VIII SA/WA 266/25

VIII SA/Wa 266/25 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Leszek Kobylski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 1 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w sprawie ze skargi B. J. na działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przekazania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do sądu powszechnego postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 4 marca 2025r. B. J. (dalej: strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: organ, ZUS) w osobie jego pracownika r. pr. M. W., która – w ocenie skarżącej – wbrew jej woli i intencji przekazała wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kierowanej do Prezesa ZUS, do Sądu Okręgowego w R., czym miała pozbawić skarżącą prawa do sądu i prawa do obrony na etapie przedsądowym, istotnym pod względem dowodowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Wyjaśnił, iż decyzją z dnia z dnia 4 grudnia 2024r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. stwierdził, że B. J. jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Kwota zadłużenia za okres od lipca 2019r. do lutego 2022r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę liczonymi na dzień wydania decyzji wynosi 57.411,33 zł.
Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, zgodnie z treścią art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
O sposobie i terminie wniesienia odwołania od decyzji Zakładu z dnia 4 grudnia 2024r. znak: [...] skarżąca została poinformowana w pouczeniu znajdującym się pod uzasadnieniem skarżonej decyzji z dnia 4 grudnia 2024r.
Pismem z dnia 14 lutego 2025r. znak: [...], na które powołuje się skarżąca, została ona poinformowana, że jej odwołanie od decyzji Zakładu z dnia 4 grudnia 2024r, zostało przekazane do Sądu Okręgowego w R. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - zgodnie z właściwością.
Sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym w R. pod sygn. akt [...].
Organ wskazał, iż działanie pracownika Zakładu radcy prawnego M. W. nie było zatem sprzeczne z prawem, a przeciwnie - odwołanie zostało przekazane do organu (sądu okręgowego) właściwego do rozpoznania sprawy, zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową sądu. Pracownik Zakładu działał w oparciu o przepisy prawa i z zachowaniem należytej staranności tak, aby środkowi odwoławczemu skarżącej nadać właściwy bieg.
Przekazując odwołanie skarżącej do sądu, w żaden sposób nie została także zamknięta jej droga dowodzenia i dochodzenia swoich racji. Sąd prowadzi postępowanie dowodowe, a skarżąca - jako strona postępowania sądowego - ma prawo do przedstawiania swoich twierdzeń i składania wniosków dowodowych celem obrony swoich praw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Tytułem wstępu należy wskazać, że sąd zobowiązany jest do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: "p.p.s.a."). Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której skarga dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej w odniesieniu do aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2, 2a i 3 p.p.s.a. Przepisy te konkretyzują w głównej mierze zasadę pozytywnego określania właściwości sądów administracyjnych.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 5 p.p.s.a. sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach:
1) wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej;
2) wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi;
3) odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa;
4) wiz wydawanych przez ministra właściwego do spraw zagranicznych lub konsulów, z wyjątkiem wiz:
a) o których mowa w art. 2 pkt 2-5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego
Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. UE L 243 z 15.09.2009, str. 1, z późn. zm.).
Z powyższych przepisów wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 180 § 1 k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 1a) ustalania płatnika składek; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W myśl art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten ustanawia zatem regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez Zakład w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wyposażenie sądu ubezpieczeń społecznych w kompetencję merytorycznego rozstrzygania spraw ubezpieczenia społecznego dotyczy każdej sprawy, także sprawy dotyczącej ustalenia wymiaru składek i ich poboru, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Powołane wyżej przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidują, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwe są sądy powszechne. Zasadą jest więc orzekanie przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o prawach lub obowiązkach stron na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego (por. wyrok SN z 8 stycznia 2014 r., II UK 242/13). Wyjątki określone zostały w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., który stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, rozpoznającego niniejszą sprawę tylko zakres przedmiotowych spraw określony w powołanym art. 83 ust. 4 u.s.u.s. został poddany kognicji sądownictwa administracyjnego. Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, zgodnie z ww. treścią art. 83 ust. 2 u.s.u.s., przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
Zgodnie z treścią art. 4778 § 1 K.p.c. do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, w wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych.
W myśl art. 4779 § 1 K.p.c. odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji wydanych przez ten zespół, wnosi się; na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia.
Z treści powyższych przepisów jednoznacznie zatem wynika, że od decyzji w sprawie określenia wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że wniesiona skarga na działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przekazania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do sądu powszechnego nie podlega kognicji sądu administracyjnego, a zatem sąd ten nie może orzekać, co do czynności podjętych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sprawie, która nie mieści się w zakresie jego właściwości rzeczowej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za niedopuszczalną i stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.