VIII SA/Wa 248/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-04-23
NSAinneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneniepełnosprawnośćterminrentaopieka nad dzieckiemprawo rodzinnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu złożenia wniosku po upływie ustawowego terminu.

Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 26.02.2018 r. do 28.02.2020 r., składając wniosek dopiero 12.04.2023 r. Sąd uznał, że wniosek został złożony po upływie trzymiesięcznego terminu od wydania orzeczenia o niepełnosprawności dziecka, który upłynął 18.07.2018 r. Dodatkowo, skarżąca w dochodzonym okresie pobierała rentę z ZUS, co również stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd oddalił skargę, podkreślając materialnoprawny charakter terminu.

Sprawa dotyczyła skargi R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy W. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem P. G. za okres od 26.02.2018 r. do 28.02.2020 r. Kluczowym problemem było złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w dniu 12.04.2023 r., podczas gdy orzeczenie o niepełnosprawności dziecka (z uwzględnieniem konieczności stałej opieki) zostało wydane 18.04.2018 r. Zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wniosek taki powinien zostać złożony w ciągu trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, co oznaczało, że termin upłynął 18.07.2018 r. Sąd administracyjny podkreślił, że termin ten ma charakter prawa materialnego i nie podlega przywróceniu, a jego niezachowanie skutkuje brakiem możliwości przyznania świadczenia wstecz. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę, że skarżąca w okresie, za który domagała się świadczenia, pobierała rentę z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów administracji za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, złożenie wniosku po upływie trzymiesięcznego terminu od wydania orzeczenia o niepełnosprawności uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny, ponieważ termin ten ma charakter prawa materialnego i nie podlega przywróceniu.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, podkreślając materialnoprawny charakter trzymiesięcznego terminu. Niezachowanie tego terminu skutkuje brakiem możliwości ubiegania się o świadczenie od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, a okoliczności niezłożenia wniosku w terminie nie mają znaczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § ust. 2a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Trzymiesięczny termin od wydania orzeczenia o niepełnosprawności na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne ma charakter prawa materialnego i nie podlega przywróceniu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 135

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 151

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.r.o.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne po upływie trzymiesięcznego terminu od wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Pobieranie przez skarżącą renty z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy w okresie, za który domagano się świadczenia pielęgnacyjnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej o braku winy w niezłożeniu wniosku w terminie i braku pouczenia przez organ I instancji. Argumentacja skarżącej o możliwości ustalenia uprawnień wstecz od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności.

Godne uwagi sformułowania

termin ten ma charakter terminu prawa materialnego co oznacza, iż nie podlega on przywróceniu Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia realizacja ustalonego skarżącej prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi przeszkodę do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego

Skład orzekający

Renata Nawrot

przewodniczący

Justyna Mazur

sprawozdawca

Leszek Kobylski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja materialnoprawnego charakteru terminu do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne oraz przesłanek wyłączających przyznanie tego świadczenia w przypadku pobierania renty."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o świadczeniach rodzinnych i jej interpretacją w kontekście terminów i kumulacji świadczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie terminów w postępowaniu administracyjnym, nawet w sprawach o charakterze socjalnym. Podkreśla również złożoność przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych i rent.

Czy można dostać świadczenie pielęgnacyjne po latach? Sąd wyjaśnia, dlaczego termin jest kluczowy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 248/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur /sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Renata Nawrot /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1,art. 24 ust. 2 i ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Leszek Kobylski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 20 października 2023 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy lub SKO)
z 20 października 2023 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a. ), którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. (dalej: organ I instancji lub Wójt) z 25 sierpnia 2023 r. w sprawie odmowy przyznania R. G. (dalej: skarżąca lub strona) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem P. G. za okres od 26.02.2018 r. do 28.02.2020 r.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:
Decyzją Wójta odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem P. G., za okres od 26.02.2018 r. do 28.02.2020 r.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że 12.04.2023 r. wpłynął do organu wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem, po rozpoznaniu którego organ I instancji decyzją z 8 maja 2023 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na wskazany okres. Kolegium, w wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji, decyzją z 25.07.2023 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji powołał art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r., ustawa
o świadczeniach rodzinnych) i wyjaśnił, iż warunkiem do jego zastosowania jest wystąpienie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w okresie trzech miesięcy od otrzymania ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności, ewentualnie prawomocnego wyroku sądu w tym przedmiocie. Zdaniem organu I instancji, skarżąca winna złożyć taki wniosek do 18.07.2018 r., czego nie uczyniła. Organ wyjaśnił także, iż wnioskodawczym od 2009 r. pobiera z ZUS rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jednocześnie, w ustnym oświadczeniu (nie wyraziła zgody na pisemne oświadczenie) skarżąca podała, iż nie złoży wniosku o zawieszenie prawa do renty.
Z uwagi na powyższe, organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W odwołaniu od tej decyzji, skarżąca podała, że zawieszenie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy następuje od dnia wydania decyzji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jej sprawa zaś dotyczy lat 2018-2020. Skarżąca także nie zgodziła się z faktem, iż nie spełnia warunku określonego w art. 24 ust. 4 ustawy
o świadczeniach rodzinnych. Według skarżącej powołany artykuł daje możliwość ustalenia uprawnień wstecz poczynając od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. Skarżąca podniosła, iż nie odwoływała się od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W.
z dnia 18 kwietnia 2018 r., bo było ono korzystne. GOPS mając orzeczenie w aktach nie poinformował jej o terminie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na chore dziecko.
Kolegium, zaskarżoną i powołaną na wstępie decyzją z dnia 20 października 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawiło na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania. Przypomniało, że wnioskiem z 12.04.2023 r. strona zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem. W oświadczeniu
z 28.04.2023 r. skarżąca podała, że wnosi o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 26.02.2018 r. do 28.02.2020 r. Jednocześnie oświadczyła, iż w ww. okresie nie pracowała i sprawowała opiekę nad synem P.G.. Od 2009 r. jest na rencie z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Wskazało, iż w sprawie była uprzednio wydawana decyzja przez organy obu instancji, albowiem po odmowie przez organ I instancji przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji
i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ponownie odmówił wnioskowanego świadczenia.
Kolegium wskazało, iż z akt sprawy wynika, że orzeczeniem z 18.04.2018 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. zaliczył P. G. do osób niepełnosprawnych do 28.02.2022 r. podając we wskazaniach, iż niepełnosprawny nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Na skutek odwołania Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności
w W. orzeczeniem z 18.04.2018 r. zmienił zaskarżone orzeczenie m.in. w ten sposób, iż "orzeczenie wydaje się do 28.02.2020 r." oraz ustalono, że P. G. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Kolegium wskazało następnie, że przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 390 ze zm.) regulują zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca ubiega się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem P. G. za okres od 26.02.2018 r. do 28.02.2020 r.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, jednakże stosownie do art. 24 ust. 2a ustawy jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia
o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
W ocenie Kolegium, z powołanego wyżej przepisu wynika możliwość nabycia prawa do świadczenia za okres wsteczny jednak w ściśle określonym terminie,
tj. w okresie trzech miesięcy licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Jego nie zachowanie skutkuje brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności.
Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy SKO dostrzegło, że z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca wystąpiła w dniu 12.04.2023 r., natomiast orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało
26.02.2018 r., a następnie orzeczeniem z 18.04.2018 r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. zostało zmienione w zakresie m. in. pkt IV, iż "orzeczenie wydaje się do 28.02.2020 r." oraz pkt 7 wskazań, że P.G. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jak wynika z oświadczenia z 18.08.2023 r. od powyższego orzeczenia skarżąca nie wnosiła odwołania do Sądu Rejonowego w R.. Zatem trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego upływał z dniem 18.07.2018 r. Skarżąca zaś przedmiotowy w sprawie wniosek złożyła 12.04.2023 r., a więc
z przekroczeniem terminu.
Wyjaśniło, że wskazany w powołanym przepisie termin jest terminem prawa materialnego co oznacza, iż nie podlega on przywróceniu. W przypadku jego niezachowania strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia (por. wyrok NSA
z 7 marca 2023r., sygn. akt I OSK 924/22, z 21 kwietnia 2022r., sygn. akt I OSK 1315/21, z 15 października 2021r., sygn. akt I OSK 642/21, z 3 września 2021r., sygn. akt I OSK 207/19).
W tej sytuacji, brak było podstaw do zastosowania art. 24 ust. 2a ustawy, tj. przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 26.02.2018 r. do dnia 28.02.2020 r.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium dodało, że w oświadczeniu
z 28.04.2023 r. skarżąca podała, iż od 2009 r. jest na rencie z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy. A zatem w latach 2018-2020 skarżąca już pobierała rentę. Przypomniało tym względzie, że Kolegium w swojej uprzednio wydanej decyzji
z 25 lipca 2023r. (znak [...]) odniosło się do sytuacji prawnej osób mających ustalone między innymi prawo do renty i ubiegających się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad osobą niepełnosprawną i pozostaje ono aktualne. Niemniej jednak pobieranie renty w okresie za jaki skarżąca wnioskuje obecnie o przyznanie świadczenia nie jest wyłączną przyczyną wydania decyzji odmownej, o czym mowa powyżej.
Ponadto w odwołaniu podniesiono, że nie złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wynikało z winy strony. To organ I instancji nie poinformował jej o możliwości złożenia takiego wniosku, co miało wpływ na jej uprawnienia. Kolegium obecnie nie jest w stanie ustalić kiedy i jakich wyjaśnień udzielali stronie pracownicy GOPS w W.. Nie zmienia to jednak faktu, że skarżąca
w czasie kiedy obowiązywało poprzednio wydane orzeczenie o niepełnosprawności dla jej syna, nie występowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W konsekwencji, z podanych przyczyn SKO nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie, która ma charakter opisowy skarżąca wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad chorym synem za okres od 26.02.2018 r. do 28.02.2020 r.
W odpowiedzi na skargę, SKO wystąpiło o oddalenie skargi wywodząc, jak
w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sporem w sprawie objęta jest zasadność odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem za okres od 26.02.2018 r. do 28. 02.2020 r., na wniosek złożony w dniu 12 kwietnia 2023 r.
Zdaniem orzekających w sprawie organów wniosek o przyznanie prawa do ww. świadczenia jest spóźniony, albowiem z uwagi na wydanie orzeczenia
o niepełnosprawności w dniu 18 kwietnia 2018 r., powinien zostać złożony do dnia
18 lipca 2018 r. Ponadto skarżąca w okresie, który wskazała we wniosku o przyznanie świadczenia pobierała wypłacaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Skarżąca nie kwestionując dokonanych przez orzekające w sprawie organy ustaleń, wniosła w skardze o uchylenie wydanej przez Kolegium decyzji i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad chorym synem za okres od 26.02.2018 r. do 28.02.2020 r.
Odnosząc się do zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, iż zgodnie
z art.17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Stosownie jednak do treści art. 24 ust. 2a u.ś.r. jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia
o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
W okolicznościach niniejszej sprawy Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności w R. orzeczeniem z dnia 26.02.2018 r. zaliczył P. G. do osób niepełnosprawnych do 28.02.2022 r., podając we wskazaniach, iż niepełnosprawny nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Na skutek odwołania skarżącej, orzeczeniem z 18.04.2018 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. zmienił powyższe orzeczenie
w zakresie m. in. pkt IV wskazując, iż orzeczenie wydaje się do 28.02.2020 r. oraz pkt 7 wskazań stwierdzając, że P. G. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Bezsporne jest, iż od powyższego orzeczenia skarżąca nie wnosiła odwołania do Sądu Rejonowego w R.. Tym samym 3-miesięczny termin, o jakim mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., upłynął z dniem 18.07.2018 r. Tymczasem wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w dniu 12.04.2023 r., uchybiając tym samym temu terminowi.
Wskazać w tym miejscu wypada, że trafnie wskazuje Kolegium i jak wynika
z ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych, trzymiesięczny termin,
o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. ma charakter terminu prawa materialnego. Oznacza to, że uprawnienie do otrzymania (wstecznie) świadczenia pielęgnacyjnego może zostać ukształtowane wyłącznie pod warunkiem dopełnienia w tym czasie czynności, dla której ów termin został przewidziany. Jego niezachowanie skutkuje zaś brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Materialny charakter terminu z art. 24 ust. 2a u.ś.r. ustawy oznacza również, że nie podlega on przywróceniu, a okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku przed jego upływem, za które osoba uprawniona może nawet nie ponosić winy - a na takowe powołuje się skarżąca - nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia. Uchybienie terminowi powoduje bowiem skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym (por. m.in. wyrok NSA z 7 marca 2023 r., sygn. I OSK 924/22, wyrok WSA w Warszawie z 14 marca 2023 r., sygn. I SA/Wa 2859/22).
Powyższe oznacza, że niedochowanie tego terminu, w tym również z powodu ewentualnego zawinienia ze strony pracownika organu i braku pouczenia o możliwości złożenia określonego wniosku o świadczenie rodzinne - jak wskazuje skarżąca - nie stanowi podstaw do przyznania świadczenia wstecz, od daty złożenia wniosku
o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (por. wyrok NSA
z 3 września 2021 r., sygn. I OSK 207/19).
Biorąc pod uwagę, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, okres na który skarżąca wnosi o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego upłynął w całości przez złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia, odmowę jego przyznania, już tylko z tego względu należy uznać za zasadną.
Kolejną, ale jak trafnie wskazuje organ odwoławczy nie wyłączną przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest pobieranie przez skarżącą wypłacanej przez ZUS renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do renty. Z aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż funkcję art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy rozumieć jako metodę wyeliminowania kumulacji pobieranych świadczeń, nie zaś jako wykluczenie możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia przesłanki do uzyskania innego świadczenia określonego w tym przepisie. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z tego przepisu, musi być bowiem interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Samo ustalenie, że wnioskodawcy przysługuje prawo do emerytury, nie pozbawia prawa do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, pod warunkiem jednak, że wnioskodawca wykaże spełnienie kluczowej przesłanki, tj. braku podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu - sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. np. wyrok NSA z 23.11.23r., sygn. akt I OSK 1998/22; z 18.10.23r., sygn. akt I OSK 1753/22; dostępne pod adresem http://cbois.nsa.gov.pl). Z powyższego wynika zatem, iż realizacja ustalonego skarżącej prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi przeszkodę do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jedynie rezygnacja z realizacji ustalonego prawa do emerytury usuwa negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Z uwagi jednak na to, iż okres na który wnioskowane jest świadczenie upłynął przed złożeniem wniosku i w okresie tym było realizowane świadczenie rentowe, nie jest możliwe usunięcie tej negatywnej przesłanki do przyznania prawa do wnioskowanego w niniejszej sprawie świadczenia.
Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI