VIII SA/Wa 249/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-10-06
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
składki ZUSzwolnienie z opłacania składekCOVID-19fundacjaPKDprzeważająca działalnośćuchwała RMpostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą fundacji zwolnienia ze składek na ubezpieczenia społeczne, uznając, że organ nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące przeważającej działalności gospodarczej.

Fundacja ubiegała się o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres od grudnia 2020 r. do stycznia 2021 r., wskazując kod PKD 56.10.A (gastronomia). ZUS odmówił, opierając się na danych z rejestru REGON, według których przeważającą działalnością fundacji był kod 94.99.Z (organizacje członkowskie). Sąd uznał, że ZUS nieprawidłowo zinterpretował przepisy, nie uwzględniając faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej przez jednostkę lokalną fundacji, która miała kod PKD uprawniający do zwolnienia. W konsekwencji, sąd uchylił decyzję ZUS.

Sprawa dotyczyła wniosku Fundacji "[...]" o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. ZUS odmówił przyznania zwolnienia, ponieważ według danych z rejestru REGON, przeważającą działalnością fundacji był kod PKD 94.99.Z, który nie uprawniał do ulgi. Fundacja argumentowała, że jej główna działalność gospodarcza, prowadzona przez jednostkę lokalną, posiadała kod PKD 56.10.A, który kwalifikował do zwolnienia. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę po raz drugi, uznał, że ZUS nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące określenia przeważającej działalności gospodarczej. Sąd podkreślił, że organ powinien uwzględnić faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą, nawet jeśli jej kod PKD nie był wpisany jako główny dla podmiotu prawnego, a jedynie dla jednostki lokalnej. W poprzednim wyroku sąd wskazał na potrzebę zbadania faktycznego charakteru działalności, jednak ZUS ponownie oparł się na formalnym wpisie w rejestrze REGON. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję ZUS, wskazując na naruszenie art. 153 p.p.s.a. i błędną interpretację § 10 ust. 1 rozporządzenia RM. Nakazał organowi ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej sądu, w tym weryfikację przychodów fundacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd uznał, że organ powinien uwzględnić kod PKD przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez jednostkę lokalną fundacji, jeśli ta działalność kwalifikuje do zwolnienia, a nie tylko formalny wpis w rejestrze REGON dotyczący podmiotu prawnego.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące określenia przeważającej działalności gospodarczej, opierając się wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze REGON dla podmiotu prawnego, zamiast zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą przez jednostkę lokalną fundacji, która posiadała kod PKD uprawniający do zwolnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

ustawa o COVID-19 art. 37zq § ust. 7

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek.

ustawa o COVID-19 art. 37zy § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek.

rozporządzenie RM art. 10 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

Określa kody PKD uprawniające do zwolnienia z opłacania składek.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu.

Pomocnicze

rozporządzenie RM art. 10 § ust. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

Określa, że ocena kodu PKD następuje na podstawie danych z rejestru REGON na dzień 30 listopada 2020 r., ale sąd wskazał na potrzebę uwzględnienia faktycznego prowadzenia działalności.

u.s.u.s. art. 83 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Ogólna podstawa prawna dotycząca systemu ubezpieczeń społecznych.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do utrzymania w mocy decyzji organu.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

ustawa o fundacjach art. 5 § ust. 5

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach

Możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez fundację.

ustawa o KRS art. 50

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

Obowiązek wpisu do rejestru przedsiębiorców w przypadku podjęcia działalności gospodarczej.

Prawo przedsiębiorców art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Definicja przedsiębiorcy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące określenia przeważającej działalności gospodarczej, opierając się na formalnym wpisie w rejestrze REGON zamiast na faktycznie prowadzonej działalności przez jednostkę lokalną fundacji. Organ nie wykonał prawidłowo wytycznych sądu zawartych w poprzednim wyroku. Fundacja prowadzi działalność gospodarczą z kodem PKD 56.10.A, który uprawnia do zwolnienia, mimo że kod ten jest zarejestrowany jako jednostka lokalna, a nie główny podmiot.

Odrzucone argumenty

Argumentacja ZUS oparta na przeważającym kodzie PKD 94.99.Z dla podmiotu prawnego fundacji, który nie uprawniał do zwolnienia.

Godne uwagi sformułowania

organ nie uwzględnił wytycznych w zakresie oceny prawnej i wskazań zawartych w w.cyt. wyroku spór w sprawie wciąż sprowadza się do ustalenia, czy prowadzona przez fundację przeważająca działalność gospodarcza na dzień 30 listopada 2020 r. była oznaczona jednym z kodów PKD, wymienionym w § 10 ust. 1 rozporządzenia RM łączne czytanie zapisów ust. 1 i ust. 2 § 10 rozporządzenia RM prowadzi do wniosku, że w przypadku sporu należy większe znaczenie nadać faktom wskazującym na rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej zgodnej z określonym kodem PKD, niż wyłącznie formalnemu wpisowi na określoną datę informacja z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, ma charakter jedynie formalny i statystyczny ścisłe interpretowanie przepisu § 10 ust. 2 rozporządzenia RM może być krzywdzące dla podmiotu, który faktycznie prowadził działalność uprawniającą do zwolnienia ze składek, ale nie ma wpisanego wymaganego przepisem kodu PKD jako kodu "przeważającej działalności". w ocenie Sądu fundacja jest przedsiębiorcą w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, tym samym w okolicznościach tej sprawy przy ocenie wniosku z 11 lutego 2021 r. należy uwzględnić kod PKD jej przeważającej działalności 56.10.A, a nie kod jej działalności statutowej PKD 94.99.Z.

Skład orzekający

Iwona Szymanowicz-Nowak

sprawozdawca

Leszek Kobylski

członek

Marek Wroczyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnień ze składek w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej przez fundacje i inne organizacje, a także znaczenie faktycznego prowadzenia działalności nad formalnym wpisem w rejestrach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji fundacji i przepisów związanych z tarczami antykryzysowymi. Interpretacja może być stosowana do podobnych przypadków organizacji prowadzących działalność gospodarczą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak formalne wpisy w rejestrach mogą stać w sprzeczności z faktycznym stanem rzeczy, a sąd staje po stronie przedsiębiorcy, który faktycznie prowadzi działalność uprawniającą do ulgi. Jest to ciekawy przykład interpretacji przepisów w kontekście pandemii.

Fundacja walczy o zwolnienie ze składek ZUS: sąd staje po stronie faktycznej działalności, nie tylko formalnych wpisów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 249/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 37zq ust. 7 w zw. z art. 37zy ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 152
par. 10 ust. 1, ust. 2
Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2167
art. 5 ust. 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.
Dz.U. 2021 poz 162
art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji "[...]" z siedzibą w R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz Fundacji "[...]" z siedzibą w R kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z 11 lutego 2021 r. Fundacja "[...]" (dalej: strona, skarżąca, fundacja, wnioskodawczyni) zwróciła się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
Decyzją z 1 marca 2021 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: ZUS, organ), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, dalej ustawa o COVID-19) w związku z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19
(Dz. U. z 2020 r. poz. 152, dalej: rozporządzenie RM) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266, dalej: u.s.u.s.), odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od
1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść stanowiących jej materialnoprawną podstawę przepisów i wyjaśnił, że z wnioskiem o zwolnienie
z obowiązku opłacania składek za ww. okres mogą występować płatnicy, którzy na dzień 30 listopada 2020 r. prowadzili przeważającą działalność z określonymi w ustawie kodami PKD. We wniosku o zwolnienie strona oświadczyła, że prowadzi działalność gospodarczą z kodem Polskiej Klasyfikacji Działalności (dalej: PKD) 56.10.A., który uprawniał do uzyskania zwolnienia za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. Dokonana przez organ analiza danych zawartych w rejestrze REGON wykazała jednak, że przeważająca działalność gospodarcza, jaką strona prowadzi, oznaczona jest kodem 94.99.Z. Wskazany we wniosku kod był więc niezgodny z danymi zawartymi w systemie na 30 listopada 2020 r. W związku z powyższym nie przysługuje prawo do zwolnienia
z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy fundacja wskazała, że wiodącym kodem PKD wpisanym w Krajowym Rejestrze Sądowym jest 56.10.A, na dowód czego załączyła odpis z KRS.
Decyzją z 19 marca 2021 r. znak: [...] ZUS utrzymał w mocy decyzję własną z 1 marca 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że obowiązek zbadania działalności według kodu PKD dotyczy wszystkich płatników składek, w tym także stowarzyszeń czy fundacji. Jeżeli przeważający rodzaj prowadzonej działalności jest inny niż określony w ustawie, nie ma podstawy prawnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek.
Zdaniem organu działalnością przeważającą fundacji według kodu PKD ujawnionego w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r. była działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowana o kodzie PKD 94.99.Z. Kod ten nie uprawniał do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za wnioskowany przez fundację okres. Załączony do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydruk z KRS nie mógł zaś stanowić przesłanki do uchylenia decyzji odmownej.
Wyrokiem z 1 lipca 2021 r. wydanym w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 429/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę strony i uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z 19 marca 2021 r., wskazując na brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz rozpatrzenia całego materiału dowodnego, odnoszącego się do rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącą działalności.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku ZUS decyzją z 24 stycznia 2022 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) i art. 31zq ust. 8 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia RM, utrzymał w mocy decyzję z 1 marca 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że jednostka lokalna strony prowadzi działalność z numerem identyfikacyjnym REGON: [...], jednak nie rozlicza się na osobnym numerze NIP. Kod PKD 56.10.A jest przypisany do jednostki lokalnej osoby prawnej, a nie do podmiotu podstawowego. Natomiast fundacja, jako płatnik składek, który identyfikuje się numerem REGON: [...], na dzień 30 listopada 2020 r. prowadziła działalność gospodarczą, wykazując jako przeważający kod PKD 94.99.Z – "działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowana".
Organ wprawdzie uznał, że działalność gospodarcza została rozszerzona
o jednostkę lokalną w zakresie kodu PKD 56.10.A "Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne", jednak nie zmieniło to nadrzędnego rodzaju działalności fundacji oznaczonej kodem PKD 94.99.Z. W ocenie organu nie ma przy tym znaczenia, że jednostka lokalna ma wykazany w rejestrze REGON kod PKD przeważającej działalności uprawniający do zwolnienia, ponieważ są to osobne podmioty o innych numerach REGON. Do wniosków o zwolnienie z opłacania składek kod PKD jest weryfikowany w kontekście konkretnego płatnika z konkretnym numerem REGON podanym we wniosku.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze strona zarzuciła zaskarżonej decyzji organu:
I. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu
i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnieniu meritum sprawy,
2) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego,
3) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji
z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie jej kontroli,
4) art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów państwa i zinterpretowanie przepisów bez uwzględnienia słusznego interesu strony,
5) art. 9 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niewypełniający wobec strony obowiązku informacyjnego;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 31zq ust. 7 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 w związku
z § 10 ust. 1 rozporządzenia RM oraz z art. 83 ust. 1 u.s.u.s. poprzez błędną interpretację.
W konsekwencji podniesienia powyższych zarzutów skarżąca wniosła
o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że organ, rozpoznając sprawę ponownie po uchyleniu decyzji z 19 marca 2021 r. przez Sąd, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. obowiązany był uwzględnić w sposób wiążący ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z 1 lipca 2021 r. wydanym w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 429/21. Zdaniem Sądu orzekającego
w niniejszej sprawie po raz drugi organ nie uwzględnił wytycznych w zakresie oceny prawnej i wskazań zawartych w w.cyt. wyroku.
Rację ma skarżąca, że spór w sprawie wciąż sprowadza się do ustalenia, czy prowadzona przez fundację przeważająca działalność gospodarcza na dzień 30 listopada 2020 r. była oznaczona jednym z kodów PKD, wymienionym w § 10 ust. 1 rozporządzenia RM, zgodnie z którym zwalnia się z obowiązku opłacania należności
z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. albo za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r. działalność oznaczoną według PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:
1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z,
2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,
- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Wprawdzie zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia RM oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według PKD 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., to jednak Sąd w wyroku z 1 lipca 2021 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 429/21 wyraźnie wskazał, że łączne czytanie zapisów ust. 1 i ust. 2 § 10 rozporządzenia RM prowadzi do wniosku, że w przypadku sporu należy większe znaczenie nadać faktom wskazującym na rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej zgodnej z określonym kodem PKD, niż wyłącznie formalnemu wpisowi na określoną datę.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżąca we wniosku
o zwolnienie z opłacania składek wskazała kod PKD 56.10.A (restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne), który uprawniał do uzyskania zwolnienia za grudzień 2020 r.
i styczeń 2021 r. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załączyła informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców, z której wynikało, że przedmiotem przeważającej działalności strony jest kod PKD 56.10.A. Wbrew zaleceniom Sądu, organ ponownie ocenił wniosek jedynie pod kątem formalnym, opierając się na informacji z rejestru REGON, w którym jednostka główna – osoba prawna Fundacja "[...]" ma wpisany przeważający kod PKD 94.99.Z (działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowanych), który nie uprawnia do uzyskania wnioskowanego zwolnienia z obowiązku opłacenia składek. ZUS uznał, że w przypadku strony nie ma znaczenia, że w rejestrze REGON jednostka lokalna fundacji ma wykazany kod PKD 56.10.A, ponieważ oba te podmioty mają różne numery REGON, który to numer jest decydujący zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia RM. Organ zatem ponownie nie badał, jaka działalność gospodarcza skarżącej jest faktycznie przeważająca, czy ta wskazana we wniosku, tj. o kodzie PKD 56.10.A, czy też wskazana w rejestrze REGON pod pozycją podstawowej osoby prawnej, bez uwzględnienia działalności prowadzonej przez jej jednostkę lokalną.
Sąd stwierdza, że organ po wydaniu przez Sąd wyroku w sprawie VIII SA/Wa 429/21 nie przeprowadził żadnego postępowania w celu wyjaśnienia powyższej kwestii. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ZUS ograniczył się tylko do analizy złożonego wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumentu potwierdzającego kod PKD dla lokalnej jednostki organizacyjnej z KRS, tj. informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców. Wprawdzie organ pouczył stronę o przysługującym jej prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - w terminie 7 dni od otrzymania pisma z 28 grudnia 2021 r., jednak brak jest ze strony ZUS realizacji dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. przed wydaniem niekorzystnej dla strony ponownej decyzji.
Zdaniem Sądu organ powinien przed wydaniem zaskarżonej decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Realizacja uprawnień
z powyższego przepisu była dla strony szczególnie istotna w sytuacji, kiedy Sąd w tej sprawie już raz uchylił decyzję i nakazał konkretne czynności do wykonania przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Przypomnieć należy w tym miejscu, że informacja z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, ma charakter jedynie formalny i statystyczny, a ścisłe interpretowanie przepisu § 10 ust. 2 rozporządzenia RM może być krzywdzące dla podmiotu, który faktycznie prowadził działalność uprawniającą do zwolnienia ze składek, ale nie ma wpisanego wymaganego przepisem kodu PKD jako kodu "przeważającej działalności".
Bezsporne w sprawie jest to, że fundacja prowadzi działalność gospodarczą
z kodem działalności przeważającej PKD 56.10.A, która jest zarejestrowana w rejestrze REGON jako jednostka lokalna pod numerem [...]. Organ nie uwzględnił jednak tej okoliczności i uznał, że we wniosku wskazano płatnika z konkretnym numerem REGON, a był to numer [...] fundacji – podmiotu podstawowego, a nie jednostki lokalnej.
W tym zakresie należy wziąć pod uwagę specyfikę prowadzonej przez stronę działalności w formie fundacji. W świetle art. 5 ust. 5 zdanie pierwszej ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 2020 r. poz. 2167) fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji jej celów. Z art. 50 ustawy
z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 112 ze zm.) wynika z kolei, że jeżeli podmiot wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1, tj. do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, podejmuje działalność gospodarczą, podlega obowiązkowi wpisu także do rejestru przedsiębiorców (...).
Z przywołanych regulacji wynika, że fundacja może, jak w niniejszej sprawie, prowadzić działalność gospodarczą i wówczas staje się przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 162). Tymczasem przesłanką zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia RM, jest okoliczność, by płatnik składek prowadził na dzień 30 listopada 2020 r. działalność oznaczoną według PKD 2007 jako rodzaj przeważającej działalności określonymi kodami wymienionymi w tym przepisie (m.in. kodem 56.10.A). Oznacza to, że jeżeli fundacja, jako płatnik składek w rozumieniu art. 4 pkt 2 u.s.u.s., prowadziła działalność gospodarczą i był to przeważający rodzaj działalności uprawniający do zwolnienia, to okoliczność ta nie może zostać pominięta przy ocenie wniosku
o wsparcie złożonego w ww. zakresie. Rozporządzenie RM nakazuje bowiem badać rodzaj przeważającej działalności płatnika, tj. działalności gospodarczej, która doznała ograniczeń.
Jeśli fundacja może prowadzić działalność gospodarczą (tak jak to czyni strona
w niniejszej sprawie), to w praktyce posiada ona dwa kody przeważające, tj.: kod działalności statutowej (PKD 94.99.Z - działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowana) i kod prowadzonej działalności gospodarczej. Ten drugi PKD 56.10.A (restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne) ujęty jest w rejestrze REGON jako "jednostka lokalna osoby prawnej" pod nazwą Fundacja "[...]" w R..
Z mocy art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
W ocenie Sądu fundacja jest przedsiębiorcą w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, tym samym w okolicznościach tej sprawy przy ocenie wniosku z 11 lutego 2021 r. należy uwzględnić kod PKD jej przeważającej działalności 56.10.A, a nie kod jej działalności statutowej PKD 94.99.Z.
Ponownie rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym organ uwzględni powyższą ocenę prawną Sądu oraz oceni pozostałe przesłanki z § 10 ust. 1 rozporządzenia RM, a w szczególności, czy przychód z tej działalności w jednym
z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej
o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub analogicznym miesiącu roku poprzedniego.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że ZUS naruszył przepisy art. 153 p.p.s.a. przez brak prawidłowego wykonania wytycznych zawartych w wyroku
o sygnaturze VIII SA/Wa 429/21, przez co błędnie zinterpretował § 10 ust. 1 rozporządzenia RM w odniesieniu do pojęcia "przeważającej działalności" prowadzonej przez fundację. Dlatego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (punkt 1 wyroku).
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200, w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę składa się wynagrodzenie jej pełnomocnika procesowego w kwocie 480 zł, wynikające
z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłata skarbowa za pełnomocnictwo w kwocie 17 zł, zgodnie z częścią IV Załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1923 ze zm.).
Na marginesie Sąd zauważa, że organ przedstawił ze skargą niepełne akta administracyjne, rozpoczynające się od pisma skierowanego do strony z 28 grudnia 2021 r. Brak jest dokumentacji kontrolowanej przez Sąd na skutek pierwszej skargi strony na decyzję ZUS z 19 marca 2021 r. Jednak to uchybienie procesowe nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ Sąd posiłkował się ustaleniami zawartymi
w treści uzasadnienia wyroku o sygnaturze VIII SA/Wa 429/21.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI