niezasadny jest również zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu § 21 ust 2 rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy.
Wobec powyższego Sąd skargę oddalił - art. 151 p.p.s.a.