VIII SA/Wa 253/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2011-06-30
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowyenergia elektrycznaDyrektywa energetycznamoment powstania obowiązku podatkowegoprawo unijneimplementacjasąd administracyjnyzwrot akcyzydystrybutorproducent

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów celnych dotyczące podatku akcyzowego od energii elektrycznej, uznając, że polskie przepisy nie były zgodne z prawem UE w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego.

Spółka kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Celnej o określeniu zobowiązania w podatku akcyzowym od sprzedaży energii elektrycznej dystrybutorom. Skarżąca argumentowała, że polskie przepisy (art. 6 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym) są niezgodne z Dyrektywą energetyczną UE, która określa moment powstania obowiązku podatkowego na moment dostawy do odbiorcy końcowego. Sąd przychylił się do stanowiska spółki, uchylając zaskarżone decyzje i stwierdzając, że sprzedaż energii przez producenta do dystrybutora nie podlega opodatkowaniu akcyzą.

Sprawa dotyczyła sporu między E. [...] S.A. a Dyrektorem Izby Celnej w W. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2009 roku. Spółka wniosła o stwierdzenie nadpłaty i zwrot akcyzy, twierdząc, że opodatkowała nienależnie sprzedaż energii elektrycznej na rzecz dystrybutorów, którzy nie są odbiorcami końcowymi. Argumentowała, że polskie przepisy ustawy o podatku akcyzowym (art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 6 ust. 5, art. 11) są niezgodne z art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej UE, który stanowi, że energia elektryczna podlega opodatkowaniu nie wcześniej niż w momencie dostawy przez dystrybutora do odbiorcy końcowego. Organy celne utrzymywały, że polskie przepisy są zgodne z prawem UE i nie ma podstaw do bezpośredniego zastosowania dyrektywy ani zwrotu akcyzy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że polskie przepisy dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym od energii elektrycznej nie zostały prawidłowo zaimplementowane do polskiego porządku prawnego przed 1 stycznia 2006 r., zgodnie z wymogami Dyrektywy energetycznej. Sąd przyjął prowspólnotową wykładnię przepisów krajowych, zgodnie z którą opodatkowaniu akcyzą podlega sprzedaż energii elektrycznej przez dystrybutora (redystrybutora) ostatecznemu odbiorcy, a sprzedaż przez producenta do dystrybutora nie jest objęta tym podatkiem. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, polskie przepisy (art. 6 ust. 5 u.p.a.) nie zostały prawidłowo zaimplementowane i są niezgodne z Dyrektywą energetyczną, która określa moment powstania obowiązku podatkowego na moment dostawy przez dystrybutora do odbiorcy końcowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej, w związku z art. 6 ust. 1 Dyrektywy horyzontalnej, precyzyjnie określa moment powstania obowiązku podatkowego dla energii elektrycznej jako moment dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora do konsumenta. Polska ustawa o podatku akcyzowym, która nakłada obowiązek podatkowy na moment wydania energii przez producenta, nie została dostosowana do tych wymogów przed 1 stycznia 2006 r. W związku z tym, sprzedaż energii przez producenta do dystrybutora nie podlega opodatkowaniu akcyzą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.p.a. art. 6 § ust. 5

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

W przypadku energii elektrycznej obowiązek podatkowy powstaje z dniem jej wydania. Sąd uznał, że w świetle prawa UE, pojęcie 'wydania' powinno być interpretowane jako dostawa przez dystrybutora do odbiorcy końcowego, a nie wydanie przez producenta do dystrybutora.

u.p.a. art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Podatnikami akcyzy są osoby dokonujące czynności podlegających opodatkowaniu. Sąd uznał, że producent energii elektrycznej nie jest podatnikiem w przypadku sprzedaży do dystrybutora.

Dyrektywa energetyczna art. 21 § ust. 5

Dyrektywa Rady nr 2003/96/WE z 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej

Określa, że energia elektryczna podlega opodatkowaniu nie wcześniej niż w momencie dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora do odbiorcy końcowego. Sąd uznał ten przepis za kluczowy i wymagający bezpośredniego zastosowania lub implementacji.

Pomocnicze

u.p.a. art. 4 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Określa sprzedaż wyrobów akcyzowych jako przedmiot opodatkowania.

Ordynacja podatkowa art. 75 § § 1 i § 2 pkt 1a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Dyrektywa horyzontalna art. 6 § ust. 1

Dyrektywa Rady 92/12/EWG z 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania

Określa moment powstania obowiązku podatkowego w ogólności. Art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej stanowi szczególne uregulowanie w tym zakresie dla energii elektrycznej.

Konstytucja RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada pierwszeństwa ratyfikowanej umowy międzynarodowej nad ustawą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polskie przepisy dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego w akcyzie od energii elektrycznej (art. 6 ust. 5 u.p.a.) są niezgodne z art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej UE. Sprzedaż energii elektrycznej przez producenta do dystrybutora nie podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym w świetle prawa UE. Wyrok ETS C-475/07 potwierdza brak implementacji przepisów UE i wskazuje na konieczność dostosowania polskiego prawa.

Odrzucone argumenty

Stanowisko organów celnych, że polskie przepisy są zgodne z prawem UE i nie ma podstaw do bezpośredniego zastosowania dyrektywy. Argumentacja organów, że wyrok ETS nie nakłada bezpośredniego obowiązku zwrotu akcyzy. Utrzymanie w mocy decyzji organów celnych określających zobowiązanie podatkowe.

Godne uwagi sformułowania

Prowspólnotowa wykładnia wskazanych przepisów prawa krajowego prowadzi zaś do wniosku, że w przypadku sprzedaży energii elektrycznej po 1 stycznia 2006r., przedmiotem opodatkowania akcyzą objęta jest sprzedaż energii elektrycznej przez dystrybutora (redystrybutora) ostatecznemu odbiorcy (konsumentowi). Nie podlega zaś opodatkowaniu akcyzą sprzedaż energii elektrycznej dystrybutorowi przez jej producenta. Rzeczypospolita Polska nie wywiązała się z obowiązku wyrażonego w art. 18a ust. 9 Dyrektywy energetycznej, dotyczącego implementowania przed 1 stycznia 2006 r. obu omawianych dyrektyw do krajowego porządku prawnego.

Skład orzekający

Artur Kot

sprawozdawca

Leszek Kobylski

członek

Włodzimierz Kowalczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania akcyzą energii elektrycznej w kontekście prawa UE, momentu powstania obowiązku podatkowego oraz zasady bezpośredniego skutku prawa UE."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po 1 stycznia 2006 r. i specyfiki opodatkowania energii elektrycznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem Unii Europejskiej, co ma istotne znaczenie praktyczne dla sektora energetycznego i pokazuje, jak prawo UE może wpływać na krajowe regulacje.

Producent energii elektrycznej nie zapłaci akcyzy od sprzedaży do dystrybutora – kluczowa interpretacja prawa UE przez WSA w Warszawie.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 253/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kot /sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Włodzimierz Kowalczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
I GSK 1489/11 - Postanowienie NSA z 2012-07-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
art. 6 ust. 5 i art. 11 ust. 1
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2009 roku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącej [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1.1. Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] grudnia 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania E. [...] S. A. z siedzibą w Ś. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IC") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik UC") z [...] czerwca 2010 r. Przedmiotem decyzji było określenie skarżącej zobowiązania w podatku akcyzowym za luty 2009 r. w kwocie [...] zł. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał między innymi przepisy art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 6 ust. 5, art. 11 ust. 1 oraz art. 75 ust. 2 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.; dalej: "u.p.a.").
1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor IC przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Z ustaleń tych wynika, że Spółka wystąpiła do Naczelnika UC z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym za luty 2009 r., a także dokonanie zwrotu nadpłaty. Do wniosku załączyła skorygowaną deklarację AKC-3. W ramach samoobliczenia ostatecznie wykazała zobowiązanie w podatku akcyzowym za luty 2009 r. w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną żądania wskazała przepisy art. 75 § 1 i § 2 pkt 1a oraz art. 75 § 3 w związku z art. 72 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa"), a także art. 21 ust. 5 w związku z art. 18a ust. 9 in fine Dyrektywy Rady nr 2003/96/WE z 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U.UE.L.03.283.51 ze zm.; dalej: "Dyrektywa energetyczna"). Skarżąca wyjaśniła, że przedmiotem jej działalności jest produkcja i sprzedaż energii elektrycznej. Większość wyprodukowanej energii skarżąca dostarcza do zakładów energetycznych, tj. re-dystrybutorów, którzy nie są odbiorcami końcowymi, gdyż dokonują dalszej sprzedaży energii odbiorcom finalnym (konsumentom).
Zdaniem skarżącej, w deklaracji AKC-3 za luty 2009 wykazała ona nienależny podatek akcyzowy od sprzedaży energii elektrycznej na rzecz nieostatecznych odbiorców na podstawie przepisów art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 6 ust. 5 i art. 11 w związku z art. 75 ust. 2 u.p.a. Powołane przepisy ustawy nakładały bowiem na producenta energii obowiązek opodatkowania towaru w momencie wydania. Tymczasem, zgodnie z brzmieniem art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej, energia elektryczna podlega opodatkowaniu nie wcześniej niż w momencie dostawy przez dystrybutora lub re-dystrybutora do odbiorcy końcowego. Skarżąca dowodziła zatem, że przepisy polskiej ustawy akcyzowej są niezgodne z uregulowaniami wspólnotowymi dotyczącymi określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w akcyzie z tytułu sprzedaży energii. Zdaniem Spółki, opisana niezgodność przepisów krajowych
z uregulowaniami wspólnotowymi skutkuje tym, że od 1 stycznia 2006 r. na Spółce nie ciąży obowiązek zapłaty akcyzy od dostaw energii elektrycznej na rzecz dystrybutorów lub re-dystrybutorów, którzy nie są jej ostatecznymi odbiorcami (konsumentami). W konsekwencji, akcyza zapłacona przez Spółkę z tytułu sprzedaży energii elektrycznej podmiotom innym niż końcowi odbiorcy, została uiszczona nienależnie. Stanowi zatem nadpłatę i podlega zwrotowi.
1.3. Dokonując wymiaru zobowiązania w podatku akcyzowym Naczelnik UC wskazał, iż spór dotyczy obowiązku bezpośredniego zastosowania przez organ przepisów unijnych, tj. art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej, w związku z brakiem ich implementacji. Organ przyjął, że z literalnego brzmienia art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej nie wynika wprost, że podatnik, jakim jest producent energii elektrycznej, nie może być z tytułu sprzedaży energii objęty obowiązkiem w zakresie podatku akcyzowego. Z przepisu tego wynika, że opodatkowanie energii elektrycznej staje się wymagalne w momencie dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora. Naczelnik UC podkreślił, że dokonana przez Spółkę wykładnia przepisu art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej powoduje kolizję z regulacjami Dyrektyw Rady 92/12/EWG i 2003/96/WE, które nakazują opodatkowanie energii elektrycznej akcyzą o stawce nie niższej niż 0,5 Euro/MW. Od 1 stycznia 2006 r. energia elektryczna wyprodukowana przez podmioty, na rzecz których zwrot akcyzy zostałby dokonany, nie byłaby zaś opodatkowana akcyzą. Nie występują zatem przesłanki zastosowania w sposób bezpośredni przepisów prawa unijnego, gdyż nie są one wystarczająco jednoznaczne. Powołany przez Spółkę wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "ETS") z 12 lutego 2009 r. (C-475/07) nie nakłada zaś wprost bezpośredniego obowiązku zwrotu akcyzy producentom energii elektrycznej.
1.4. W odwołaniu skarżąca postawiła zarzuty naruszenia:
– art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 6 ust. 5 oraz art. 11 w związku z art. 75 ust. 2 u.p.a.,
– art. 75 § 1 i § 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 § 1 pkt 1 oraz w związku z art. 73 § 2 Ordynacji podatkowej,
– art. 21 ust. 5 w związku z art. 18a ust. 9 in fine Dyrektywny energetycznej,
– art. 120, art. 121 § 1 w związku z art. 210 § 1 i § 4, a także art. 122 w związku z art. 124 Ordynacji podatkowej przez brak odniesienia się do twierdzeń Spółki.
1.5. Dyrektor IC w zaskarżonej decyzji nie podzielił stanowiska skarżącej. Stwierdził, że przepisy ustawy o podatku akcyzowym po 1 stycznia 2006 r. nie były sprzeczne z celami Dyrektywy energetycznej, której zadaniem było objęcie w ogóle podatkiem akcyzowym energii elektrycznej oraz ustalenie minimalnych poziomów opodatkowania. Uznał, że art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej nie może stanowić podstawy do wyłączenia od 1 stycznia 2006 r. z opodatkowania sprzedaży (wydania) energii elektrycznej przez jej producentów dla podmiotów nie będących jej końcowymi nabywcami. Artykuł 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej nie może nadto stanowić w zakresie bezpośredniego skutku w stosunkach wertykalnych narzędzia do odstąpienia od zastosowania przepisu krajowego w postaci art. 6 ust. 5 u.p.a.
Nie ma wobec tego możliwości odstąpienia od stosowania przepisu krajowego, skoro de facto nie jest on sprzeczny z przepisami Dyrektywy energetycznej. Dyrektor IC podzielił stanowisko Naczelnika UC, że wyrok ETS z 12 lutego 2009 r. (C-475/07) nie nakłada wprost bezpośredniego obowiązku zwrotu akcyzy producentom energii elektrycznej. Sama sentencja stwierdza jedynie fakt niedostosowania przepisów prawa krajowego względem unijnego (brak implementacji odpowiednich uregulowań prawnych) odnośnie momentu powstania obowiązku podatkowego. Fakt wydania takiego orzeczenia, nie przesądza zdaniem organu o konieczności dokonania zwrotu akcyzy na podstawie samej interpretacji tego wyroku. Dyrektor IC dodał, że brak jest podstaw do wniosku, iż art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej samodzielnie określał w podatku akcyzowym zarówno jego podmiot, moment powstania obowiązku podatkowego, jak i podstawę opodatkowania w przypadku sprzedaży (wydania) energii elektrycznej. Skoro zatem z Dyrektywy energetycznej nie wynika podmiot zobowiązany do zapłaty akcyzy od energii elektrycznej, a przedmiotem postępowania przed ETS nie była kwestia określenia osoby zobowiązanej do zapłaty akcyzy, to wyrok ten nie daje podstaw do ubiegania się o zwrot akcyzy.
2. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] stycznia 2011 r. wniosła zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Występując o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora IC oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika UC, autor skargi powtórzył zasadnicze elementy argumentacji faktycznej i prawnej, prezentowane uprzednio w trakcie postępowania podatkowego. Zaskarżonym decyzjom postawił zarzuty naruszenia:
1) art. 1 i art. 21 ust. 5 w związku z art. 18a ust. 9 in fine Dyrektywny energetycznej poprzez:
a) ich błędną wykładnię wyrażającą się w wadliwym przyjęciu, że obowiązek podatkowy w podatkach obrotowych nakładany na energię elektryczną może powstać w związku ze zdarzeniami innymi, niż dostawa odbiorcy energii elektrycznej przez dystrybutora lub przez redystrybutora, a zatem że producent energii elektrycznej, który nie jest dystrybutorem lub redystrybutorem może być przez prawo krajowe obciążony obowiązkiem podatkowym od sprzedaży energii;
b) ich błędną wykładnię polegającą na tym, że przepis ten nie spełnia kryterium precyzyjności i bezwarunkowości i nie określa jasno czynności podlegających opodatkowaniu oraz podmiotów będących podatnikami podatków obrotowych od energii elektrycznej, a zatem odmowę bezpośredniego zastosowania tego przepisu dla stwierdzenia nadpłaty Spółce, z pominięciem art. 6 ust. 5 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.a.;
2) art. 91 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim wprowadza zasadę, że umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeśli ustawy tej nie da się pogodzić z umową;
3) art. 6 ust. 5 u.p.a. przez niewyjaśnienie pojęcia "wydanie energii elektrycznej";
4) art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie przez organ celny niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czyli brak dążenia do ustalenia prawdy materialnej, a także prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę określoną w tych przepisach, w szczególności błędne i niepełne ustalenie stanu faktycznego;
5) art. 122, art. 125 § 1 i art. 127 w związku z art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady szybkiego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy co do istoty przez organ odwoławczy.
3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Za chybione uznał zarzuty skargi.
4. W trakcie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej zmodyfikował skargę w ten sposób, że cofnął pkt 4.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
5.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek wskazanych w art. 145 u.p.p.s.a.
5.2. W sprawie niniejszej warto również wskazać, że na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak, w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, czyli przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą sądu pierwszej instancji jest kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 u.p.p.s.a.
6.1. Z uwagi na zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania podatkowego, stwierdzić należy, że organy podatkowe w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy, dla potrzeb wydania decyzji wymiarowej. Nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oczywiście bezzasadna jest argumentacja skargi dotycząca naruszenia tych przepisów prawa materialnego, które regulują instytucję nadpłaty. Zaskarżone decyzje są bowiem decyzjami wymiarowymi. Podstawy prawnej ich wydania nie stanowiły (nie mogły stanowić) przepisy regulujące instytucję nadpłaty, czyli przepisy te nie mogły zostać naruszone przez organy. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczą zaś w istocie tych elementów stanu faktycznego bądź też rzekomych braków w uzasadnieniach decyzji, które zostały przez autora skargi powiązane z wnioskiem Spółki o stwierdzenie nadpłaty. Zarzuty te należało zatem także uznać za chybione, również co do naruszenia przepisów postępowania wymienionych w punkcie 5 skargi. Skarżąca nie wykazała, że długotrwałość postępowania odwoławczego miała istotny wpływ na wynik sprawy. Takiej zależności nie dopatrzył się także Sąd. Czyli nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a.
6.2. W tej sytuacji, kontroli Sądu może zostać poddana wykładnia przepisów prawa materialnego dokonana przez organy, a także ich zastosowanie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły dla organów przepisy prawa krajowego, gdyż przepisy dyrektyw unijnych (wspólnotowych) nie znajdują w ich ocenie bezpośredniego zastosowania, z uwagi na to, że przepisy te nie są wystarczająco precyzyjne. Zdaniem organów, nie wynika z nich bowiem wprost, że producent energii elektrycznej nie może być z tytułu jej sprzedaży podatnikiem podatku akcyzowego. Pogląd ten nie zyskał aprobaty Sądu, o czym mowa niżej. Zasadne okazały się zaś zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 5 oraz art. 11 ust. 1 u.p.a. poprzez odstąpienie od obowiązku ich prowspólnotowej (prounijnej) wykładni.
7.1. Podstawowym aktem prawnym mającym zastosowanie w sprawie jest Dyrektywa Rady 92/12/EWG z 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz.U.UE.L. 92.76.1 ze zm.; dalej: "Dyrektywa horyzontalna"), na co trafnie zwróciły uwagę organy. Dyrektywa energetyczna jest zaś jednym z aktów szczególnych regulujących zagadnienia związane z określonymi produktami energetycznymi, w tym opodatkowanie akcyzą energii elektrycznej. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej, dla celów stosowania art. 5 i 6 Dyrektywy horyzontalnej, energia elektryczna i gaz ziemny podlegają podatkom, które stają się wymagalne w momencie dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora. Przepis art. 5 Dyrektywy horyzontalnej dotyczy przedmiotu opodatkowania, zaś art. 6 ust. 1 określa moment powstania obowiązku podatkowego. Z ostatnio powołanego przepisu wynika bowiem, że podatek akcyzowy staje się wymagalny w momencie dopuszczenia do konsumpcji lub w momencie wystąpienia ubytków. Odesłanie wynikające z art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej prowadzi do wniosku, że ten akt zawiera szczególne regulacje w stosunku do zasad przewidzianych w Dyrektywie horyzontalnej.
Analiza przepisu ogólnego, tj. art. 6 ust. 1 Dyrektywy horyzontalnej, w związku
z przepisem szczególnym, jakim jest art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej, prowadzi do wniosku, że w przypadku wyrobu akcyzowego, jakim jest energia elektryczna, za moment powstania obowiązku podatkowego należy przyjąć dostawę energii elektrycznej przez dystrybutora lub redystrybutora konsumentowi. W chwili dostawy energii elektrycznej przez producenta na rzecz dystrybutora (redystrybutora) energia elektryczna nie jest przedmiotem opodatkowania. Przepisy prawa krajowego powinny zaś zostać dostosowane do przepisów prawa unijnego przed 1 stycznia 2006 r.
7.2. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.a., przedmiotem opodatkowania podatkiem akcyzowym jest sprzedaż wyrobów akcyzowych na terenie kraju. Z art. 6 ust. 5 u.p.a. wynika, że w przypadku energii elektrycznej obowiązek podatkowy powstaje z dniem jej wydania. W świetle zaś art. 11 ust. 1 u.p.a., podatnikami akcyzy są osoby (...), które dokonują czynności podlegających opodatkowaniu. Wykładnia tych przepisów dokonana przez organy prowadzi do wniosku, że opodatkowaniu może podlegać już produkcja energii elektrycznej, a najpóźniej opodatkowaniu podlega sprzedaż, która występuje już na pierwszym etapie obrotu, czyli na etapie sprzedaży energii dystrybutorowi przez producenta. Jeżeli zobowiązanie w podatku akcyzowym zostało zadeklarowane w należnej wysokości przez producenta, to z uwagi na zasadę jednokrotności opodatkowania, sprzedaż energii elektrycznej nie podlega opodatkowaniu akcyzą na dalszym etapie dystrybucji. Natomiast w sytuacji, gdy producent nie zadeklaruje należnego podatku akcyzowego z tytułu sprzedaży energii elektrycznej dystrybutorowi, to obowiązek podatkowy może powstać na późniejszym etapie obrotu, czyli na etapie sprzedaży energii redystrybutorowi lub konsumentowi. Przepisy prawa krajowego, tj. przepisy u.p.a., nie zostały dostosowane przed 1 stycznia 2006 r. do przepisów prawa unijnego (wspólnotowego)
7.3. Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji, Sąd uznał, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 5 i art. 11 ust. 1 u.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wykładni tych przepisów należy bowiem dokonywać w sposób prowspólnotowy, z uwzględnieniem art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej. Prowspólnotowa wykładnia wskazanych przepisów prawa krajowego prowadzi zaś do wniosku, że w przypadku sprzedaży energii elektrycznej po 1 stycznia 2006r., przedmiotem opodatkowania akcyzą objęta jest sprzedaż energii elektrycznej przez dystrybutora (redystrybutora) ostatecznemu odbiorcy (konsumentowi). Nie podlega zaś opodatkowaniu akcyzą sprzedaż energii elektrycznej dystrybutorowi przez jej producenta. Uprawnienie dla państwa członkowskiego wyrażone w art. 21 ust. 5 akapit czwarty zd. 3 Dyrektywy energetycznej, pozwalające na nakładanie i pobieranie podatku akcyzowego zgodnie z własnymi procedurami, nie daje prawa do określania innego momentu powstania obowiązku podatkowego, gdyż uprawnienie do ustalania procedury nie upoważnia państwa członkowskiego do regulowania zagadnienia materialnego, jakim jest niewątpliwie określenie momentu powstania obowiązku podatkowego, a tym samym określenie podatnika podatku akcyzowego. W realiach niniejszej sprawy, Spółka nie powinna zostać zatem uznana za podatnika podatku akcyzowego w tej części, która dotyczy sprzedaży przez nią dystrybutorowi energii elektrycznej. Wystąpiła zatem przesłanka do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a.
Rzeczypospolita Polska nie wywiązała się z obowiązku wyrażonego w art. 18a ust. 9 Dyrektywy energetycznej, dotyczącego implementowania przed 1 stycznia 2006 r. obu omawianych dyrektyw do krajowego porządku prawnego. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez organy, wpływ na wynik sprawy wymiarowej wywiera wyrok ETS z 12 lutego 2009 r. (C-475/07). W wyroku tym ETS stwierdził bowiem, że Polska nie dostosowała do 1 stycznia 2006 r. systemu opodatkowania energii elektrycznej do wymogów wynikających z treści art. 21 ust. 5 akapit pierwszy Dyrektywy energetycznej, w zakresie określenia momentu, w którym podatek akcyzowy od energii elektrycznej jest wymagalny (zob. pkt 6.2. wyroku). To zaś oznacza, że opodatkowanie akcyzą sprzedaży energii elektrycznej nie może nastąpić na etapie transakcji pomiędzy producentem energii i jej dystrybutorem.
Przepis art. 6 ust. 5 u.p.a., który nie został dostosowany do treści art. 21 ust. 5 akapit pierwszy Dyrektywy energetycznej, określa moment powstania obowiązku podatkowego inaczej, niż powołany przepis prawa wspólnotowego. Dokonując jednak prowspólnotowej wykładni przepisu prawa krajowego, tj. art. 6 ust. 5 u.p.a., należy przyjąć, że pod pojęciem sprzedaży energii elektrycznej mieści się pojęcie dostawy przez dystrybutora (redystrybutora), a moment wydania energii elektrycznej obejmuje moment jej dostawy przez dystrybutora (redystrybutora) finalnemu odbiorcy. Powyższy pogląd, akceptowany przez Sąd, należy uznać za już utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyroki NSA: z 29 czerwca 2010 r., I GSK 938/09; z 30 czerwca 2010 r., I GSK 1010/09; z 21 lipca 2010 r., I GSK 859/09; powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.nsa.gov.pl, zwanej dalej w skrócie: "CBOSA").
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 7 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez radcę prawnego. Do zwróconych kosztów postępowania Sąd zaliczył [...] zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu stosunkowego od skargi, [...] zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI