VIII SA/Wa 259/22

VIII SA/Wa 259/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Leszek Kobylski
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 29 ust. 1, 1b, 2 i 8, art. 10
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 5 ust. 3, art. 2
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
Dz.U. 2013 poz 173
art. 28 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 4 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 sierpnia 2020 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej "kpa") w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1505, dalej: ustawa
o Agencji,
art. 29 ust. 1, 1 b, 2 i 8 ustawy o Agencji, w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy
z dnia 7 marcu 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2018 r., poz. 1936)
oraz w z związku z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzeniu procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparciu rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 368 z 23.12.2006, str. 74),
i art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r.. poz. 173 z późn.zm.) dalej: ustawa PROW,
art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie prowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 368, str. 74 z 23.12.2006 z późn.zm.),
art 73 ust. 1 i 3 w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 {Dz. Urz. Uf: U 141 30.04.2004, str. 18 z późn.zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 z późn.zm.), w wyniku wszczętego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), ustalił P. M. i R. M. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości 12 045,81 zł.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem powyższej decyzji P. M.
w imieniu własnym i R. M. złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie: § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW (dalej rozporządzenie ONW) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004 poprzez jego niezastosowanie, art. 29 ustawy
o Agencji w związku z art. 74 ust. 4 i 5 rozporządzenia 796/2004, art. 29 ust. 1b ustawy o Agencji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i naruszenie konstytucyjnej zasady nie działania prawa wstecz, art. 7 i 8 kpa w związku z art. 29 ustawy o Agencji oraz art. 74 ust. 4 i 5 rozporządzenia 796/2004 poprzez pominięcie kluczowych, znanych organowi z urzędu informacji i dokumentów skutkujące błędnymi ustaleniami faktycznymi oraz błędnym określeniem strony postępowania w sprawie określenia kwot nienależnych płatności, art. 29 ustawy o Agencji wskazując, iż zarzut ten dotyczy zastosowania tego uregulowania pomimo zachodzenia w sprawie niniejszej negatywnych przesłanek określenie spółce kwot nienależnie pobranych płatności, art. 73 ust.1 rozporządzenia 796/2004, wskazując że zarzut ten dotyczy zastosowania wobec spółki tegoż uregulowania, pomimo szczególnej w niniejszej sprawie dyspozycji art. 74 ust. 4 i 5 rozporządzenia 796/2004, art. 68 i art.93 ustawy ordynacja podatkowa w związku art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, art. 7, 7a, 8. 10, 75, 77, 78, 79 § 1 i 2 i 80 kpa w związku z art. 73 ust. 4 Rozporządzenia NR 796/2004, art. 97 §1 i art. 123 §1 i 2 kpa.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości skarżonej decyzji organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z 4 lutego 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego złożone przez stronę odwołanie od decyzji
o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika jak podał organ odwoławczy, że w dniu 14 maja 2008 r. wpłynął wniosek [...] s.c. o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008. W oparciu o materiał zgromadzony w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. na mocy decyzji Nr [...] z 7 maja 2009 r. przyznał spółce płatności w łącznej wysokości 12 045,81 zł z tytułu ONW za rok 2008.
Przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 8 maja 2009 r., a płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu 29 czerwca 2009 r. przekazane na rachunek bankowy strony podany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.
Z ustaleń organu I instancji wynika, że w dniu 31 sierpnia 2015 r. do M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wpłynęło pismo
z Kancelarii Syndyka, I.T. - syndyka masy upadłości, w którym zawiadomiono organy ARiMR, iż w dniu 26 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy dla W. w W., X Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych wydał postanowienie (sygn. Akt X I.T.) o ogłoszeniu upadłości dłużnika R.M., będącej wspólnikiem spółki [...] s.c. Z umowy spółki cywilnej zawartej w dniu 1 marca 2008 r. załączonej do Wniosku o wpis do ewidencji wynika, że spółkę cywilną [...]zawiązali wspólnicy: P. M. oraz R.M..
Organ podał, że zgodnie z art. 29 ust. 1b ustawy o Agencji, jeżeli płatność lub pomoc finansowa, pochodzące ze środków publicznych, o których mowa
w ust. 1, zostały przyznane spółce cywilnej, która została rozwiązana, za zobowiązania związane ze zwrotem tych środków odpowiadają solidarnie wspólnicy rozwiązanej spółki cywilnej.
Powołał także art. 864 k.c., zgodnie z którym za zobowiązania spółki cywilnej jej wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Z umowy spółki cywilnej wynika, iż R.M. zwolniona jest od udziału w stratach. Jednak umowa zawarta między wspólnikami w zakresie przejęcia lub zwolnienia z odpowiedzialności za zobowiązania spółki wywiera skutki prawne jedynie między byłymi wspólnikami (np. w zakresie regresu), nie powoduje natomiast żadnych skutków prawnych w stosunku do osób trzecich. Umowa byłych wspólników nie może wyłączać stosowania przepisu art. 864 k.c., który ma charakter iuris cogentia.
Wskazano, jak wynika z zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, zasadnym było wykorzystanie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawach podmiotu [...]s.c. o przyznanie płatności ONW za 2008 rok. Zgromadzony w powyższych postępowaniach materiał dowodowy wraz z innymi materiałami włączonymi do sprawy pozwala na dokonanie ustaleń, które wskazują, że w tej sprawie doszło do stworzenia przez P.M. sztucznych warunków celem otrzymania wyższych płatności za rok 2008.
Na podstawie przeprowadzonej analizy zgromadzonych dokumentów i danych
z systemu ZSZiK organy ARiMR ustaliły, iż zaistniały przesłanki, które wskazały, że ówczesna spółka [...]s.c. nie spełniała warunków określonych w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 z poźn.zm) w związku
z dokonaniem przez ówczesnego wspólnika spółki - P.M.działań nakierowanych na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, poprzez sztuczne stworzenie warunków, o których mowa w art. 29 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r.
W ocenie organu ARiMR ustalenie, czy kwoty pomocy są przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.
W związku z powyższym, w dniu 17.05.2019 r. Kierownik BP ARiMR
w B., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych [...]s.c., na mocy decyzji Nr [...] z 07.05.2009 r., wydanej przez Kierownika BP ARiMR w B.. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone P.M.w dniu 20.05.2019 r., natomiast syndykowi - I.T. działającej na rzecz R. M. (obecnie L.R.) w dniu 23.05.2019 r.
Z ustaleń organów ARiMR wynika, że postępowanie upadłościowe wobec R. M. zostało umorzone postanowieniem Sądu Okręgowego w W. XXIII Wydział Gospodarczy w dniu 20 sierpnia 2019 r.(str. 5 zaskarżonej decyzji).
Rozpoznając odwołanie, organ odwoławczy podał, że wypłacone nienależnie ówczesnej spółce [...]s.c. środki publiczne za rok 2008 z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj.
z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji, zostały przekazane w dniu 29 czerwca 2009 r. na rachunek bankowy wskazany we wniosku, przy czym w ocenie organu odwoławczego spółka cywilna [...]otrzymała środki nienależnie. Spółka została zawiązana w wyłącznym celu "rozdrobnienia" gospodarstwa P.M.w celu ominięcia przepisów modulacyjnych ograniczających przyznanie płatności dla jednego wnioskodawcy i była jedynie formalnym podmiotem, który w istocie nie był faktycznym posiadaczem zgłoszonych we wniosku działek rolnych, gdyż faktycznym posiadaczem zgłoszonych gruntów był P. M. .
Organ odwoławczy przytoczył obowiązujące zasady i przepisy w zakresie przyznania płatności ONW i podkreślił, że przyznanie pomocy rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania wsparcia będzie zawsze sprzeczne z unormowanymi celami wsparcia, gdyż w przytoczonym ujęciu nie mieści się w celach wsparcia przyznawanie płatności beneficjentom, którzy nie są faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego i którzy w rzeczywistości nie prowadzą działalności rolniczej. Kwota przyznanych w takich przypadkach dopłat stanowi wówczas nienależną kwotę, sprzeczną z celami systemu.
Organ odwoławczy stwierdził, że urzędu posiada wiedzę, że w postępowaniach
o przyznanie płatności, w których występuje również osoba P.M., prowadzonych przez Kierownika BP ARiMR w B. organ orzeka
o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania płatności przez P.M.. Postępowania administracyjne wykazują, iż P. M. tworząc kilkadziesiąt spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółek cywilnych, w których jego osoba jest powiązana w ten sposób, iż jest on albo wspólnikiem, albo prezesem zarządu, albo prokurentem (tabela nr 9 w aktach sprawy), podzielił w ten sposób całe gospodarstwo
w celu ominięcia modulacji płatności, m.in. ONW oraz rolnośrodowiskowej.
Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że mimo, iż sprawa dotyczy tylko jednego podmiotu
o nazwie [...]s.c., to dla wykazania istoty sprawy, jej analizy faktycznej
i prawnej, konieczne jest przedstawienie tej spółki w powiązaniu z P.M. oraz innymi podmiotami, które również w tym samym roku kalendarzowym 2008 ubiegały się o płatności. P. M. :
- według stanu na rok 2007 wspólnie z członkami najbliższej rodziny zawiązał 6 składających odrębne od niego i R. M. (jego ówczesnej małżonki) wnioski o przyznanie płatności;
- według stanu na rok 2008 wspólnie z członkami najbliższej rodziny zawiązał dodatkowo 32 nowe podmioty składające odrębne od niego i R. M. (ówczesnej małżonki) wnioski o przyznanie płatności;
- według zaś stanu na rok 2009 wspólnie z członkami najbliższej rodziny zawiązał kolejne 22 nowe podmioty składające odrębne od niego, R. M. (ówczesnej małżonki) oraz syna D.M.wnioski o przyznanie płatności.
W ramach prowadzonego postępowania ustalono, iż P. M. w roku 2008 był bezpośrednim wspólnikiem 34 z 38 zarejestrowanych do tegoż roku podmiotów, zaś w 4 przypadkach był wspólnikiem wspólnika bądź udziałowcem wspólnika. Pozostali wspólnicy to R.M. (jego ówczesna małżonka) oraz D.M.(jego syn). Zarówno P. M. jak i 35 spółek z 38 zarejestrowanych do roku 2008 spółek złożyli w roku 2008 odrębne wnioski o przyznanie płatności. Wspomnieć należy zdaniem organu, iż kulminacja tworzenia przez rodzinę M. spółek nastąpiła w roku 2012, w którym zarejestrowanych było już 90 podmiotów (tabela w aktach sprawy).
W rozpoznawanej sprawie z uwagi na objętość materiału dowodowego będącego przedmiotem analizy (zakres analizy obejmował teczki aktowe o zawartości od kilkuset do kilku tysięcy kart A4 składających się na akta poszczególnych postępowań, zgromadzonych w latach wskazanych we wskazanych powyżej tabelach), organ ograniczył zakres włączonego do postępowania materiału dowodowego do dokumentacji zgromadzonej w ramach wniosku złożonego przez spółkę [...]s.c. w roku 2008, P.M.oraz wybranych podmiotów wnioskujących odrębnie o przyznanie płatności w latach 2008-2009, tj.: 1) [...]s.c., 2) [...]s.c., 3) [...]sp. z o.o. oraz 4) [...]s.c. Zdaniem organu tak zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do zobrazowania (wskazanych poniżej) działań podjętych przez P.M.
i wykazania stworzenia przez niego sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił strukturę własnościową wskazanych podmiotów, wskazując jednocześnie, że P. M. jest większościowym udziałowcem analizowanych podmiotów (str. 10-13 zaskarżonej decyzji).
Podał, że wszystkie analizowane podmioty, w których głównym udziałowcem jest P. M. , zajmując tą samą siedzibę tj. ul. K., [...] B. (woj. M.), w roku 2008 zadeklarowały do płatności grunty rolne położone głównie
w jednym województwie (zachodniopomorskim), dodatkowo rozproszone na kilka powiatów, co oceniając jednostkowo, ze względu na odległość od siedziby znacząco zwiększa ponoszone koszty ogólne prowadzenia gospodarstwa ekologicznego (ze swej natury wysokonakładowego) i podważa sens ekonomiczny takiej działalności.
Po przedstawieniu w tabeli zgłoszonych przez poszczególne podmioty grunty (tabela str. 17 zaskarżonej decyzji), Organ odwoławczy uznał że nie jest możliwe zrozumienie celowości odrębnego zgłaszania do płatności gruntów położonych de facto obok siebie (np. w powiecie myśliborskim, gminach [...] i [...] oraz obrębach [...] i [...]), zgłoszonych odrębnie przez P.M., [...] s.c., [...]s.c., [...]s.c. oraz [...]sp. z o.o.
Ponadto jak wynika z porozumienia w sprawie dzierżawy nieruchomości rolnych z dnia 21.04.2008 r. zawartego przez [...]s.c. z [...] sp. z o.o. wszystkie grunty zadeklarowane przez [...] do płatności w roku 2008 stanowiły własność R. M. i do dnia zawarcia przedmiotowego porozumienia deklarowane były do płatności przez [...] sp. z o.o. tj. jedną ze spółek powiązanych osobowo i kapitałowo z P.M.
i członkami jego rodziny.
[...] sp. z o.o., w dniu 21.04.2008 r. przekazał jedenastu
z nowoutworzonych spółek cywilnych, w których pośrednio lub bezpośrednio jako wspólnik występuje P. M. wszystkie deklarowane dotąd przez siebie grunty.
Organy ARiMR dokonały analizy użytkowania w latach 2005-2013 gruntów 57 działek ew. (tabela 8) wykazywanych do 2008 r. jako gospodarstwo podmiotu
[...] sp. z o.o., a w dniu 21 kwietnia 2008 r. przekazanych innym podmiotom. Stwierdzono, że w latach 2005-2013 o płatności do powyższych gruntów ubiegało się łącznie 25 odrębnie zarejestrowanych podmiotów wg. organów, których działalność nadzorowana była przez P.M.. Przekazywanie gruntów nie było zjawiskiem trwałym i miało na celu stanowić uzyskanie formalnego tytułu do pozornego wydzielenia gruntów.
Dyrektor ARiMR wskazał także, że z analizy dokumentów zgromadzonych
w ramach wniosków o wpis do ewidencji producentów i dokonywanych w tej ewidencji zmian, wynika, że podmiot [...]s.c. współdzielił jedno konto bankowe Banku [...] (należące do P.M.) z [...] s.c., [...]sp. z o.o. oraz P.M.. Od 15.12.2011 r. wszystkie analizowane podmioty współdzieliły to samo konto należące do P.M.oraz jego syna D.. Dysponentem środków finansowych pozostawał P. M. , jako właściciel konta wskazanego przez analizowane podmioty lub jako ich wspólnik. Jedynie [...]s.c. wskazała inne konto należące do podmiotu [...] sp. z o.o., którego wspólnikiem i Prezesem Zarządu był P. M. .
Powyższe obrazuje jak wywiódł Dyrektor ARiMR, iż środki finansowe z dopłat rolniczych wpływały bezpośrednio na rachunek P.M. lub spółek, które faktycznie byty przez niego zarządzane.
Organ odwoławczy przedstawił także przeprowadzone postępowanie dowodowe dotyczące przyznania płatności na rok 2008, w kontekście przesłuchania świadków
i osób reprezentujące poszczególne podmioty na okoliczność samodzielności prowadzonego gospodarstwa rolnego.
Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, iż prace na zlecenie [...]s.c. wykonywali pracownicy [...]. (umowa o świadczenie usług), której właścicielem jest P. M. (zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej). Właścicielem firmy [...] jest P. M. i ten sam podmiot w roku 2008 wykonywał usługi na zlecenie [...]s.c. (umowa o świadczenie usług, faktura nr 24/09 z dnia 02.01.2009 r. za usługi rolnicze z okresu 01.02.-31.I2.2008 r. wystawiona przez [...], podpisana przez M.P.) oraz na zlecenie [...]s.c. (umowa o świadczenie usług, faktura nr [...] z dnia 02.01.2009 r. za usługi rolnicze z okresu 01.02.-31.12.2008 r. wystawiona przez [...], podpisana przez M.P.). W kolejnym roku 2009 do podmiotów dla których firma [...] świadczyła usługi dołączył również trzeci z analizowanych podmiotów tj. [...]sp. z o.o., wskazywany w wyjaśnieniach podmiotów [...]s.c. i [...]s.c. jako jeden z podmiotów którego pracownicy wykonywali część prac jako podwykonawcy firmy [...]. Sposób oraz okoliczności wykonywania przez [...] prac rolnych na zlecenie poszczególnych spółek organ pozyskał z przesłuchań jej pracowników przeprowadzanych przez organ w ramach poszczególnych postępowań.
Dyrektor ARiMR podał, że jako potwierdzenie faktycznego wykonywania prac
w gospodarstwie spółki na zadeklarowanych gruntach, każdorazowo załączany był protokół z inspekcji terenowej przeprowadzanej przez jednostkę certyfikującą z zakresu rolnictwa ekologicznego i niejednokrotnie protokoły sporządzane przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: BKM ARiMR). W ocenie organu dołączone do pisma z dnia 25.03.2013 r. protokoły
z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi oraz protokół sporządzony przez BKM ARiMR nie stanowią dowodu
w zakresie posiadania deklarowanego gospodarstwa rolnego. Protokół
z przeprowadzonej kontroli na miejscu nie stanowi dowodu w zakresie posiadania deklarowanego do płatności gospodarstwa, albowiem ustaleń czy podmiot objęty kontrolą w danym okresie posiada działki, dokonuje nie jednostka kontroli na miejscu (BKM ARiMR), lecz Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w ramach każdorazowej weryfikacji wniosków o udzielenie wsparcia.
To samo tyczy się kontroli jednostki certyfikującej. Zakresem tej kontroli również nie są objęte kwestie dotyczące spełnienia przesłanek do otrzymania płatności. Jednostka certyfikująca potwierdza jedynie fakt spełnienia kryteriów produkcji ekologicznej.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na istotną w sprawie wykazaną "decyzyjność’' P.M., który brał udział w załatwianiu wszystkich spraw analizowanych spółek, związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw, a także wszelkich spraw formalnych w kontaktach z ARiMR, składanych pism w sprawach kilkudziesięciu podmiotów.
Zgodnie z art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008, gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielnie kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. W skład jednostek produkcyjnych gospodarstwa wchodzą natomiast grunty, budynki, urządzenia i maszyny, inwentarz
a także siła robocza. Jeśli jednostki produkcyjne są zarządzane przez tą samą osobę bądź grupę osób fizycznych lub prawnych (bez względu na jaj status w świetle prawa krajowego) mamy do czynienia z jednym rolnikiem i jednym gospodarstwem.
Zatem o tym, iż analizowane spółki tworzą de facto jedno gospodarstwo, decyduje fakt sprawowania zarządu bądź kontroli przez P.M., który występuje w spółkach, jako udziałowiec (bezpośrednio lub pośrednio) oraz występuje/występował, jako członek zarządu poszczególnych spółek, co umożliwiło decydowanie w sprawach działalności poszczególnych spółek.
Akta sprawy potwierdzają jak wywodzi organ odwoławczy, że nieistniejąca obecnie spółka [...]s.c. deklarowała grunty, które w rzeczywistości nie stanowiły wyodrębnionego zarówno pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, na którym spółka prowadziła faktycznie działalność rolniczą. Samo założenie kolejnego podmiotu prawa handlowego (np. kolejnej spółki z o.o.) czy też spółki cywilnej przez tą samą grupę osób, prowadzącego działalność rolniczą nie będzie oznaczać automatycznie wykreowania nowego rolnika i gospodarstwa. Fakt, że nowa osoba prawna czy też spółka cywilna jest założona przez grupę osób fizycznych lub prawnych posiadającą już status rolnika, w świetle w/w definicji rolnika
i gospodarstwa wyklucza uznanie takiej osoby za nowego rolnika, w sytuacji zarządzania tym "nowym'' gospodarstwem przez te same osoby czy grupę osób. Spółka była organizacyjnie, technicznie, osobowo i kapitałowo powiązana z innymi podmiotami - spółkami założonymi i prowadzonymi przez P.M.i jego rodzinę, co stanowi zorganizowane, celowe działanie, zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.
Dokonując analizy powiązań podmiotów, w których P. M. jest wspólnikiem, zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż to P. M. prowadził działalność rolniczą. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany
i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To w ocenie organu P. M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego. Przedmiotowa spółka zaś występując o przyznanie płatności i uzyskując je, nie prowadziła rzeczywistej działalności rolniczej. Świadczą o tym okoliczności dotyczące jej zawiązania, składu osobowego, jak również utworzenia przez ówczesne małżeństwo M. w roku 2008 dziesięciu spółek, w których byli jedynymi współwłaścicielami (w tym także [...]s.c.) oraz 28 spółek cywilnych i z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem, jak również dalsze rozwijanie tego rodzaju działalności w kierunku utworzenia w roku 2009, 60-ciu, zaś w roku 2012 aż 90-ciu spółek. Utworzona spółka nie posiadała odrębnego kierownictwa, nie była wyodrębniona pod względem ekonomicznym i technicznym, była ściśle powiązana osobowo, rodzinnie i kapitałowo, nie prowadziła działalności rolniczej we własnym imieniu i na własną rzecz. Została utworzona wyłącznie w celu pobierania większych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez wiele podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne. Okoliczności te należy uznać za obiektywne i pozwalające na ocenę możliwości spełnienia celu zamierzonego przez system wsparcia EFRRQW. Działalność spółki w istocie była prowadzona na rachunek P.M., choć pod względem formalnym ryzyko prowadzonej przez nią działalności jak również przez inne spółki tworzone przez P.M.oraz osoby powiązane z nim rodzinnie, obciążały te spółki. Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazał na zamierzoną już w momencie powoływania spółek koordynację stworzenia sztucznych charakterem warunków wymaganych do otrzymania płatności.
Poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć wykreowanie w sposób sztuczny określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak by odpowiadały one nie przepisom prawnym, które miałyby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisom dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszym (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. 1), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69),
s 25-206). Takie sztuczne stworzenie warunków może polegać na multiplikacji podmiotów tj. na utworzeniu wielu podmiotów powiązanych, które w kolejnych latach przenoszą między sobą posiadanie gruntów w taki sposób, by uzyskać płatności większe aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono.
Warunki i tryb udzielania pomocy ONW jak wyjaśnił organ określa rozporządzenie ONW. Treść § 2 tego rozporządzenia wskazuje producentowi rolnemu, jakie warunki musi spełnić do uzyskania tej płatności. Istotne jest, że wysokość należnej płatności ONW powiązana jest z powierzchnią zgłoszonych do pomocy gruntów, przy czym rozporządzenie określa przedziały dotyczące działek, a przynależność do przedziału o wyższej powierzchni powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności
(§ 3 rozporządzenia). Pomoc finansowa z tytułu płatności ONW zależna jest więc od wielkości gospodarstwa, a mniejsze gospodarstwa dostają wyższą pomoc. Zatem, wsparcie z tytułu płatności ONW z samej istoty skierowane jest przede wszystkim do małych i średnich gospodarstw. Jest to pomoc wieloletnia, wypłacana corocznie według określonego systemu skonstruowanego degresywnie.
Jak podał organ, w myśl przepisu § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,, Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz. U. nr 46, poz. 448, z późn.zm) pomoc taką przyznaje się rolnikowi do określonego limitu powierzchni, tj. do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300ha. Zgodnie zaś z § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha, 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.
Z ustaleń organu wynika, że we wniosku na rok 2008 spółka [...]s.c. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię 85,13 ha. W tym samym roku 2008: P. M. zadeklarował do płatności ONW powierzchnię 100 ha, [...]s.c. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię 62,41 ha, [...]s.c. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię 99,53 ha, [...]s.c. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię 65,27 ha, [...]sp. z o.o. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię 82,86 ha.
Oddzielne zgłoszenie do płatności ONW przez P.M.i cztery wybrane (spośród wielu) i analizowane podmioty, powierzchni łącznej 374,44 ha umożliwiło ominiecie wskazanych wyżej przepisów modulacyjnych, a zatem jest sprzeczne z unormowanymi celami wsparcia.
Jednocześnie jak ustalono spółka nie dysponowała zapleczem maszynowym, czy budynkami gospodarczymi i sama nie wykonywała żadnych prac, zlecając ich wykonanie podmiotowi zewnętrznemu należącemu do pana P.M.(firma [...]). W takiej sytuacji nie może być mowy o zwiększeniu wydajności rolnictwa na terenie, który spółka wskazała we wniosku o; przyznanie kwestionowanej płatności. Nieruchomości położone były na terenach bardzo odległych od siedziby spółki, od miejsca zamieszkania wspólników, czy też firmy, która prowadziła prace agrotechniczne na deklarowanych przez spółkę gruntach.
Przez stworzenie zaś bezpośrednich więzi pomiędzy kilkudziesięcioma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności doszło do koordynacji działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów i ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści.
Dalej Dyrektor ARiMR stwierdził, że powyższe okoliczności i mechanizm tworzenia spółek przez tą samą grupę osób, które to podmioty występują o te same płatności oraz zamierzona koordynacja pomiędzy tymi podmiotami pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności w roku 2008, aby uzyskać korzyści sprzeczne
z celami systemu wsparcia, o których mowa w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, zostały stwierdzone w przedmiotowej sprawie.
W rezultacie organ odwoławczy doszedł do wniosku, że grunty rolne zgłaszane
w roku 2008 przez spółkę [...]s.c. (oraz przez pozostałe analizowane podmioty) były de facto zarządzane przez tą samą osobę - P.M.będąc składnikiem jednego gospodarstwa, które na potrzeby ominięcia przepisów modulacyjnych zostało przez P.M.rozdzielone na poszczególne jednostki produkcyjne, a analizowane w powyższej sprawie podmioty powstały wyłącznie w celu zgłoszenia do płatności działek rolnych wchodzących w skład jednego gospodarstwa rolnego zarządzanego przez P.M.. Wzajemne powiązania prowadzą do stwierdzenia, że spółka cywilna [...]została sztucznie utworzona i powołana w wyłącznym celu "rozdrobnienia" gospodarstwa P.M.dla ominięcia przepisów modulacyjnych ograniczających przyznanie płatności.
Dyrektor ARiMR uznał za prawidłowe ustalenia, dokonane w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji w sprawie ustalenia nienależenie lub nadmiernie pobranych płatności. Kierownik BP ARiMR
w B. stwierdził nieprawidłowość polegającą na wypłacie nieistniejącemu już podmiotowi [...]s.c. za rok 2008 płatności nienależnych i to działanie uznane zostało za zasadne.
Powołując się na art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95, Dyrektor ARiMR stwierdził, że działania skierowane na pozyskanie korzyści
w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Ponadto podał, że płatności wypłacone za rok 2008 rozwiązanej z mocy prawa spółce są płatnościami nienależnymi ze względu na stworzenie sztucznych warunków celem ich uzyskania. Powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w łącznej wysokości 12 045,81 zł.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ zauważył iż zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz. U. z 2020, poz. 1371), w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca
2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209
z 11.08.2005, str. 1, z późn. zm.) organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia
9 maja 2008 r. o Agencji, odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006
z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych
i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, z późn. zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie
z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. W świetle ustaleń organu, kurs euro ustalony na dzień 29 czerwca 2009 r. (za rok 2008), zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006, ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2009/C 148/06 wynosi 4,4960 zł. Równowartość 100 euro przeliczona na złote na podstawie ww. kursu wynosi 449,60 zł. W rozpatrywanej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 12 045,81 zł (za rok 2008), a zatem przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro.
Przepis art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji zdaniem organu jest samodzielną podstawą prawną decyzji o ustalaniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Regulacja zawarta w tym przepisie ma charakter materialno-kompetencyjny. Stanowi jedyny
w obrocie prawnym przepis umożliwiający ustalenie kwot nienależnie pobranych środków pochodzących ze środków krajowych i unijnych.
Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie art. 29 ustawy o Agencji, organ odwoławczy wyjaśnił, iż z treści art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ARiMR wynika wprost, iż przedmiotem postępowania toczącego się przed organem administracji publicznej jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. W ocenie Dyrektora ARiMR bezsporne w sprawie jest, że na rachunek ówczesnej spółki [...]s.c. zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2008 rok w kwocie 12 045,81 zł, tj.
z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.
Dyrektor odniósł się również szczegółowo do zarzutów strony w zakresie naruszenia art. 7 art. 8, art. 10, art. 77, art. 79 § 1 i 2 kpa i art. 81 kpa. Zdaniem Dyrektora ARiMR, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, z uwzględnieniem wskazanych powyżej przepisów,
a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w rozpatrywanej sprawie rozważył wszechstronnie spełnienie przesłanek zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. W toku postępowania zasadnie ustalono bowiem, że utworzona spółka nie posiada odrębnego kierownictwa, nie jest wyodrębniona pod względem technicznym ani ekonomicznym, jest ściśle powiązana osobowo z P.M.. Wszystkie spółki posiadały ten sam adres, zarząd w osobie P.M., były powiązane z określoną grupą osób.
Ponadto organ I instancji, uwzględniając zarówno dyspozycje zawarte
w przepisach prawa regulujących kwestię dochodzenia przez organy ARiMR kwot nienależnych, jak również w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, w którym wskazał wszelkie dowody i okoliczności skutkujące koniecznością zwrotu nienależnie pobranych przez Stronę płatności.
Za całkowicie chybiony Dyrektor ARiMR uznał zarzut pominięcia przy realizacji zobowiązania wieloletniego podjętego przez spółkę okoliczności zmiany w trybie przewidzianym przez art. 74 ust. 4 rozporządzenia 796/2004, stwierdzając, iż przepis ten nie ma bowiem zastosowania do pomocy finansowej z tytułu ONW.
Również organ odwoławczy nie uznał za zasadne zawieszenia postępowania
w rozpoznawanej sprawie w zakresie zagadnienia wstępnego, odniósł się też do dowodu przedstawionego przez stronę.
Zdaniem Dyrektora ARiMR w W., postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, z uwzględnieniem wskazanych powyżej przepisów, a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Za słuszne uznał tym samym ustalenia organu I instancji, prowadzące do wniosku, iż płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2008 spółce nie przysługiwały wskutek stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków przez P.M., który był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, którego część objęta została wnioskami składanymi przez [...]s.c. celem uzyskania płatności za rok 2008.
Odniósł się również do naruszenia art. 10 kpa.
Z kolei odnosząc się do naruszenia art. 29 ust. 1b ustawy o Agencji, organ odwoławczy wskazał, że spółka [...]s.c., z mocy prawa uległa rozwiązaniu, a tym samym utraciła przymiot strony postępowania wobec upadłości wspólnika.
W zakresie odpowiedzialność byłych wspólników, Dyrektor ARiMR powołał się na orzecznictwo sądów.
Dodatkowo wskazał, że na uwagę zasługuje fakt, iż art. 29 ust. 1b ustawy
o Agencji, został wprowadzony ustawą z dnia 21 października 2016 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacja Modernizacji Rolnictwa oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j, Dz. U, 2016 poz. 2048). Jak wynika z art. 1 pkt. 4a oraz zgodnie z art. 3 ww. ustawy do postępowań w sprawach wszczętych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2008 zostało wszczęte wobec byłych wspólników rozwiązanej spółki zawiadomieniem Nr [...]
z dnia 17.05.2019 r., a więc po wejściu w życie ww. przepisu. Dlatego też powyższy zarzut strony w przedmiocie naruszenia przez organ I instancji art. 29 ust. 1b ustawy
o Agencji nie zasługuje na uwzględnienie.
Dyrektor ARiMR nie uznał również zarzutu strony w zakresie przedawnienia, stwierdzając, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności reguluje wskazany powyżej art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Art. 68 Ordynacji podatkowej nie znajduje zastosowania.
Na podstawie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jak stwierdził organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie płatności ONW przekazane w dniu 29 czerwca 2009 r. (za rok 2008), na rachunek bankowy wskazany przez [...]s.c. we wniosku o wpis do ewidencji producentów, nie wynikały z pomyłki ARiMR.
W rozpatrywanej sprawie zdaniem organu odwoławczego nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez byłych wspólników spółki kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2008 określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.
W niniejszej sprawie wypłata płatności ONW za rok 2008, uznanej następnie za nienależnie pobraną miała miejsce w dniu 29 czerwca 2009 r. natomiast zawiadomienie nr [...] z dnia 20 maja 2019 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych, przyznanych ówczesnej spółce [...]zostało doręczone P.M.w dniu 20.05.2019 r. oraz Syndykowi masy upadłości I.T. działającej na rzecz R. M. w dniu 23.05.2019 r. Zatem bezspornym jest, iż Strony zostały zawiadomione o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.
Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że nienależne płatności powstały
z przyczyn leżących po stronie beneficjenta, bowiem przyznanie płatności
w nieprawidłowej wysokości wynikało z zamierzonego działania wnioskodawcy nakierowanego na uzyskanie korzystniejszego wsparcia finansowego mimo ograniczenia przewidzianego w przepisach prawa.
W konkluzji Dyrektor ARiMR stwierdził, że kwota płatności za rok 2008 w łącznej wysokości 12 045,81 zł jest płatnością nienależną, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i ust. 5 ww. rozporządzenia.
Na powyższą decyzję skargę wniósł P. M. (dalej Skarżący), zarzucając popełnienie elementarnych błędów w ustalaniach stanu faktycznego, nie przeprowadzenie dowodów na istnienie przesłanek negatywnych, wydanie decyzji
o ustaleniu kwot płatności nienależnie pobranych. Zaskarżając decyzję w całości zarzucił jej naruszenie zapisów:
1. art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie;
2. art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004 poprzez jego niezastosowanie;
3. art. 29 ustawy o Agencji w związku z art. 74 ust. 4 i 5 rozporządzenia 796/2004.
4. art. 29 ust. 1b ustawy o Agencji;
5. art. 7 i 8 kpa w związku z art. 29 ustawy o Agencji oraz art. 74 ust. 4 i 5 rozporządzenia 796/2004 poprzez pominięcie kluczowych, znanych organowi z urzędu informacji i dokumentów skutkujące błędnymi ustaleniami faktycznymi oraz błędnym określeniem strony postępowania w sprawie określenia kwot nienależnych płatności;
6. art. 29 ustawy o Agencji wskazując, iż zarzut ten dotyczy zastosowania tego uregulowania pomimo zachodzenia w sprawie niniejszej negatywnych przesłanek określenie spółce kwot nienależnie pobranych płatności;
7. art. 73 ust.1 rozporządzenia 796/2004, wskazując że zarzut ten dotyczy zastosowania wobec spółki tegoż uregulowania, pomimo szczególnej w niniejszej sprawie dyspozycji art. 74 ust. 4 i 5 rozporządzenia 796/2004;
8. art. 68 i art.93 ustawy ordynacja podatkowa w związku art. 29 ust. 7 ustawy
o Agencji;
9. artykułów 7, 7a, 8, 10, 75, 77, 78, 79 § 1 i 2 i 80 kpa w związku z art. 73 ust. 4 Rozporządzenia NR 796/2004;
10. art. 97 § 1 i art. 123 § 1 i 2 kpa
Skarżący zaskarżył również postanowienie wydane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. w postępowaniu w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania i w przedmiocie przeprowadzenia dowodu wnosząc o jego uchylenie w trybie art. 135 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniósł również o zasądzenie kosztów postepowania.
W uzasadnieniu rozwinął postawione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i uznając zarzuty skarżącego za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.
z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot kontroli sądowej stanowi decyzja Dyrektora ARiMR z 4 lutego 2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR
w B. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za rok 2008 oraz zobowiązaniu strony skarżącej do ich zwrotu.
Zgodnie z art. 29 ust.1 i 2 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
Z treści powyższego przepisu wynika, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Pojęcie nienależnych płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o ARiMR, jak i legislatora europejskiego w znajdujących bezpośrednie zastosowanie
w niniejszej sprawie rozporządzeniach (WE) jest szerokie i wobec tego trzeba przyjąć, że obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.
Ustalenie i żądanie zwrotu nienależnie pobranej pomocy nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej płatności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przed wydaniem decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków nie jest konieczne uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11 - dostępne na stronie http:// orzeczenia. nsa.gov.pl).
Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych
w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich mamy więc do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy organ ustali, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości np. przez stworzenie sztucznych warunków, które skutkują na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści. Również zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r., nie dokonuje się żądnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności.
Zapisy te mają na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji m.in. w przypadku płatności ONW.
Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95). Nieprawidłowość, stanowiąca podstawę do podjęcia środków chroniących interesy finansowe Wspólnot Europejskich, obejmuje zatem wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek naruszenie prawa wspólnotowego w działaniu lub zaniechaniu rolnika, powodujące lub mogące spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty.
Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, należy zakwalifikować do nieprawidłowości naruszających przepisy prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95. Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Słusznie wskazał organ odwoławczy, że wyrok w sprawie C-434/12 określa prawidłowy sposób postepowania przez organy ARiMR przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1975/2006. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 i art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów a więc nie tylko działań samego beneficjenta tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę
w ewentualnym celu uzyskania korzyści
Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności ONW polegających na utworzeniu przez P.M.i jego rodzinę, ówczesną żonę R. M., syna D. kilkudziesięciu spółek prawa handlowego, w tym [...]s.c., powiązanych ze sobą osobowo, własnościowo, organizacyjnie i ekonomicznie, kapitałowo w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia, poprzez obejście przepisów modulacyjnych, a zatem sprzecznie z unormowanymi celami wsparcia.
Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną
z celem wsparcia. W odniesieniu do elementu subiektywnego istotne znaczenia ma ustalenie występowania pomiędzy określonymi podmiotami więzi prawnych, ekonomicznych, personalnych, a także zamierzonej koordynacji działań. Zweryfikowanie wystąpienia w sprawie obu wymienionych przesłanek wymagało ocenienia działań nie tylko samego beneficjenta – Skarżącego, ale również osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie II GSK 2576/14 – dostępnym na stronie nsa.gov.pl - CBOSA), co w przedmiotowej sprawie wymagało uwzględnienia działań zarówno P.M., jego rodziny i innych zawiązanych przez nich spółek z o.o., spółek cywilnych oraz występujących pomiędzy nimi zależności i powiązań. Koniecznym przy tym było dokonanie oceny działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Tylko bowiem w takiej sytuacji możliwe jest całościowe zweryfikowanie wszystkich okoliczności istotnych dla oceny stworzenia sztucznych warunków, których istota polegała w sprawie na stworzeniu wadliwego mechanizmu funkcjonowania legalnie powołanych podmiotów.
Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy, dokonując takiej całościowej analizy stworzonego przez P.M.przedsięwzięcia, prawidłowo stwierdziły wystąpienie w sprawie zarówno przesłanki obiektywnej, jak i subiektywnej stworzenia sztucznych warunków. Wystąpienie elementu obiektywnego polegało na wykreowaniu obiektywnych okoliczności (stworzenie i funkcjonowanie wielu pozornie odrębnych gospodarstw rolnych w ramach których składane były wnioski o przyznanie płatności), uniemożliwiających osiągnięcie celu wsparcia rolników. Stworzenie wielu pozornie odrębnych spółek przez te same podmioty (P.M.i spółki) wnioskujących
o przyznanie płatności ONW.
Za trafne Sąd uznaje ustalenia organów, przeprowadzone szczegółowe analizy powiązań podmiotów, w których P. M. jest wspólnikiem, zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów oraz wnioski organów prowadzące do przekonania, iż to P. M. prowadził działalność rolniczą. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. Niewątpliwie to P. M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego. Przedmiotowa zaś spółka [...]s.c. - występując
o przyznanie płatności i uzyskując je nie prowadziła rzeczywistej działalności rolniczej. Świadczą o tym okoliczności dotyczące jej zawiązania, składu osobowego, jak również utworzenia przez ówczesne małżeństwo M. w roku 2008 dziesięciu spółek, w których byli jedynymi współwłaścicielami (w tym także [...]s.c.) oraz 28 spółek cywilnych i z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem, jak również dalsze rozwijanie tego rodzaju działalności w kierunku utworzenia w 2009 r. - 60-ciu, zaś w roku 2012 aż 90-ciu spółek. Utworzona spółka nie posiadała odrębnego kierownictwa, nie była wyodrębniona pod względem ekonomicznym i technicznym, była ściśle powiązana osobowo, rodzinnie i kapitałowo, nie prowadziła działalności rolniczej we własnym imieniu i na własną rzecz. Została utworzona wyłącznie w celu pobierania większych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez wiele podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne. Okoliczności te należy uznać za obiektywne i pozwalające na ocenę możliwości spełnienia celu zamierzonego przez system wsparcia EFR.RQW. Działalność spółki w istocie była prowadzona na rachunek P.M., choć pod względem formalnym ryzyko prowadzonej przez nią działalności jak również przez inne spółki tworzone przez P.M.oraz osoby powiązane z nim rodzinnie, obciążały te spółki. Wynikający
w tej sprawie mechanizm działania wskazał na zamierzoną już w momencie powoływania spółek koordynację stworzenia sztucznych charakterem warunków wymaganych do otrzymania płatności. Należy tu wspomnieć o tym samym adresie spółek, jednym koncie bankowym dla wielu podmiotów powiązanych osobą P.M.. [...]s.c. nie miała własnych budynków, zaplecza maszynowego, sprzętu, wszystko podlegało organizacyjnie P.M.jako osobie zarządzającej i koordynującej.
Dlatego Sąd przyznaje słuszność stanowisku organów ARiMR, iż nieistniejąca obecnie spółka [...]s.c. deklarowała grunty, które w rzeczywistości nie stanowiły wyodrębnionego zarówno pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, na którym spółka prowadziła faktycznie działalność rolniczą. Samo założenie kolejnego podmiotu prawa handlowego (np. kolejnej spółki z o.o.) czy też spółki cywilnej przez tą samą grupę osób, prowadzącego działalność rolniczą nie będzie oznaczać automatycznie wykreowania nowego rolnika i gospodarstwa.
Trafnie również wskazały organy ARiMR, że stosownie do § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz. U. nr 46, poz. 448, z późn.zm) pomoc taką przyznaje się rolnikowi do określonego limitu powierzchni, tj. do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300ha. Zgodnie zaś z § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW, płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha, 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.
We wniosku na rok 2008 spółka [...]s.c. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię 85,13 ha. W tym samym roku 2008: P. M. zadeklarował do płatności ONW powierzchnię 100 ha, [...]A s.c. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię 62,41 ha, [...]s.c. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię 99,53 ha, [...]s.c. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnie 65,27 ha, [...]sp. z o.o. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię 82,86ha. Oddzielne zgłoszenie do płatności ONW przez [...]s.c., P.M. i cztery (wybrane spośród wielu) i analizowane podmioty, powierzchni łącznej 374,44 ha umożliwiło ominiecie wskazanych wyżej przepisów modulacyjnych, a zatem jest sprzeczne z unormowanymi celami wsparcia.
Powyższe okoliczności i mechanizm tworzenia spółek przez tę sama grupę osób,
które to podmioty występują o te same płatności oraz zamierzona koordynacja pomiędzy tymi podmiotami pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny
i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności w roku 2008, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, o których mowa w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013r. w sprawie C-434/12, zostały stwierdzone w przedmiotowej sprawie.
Dodać należy iż przekazywania posiadania gruntów istniejących już spółek i ww. osób fizycznych, deklarowanie przez podmioty tych samach gruntów na przestrzeni kolejnych lat, wzajemne sąsiedztwo deklarowanych przez spółki gruntów, ewidentnie obrazuje siatkę występujących powiązań pomiędzy analizowanymi podmiotami, umożliwiającą decydowanie i sprawne zarządzanie wszystkimi powiązanymi podmiotami, w tym [...]s.c., przez P.M., jego małżonkę i przy pomocy najbliższych współpracowników. Niewątpliwie więc stworzony układ własnościowy, zarządzający i organizacyjny pomiędzy spółkami stanowi o zamierzonej koordynacji działań, polegającej na zgłaszaniu odrębnych wniosków o przyznanie płatności, celem uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia. W ocenie Sądu utworzone spółki formalnie tworzyły samodzielne gospodarstwa, a więc gospodarstwa płacące podatki, wystawiające faktury, mające określonego zarządcę, własny numer ewidencyjny, rachunek bankowy i ubezpieczenie. W rzeczywistości jednak było to wyłącznie wyodrębnienie formalnoprawne, nie świadczące o ich samodzielności czy niezależności. Gospodarstwa te bowiem pozostawały w ścisłym związku ze sobą.
Sens ekonomiczny utworzenia kilkudziesięciu powiązanych podmiotów zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki właśnie sposób zwiększyć rozmiar płatności poprzez obejście przepisów modulacyjnych. Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych obiektywnych okoliczności wskazujących na inne racjonalne uzasadnienie utworzenia przez P.M.kilkudziesięciu spółek, które dzieliły między siebie posiadane grunty. Należy podkreślić, że ustalenia organów co do charakteru powiązań pomiędzy analizowanymi podmiotami znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna oraz nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów. Odmienne, subiektywne twierdzenia strony, co do oceny poszczególnych okoliczności faktycznych, pozostają w oczywistej sprzeczności z ustaleniami i wnioskami, jakie nasuwa analiza zgromadzonych dowodów. Nie było błędem organu dokonanie analizy i oceny materiału dowodowego obejmującego jedynie podmioty: [...]s.c., P.M., [...]s.c., [...]s.c., [...]s.c., [...]sp. z o.o.
Na marginesie należy dodać, że tutejszy Sąd weryfikował już kwestię stworzenia przez P.M.sztucznych warunków w innych sprawach. Po analizie akt przedmiotowej sprawie stanowisko, że skarżąca spółka została stworzona wyłącznie
w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia Sąd podziela także
w niniejszej sprawie.
W tych okolicznościach, Sąd w całości podziela stanowisko orzekających
w sprawie organów o wystąpieniu w sprawie nieprawidłowości, polegającej na stworzeniu w sposób sztuczny kilkudziesięciu spółek, w tym [...]s.c., w celu maksymalizacji płatności. Ukierunkowane wyłącznie na pozyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia "multiplikowanie" i tworzenie w sposób sztuczny przez P.M.wielu niesamodzielnych (m.in. pod względem technicznym
i organizacyjnym) i powiązanych podmiotów, zarządzanych i należących bezpośrednio lub pośrednio do tych dwóch osób, traktować należy w kategoriach obejścia prawa.
Sąd uznał również za prawidłowe stanowisko organów, że w sprawie nie zaistniały żadne przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnych płatności.
Wadliwość działania stworzonego systemu miała charakter intencyjny, przemyślany i zorganizowany przez obejście prawa, polegające na sprzeniewierzeniu się celom i zasadom uzyskania pomocy.
W konsekwencji żadnego też znaczenia nie mają w sprawie argumenty strony skarżącej o podejmowaniu nieodwracalnych decyzji gospodarczych i wydatkowania
w dobrej wierze środków pozyskanych z płatności.
Odnosząc się do zarzutów skargi, w pierwszej kolejności należy tu zauważyć, że zarzut oparty na naruszeniu art. 29 ustawy o ARiMR jest oczywiście nieuzasadniony. Przepis ten stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Określa więc kompetencję ARiMR do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków publicznych, takich między innymi jak przedmiotowe w sprawie niniejszej płatności. Jest to więc przepis określający kompetencję organów ARiMR do wydania decyzji takich jak przedmiotowe w sprawie niniejszej, której to kompetencji Skarżący nie kwestionuje. W postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności
i w tym zakresie ARiMR opiera się na ustaleniu w odrębnym postępowaniu co do kwoty należnej płatności i porównuje to z płatnością rzeczywiście otrzymaną, co prowadzi do ustalenia wysokości płatności pobranej nienależnie, ustala też, czy nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności.
Zauważenia wymaga, że z dniem upadłości jednego ze wspólników tj. R. M. spółki cywilnej [...]s.c., spółka ta z mocy prawa uległa rozwiązaniu, a tym samym utraciła przymiot strony postępowania. Powyższe nie powoduje jednak umorzenia postępowania, bowiem solidarna odpowiedzialność byłych wspólników za zobowiązania rozwiązanej spółki cywilnej wynika z art. 115 § 2 Ordynacji podatkowej (tj. Dz. U. z 2019 poz. 900), byli wspólnicy spółki cywilnej odpowiadają za zobowiązania spółki cywilnej. Stosownie do art. 29 ust.7 ustawy o Agencji przepisy działu III mają odpowiednie zastosowanie do należności, o których mowa w art. 29 ust.1 ustawy o Agencji. Stanowisko strony Skarżącej, wskazującej na konieczność umorzenia postępowania wobec rozwiązania spółki cywilnej [...], prowadziłoby do braku równości wobec prawa, podmiotów nie będących uprzednio spółkami cywilnymi.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym uregulowanie tej materii w ust. 1b art. 29 ustawy o Agencji stanowi doprecyzowanie solidarnej odpowiedzialności wspólników rozwiązanej spółki cywilnej. W sprawie niniejszej Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego o zastosowaniu art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, w świetle którego przepisy działu III ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio. Stanowisko takie wyraził również NSA w wyroku I GSK 843/21 z 19 listopada 2021 r.
W kontrolowanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zawiadomieniem nr [...] wszczął w dniu 17 maja 2019 r. postępowanie
w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych ówczesnej spółce [...]s.c. na mocy decyzji nr [...] z dnia 7 maja 2009 r. Zawiadomienie zostało doręczone za potwierdzeniem odbioru P.M.w dniu 20.05.2019 r. oraz Syndykowi masy upadłości I.T. działającej na rzecz Pani R. M. w dniu 23.05.2019 r. (d. akta sprawy).
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się m.in. do oceny, czy
w sprawie nie nastąpił upływ terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2008 r.
Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z płatnościami ONW przyznanymi w 2008 r. organy zasadnie wskazały na regulacje zawarte w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej
w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm., zwane również - rozporządzeniem nr 796/2004).
Przepis art. 73 ust. 1-5 rozporządzenia nr 796/2004 ma zastosowanie do płatności przed dniem 1 stycznia 2010 r. w związku z art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., zgodnie z którym rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. (ust. 1). A zatem w rozpoznawanej sprawie do płatności za 2008 r.
Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze
o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.
Dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną,
a dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale
w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to prawo istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie
z zasadami współżycia społecznego.
Jak wynika z tego przepisu zasadą jest dziesięcioletni termin przedawnienia,
a termin skrócony dotyczy sytuacji wyjątkowej, gdy otrzymujący płatność nienależną, działał w dobrej wierze przyjmując płatność nienależną, czy w wysokości wyższej niż należna. Istnienie dobrej wiary należy przy tym przyjąć w odniesieniu do osoby, która winna posiadać stosowne kwalifikacje do obiektywnej, starannej oceny stanu rzeczy. Organy zasadnie przyjęły, że nie można uznać, iż Skarżący był w dobrej wierze
w kontrolowanej sprawie.
Przewidziany w przywołanym powyżej przepisie rozporządzenia nr 796/2004, dziesięcioletni okres przedawnienia dla zwrotu nienależnie pobranych płatności, liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkiem sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze, oznacza, że ustalenie czy beneficjent działał w dobrej wierze, czy też nie działał, jest ważne dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Unormowania powołanego rozporządzenia, także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta, podlegają bezpośredniemu stosowaniu
w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego.
Zasadnie też organy przyjęły, że nie było podstaw do uznania 4-etniego przedawnienia ze względu na przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004. Przepis ten nie miał zastosowania, gdyż wypłacenie płatności nie wynikało
z niezależnego od strony Skarżącej błędu organu, lecz wynikało z nienależnie pobranej płatności wsparcia.
Tym samym należało uznać, że organy dokonały prawidłowej wykładni
i zastosowania art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 do prawidłowo ustalonego i w istocie niekwestionowanego przez stronę Skarżącą w zakresie istotnych dla sprawy ustaleń stanu faktycznego.
Co do naruszenia przepisu art. 68 § 1 ordynacji podatkowej, Sąd wyjaśnia, że art. 68 § 1 ten, dotyczący niepowstania zaległości podatkowej, jeśli decyzja ustalająca zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego,
w którym powstał obowiązek podatkowy, nie ma przy tym zastosowania w sprawie przedmiotowego zwrotu nienależnej płatności, gdyż kwestię przedawnienia regulują wyczerpująco przepisy art. 73 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, a przepisy Działu III ordynacji podatkowej mocy art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR stosuje się tylko odpowiednio. Zatem nie można zasadnie zarzucać naruszenia art. 68 Ordynacji podatkowej.
W rozpatrywanej sprawie, co oczywiste, nie wystąpiły też przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Organy nie dopuściły się również naruszenia przepisów postępowania wywiedzionych w skardze. Podnoszenie naruszenia powyższych przepisów kpa, stanowi w istocie polemikę w ustaleniami organów, zaakceptowanymi przez Sąd orzekający.
Końcowo Sąd zaznacza, że za chybiony uznaje zarzut naruszenia art. 97 § 1 kpa, odnoszący się do braku zawieszenia postępowania odwoławczego z przyczyn znanych organowi z urzędu. Słusznie wywiódł organ odwoławczy, że prowadzone postępowanie karne jest postępowaniem odrębnym i pozostaje bez znaczenia dla oceny ustalenia byłym wspólnikom rozwiązanej z mocy prawa spółki [...]s.c., kwoty nienależnie pobranych płatności.
Biorąc zatem pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił wniesioną w sprawie skargę, uznając zarzuty w niej zawarte za bezpodstawne.