VIII SA/Wa 229/18

VIII SA/Wa 229/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-06-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Leszek Kobylski
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1741/18 - Wyrok NSA z 2022-09-15
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1260
art. 140aa ust. 3 pkt 2;
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi I. N. i A.N. – wspólników spółki cywilnej [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary w transporcie drogowym nałożonej na załadowcę oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2018 roku, nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U z 2017 roku, poz. 1257 dalej jako k.p.a.), art. 2 ust.35a, art. 64 ust.1 i 2, art. 64d, art. 140aa ust.1,3 pkt 2, art. 140 ab ust.1 pkt 3, lit.c) ust.2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku ustawy z 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (DZ.U z 2017 roku, poz.1260 dalej ustawa), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (DZ.U z 2017 roku, poz. 2222, dalej ustawa o drogach), art. 3 ust.1 pkt 11 oraz art. 5 ust.1 pkt 6 lit.c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (DZ.U z 2016 roku, poz. 2021 ze zm. dalej jako rozporządzenie) po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2017 roku, nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i dokonana ocena prawna.
W dniu [...] września 2017 roku w R. na drodze gminnej (ul. S.) na której dopuszcza się ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej do 8 t został zatrzymany do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki [...], nr rej. [...]. Pojazdem kierował P. P., który wykonywał przewóz materiału sypkiego w postaci piasku na trasie [...] – [...], na rzecz przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. Załadowcą przewożonego ładunku była firma Kopalnia Piachu ,, [...] ‘’ I. i A. N. spółka cywilna. Przebieg kontroli został utrwalony protokołem z dnia [...] września 2017 roku.
W wyniku pomiaru kontrolnego :
- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego – 40,2 t – przekroczenie
o 8,2 t – 25,625%,
- nacisk na podwójnej osi napędowej samochodu ciężarowego – 25,9 t
(po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1t w górę) – przekroczenie o 6,9 t – 36,315 %,
- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
W ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do ustawy jest wydawane na przejazd pojazdu:
- o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większej od wymienionych
w kategoriach I –VI,
- o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg
o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.
Stosownie do treści art. 140ab ust.1 pkt 3 ustawy karę pieniężną o której mowa
w art. 140aa ust.1 ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:
a) 500 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10 %,
b) 2000 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20 %,
c) 15 000 zł – w pozostałych przypadkach.
Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] maja 2016 roku. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiaru statycznego typu SAW 10C/II, które legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. z data ważności do 31 stycznia 2018 roku.
Zgodnie z art. 140aa ust.3 pkt 2 ustawy za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust.1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną na wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, ze podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust.1.
Wskazać należy, że art. 140aa ust.3 pkt 2 ustawy będący podstawą do nałożenia kary pieniężnej na załadowcę jako przesłanki odpowiedzialności załadowcy za przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu wskazuje jedynie jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń.
W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy wskazuje, że I. i A. N. – Kopalnia Piachu ,, [...] ‘’ spółka cywilna jako załadowca towaru miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia. Załadowna ilość towaru potwierdzona dokumentami WZ po zsumowaniu jej z masą własną pojazdu przekraczała dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, która zgodnie z rozporządzeniem nie mogła przekroczyć w przypadku pojazdu samochodowego o liczbie osi większej niż trzy – 32 tony. Wobec powyższego pojazd po zważeniu i wystawieniu dokumentu WZ był już pojazdem nienoramatywnym. Pomimo tego załadowca umożliwił wyjazd takiego pojazdu na drogę publiczną. Fakt dosypywania przez operatora załadowcy kolejnych łyżek piachu miał znaczenie jedynie dla wysokości kary.
W ocenie organu profesjonalny przedsiębiorca organizuje oraz sprawuje nadzór nad swoim pracownikami. W związku z powyższym ponosi on ryzyko prowadzenia działalności oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne aby zapewnić należyte wykonanie obowiązków przez swoich podwładnych, tak aby nie dochodziło
do naruszenia prawa. To pracownik załadowcy doładował dodatkowe łyżki ładunku ponad ilość zadeklarowaną w dokumencie WZ, a więc godził się na powstanie naruszenia i przyczynił się do jego powstania.
Wskazana okoliczność dowodzi, iż załadowca godził się na powstanie naruszenia i przyczynił się do jego powstania.
Organ wskazywał na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie (wyroki NSA z 8 lutego 2012, sygn. II GSK 1503/10, z 19 kwietnia 2012 roku, sygn. II GSK 329/11) gdzie się wskazuje, że ,,godzenie się na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu przez załadowcę występuje, gdy nie podjął on żadnych działań celem ustalenia, czy pojazd po załadunku nie stał się pojazdem nienoramatywnym (...)’’.
Nadto organ wskazywał, iż stosownie do art. 2 pkt 35a ustawy pojazd nienoramatywny jest pojazd, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w ustawie.
W tej sprawie załadowca godząc się na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej oraz masy całkowitej pojazdu miał pełną świadomość,
iż wypuszcza pojazd nienoramatywny.
Organ odwołał się też do art. 43 ust 2 ustawy prawo przewozowe (DZ.U. z 2015 roku, poz. 915) gdzie się wskazuje, że nadawca, odbiorca lub inny podmiot wykonujący czynności ładunkowe jest obowiązany wykonać je w sposób zapewniający przewóz przesyłki towarowej zgodnie z przepisami ruchu drogowego i przepisami o drogach publicznych, a w szczególności w sposób niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów lub przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi.
W myśl art. 55a ust.1 pkt 2 ustawy zabrania się nadawcy, zlecania przewozu drogowego przesyłki towarowej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia na taki przewóz.
Prawo o ruchu drogowym w art. 61 precyzuje w jaki sposób należy dokonywać załadunku:
1. Ładunek nie powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu.
2. Ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby:
- nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.
Lektura art. 140aa ust.3 pkt ustawy w związku z przepisami prawa przewozowego prowadzi do wniosku, że obowiązki załadowcy nie kończą się tylko na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu i wyjazdu na swój teren. Jest on odpowiedzialny za dokonanie załadunku i to takiego, który nie będzie skutkował naruszeniem w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu. To on czuwa nad wykonaniem właściwego finału transakcji handlowej poprzez wydanie towarów takiej ilości, jaka była zamówiona przez nabywcę.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I Instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i nałożył karę w wysokości [...] zł zgodnie z przepisami prawa.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wnieśli I. N. i A. N. wspólnicy spółki cywilnej – Kopalnia Piachu ,, [...] ‘’ s.c.
Skarżący zarzucali zaskarżonej decyzji:
- obrazę przepisu art. 140aa ust.3 pkt 2 ustawy poprzez jego zastosowanie,
w sytuacji gdy skarżący nie mieli wpływu i nie godzili się na powstanie naruszenia.
Z uwagi na powyższe wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazywali, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do nałożenia na nich kary pieniężnej w kwocie [...] zł.
Argumentowali, że przesłuchany w charakterze świadka kierowca pojazdu P.P. przyznał, że na własną rękę dokonał ,,doładowania’’ pojazdu w porozumieniu
z operatorem koparki już po formalnym zważeniu i wystawieniu dokumentu WZ. Doładowanie miało miejsce poza jakąkolwiek wiedzą, a tym bardziej zgodą skarżących, która to okoliczność jest bezsporna.
Zgodnie z art. 140aa ust.3 pkt 2 ustawy, na załadowcę można nałożyć karę pieniężną za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia tylko w sytuacji gdy organ udowodni, że podmiot ten (załadowca) miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Obowiązek wykazania tej okoliczności ciąży – co oczywiste na organie uprawnionym do nałożenia kary pieniężnej.
Tymczasem w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest jakiejkolwiek okoliczności, które choćby w najmniejszym stopniu uprawdopodobniały przypuszczenie, że skarżący mieli wpływ, bądź co najmniej godzili się na powstanie naruszenia.
W ocenie skarżących niezrozumiałe jest stanowisko organu, który co prawda przyznaje, że dosypywanie przez operatora koparki dodatkowego piachu miało znaczenie dla wysokości kary, ale mimo to wysokości tej kary nie zmienia.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, nie zgadzając się z zarzutami skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności czy celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej
w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270 dalej jako p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa
w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.
Przede wszystkim podkreślić należy, że istota skargi sprowadza się do pominięcia przez organy administracji okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy - załadowcy za naruszenia prawa na które skarżący nie miał wpływu i nie godził się na powstanie naruszenia.
Według art. 140aa ust.3 pkt 2 ustawy nakłada się karę pieniężną za przejazd po drogach pojazdem nienoramatywnym bez zezwolenia m.in na załadowcę, jeżeli okoliczności wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Jest dość oczywiste, że załadowca dokonuje załadunku samochodu
i przepisy prawa nakładają na niego obowiązek wykonania tych czynności w sposób zapewniający przewóz przesyłki towarowej zgodnie z przepisami ruchu drogowego
i przepisami o drogach publicznych, a w szczególności niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów lub przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osi.
Wykluczenie wpływu załadowcy na stan załadowania samochodu jest możliwe jedynie w sytuacjach wyjątkowych, takich które uniemożliwiły mu wykonywanie obowiązków spoczywających na niego z mocy ustawy( por. wyrok NSA z 26 września 2017 roku, sygn. akt II GSK 3390/15).
Skarżąca nie zakwestionowała naruszenia poszczególnych przepisów prawa przez przewoźnika – [...] sp. z o.o. i wyników pomiarów – rzeczywisty nacisk podwójnej osi napędowej – 25,9 t – przekroczenie dopuszczalnej wartości o 6,9 t, co stanowi przekroczenie o 36,315 %, masa całkowita pojazdu – 40,2 t, przekroczenie wartości o 8,2 t, co stanowi przekroczenie o 25,625 %.
Trafnie organ wskazuje że nie wystarczy jedynie zakwestionować swojej odpowiedzialności oraz oświadczyć, iż dochowało się należytej staranności. Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów, iż w okolicznościach tej sprawy nie mieli wpływu na naruszenie i nie godzili się na jego powstanie. Już z dokumentu WZ wynika,
że załadowana tam ilość piasku czyniła pojazd nienormatywnym. Nadto pojazd został doładowany dodatkową ilością piachu przez operatora ładowarki w kopalni piachu. Załadowca z mocy przepisów – art. 61 ust.1 i ust.2 jest odpowiedzialny za prawidłowy – normatywny załadunek towaru. Takie obowiązki wynikają również z przepisów ustawy prawo przewozowe – art. 43 ust.2 .Skarżący jako przedsiębiorca odpowiada również
za działania swoich pracowników i winien tak zorganizować system załadunku i kontroli opuszczających teren pojazdów aby nie dochodziło do sytuacji naruszenia prawa.
Należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku
z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt II GSK 1316/13, że ,,należy wyraźnie stwierdzić, że w świetle regulacji prawnych obowiązki załadowcy nie kończą się na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu i wyjazdu na teren załadunku. Załadowca jest również odpowiedzialny za dopuszczenie do wyjazdu pojazdu nienormatywnego
z załadowanym przez niego towarem na drogi publiczne‘’.
W związku z powyższym zarzuty skargi nie zawierają usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.