VIII SA/Wa 261/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2016-10-28
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościgospodarka nieruchomościamicel wywłaszczeniaterminyzbycie nieruchomościprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a nieruchomość została zbyta przez gminę.

Skarga dotyczyła odmowy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele budowy ulicy i parkingów. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez funkcjonowanie parkingu od 1989 roku. Dodatkowo, sąd wskazał, że zbycie nieruchomości przez gminę na rzecz osób fizycznych uniemożliwia jej zwrot, nawet gdyby przesłanki zwrotu były spełnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę H. S. na decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele budowy ulicy G. wraz z parkingami. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Sąd uznał, że cel ten został zrealizowany, co potwierdza ponad dwudziestoletnie funkcjonowanie parkingu na przedmiotowej nieruchomości, mimo że nie było to bezpośrednie wykonanie przez Skarb Państwa czy gminę, a przez podmioty dzierżawiące. Dodatkowo, sąd powołał się na uchwałę NSA, zgodnie z którą zbycie wywłaszczonej nieruchomości przez gminę uniemożliwia jej zwrot, nawet jeśli przesłanki zwrotu byłyby spełnione. W ocenie sądu, zbycie nieruchomości przez Gminę Miasta R. na rzecz W. D. M. i K. T. M. w 2014 roku stanowiło przeszkodę do zwrotu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących oznaczenia strony w decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zbycie nieruchomości przez gminę uniemożliwia jej zwrot, nawet jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na uchwałę NSA, zgodnie z którą zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1, 2 u.g.n. stanowi podstawę odmowy zwrotu, nawet jeśli spełnione są przesłanki zwrotu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.g.n. art. 136 § 1 i 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6

Ustawa z dnia 10 maja 1990 roku – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 18 § ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1

u.g.n. art. 216 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez funkcjonowanie parkingu. Zbycie nieruchomości przez gminę uniemożliwia jej zwrot.

Odrzucone argumenty

Cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Brak oznaczenia strony w decyzji organu pierwszej instancji stanowi rażące naruszenie prawa.

Godne uwagi sformułowania

Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jeżeli są spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n. podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1, 2 u.g.n.

Skład orzekający

Marek Wroczyński

przewodniczący sprawozdawca

Renata Nawrot

członek

Leszek Kobylski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że zbycie wywłaszczonej nieruchomości przez gminę stanowi przeszkodę do jej zwrotu, nawet jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany. Potwierdzenie, że funkcjonowanie parkingu może być uznane za realizację celu wywłaszczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia nieruchomości przez gminę po komunalizacji, a przed rozpatrzeniem wniosku o zwrot.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i praktycznych konsekwencji ich zbycia przez samorządy, co jest istotne dla właścicieli i prawników.

Czy gmina może sprzedać wywłaszczoną nieruchomość i pozbawić byłego właściciela prawa do jej zwrotu?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 261/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Leszek Kobylski
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 518
art. 136 i art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi H. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...]z dnia 28 stycznia 2016 roku Wojewoda M. (dalej także jako: "organ", "organ odwoławczy") biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U. z 2016 roku, poz. 23, dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania H. S. od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej także jako: "organ pierwszej instancji") z [...] września 2015 roku, znak [...] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej część dawnej działki nr [...] położonej w R. przy ul. G. [...], nabytej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1974 roku, Rep. ,,A’’ nr [...], odpowiadającej aktualnie części nieruchomości położonej w R. przy ul. A. S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], na arkuszu mapy [...], w obrębie [...] – Śródmieście [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i dokonana ocena prawna:
Prezydent Miasta R. po rozpatrzeniu wniosku H. S. z dnia
[...] grudnia 2014 roku decyzją z dnia [...] września 2015 roku orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości wyżej określonej wskazując, iż nieruchomość stanowi własność K. T. M. i W. D. M. na zasadzie wspólności łącznej wspólników spółki cywilnej.
Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniósł H. S..
Organ odwoławczy ustalił, iż aktem notarialnym z dnia [...] maja 1974 roku Skarb Państwa nabył w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (DZ.U. nr 10, poz. 64) nieruchomość położoną
w R. przy ul. G. [...] od H. S., oznaczoną jako działka [...] o pow. [...]ha. W księdze wieczystej nr [...] w miejsce H. S. został wpisany Skarb Państwa. Następnie decyzją Wojewody R. z dnia [...] marca 1991 roku wydaną na podstawie art.18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (DZ.U. nr 32, poz. 191) stwierdzono nabycie przez Miasto R., z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości położonych w R. (obręb [...], ark. [...]) w tym między innymi działki nr [...]. Działka nr [...] o pow. [...]ha wraz z działką [...] o pow. [...] ha zostały połączone w działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...]ha.
Następnie decyzją Prezydenta Miasta R. z [...] lutego 2013 roku zatwierdzony został podział działki nr [...] na działki nr [...]o pow. [...]ha, znajdującą się w liniach rozgraniczenia ulicy G. i działkę nr [...]o pow. [...] ha przeznaczoną do wykorzystania zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem (istniejący parking).
W chwili obecnej objęta roszczeniem działka nabyta na rzecz Skarbu Państwa
nr ew. [...] odpowiada części działki [...] i [...]. Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowi własność Gminy Miasta R .
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda M. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 roku, biorąc za podstawę art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (DZ.U. z 2014 roku, poz. 518, dalej jako u.g.n.) wyznaczył Starostę R. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku
w części dotyczącej zwrotu działki nr [...].
Nieruchomość oznaczona jako działka [...] została przez Gminę Miasta R. zbyta na rzecz W. D. M. i K. T. M., na zasadzie wspólności łącznej jako wspólników spółki cywilnej pod nazwą [...] z siedzibą w R..
Organ odwoławczy wskazał, że problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych została uregulowana w rozdziale III ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zgodnie z art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 powyższej ustawy, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeśli stała się zbędna na cel określony
w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. przepisy rozdziału III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
W świetle przepisu art. 137 u.g.n. nieruchomości uznaje się za zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany;
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Organ w dalszej części powołał się na wyrok Trybunału z 13 marca 2014 roku, sygn. akt P 38/11, gdzie Trybunał orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie
w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 roku, na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed
22 września 2004 roku, zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP.
Powołując się na uzasadnienie Trybunału organ stwierdził, iż konsekwencją wykładni art. 137 ust. 1 pkt u.g.n. w obecnym brzmieniu jest uznanie, że skoro w chwili złożenia przez byłych właścicieli wniosku o zwrot nieruchomości cel został już zrealizowany, wówczas nie ma podstaw do jej zwrotu, nawet jeśli realizacja celu nastąpiła zdecydowanie później niż przed upływem 10 lat od dnia wywłaszczenia.
W przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła.
W rozpoznawanej sprawie ustalono, iż celem nabycia na rzecz Skarbu Państwa, objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości, była budowa ulicy G. wraz
z parkingami. Wynika to wprost z treści aktu notarialnego z [...] maja 1974 roku oraz decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 1973 roku zatwierdzającej ogólny plan zagospodarowania terenu inwestycji dla budowy ulicy G. wraz
z parkingami.
W okresie 1993 – 2013 Gmina Miasta R. wydzierżawiała objętą roszczeniem nieruchomość z przeznaczeniem pod parking samochodowy.
Funkcjonowanie parkingu samochodowego potwierdza dokumentacja fotograficzna.
Z akt sprawy można wywieźć, iż parking samochodowy na przedmiotowej nieruchomości funkcjonuje już od 1989 roku (wzmianka w decyzji nr [...]Prezydenta Miasta R. z [...] lipca 1997 roku, znak [...]).
W ocenie organu materiał dowodowy w sprawie pozwala uznać, iż zlokalizowany na przedmiotowej nieruchomości parking wybudowany został przez R. Ośrodek Sportu i Rekreacji, który następnie w 1991 roku na mocy decyzji nr [...] z dnia
[...] maja 1991 uzyskał zezwolenie na budowę ogrodzenia parkingu strzeżonego dla samochodów osobowych przy ul. S./G..
Przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony
w wywłaszczeniu należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu dla którego nieruchomość została wywłaszczona. Celem wywłaszczenia w tym przypadku była budowa ulicy G. wraz parkingami. Wykazane ponad dwudziestoletnie funkcjonowanie parkingu strzeżonego w ocenie organu potwierdza, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Mimo, iż z akt sprawy nie można jednoznacznie odczytać jaki był zakres robót zaplanowany na poszczególnych częściach nieruchomości (brak załącznika graficznego do decyzji Prezydenta Miasta R.
z [...] grudnia 1973 roku zatwierdzającej ogólny plan zagospodarowania terenu inwestycji), to sam fakt urządzenia parkingu potwierdzają zarówno umowy dzierżawy, protokół parkingu z 2000 roku i protokół zdawczo – odbiorczy z 2013 roku.
Niezależnie od wszystkiego zdaniem organu należy zauważyć, iż na dzień złożenia wniosku o zwrot nieruchomości stanowiącej część dawnej działki [...]położonej w R. przy ulicy G., odpowiadającej części działki o nr ew. [...] stanowiła własność W. D. M. i K. T. M. na zasadzie wspólności łącznej.
Z tego wynika, iż na chwilę obecną wywłaszczona nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego, a tym samym brak możliwości zwrotu nieruchomości, nawet gdyby były spełnione przesłanki do jej zwrotu.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł H. S..
Zaskarżonej decyzji zarzucał:
1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 136 ust. 1 i 3 w związku z art. 137 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podczas gdy cel na który przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona nie został zrealizowany;
2) naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak wskazania w decyzji zarówno organu pierwszej instancji jak i drugiej instancji oznaczenia strony co stanowi rażące naruszenie przepisu art. 107 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja winna zawierać poza oznaczeniem organu i daty wydania również oznaczenie strony.
Z uwagi na powyższe skarżący wnosił o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazywał, że zakres stosowania art. 137 u.g.n. określa dwie odrębne okoliczności będące podstawami uznania wywłaszczonej nieruchomości za zbędną. Nieruchomość uznawana jest za zbędną na cel wywłaszczenia:
- jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, niezależnie od tego,
w jaki sposób jest ona wykorzystywana w momencie orzekania o jej zwrocie (jest więc uznawana za zbędną nawet wówczas, kiedy podjęto prace po upływie siedmiu lat i cel wywłaszczenia został zrealizowany przed upływem dziesięciu lat od jej wywłaszczenia) lub
- jeżeli pomimo upływu dziesięciu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel nie został zrealizowany (choćby jego realizacja została rozpoczęta przed upływem siedmiu lat od dnia wywłaszczenia nieruchomości).
Odnosząc się do pierwszej okoliczności uzasadniającej uznanie nieruchomości za zbędną na cele wywłaszczenia, to zdaniem skarżącego należy zauważyć, że
w ustawie nie zostało zdefiniowane pojęcie rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Użycie sformułowania ,,rozpoczęcie prac‘’ wskazuje na konieczność podjęcia czynności faktycznych na nieruchomości, które będą skutkować dokonaniem na niej zmian. Nie jest wystarczające podjęcie wyłącznie czynności formalnych, jak uzyskanie zezwoleń (czynności te trudno uznać za prace).
Skarżący wskazywał, że poza sporem jest fakt, iż skarżący jest uprawniony do złożenia wniosku o zwrot oraz cel, na który przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona. Cel wynika wprost z aktu notarialnego, którym była budowa ulicy G.
z parkingami. Budowa miała objąć nie tylko samą ulicę ale i obiekt komunalny, który będzie służył mieszkańcom miasta. Obiektem miał być parking, a nie tylko wydzierżawiona przez Gminę Miasta R. część wywłaszczonej działki na cel
,,parkingowy’’.
Organ w ocenie skarżącego błędnie przyjął, że zgromadzone przez organ pierwszej instancji umowy dzierżawy na przestrzeni lat 1993 – 2013 realizują cel wywłaszczenia. Gmina na wywłaszczonej działce powinna zbudować parking, którego byłaby właścicielem, a nie ograniczyć się do wydzierżawiania działki na taki cel. Jako cel wywłaszczenia należało potraktować wybudowanie obiektu budowlanego
w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy prawo budowlane.
Co do zasady roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji
o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 ustawy prawo budowlane). W takim przypadku inwestor jest obowiązany zawiadomić o zamierzonym terminie rozpoczęcia prac właściwy organ.
Takiego postępowania po stronie inwestora nie było.
Zdaniem skarżącego brak prawa własności po stronie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zbycie nieruchomości nastąpiło po 1 stycznia 1998 roku nie stanowi negatywnej przesłanki do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W takiej sytuacji na organie administracji ciąży obowiązek doprowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub gmina władać będzie nieruchomością podlegającą zwrotowi. Nie jest dopuszczalne uznanie za przeszkodę wyzbycia się gruntu z naruszeniem art. 136 u.g.n. Nie może to pociągać za sobą negatywnych skutków dla osoby występującej z roszczeniami.
W ocenie skarżącego organy nie wskazały oznaczenia strony, który jest niezbędnym składnikiem każdej decyzji w myśl art. 107 k.p.a. Wskazanie w decyzji na wnioskodawcę, którego wniosek rozpatrzono, bez odniesienia się do rozstrzygnięcia, że w stosunku do tego wnioskodawcy wydano rozstrzygnięcie, nie konwaliduje braku oznaczenia strony w decyzji. W niniejszej sprawie organ w sentencji zaskarżonej decyzji nie wskazał na adresata tejże decyzji, ograniczył się jedynie do ,,zakreślenia kto otrzymał decyzję". Takie uchybienie może powodować nieważność takiej decyzji
w myśl art. 156 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy
w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, sygn. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
Ocenę zaskarżonej decyzji należy rozpocząć od wskazania i przywołania uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 roku, sygn. akt I OPS 3/14, gdzie sąd wskazał, że ,,Jeżeli są spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku
z art. 137 u.g.n. podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego
z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1, 2 u.g.n.’’.
W dacie złożenia wniosku przez skarżącego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości tj. [...] grudnia 2014 roku część wywłaszczonej nieruchomości wchodząca w skład działki nr ew. [...], położonej w R. przy ulicy S. została w dniu
[...] lipca 2014 roku zbyta przez Gminę Miasta R. aktem notarialnym na rzecz W. D. M. i K. T. M. wspólników spółki cywilnej [...]. W związku z powyższym z powołaniem się na uchwałę, przy przyjętym założeniu, że nie został zrealizowany cel wywłaszczenia wyzbycie się prawa własności przez Gminę Miasta R. uniemożliwiało jej zwrot na rzecz skarżącego.
Należy zauważyć, iż podstawowym przedmiotem sporu w sprawie była kwestia, czy został zrealizowany cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Bezsporną kwestią jest, iż cel wywłaszczenia został określony w akcie notarialnym z dnia [...] maja 1974 roku i była to budowa ulicy G. z parkingami.
Należy zgodzić się z organem, iż zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że cel ten został zrealizowany. Niewątpliwie brak załącznika graficznego do decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] grudnia 1973 roku zatwierdzającej ogólny plan realizacyjny inwestycji dla budowy ulicy G. z parkingami utrudnia taką ocenę. Jednocześnie należy zauważyć, iż nieruchomość od 1989 roku stanowiła parking prowadzony przez podmioty zewnętrzne na podstawie umów dzierżawy. Fakt, iż Gmina Miasta R. cel wywłaszczenia realizowała przy pomocy innych podmiotów nie może przekreślać faktu, iż parking istniał, służył mieszkańcom i był realizowany cel publiczny wynikający z wywłaszczenia.
Decyzją Wojewody R. z dnia 4 marca 1991 roku na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (DZ.U. nr 32, poz. 191) stwierdzono nabycie przez Gminę Miasta R., z mocy prawa, nieodpłatnie, własności między innymi wywłaszczonej nieruchomości. Gmina Miasta R. jako podmiot prawa mogła od momentu komunalizacji tego terenu podejmować władcze rozstrzygnięcia co przedmiotowego terenu.
Poczynione ustalenia faktyczne nie pozwalają uznać, że przedmiotowa nieruchomość nie była wykorzystana na cel wywłaszczenia, bądź była wykorzystywana na zupełnie inny cel.
Jeśli chodzi o termin realizacji celu wywłaszczenia, to należy zauważyć, iż problematyka terminów z art. 137 u.g.n. była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 13 marca 2014 roku w sprawie sygn. akt
P 38/11 rozstrzygnął kwestię wstecznego działania art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w sytuacji gdy cel wywłaszczenia zrealizowano, przed 22 września 2004 roku, ale też zawarł uwagi. Wskazywał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że
w literalnej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nacisk należy położyć w pierwszej kolejności na ustaleniu przesłanki ,,cel wywłaszczenia nie został zrealizowany’’,
a dopiero na drugim etapie i w razie niespełnienia pierwszej przesłanki - na ustaleniu, czy celu nie zrealizowano pomimo upływu 10 lat, od dnia w którym decyzja stała się ostateczna ‘’.
Sąd opowiada się za poglądem, że w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot, to zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest niemożliwy. Skoro nieruchomość wywłaszczona przed 27 maja 1990 roku została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a zanim tak się stało byli właściciele nieruchomości nie złożyli wniosku o zwrot, to prawo byłych właścicieli lub jego spadkobierców wygasło z chwilą skutecznej realizacji inwestycji (por. wyroki NSA z:
6 grudnia 2006 roku, sygn. akt I OSK 193/06, sygn. akt I OSK 514/11; sygn. akt I OSK 1924/10; sygn. akt I OSK 2098/10).
W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do zwrotu przedmiotowej nieruchomości z uwagi na realizację celu wywłaszczenia, jak również
z faktu, iż przedmiotowa nieruchomość nie stanowi własności Gminy Miasta R.. Z tego też względu nie doszło do naruszenia wskazywanych w zarzutach skargi przepisów prawa materialnego.
W ocenie Sądu podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
W decyzji organu pierwszej instancji wskazano, iż decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 2015 roku jest decyzją po rozpatrzeniu wniosku H. S. o zwrot nieruchomości i organ orzeka o odmowie zwrotu na rzecz H. S. określonej w decyzji nieruchomości. W tej sytuacji nie ma wątpliwości do kogo ta decyzja jest przede wszystkim skierowana.
Z tych też racji, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI