VIII SA/Wa 24/25

VIII SA/Wa 24/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 , art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i a, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 991
art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 25 ust. 2,  art. 108 ust. 2 i ust. 4
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Renata Nawrot, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. S. -J. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia 28 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania działalności leczniczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 lipca 2024 r. znak [...]; 2) zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz skarżącej M. S. -J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. S. – J.(dalej: skarżąca lub strona) jest decyzja Ministra Zdrowia (dalej: Minister, organ odwoławczy lub organ II instancji) z 28 października 2024 r. nr [...]w przedmiocie zakazu wykonywania działalności leczniczej.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniach 19 - 20 marca 2024 r. w zakładzie leczniczym pn. Prywatny Gabinet Stomatologiczny (numer REGON: [...]), jednostce organizacyjnej numer [...] pn. Centrum Stomatologiczne B., zlokalizowanym pod adresem: [...] R., ul. B. [..], Wydział Kontroli M.Urzędu Wojewódzkiego w W. przeprowadził kontrolę problemową w przedmiocie zgodności wykonywanej działalności z przepisami określającymi warunki wykonywania działalności leczniczej. Zakład ten został utworzony przez podmiot leczniczy pn. Prywatny Gabinet Stomatologiczny S.-J.M., [...] R., ul. B. [...]. Kontroli dokonano przy udziale skarżącej jako właścicielki podmiotu leczniczego. Czynności kontrolne wykazały, że w dniach kontroli podmiot leczniczy nie posiadał aktualnej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, pomimo tego nadal prowadził działalność leczniczą.
Pismem z 12 czerwca 2024 r. Wojewoda M. zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zakazu wykonywania działalności objętej wpisem do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą (dalej: RPWDL).
Pismem z 27 czerwca 2024 r. skarżąca złożyła wyjaśnienia w sprawie wraz z załącznikami. Z treści wyjaśnień wynika, że polisa OC dla Prywatnego Gabinetu Stomatologicznego nie została wykupiona przez niedopatrzenie, wynikające ze zmian organizacyjnych (planowanego na kwiecień 2023 r. przejęcia działalności prowadzonej przez podmiot Prywatny Gabinet Stomatologiczny przez podmiot [...]Sp. z o. o.). Strona wskazała, że po stwierdzeniu tego braku polisa została wykupiona i dołączyła jej kopię. Skarżąca, jako załączniki, złożyła następujące dokumenty:
- kopię polisy seria PL_T numer [...] (ubezpieczenie podmiotu leczniczego) dla spółki [...]Sp. z o. o., zawartą na okres od 1 kwietnia 2024 r. do 31 marca 2025 r.;
- kopię polisy seria DM numer [...] (pakiet ubezpieczeń dla lekarza) dla skarżącej, nr PWZ: [...], zawartą na okres od 12 kwietnia 2024 r. do 11 kwietnia 2025 r.;
- kopię umowy najmu lokalu użytkowego z 14 listopada 2018 r. przy ul. B. [...] w R., zawartą pomiędzy panem M.G. S.(Wynajmujący), a Prywatnym Gabinetem Stomatologicznym M. S.-J. (Najemca).
Decyzją z 15 lipca 2024 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2024 r., poz. 799; dalej: u.d.l.) oraz art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; zwanej dalej: k.p.a.) – orzekł o zakazie wykonywania działalności leczniczej objętej wpisem do rejestru podmiotu leczniczego i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że warunki wykonywania działalności leczniczej przez podmiot leczniczy zostały wskazane w art. 17 u.d.l. Oczywiste naruszenie któregoś ze wskazanych w art. 17 warunków należy uznać za rażące naruszenie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.l. podmiot leczniczy jest obowiązany zawrzeć w zakresie określonym w art. 25 ust. 1 umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.d.l. umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych, a obowiązek ubezpieczenia powstaje najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień rozpoczęcia wykonywania działalności leczniczej. Natomiast w myśl art. 108 ust. 2 pkt 3 u.d.l., w przypadku rażącego naruszenia warunków wymaganych do wykonywania działalności objętej wpisem do rejestru, wpis ten podlega wykreśleniu. Zgodnie z art. 108 ust. 3 u.d.l., wykreślenie to następuje po uprzednim wydaniu przez organ prowadzący rejestr decyzji o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem. Ponowny wpis do rejestru podmiot może uzyskać nie wcześniej niż po upływie trzech lat od dnia wykreślenia, zgodnie z art. 108 ust 4 u.d.l.
Wojewoda uznał, że polisa serii PL_T numer [...] została zawarta dla innego podmiotu leczniczego i pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę. Natomiast polisa serii DM numer [...] została zawarta dla lekarza, tzn. skarżącej, nr Prawa Wykonywania Zawodu: [...], należącej do Okręgowej Izby Lekarskiej w W.. Ubezpieczenie to nie jest ubezpieczeniem dla podmiotu leczniczego. Dodatkowo organ I instancji wskazał, iż okres tego ubezpieczenia rozpoczyna się dopiero od dnia 12 kwietnia 2024 r., tzn. nie obejmuje okresu od 28 lutego 2023 r. do 11 kwietnia 2024 r.
Organ I instancji podniósł, iż wezwał skarżącą do przedstawienia umów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartych na rzecz podmiotu leczniczego pn. Prywatny Gabinet Stomatologiczny S.-J. M. (numer księgi rejestrowej; [...]) w okresie od dnia 28 lutego 2023 r. (tzn. na dzień przed rozpoczęciem wykonywania działalności leczniczej, wskazanym w księdze rejestrowej na 1 marca 2023 r.). Strona, pomimo wezwania, nie przedstawiła polisy zawartej na rzecz ww. podmiotu leczniczego, natomiast przesłanej polisy dla lekarza nie można uznać za równoznaczną z polisą zawartą na rzecz podmiotu leczniczego. Organ wskazał również, że w treści protokołu stwierdzono brak aktualnej polisy ubezpieczenia OC podmiotu leczniczego, a strona nie zgłosiła zastrzeżeń do tego protokołu. Stosownie do treści art. 25 u.d.l. obowiązek ubezpieczenia powstaje najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień rozpoczęcia wykonywania działalności leczniczej, tzn. wyżej wskazany podmiot leczniczy powinien zawrzeć umowę ubezpieczenia OC najpóźniej w dniu 28 lutego 2023 r.
Podsumowując, organ I instancji uznał, że podmiot leczniczy pn.: Prywatny Gabinet Stomatologiczny S.-J. M., adres do korespondencji: [...] R., ul. B. [...], nie zawarł obowiązkowego ubezpieczenia oc, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.l., a w dniach przeprowadzonej kontroli (19 - 20 marca 2024 r.) wykonywał działalność leczniczą bez stosownego ubezpieczenia. Świadczą o tym ustalenia poczynione w trakcie kontroli oraz okazane przez stronę dokumenty (polisa dla lekarza seria DM numer [...]). Takie postępowanie niewątpliwie należało zakwalifikować, jako rażące naruszenie warunków wymaganych do wykonywania działalności leczniczej.
W wyniku rozpoznania odwołania, Minister Zdrowia decyzją z 28 października 2024 r. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 15 lipca 2024 r.
W uzasadnieniu, powołując się na art. 108 u.d.l. wyjaśnił, iż ustawodawca przyjął rozwiązania ustawowe w zakresie RPWDL, a zwłaszcza - wniosków o wpis do tego rejestru, które zakładają wysoki poziom zaufania do przedsiębiorców chcących wykonywać ten rodzaj działalności gospodarczej. Przejawem tego jest założenie, że przedsiębiorca przygotowując się do prowadzenia tak specyficznej działalności regulowanej, monitorując stan faktyczny i prawny, dotyczący prowadzenia działalności leczniczej wypełni wszelkie niezbędne obowiązki przewidziane prawem. Jednocześnie nadużycie tego zaufania spotyka się z konsekwencjami zawartymi w art. 108 ust. 2 u.d.l.. Złożenie oświadczenia, o którym mowa w art. 100 ust. 2 u.d.l., niezgodnego ze stanem faktycznym obwarowane jest sankcją wykreślenia z RPWDL. Oświadczenie składane przy każdym wniosku o wpis (wpis zmian) w RPWDL jest niekwestionowaną częścią składową procedury rejestrowej i jako takie ma ogromne znaczenie dla potwierdzania zgodności danych z przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie przedsiębiorca wpisując do RPWDL podmiot leczniczy (nr s. rej.: [...], data wpisu 21 lutego 2023 r.) oświadczył, iż w momencie wpisu posiada m.in. ubezpieczenie podmiotu leczniczego spełniające wymogi rozporządzenia Ministra Finansów z 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą.
Dalej Minister podniósł, iż żadna z załączonych polis nie została zawarta dla podmiotu leczniczego pn.: Prywatny Gabinet Stomatologiczny S.-J. M. z siedzibą w R. ul. B. [...]. W obowiązującym stanie prawnym jest to naruszenie przepisów art. 108 ust. 2 pkt 1 u.d.l. i skutkuje wykreśleniem podmiotu leczniczego.
Według Ministra innym aspektem sprawy jest zapewnienie ochrony praw pacjentów, które leży u podstaw ww. regulacji prawnych. Podkreślił, iż przedsiębiorca decydujący się na wykonywanie określonej działalności leczniczej w podmiocie leczniczym powyższą wiedzę musi posiadać przed wpisaniem podmiotu do RPWDL. Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą wskazuje obowiązkowe sumy gwarancyjne ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Nawet przyjmując, że polisa serii DM numer [...] (pakiet ubezpieczeń dla lekarza) zapewnia identyczne sumy gwarancyjne jakie powinna zapewnić polisa odpowiednia dla podmiotu leczniczego polisa OC, to z dokumentacji sprawy wynika, że termin obowiązywania polisy nie pokrywa się z czasem jej obowiązywania, zgodnie z przepisami zawartymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.d.l. Podmiot leczniczy rozpoczął bowiem działalność w dniu 1 marca 2023 r. i dokładnie od tego dnia powinna obowiązywać przewidziana przepisami prawa polisa. Jak wynika z dokumentacji polisa na którą powołuje się w odwołaniu skarżąca obejmuje okres od 12 kwietnia 2024 r. Oznacza to, że przez ponad rok pacjenci podmiotu leczniczego w żaden sposób nie byli objęci ochroną wynikającego z odpowiedniego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Tak więc zarzuty naruszenia przepisów ustawy dotyczące interpretacji tych przepisów również należy uznać za nietrafne.
Minister odniósł się do zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, a także 107 § 3 poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów uznając go za co najmniej chybiony. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż organ I instancji w zaskarżonej decyzji dokładnie opisał sposób pozyskiwania wiedzy i dowodów naruszenia przepisów prawa przez przedsiębiorcę. Wyraźnie również wskazał na elementy które zdecydowały o wszczęciu postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Co więcej w decyzji uwidoczniono przedstawione przez skarżącą dowody, które przedstawiła w trakcie postępowania oraz omówiono każdy element postępowania dowodowego.
Skarżąca decyzję Ministra zaskarżyła w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa mające wpływ na rozstrzygnięcie organu, tj.:
1. art. 108 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 100 ust. 2 oraz art. 25 ust. 2 u.d.l. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie oraz bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca wraz z wnioskiem o wpis do RPWDL złożyła niezgodne ze stanem faktycznym oświadczenie, o którym mowa w art. 100 ust. 2 u.d.l., rzekomo oświadczając, że w momencie składania wniosku i wpisu do RPWDL posiadała ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, w sytuacji gdy zgodnie z art. 25 ust. 2 u.d.l. podmiot leczniczy nie ma obowiązku zawarcia i posiadania umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej już w momencie składania wniosku o wpisu do RPWDL, tym samym oświadczenia o spełnieniu warunków, o którym mowa w art. 100 ust. 2 u.d.l., nie można utożsamiać z oświadczeniem o posiadaniu ubezpieczenia odpowiedzialnością cywilnej, a organ nie może wymagać od strony złożenia oświadczenia niezgodnego z przepisami ustawy, a następnie na tej podstawie uznać, że oświadczenie jest niezgodne ze stanem faktycznym;
2. art. 108 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 17 u.d.l. poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca jako podmiot leczniczy rażąco naruszyła warunki wymagane do wykonywania działalności objętej wpisem do RPWDL określone w art. 17 u.d.l., w sytuacji gdy skarżąca w toku postępowania kontrolnego przedłożyła polisę serii DM numer [...] (pakiet ubezpieczeń dla lekarza) zawartą do dnia 12 kwietnia 2025 r. w zakresie i kwotach minimalnego ubezpieczenia wymaganych dla podmiotu leczniczego, co oznacza, że na dzień wydania decyzji skarżąca posiadała umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej i tym samym spełniała warunki określone w art.17 u.d.l.;
3. art. 4 w związku z art. 17 u.d.l. poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że polisa serii DM numer [...] (pakiet ubezpieczeń dla lekarza) dla skarżącej zawarta do dnia 11 kwietnia 2025 r., nie jest ubezpieczeniem dla podmiotu leczniczego, w sytuacji gdy: (i) to właśnie skarżąca jest stomatologiem i jednocześnie przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236) oraz działalność leczniczą w rozumienia u.d.l. pn. Prywatny Gabinet Stomatologiczny S.-J.M., co oznacza, iż to skarżąca jest podmiotem leczniczym a nie "Prywatny Gabinet Stomatologiczny" nie posiadający formy prawnej, osobowości prawnej ani zdolności prawnej i nie wymieniony w art. 4 u.d.l., a nadto (ii) polisa serii DM numer [...] (pakiet ubezpieczeń dla lekarza) dla skarżącej została zawarta w zakresie i kwotach minimalnego ubezpieczenia wymaganych dla podmiotu leczniczego;
4. art. 108 ust. 3 w związku z art. 108 ust. 2 pkt 3 oraz w związku z art. 17 u.d.l. poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca jako podmiot leczniczy rażąco naruszyła warunki wymagane do wykonywania działalności objętej wpisem do RPWDL określone w art. 17 u.d.l., a w konsekwencji bezpodstawne wydanie decyzji o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem do RPWDL, w sytuacji gdy warunki wymagane do wykonywania działalności leczniczej objętej wpisem do RPWDL nie zostały naruszone rażąco przez skarżąca na dzień wydania decyzji;
5. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów, w szczególności poprzez arbitralne i błędne przyjęcie, że polisa serii DM numer [...] (pakiet ubezpieczeń dla lekarza) dla skarżącej zawarta do dnia 11 kwietnia 2025 r., nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jako że nie jest ubezpieczeniem dla podmiotu leczniczego w sytuacji gdy przedmiotowa umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej spełnia warunki i wymagania ustawowe dla umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu leczniczego;
6. art. 8 k.p.a. poprzez niezachowanie równowagi pomiędzy środkami użytymi, a korzyściami i dolegliwościami wynikającymi z zastosowania danego środka i w konsekwencji wydanie decyzji zakazującej skarżącej prowadzenia działalności leczniczej w sytuacji gdy skarżąca przedłożyła polisę serii DM numer [...] (pakiet ubezpieczeń dla lekarza) dla skarżącej w zakresie i kwotach minimalnego ubezpieczenia wymaganych dla podmiotu leczniczego;
7. art. 138 § 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie decyzji organu I instancji z 15 lipca 2024 r.. znak [...] w przedmiocie zakazu wykonywania przez podmiot leczniczy pn. Prywatny Gabinet Stomatologiczny S.-J. M., adres do korespondencji: [...]R., ul. B. [...] (numer NIP: [...], numer REGON; [...]), działalności objętej wpisem do RPWDL w księdze rejestrowej numer [...]).
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o:
- uchylenie decyzji obu instancji;
- wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji obu instancji;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zaznaczyć należy, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednak w mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935; dalej: ppsa) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Spór sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy doszło do przypadku rażącego naruszenia warunków wykonywanej przez skarżącą działalności leczniczej objętej wpisem oraz czy skarżąca złożyła niezgodne ze stanem faktycznym oświadczenie o posiadaniu w momencie wpisu do rejestru wymagane ubezpieczenie podmiotu leczniczego.
Odnosząc się do kwestii oświadczenia zauważyć należy, że przepisy ustawy o działalności leczniczej nie nakładają na podmiot leczniczy obowiązku zawarcia i posiadania umowy ubezpieczenia OC już w momencie składania wniosku o wpis do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Obowiązek taki powstaje najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień rozpoczęcia działalności leczniczej (art. 25 ust. 2 udl), a zatem w przypadku skarżącej która rozpoczynała działalność leczniczą 1 marca 2023 r. w dniu 28 lutego 2023 r. Natomiast wpis podmiotu leczniczego do rejestru nastąpił w dniu 21 lutego 2023 r., a zatem w dacie kiedy nie ziścił się jeszcze obowiązek posiadania umowy ubezpieczenia. Stąd zarzut naruszenia przez skarżącą art. 108 ust. 2 pkt 1 nie jest zasadny, bowiem skarżąca nie złożyła oświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym.
Zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 udl – wpis do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą podlega wykreśleniu w przypadku rażącego naruszenia warunków wymaganych do wykonywania działalności objętej wpisem.
W myśl art. 108 ust. 3 udl – w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, 3 i 4, wykreślenie z rejestru następuje po uprzednim wydaniu decyzji przez organ prowadzący rejestr o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem do rejestru.
Jeden z takich warunków został określony w art. 17 ust. 1 pkt 4 udl, w myśl którego – podmiot leczniczy jest obowiązany zawrzeć w zakresie określonym w art. 25 ust. 1 umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Stosowanie do art. 25 ust. 1 pkt 1 udl – umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych.
Sąd wskazuje, że w sprawie nie są podważane ustalenie organów, iż skarżąca – jako podmiot leczniczy – nie posiadała ubezpieczenia OC od 28 lutego 2023 r. do 11 kwietnia 2024 r. jak też to, że ubezpieczenie OC posiadała od dnia 12 kwietnia 2024 r. pakiet ubezpieczeń dla lekarza (polisa serii DM numer [...]) zapewniający identyczne sumy gwarancyjne jakie powinna zapewnić polisa odpowiednia dla podmiotu leczniczego polisa OC. Skarżąca rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej w przedmiocie praktyki lekarskiej dentystycznej od dnia 1 grudnia 1993 r. i prowadziła ją nienagannie. W związku ze zmianą statusu gabinetu prywatnego na podmiot medyczny skarżąca przez niedopatrzenie nie wykupiła w dacie rozpoczęcia działalności wymaganej polisy OC.
Zdaniem Sądu w przepisie art. 108 ust. 2 pkt 3 udl ustawodawca jako przesłankę wykreślenia podmiotu z rejestru, użył zwrotu niedookreślonego, nakazując tym samym, aby prowadzący go organ uniknął automatyzmu działania przy ustaleniu jaki charakter miało dane naruszenie. Tak więc ustawodawca pozostawił swobodę organowi prowadzącemu rejestr odnośnie analizy stanu faktycznego danej sprawy i podjęcia właściwej, niekrzywdzącej dla podmiotu leczniczego decyzji, wyłączając automatyzm w tym zakresie, tym bardziej że negatywne ocena organu może skutkować niekorzystnymi skutkami nie tylko dla podmiotu leczniczego, której dotyczy, ale także dla pacjentów.
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne w rozpoznawanej sprawie, jak też społeczne skutki zakazu wykonywania działalności leczniczej skarżącej, sąd przyznaje rację w sporze skarżącej. Inaczej niż Minister oceniając indywidualne okoliczności naruszenia ustawowego warunku prowadzenia działalności leczniczej przez skarżącą w kontekście zachowania troski o interes społeczny w zakresie szeroko pojętej ochrony zdrowia.
Sąd doszedł do takiego przekonania, ponieważ – po pierwsze – pojęcie "rażącego" naruszenia prawa zawsze zawiera w sobie element ocenny, a o praktyce stosowania prawa decydują sądy. Po drugie, do oceny "rażącego" naruszenia prawa należy pomocniczo odwołać się do trójelementowej koncepcji przesłanek stwierdzenia nieważności ze względu na rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Przesłanki te to: imperatywny charakter naruszonego przepisu, semantyczna jasność przepisu, czyli brak potrzeby dokonywania szczególnej wykładni prawa oraz występowanie skutków społeczno-gospodarczych, które są niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym. Tak więc w ramach pojęcia "rażącego" naruszenia prawa mieści się ocena nie tylko legalności wydanego rozstrzygnięcia, lecz także gospodarczych lub społecznych skutków zaistniałego naruszenia. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym i w powszechnej praktyce administracyjnej przyjmuje się, że dla stwierdzenia nieważności niezbędne jest łączne wystąpienie wszystkich trzech wymienionych wyżej okoliczności (patrz np. wyroki NSA: z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 748/18; z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1439/16 i 23 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3537/18; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Obecnie taką interpretację należy uznać za właściwą ze względów na wartości wyrażone w Konstytucji RP. W świetle bowiem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, sądów powszechnych i administracyjnych nie ma wątpliwości, że standard praworządności musi uwzględniać nie tylko literę prawa, ale właśnie społeczne skutki decyzji administracyjnych i wyroków sądowych. Sądy mają zatem stosować ustawy, w tym przypadku Kodeks postępowania administracyjnego i ustawę o działalności leczniczej, nie tylko w zgodnie z brzmieniem poszczególnych przepisów, ale z zachowaniem standardów i wartości ustrojowych, które są wyrażone w Konstytucji mimo ich ogólnej, nawet nieostrej postaci. Aby więc stwierdzić, że jakiś przepis prawa została naruszony w sposób "rażący", musi być to naruszenie wielkie, nieznośne czy absolutnie nieakceptowalne. Odmienna interpretacja powodowałaby, że ustawowe wyrażenie "rażące" naruszenie prawa straciłoby sens.
Tak jak wyżej zaznaczono, w rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości co do dwóch pierwszych warunków stwierdzenia kwalifikowanego naruszenia prawa. Na pewno przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 udl, wymaga aby podmiot leczniczy w trakcie wykonywania działalności leczniczej posiadał zawartą umowę ubezpieczenia OC. Musi być to umowa zawarta zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. poz. 866). Tak więc argument skarżącej o posiadaniu przez nią własnego ubezpieczenia OC nie wypełnia tego warunku. Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że skarżąca od 12 kwietnia 2024 r. dysponowała umową ubezpieczenia, której zakres jak i minimalne kwoty ubezpieczenia dla lekarza i podmiotu leczniczego są takie same, zatem pacjenci podmiotu leczniczego byli de facto od tej daty objęci ochroną wynikającą z zawartej umowy ubezpieczenia. Z akt sprawy nie wynika też, by w okresie nie objętym takim ubezpieczeniem zaistniała sytuacja konieczności skorzystania przez pacjentów Prywatnego Gabinetu Stomatologicznego z ochrony wynikającej z ubezpieczenia oc.
Jednocześnie jednak charakter wykonywania działalności leczniczej, której umowa ubezpieczenia OC miała dotyczyć, tj. świadczenie usług stomatologicznych dla dzieci w ramach kontraktu z NFZ, przekonuje sąd o tym, że w sprawie nie została spełniona trzecia z wymienionych przesłanek dotycząca wystąpienia skutków społeczno-gospodarczych, które nie mogą być zaakceptowane w praworządnym państwie. Wydanie bowiem decyzji o zakazie wykonywania przez skarżącą działalności leczniczej w istocie spowoduje brak świadczenia usług stomatologicznych dla dzieci w ramach NFZ. Tymczasem faktem notoryjnym (nie wymagającym dowodu) jest to, że krajowy System stomatologicznej nie zapewnia dostępu do odpowiedniej jakości świadczeń wszystkim pacjentom, którzy potrzebują takiej opieki (p. np. Informacja o wynikach kontroli NIK nr [...] Nr ewid. [...] o dostępności do opieki stomatologicznej finansowanej ze środków publicznych). Tak więc nadrzędnym dobrem chronionym w rozpoznawanej sprawie jest potencjalna możliwość zapewnienia dzieciom gwarantowanych (bezpłatnych) świadczeń w stomatologii, aniżeli stricte legalistyczne podejście, że czasowy brak ubezpieczenia OC działalności leczniczej skarżącej polegającej na świadczeniu przez skarżącą usług stomatologicznych, powinien spowodować zakaz prowadzenia tejże działalności. Ponadto z akt sprawy wynika, że brak zawarcia wymaganej umowy ubezpieczenia OC nastąpił przez przeoczenie, a skarżąca dopełniła warunku zawarcia ubezpieczenia (pakiet ubezpieczeń dla lekarza) jak tylko kontrolujący stwierdzili ten fakt.
W przedstawionym wyżej stanie rzeczy, sąd podziela stanowisko skarżącej, że przejściowy brak obowiązkowego ubezpieczenia OC w okresie wykonywania działalności leczniczej w przypadku skarżącej stanowi naruszenie prawa, które – biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a w tym: rodzaj realizowanych świadczeń, fakt wykonywania świadczeń przez lekarza legitymującego się polisą OC, a także fakt niezwłocznego uzupełnienia przez stroną braku w zakresie posiadania polisy OC z zakresie objęcia pacjentów ochroną wynikająca z zawartej umowy ubezpieczenia – nie ma jednak charakteru "rażącego" naruszenia warunków wymaganych do wykonywania działalności objętej wpisem.
Za powyższą oceną przemawia także zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wyrażona w art. 7 kpa, a na pewno takim interesem jest możliwość kontynuowania przez skarżącą działalności w zakresie świadczenia usług stomatologicznych. Zastosowany bowiem zakaz prowadzenia działalności leczniczej a następnie wykreślenie z rejestru, spowoduje brak możliwości ponownego wpisania się do tego rejestru przez 3 lata (art. 108 ust. 4 udl).
W tej sytuacji sąd uznał, że skarga jest zasadna i uchylił decyzje obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) ppsa.
O kosztach postępowania sądowego w postaci wpisu od skargi (200 zł), sąd orzekł na postawie art. 200 p.p.s.a.