VIII SA/Wa 208/22

VIII SA/Wa 208/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 15 ust. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1778
art. 24 ust. 5b
Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 21 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzez M. T. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor IAS", "DIAS", "organ odwoławczy") postanowieniem z 21 stycznia 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 dalej: "kpa") oraz art. 18 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 dalej: "upea"), w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070; dalej: "ustawa zmieniająca"), po rozpatrzeniu zażalenia M. T. (dalej: "skarżący", "zobowiązany", "strona") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. (dalej: "Dyrektor O. ZUS" lub "organ I instancji") z 27 września 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: [...] [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 08/2010 do 12/2013.
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Dyrektor O. ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08/2010 r. w kwocie należności głównej 260,50 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 217,30 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 11/2010 w kwocie należności głównej 302,50 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 244,20 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 12/2010r. w kwocie należności głównej 340,20 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 270,90 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 01/2011 w kwocie należności głównej 14,00 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 11,00 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 02/2011r. w kwocie należności głównej 10,00 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 7,80 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 06/2011 w kwocie należności głównej 293,30 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 214,80 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 07/2011 w kwocie należności głównej 293,30 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 211,20 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 10/2011 w kwocie należności głównej 275,00 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 188,40 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 11/2011 w kwocie należności głównej 275,60 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 185,60 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 12/2011 w kwocie należności głównej 4,20 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 2,80 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 01/2012 w kwocie należności głównej 348,20 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 226,20 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 03/2012 w kwocie należności głównej 356,10 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 223,00 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 04/2012 w kwocie należności głównej 422,90 zł, wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 260,20 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 05-07/2012 w kwocie należności głównej 1306,80 zł wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 770,80 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08-10/2012 w łącznej kwocie należności głównej 1092,40 zł wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 607,70 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 11,12/2012 oraz 01/2013 w łącznej kwocie należności głównej 645,80 zł wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 335,70 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 02-04/2013 w łącznej kwocie należności głównej 290,60 zł wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 142,30 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 05-07/2013 w łącznej kwocie należności głównej 286,20 zł wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 132,30 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08-10/2013 w łącznej kwocie należności głównej 286,20 zł wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 125,10 zł,
[...] z dnia 02.01.2019r. obejmujący zaległości z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 11-12/2013 w łącznej kwocie należności głównej 119,80 zł wraz odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 50,00 zł,
[...] z dnia 14.03.2019r. obejmujący zaległości z tytułu dodatkowej opłaty na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 07/2011 w łącznej kwocie należności głównej 786,50 zł.
Podejmując czynności mające na celu wyegzekwowanie zobowiązań wskazanych w tytułach wykonawczych [...], Dyrektor O. ZUS 3.01.2019r. skierował zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej do I Oddziału ZUS w W.. Zawiadomienia wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącemu w dniu 10.01.2019 r.
Następnie, w celu wyegzekwowania zobowiązań objętych tytułem wykonawczym nr [...] z 14.03.2019r., organ egzekucyjny w dniu 15.03.2019r. skierował zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej nr [...], do I Oddziału ZUS w W.. Zawiadomienie wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 22.03.2019r.
Działając na podstawie wyżej wskazanych tytułów wykonawczych, Dyrektor O. ZUS 21.07.2021r. skierował zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej nr [...] do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Zawiadomienie doręczono zobowiązanemu w dniu 27.07.2021r.
W dniu 27.08.2021r. do ZUS O. w R. wpłynęło pismo skarżącego z 21.08.2021 r. zatytułowane jako "Wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ZUS w R. wraz z zarzutami dotyczącymi wszczęcia postępowania egzekucyjnego." W treści, strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych objętych zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 21.07.2021 r. nr [...] zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 upea z uwagi na ich przedawnienie oraz wstrzymanie wszystkich czynności egzekucyjnych do czasu rozstrzygnięcia zgłoszonego wniosku.
Działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 upea Dyrektor O. ZUS, postanowieniem z 27 września 2021r. odmówił umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone na ich podstawie do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone, należności są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Podjęte czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek, to jest doręczenie upomnień, decyzji i tytułów wykonawczych w latach 2010 – 2019 sprawiło, że w sprawie doszło zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych zobowiązań.
W zażaleniu na to postanowienie strona wskazała na przepisy dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek jednocześnie podnosząc, że z uwagi na przedawnienie wszystkich należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, niezapłacone zobowiązanie wraz z należnościami ubocznymi (odsetkami za zwłokę) przestaje istnieć bez potrzeby wydawania odrębnych decyzji. W takiej sytuacji organ po upływie terminu przedawnienia nie może skutecznie żądać zapłaty należności.
Dyrektor IAS, postanowieniem z 21 stycznia 2022 r., wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wskazując, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 30 lipca 2020 r. ustawą zmieniającą. Wskazał, że przedmiotem badania w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wskazał następnie na istotę umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwzględnieniem poglądów prawnych prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosząc w ich świetle, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione w sposób enumeratywny w art. 59 ww. ustawy, przy czym wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w § 1 obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. W odniesieniu natomiast do przesłanki, o której stanowi przepis art. 59 § 2 ustawy, organ egzekucyjny dysponuje uznaniem, co oznacza, że przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może on umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia (por. wyrok WSA w Szczecinie z 6 sierpnia 2015r., sygn. akt II SA/Sz 707/14).
Dodał, że zgodnie z treścią art. 59 § 1 pkt 2 upea postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Zgodził się następnie ze stanowiskiem organu I instancji, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do umorzenia prowadzonego w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: [...].
Uznał przy tym, że aby przejść do istoty sprawy i podnoszonej przez stronę okoliczności przedawnienia należności, w pierwszej kolejności za zasadne uznał wyjaśnienie kwestii przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
z uwzględnieniem regulacji oraz deregulacji dotyczących omawianego okresu objętego przedmiotowym tytułami wykonawczymi.
W tym względzie wskazał, że w myśl art. 24 ust. 4 ustawy, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W myśl ust. 5b powyższego przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Niemniej jednak DIAS wskazał, że przepisy w zakresie przedawniania się należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na przestrzeni lat ulegały zmianom. Podkreślił, że w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. art. 24 ust. 4 usus stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5b bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Zmiana w tym zakresie nastąpiła z dniem 1 stycznia 2004 r., od kiedy to art. 24 ust. 4 usus stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Z kolei według art. 24 ust. 5b usus bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Ponadto organ odwoławczy wskazał na zmianę art. 24 ust. 4 usus z dniem 1 stycznia 2012 r. Od tego dnia przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednocześnie w tym zakresie zauważył, że treść art. 27 ustawy nowelizującej usus, tj. ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. poz. 1378). Przepis ten stanowi, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 usus, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy
w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem
1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19.12.2014r. sygn. akt II FSK 2942/12).
Przechodząc do istoty sprawy organ odwoławczy zauważył, że wierzyciel skierował do strony upomnienia obejmujące należności: za okres sierpień 2010 r. - doręczone w dniu 10 listopada 2010 r., - za okres listopad 2010 r. - doręczone w dniu 20 stycznia 2011 r., - za okres grudzień 2010 r. - doręczone w dniu 01 marca 2011 r., - za okres styczeń 2011 r. - doręczone w dniu 01 marca 2011 r., - za okres luty 2011 r. - doręczone w dniu 19 kwietnia 2011 r., - za okres czerwiec 2011 r. - doręczone
w dniu 31 sierpnia 2011 r., - za okres lipiec 2011 r. - doręczone w dniu 16 września 2011 r., - za okres lipiec 2011 r. opłata dodatkowa - doręczone w dniu 7 lipca 2015 r., - za okres październik 2011 r. - doręczone w dniu 27 grudnia 2011 r., - za okres listopad 2011 r. - doręczone w dniu 5 czerwca 2012 r., - za okres grudzień 2011 r. - doręczone w dniu 2 marca 2012 r., - za okres styczeń 2012 r. - doręczone w dniu 20 marca 2012 r., - za okres luty 2012 r. - doręczone w dniu 5 czerwca 2012 r., - za okres marzec 2012 r. - doręczone w dniu 5 czerwca 2012 r., - za okres marzec 2012 r. opłata dodatkowa - doręczone w dniu 14 sierpnia 2021 r., - za okres kwiecień 2012 r. - doręczone w dniu 14 sierpnia 2012 r., za okres od maja do lipca 2012 r. - doręczone w dniu 27 września 2012 r., za okres od sierpnia do października 2012 r. - doręczone w dniu 10 grudnia 2012r., - za okres od listopada 2012 do stycznia 2013 r. - doręczone w dniu 22 marca 2013 r., - za okres od lutego do kwietnia 2013 r. - doręczone w dniu 17 czerwca 2013r., za okres od maja do lipca 2013 r. - doręczone w dniu 12 września 2013r., za okres od sierpnia do października 2013 r. - doręczone w dniu 23 grudnia 2013r., - za okres od listopada do grudnia 2013 r. - doręczone w dniu 21 marca 2014r.
Z uwagi na nieuregulowanie przez stronę obowiązku, na powyższe zaległości zostały wystawione tytuły wykonawcze, na podstawie których organ egzekucyjny wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne.
Na gruncie art. 24 ust. 5b usus w brzmieniu od 1 lipca 2004 r. - zarówno
w orzecznictwie sądowym, jak i w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek,
o której dłużnik został zawiadomiony, rozumie się upomnienie wymienione w art. 15
§ 1 upea. Z treści tego przepisu wynika, że co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia ww. upomnienia. Wobec tego upomnienie to należy uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Czynność ta mieści się zatem w dyspozycji art. 24 ust. 5b usus, innymi słowy doręczenie takiego upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 25 lutego 2013 r., III AUa 1025/12; wyrok WSA w Poznaniu z 14 lipca 2011 r., I SA/Po 829/10; wyrok WSA w Szczecinie z 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2018 r., I SA/Bd 132/18; M. Bartoszewska (w:) Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. J. Wantoch-Rekowskiego, Lex 2015, Komentarz do art. 24).
Z tych względów, DIAS zarzuty zażalenia uznał za nieuzasadnione. Doręczenie bowiem stronie ww. upomnień spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, które to zawieszenie trwa do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zmiana od dnia 01.01.2012r. dotycząca terminu przedawnienia należności składkowych nie spowodowała, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia utraciło swoją moc.
W dacie wejścia w życie tej zmiany bieg terminu przedawnienia egzekwowanych należności składkowych pozostawał bowiem zawieszony do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zauważył, że przy obliczaniu biegu terminu przedawnienia trzeba mieć na uwadze brzmienie ww. przepisu art. 24 ust. 5b usus, które jest takie samo jak przed wejściem w życie ustawy deregulacyjnej. Jak już wyżej wskazano z przepisu tego wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Po ustaniu zatem okoliczności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia, biegnie on dalej, a czasu w którym bieg ten był zawieszony nie wlicza się do okresu przedawnienia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22.02.2017r., sygn. akt I SA/GI 1344/16, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24.11.2020 r. sygn. akt I SA/Bd 598/20). Czas dochodzenia należności z tytułu składek objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi uległ bowiem wydłużeniu, o czas trwania postępowania egzekucyjnego.
Reasumując, skoro zatem zdaniem DIAS zawieszenie biegu terminu przedawnienia dochodzonych zaległości z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 08/2010r. do 12/2013 r., miało miejsce w dniu doręczenia stronie przedmiotowych upomnień i zawieszenie to trwa do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, a zmiana od dnia 01.01.2012r. terminu przedawnienia egzekwowanych należności składkowych oraz regulacja zawarta w art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli
i przedsiębiorców, wbrew temu co twierdzi skarżący, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy, to rację ma organ egzekucyjny, że należności dochodzone w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie wystawionych w niniejszej sprawie tytułów wykonawczych nie uległy przedawnieniu i w dalszym ciągu pozostają wymagalne. Termin przedawnienia tych składek rozpocznie bowiem swój dalszy bieg z chwilą zakończenia postępowania egzekucyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący postawił zarzuty naruszenia:
przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wybiórczą ocenę dowodów i dokonanie jej z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, tj.: pominięcie - potwierdzonych postanowieniem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 listopada 2021 r. nr [...] - okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy:
wystawienia - w stosunku do należności objętych wyżej wymienionymi tytułami wykonawczymi, zwanymi dalej "przedmiotowymi tytułami wykonawczymi" - uprzednio tytułów wykonawczych: [...], tj. wystawienia podwójnych tytułów wykonawczych na te same zobowiązania,
prowadzenia, na podstawie tytułów wykonawczych, o których mowa w ppkt. 1 powyżej, postępowania egzekucyjnego, które w dniu 6 października 2016 r. postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. zostało umorzone wobec bezskuteczności egzekucji ze względu na brak majątku niezbędnego do skutecznego prowadzenia egzekucji - a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że należności są wymagalne i nie uległy przedawnieniu;
2. przepisów postępowania art. 10 i 81 kpa poprzez brak zawiadomienia
strony o zakończeniu postępowania, a w konsekwencji odebrania stronie prawa ostatniego słowa, czyli umożliwienia stronie wypowiedzenia się w kwestii materiału dowodowego przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie;
przepisów postępowania art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania
w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej;
art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, także jako: "usus"), zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, poprzez przyjęcie przez organ, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie danego tytułu wykonawczego następuje na podstawie innego tytułu wykonawczego;
art. 61 § 1 i 4 upea, poprzez wydanie nowych tytułów wykonawczych zamiast wydania zawiadomienia, podczas gdy zgodnie z ww. przepisami w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej wart. 59 § 2 upea postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie poprzez wydanie zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 61 § 4 upea, gdyż podstawą ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej jest dotychczasowy tytuł wykonawczy i niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie nowowydanych tytułów wykonawczych obejmujących te same zobowiązania;
art. 59 § 1 pkt 2 upea - poprzez uznanie, że nie doszło do przedawnienia należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, poprzez brak stwierdzenia naruszenia tego przepisu i dopuszczenia do prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie nowowydanych w 2019 r. tytułów wykonawczych, które tak jak i podjęte na ich podstawie czynności egzekucyjne są bezpodstawne i nie wywołały żadnych skutków prawnych, w szczególności nie zawiesiły biegu terminu przedawnienia, wobec czego przedmiotowe zobowiązania - objęte pierwszymi tytułami wykonawczymi: [...] - licząc okres od dnia ich wymagalności do upomnienia, oraz od dnia 6 października 2016 r., kiedy to postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, uległy przedawnieniu.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia, przekazanie sprawy organowi II instancji celem umorzenia postępowań egzekucyjnych wszczętych i prowadzonych przeciwko stronie na podstawie przedmiotowych w sprawie tytułów wykonawczych, wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych w przedmiotowych postępowaniach do czasu rozstrzygnięcia skargi, gdyż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentu: postanowienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 8 listopada 2021 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora O. ZUS z 27 września 2021 r. oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, które to postanowienie potwierdza zaistnienie (potwierdzenie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) okoliczności z pkt 1 zarzutów tj. wystawienia podwójnych tytułów wykonawczych obejmujących te same zobowiązania, prowadzenia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego, wydania w dniu 6 października 2016 r. postanowienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji ze względu na brak majątku niezbędnego do skutecznego prowadzenia egzekucji - na okoliczność zaniechania zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wybiórczą ocenę dowodów i dokonanie jej z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów.
Odpowiadając na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem z 9 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w skardze, zgodnie z którym dochodzone w sprawie należności uległy przedawnieniu. Wskazał także, że prowadzona w sprawie egzekucja jest niedopuszczalna, jako prowadzona na podstawie drugich tytułów wykonawczych, obejmujących te same zaległości co pierwotne tytuły wykonawcze. Zdaniem pełnomocnika stanowi to podstawę do uchylenia zaskarżonych postanowień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., także jako: "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, iż postanowienie to powinno zostać uchylone, aczkolwiek
z innych przyczyn niż wskazane w skardze.
Kontrolą w sprawie objęte zostało postanowienie Dyrektora IAS wydane na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 upea w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w R. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Skarżący wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego w toku postępowania przed organami orzekającymi w niniejszej sprawie wskazuje na przedawnienie egzekwowanych należności. W postępowaniu przed Sądem podnosi także niedopuszczalność egzekucji z uwagi na jej prowadzenie na podstawie ponownie wystawionych tytułów wykonawczych, podczas gdy uprzednie postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie pierwotnych tytułów zostało
w dniu 6 października 2016 r. umorzone.
Orzekające w sprawie organy uznały, iż nie doszło do przedawnienia egzekwowanych należności. Organ odwoławczy swoją ocenę w tej mierze oparł przy tym na stwierdzeniu, iż odnośnie wszystkich egzekwowanych należności przed upływem terminu przedawnienia zostały doręczone skarżącemu upomnienia (art. 15
§ 1 upea), co sprawiło, iż została dokonana czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 25 ust. 5b usus. Tym samym bieg terminu przedawnienia egzekwowanych należności uległ zawieszeniu, a bieg terminu przedawnienia rozpocznie swój dalszy bieg z chwilą zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Do przedawnienia składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 13.10.1998r.
o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm., także jako usus, art. 32 usus). Art. 24 ust. 4 usus w brzmieniu obowiązującym 1 stycznia 2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 5b usus w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Termin przedawnienia poprzez zmianę art. 24 ust. 4 usus z dniem 1 stycznia 2012 r. został skrócony do 5 lat. Od tego dnia przepis ten stanowi bowiem, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 usus, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).
Wobec tego, iż najdawniejsze z egzekwowanych w niniejszej sprawie należności dotyczą sierpnia 2010 r., do tych należności, jak i późniejszych zastosowanie ma art. 24 ust. 4 usus w brzmieniu ustalonym od dnia 1 stycznia 2012 r. Przedawnienie tych zaległości z uwzględnieniem pięcioletniego terminu przedawnienia liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby bowiem wcześniej niż przy uwzględnieniu terminu dziesięcioletniego, liczonego od dnia, w którym stały się wymagalne.
Jak wynika z art. 24 ust. 5b usus bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem organu odwoławczego przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, rozumie się upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 upea.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela powyższego poglądu.
Zgodnie z art. 15 § 1 upea w brzmieniu obowiązującym w datach, w których doręczano skarżącemu upomnienia, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku
z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2022 r. w sprawie sygn. akt I GSK 1210/21 (LEX nr 3338333): "Na szczególna uwagę zasługuje treść zdania drugiego art. 15 § 1 u.p.e.a., wynika bowiem z niego, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Wprost zatem z tego przepisu wynika, że upomnienie, czy raczej doręczenie upomnienia przez wierzyciela zobowiązanemu, jest czynnością realizowaną poza postępowaniem egzekucyjnym. Przed jego wszczęciem, dopiero bowiem po upływie 7 dni od doręczenia upomnienia możliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek,
o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji,
a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można zatem uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych."
Trafność powyższego wniosku wzmacnia podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż prowadzone obecnie postępowanie egzekucyjne jest ponownie wszczętym postępowaniem, po uprzednim umorzeniu w 2016 r. postępowania prowadzonego na podstawie pierwotnie wystawionych tytułów wykonawczych. Okoliczność ta nie została przez orzekające w sprawie organy zbadana. Brak jest także podstaw do twierdzenia, iż doręczone skarżącemu upomnienia wywołują skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego od dnia ich doręczenia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie, w szczególności w sytuacji, kiedy postępowanie egzekucyjne przez pewien okres nie toczyło się.
Z tych względów brak jest podstaw do podzielenia przywołanej argumentacji,
z której wynika, iż doręczenie skarżącemu upomnień spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia, co sprawia, iż egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu. W konsekwencji czego organ odwoławczy uznał za zasadne podzielenie poglądu organu I instancji o zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie.
W tej sytuacji wobec braku dokonania oceny przesłanki przedawnienia
w oparciu o wystąpienie okoliczności takich jak: wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych nie jest możliwe dokonanie oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zostało ono bowiem wydane z naruszeniem art. 24 ust. 5b usus oraz art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 18 upea. Powyższe naruszenia mają wpływ na wynik sprawy, albowiem prawidłowe zbadanie istnienia okoliczności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia, przy prawidłowej wykładni art. 24 ust. 5b usus mogło doprowadzić do odmiennych wniosków i odmiennego rozstrzygnięcia sprawy.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż postępowanie egzekucyjne, o którego umorzenie skarżący wnosi toczy się na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], które zostały wystawione w dniu 2 stycznia 2019 r. i doręczone skarżącemu w dniu 10 stycznia 2019 r. oraz o numerze [...], który wystawiony został w dniu 14 marca 2019 r. i doręczony skarżącemu w dniu 22 marca 2019r.
Z akt egzekucyjnych wynika, iż tytuły wykonawcze o numerach [...] zostały wystawione w dniu 2 stycznia 2019 r. Z adnotacji na nich zamieszczonych wynika zaś, iż doręczone zostały w dniu 10 stycznia 2019 r. Tytuł wykonawczy
o numerze [...] został zaś wystawiony w dniu 14 marca 2019 r., doręczony w dniu 22 marca 2019 r. wraz z zajęciem [...] z dnia 15 marca 2019 r.
Aktualne brzmienie art. 61 upea zostało wprowadzone ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz.1553), z dniem 20 lutego 2021 r. W myśl art. 6 ust. 1 i 2 tej ustawy, art. 61 upea w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego ma zastosowanie w brzmieniu dotychczasowym. Nie ulega zatem wątpliwości, iż z uwagi na doręczenie tytułów wykonawczych wskazanych w zaskarżonym postanowieniu w 2019 r. zastosowanie w sprawie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym przed ww. zmianami. Tym samym zgodnie z art. 61 upea w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej
w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.
Argumentacja skargi formułowana w oparciu o art. 61 upea w aktualnym brzmieniu pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie i nie może wywrzeć oczekiwanego przez skarżącego skutku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe rozważania i wynikającą z nich ocenę prawną korzystając z dyspozycji art. 138 § 1 kpa, lub w razie potrzeby art. 138 § 2 kpa.
Z tych względów Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2, art. 209 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na wskazaną w punkcie 2 wyroku kwotę składają się: 100 uiszczonego wpisu sądowego, 480 zł wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł opłaty od pełnomocnictwa.