VIII SA/Wa 208/15

VIII SA/Wa 208/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2015-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1156/18 - Wyrok NSA z 2019-02-13
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art.7; art. 107 par. 1 i 3; art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego M. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej także: "Dyrektor ARiMR", "organ II instancji") decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S. (dalej także: "skarżący") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej także: "Kierownik BP ARiMR", "organ I instancji") z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 12 maja 2011 r. skarżący złożył w organie I instancji wniosek
o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok. We wniosku wnioskodawca zadeklarował realizację Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w tym:
- w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha,
- w wariancie 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha,
- w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha.
Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł w tym - w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) w wysokości [...] zł za powierzchnię [...] ha. Przyznając płatność stwierdzono, że terminem rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania jest 15 marca 2011 r. Organ I instancji wskazał jednocześnie, iż przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów
w dniu [...] grudnia 2011 r.
W dniu 9 maja 2012 r. skarżący złożył w organie I instancji wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok. We wniosku wnioskodawca zadeklarował realizację Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w tym:
- w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha,
- w wariancie 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha,
- w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha.
Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2013 r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, przy czym nie została przyznana płatność w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania). Organ I instancji wskazał, iż przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku
o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] kwietnia 2013 r. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w wyniku rozpatrzenia którego organ II instancji uchylił decyzję z dnia [...] marca 2013 r i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik BP ARiMR wydał
w dniu [...] listopada 2013 r. decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej
w pomniejszonej wysokości. Zmniejszenia objęły wariant 2.10 i 2.2. Przyznano płatność w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania)
w wysokości [...] zł, kwotę zmniejszenia ustalono na [...] zł. W wariancie 2.2 – Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) odnośnie działki rolnej E- pow. 0,68 ha nastąpiło przedeklarowanie powierzchni, płatność została naliczona do powierzchni
E- 0,64 zł o 0,04 ha, kwota zmniejszenia została ustalona na [...] zł. Organ I instancji wskazał, iż przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów
w dniu [...] stycznia 2014 r.
W dniu 8 maja 2013 r. skarżący złożył w organie I instancji wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. We wniosku wnioskodawca zadeklarował realizację Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w tym:
- w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha,
- w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni [...] ha,
- w wariancie 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha,
- w wariancie 2.1 – Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni [...] ha,
- w wariancie 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha,
Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, przy czym nie przyznano płatności w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania)
i odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej w przypadku przeniesienia posiadania gruntów w wariancie 2.2 – Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) oraz
w wariancie 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania). Organ I instancji wskazał, iż przyznane środki przekazano w dniu [...] kwietnia 2014 r. W dniu [...] lipca 2013 r. odbyła się kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni podczas, której stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności w ramach deklarowanych wariantów oraz stwierdzono uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów, polegające na nie utrzymaniu minimalnej obsady drzew
i krzewów oraz materiału szkółkarskiego niespełniającego określonych wymagań
w odniesieniu do pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania). Podczas kontroli w dniu [...] lipca 2013 r. inspektorzy terenowi stwierdzili nieprawidłowości polegające na braku spełnienia przez producenta minimalnej obsady drzew i krzewów na działkach rolnych A, D, H, HA (kod E7) oraz brak spełnienia określonych wymagań odnośnie materiału szkółkarskiego na działkach rolnych A, D, H, HA (kod E2). Z tego względu wobec tych działek zastosowano 100% sankcji. Organ I instancji wskazał, iż w dniu [...] września 2013 r. skarżący złożył protokół ze wstępnych oględzin szkody oraz [...] września 2013 r. dołączył oświadczenie o wystąpieniu szkód spowodowanych przez zwierzynę leśną.
Po przeprowadzeniu analizy odnośnie uznania siły wyższej z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, oświadczenie nie zostało uwzględnione podczas weryfikacji raportu
z czynności kontrolnych, z powodu wpływu wyjaśnień do organu I instancji w dniach
[...] września 2013 r. oraz [...] września 2013 r. Powyższe, jak wskazano świadczy o tym, iż skarżący posiadał wiedzę na temat stwierdzonych nieprawidłowości. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego decyzja organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2014 r. została przez organ odwoławczy utrzymana w mocy.
Organ I instancji wskazał, iż wobec powyższego, dnia [...] września 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu, na mocy ww. decyzji
o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych. W wyniku tego postępowania, w dniu
[...] października 2014 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję Nr [...]
o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, iż wystąpienie siły wyższej w jego uprawach zgłosił dnia [...] lipca 2013 r. pracownikowi ARiMR w [...]. Pracownik ten wprowadził go w błąd, informując, że do zgłoszenia siły wyższej potrzebuje kompletu dokumentów właściwego Koła Łowieckiego. Po tej rozmowie uznał zgłoszenie siły wyższej za przyjęte i zaczął gromadzić potrzebną dokumentację.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] października 2014 r.
o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438) – organ II instancji, wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu
I instancji.
W uzasadnieniu swojego stanowiska przypomniał ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ I instancji. Stwierdził ponadto, iż w realiach niniejszej sprawy,
w związku ze stwierdzonymi w 2013 r. uchybieniami w realizacji programu rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa do działek A, D, H i HA została odmówiona w całości (sankcja 100%). Powyższe skutkuje zaś koniecznością zwrotu płatności przyznanych beneficjentowi w latach 2011 - 2012 do powierzchni ww. działek w trybie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. w wysokości 20 556,00 zł.
Organ odwoławczy podniósł, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Przywołano w tym miejscu art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. Organ II instancji wskazał jednocześnie, iż w przypadku niewykonania przez beneficjenta zobowiązania z powodu zaistnienia okoliczności o charakterze siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE)
nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., jak również w § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., producent rolny może nie zwracać częściowo lub w pełni otrzymanej pomocy pod warunkiem złożenia, przez niego lub osobę upoważnioną na piśmie, wniosku wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w terminie 10 dni roboczych od dnia,
w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności niewystarczającym więc jest wystąpienie okoliczności określonych w art. 47 ww. rozporządzenia. Koniecznym jest bowiem, w przypadku wystąpienia tych okoliczności, powiadomienie o ich wystąpieniu na piśmie właściwego organu w określonym terminie. Jeżeli producent rolny nie dopełnił tego wymogu, stwierdzenie przez organ uchybienia w przestrzeganiu wymogów w zakresie poszczególnych wariantów i ich pakietów obliguje do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności i nie ma żadnego znaczenia wówczas przyczyna, dla której producent rolny nie dotrzymał zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Pismem z dnia 26 lutego 2015 r. M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Z treści skargi wynika, iż skarżący nie zgadza się z odmową uwzględnienia przez organy zniszczenia uprawy jabłoni domowej przez sarny. Wskazał ponadto, że organ
II instancji pismem [...] powiadomił go, że sprawa odnośnie siły wyższej może być rozpatrywana jedynie w kontekście zwrotu przyznanej pomocy i w związku
z niedochowaniem przez rolnika zobowiązań 5-letniego okresu realizacji danego pakietu i wariantu. Następnie organ II instancji decyzją nr [...] odmówił uznania siły wyższej, jaka miała miejsce na jego działkach.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] podtrzymał swoją argumentację, zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.
W piśmie z dnia 25 sierpnia 2015 r. (karta 29 akt sądowych) skarżący zawarł wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje
w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., to jest przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2015 r., poz. 658), z uwagi na treść jej art. 2, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność, bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Tym samym legalność decyzji administracyjnej oznacza jej zgodność nie tylko z prawem materialnym, ale również
z przepisami postępowania.
Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana
z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zauważyć bowiem należy, iż decyzja organu II instancji została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i stanowi rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Wskazać należy, iż organ odwoławczy wydaje decyzję
o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie
w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Utrzymanie w mocy decyzji organu
I instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W myśl art. 140 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w art. 136 – 140 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Tym samym organ odwoławczy jest zobligowany treścią art. 7 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz do wskazania w decyzji m.in. rozstrzygnięcia, a także uzasadnienia faktycznego i prawnego, które powinno odpowiadać treści rozstrzygnięcia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż decyzją organu I instancji ustalono skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego łącznie na [...] zł. Organ odwoławczy zawierając w zaskarżonej decyzji orzeczenie o utrzymaniu w mocy decyzji organu
I instancji, z jednoczesnym przywołaniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., łączną kwotę do zwrotu określa na wartość [...] zł. Tym samym rozstrzygnięcie, z treści którego
i powołanej podstawy prawnej należałoby wnosić, iż organ odwoławczy w całości podzielił rozstrzygnięcie organu I instancji pozostaje w sprzeczności z jego uzasadnieniem. W tych okolicznościach wątpliwości budzi prawidłowość ustalonego przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy, w oparciu o który organ ten wydał zaskarżoną decyzję, mimo obowiązku wynikającego z art. 7 k.p.a. Ponadto zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które do naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podobnie jak naruszenie art. 7 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w przypadku wydawania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności konieczne jest wskazanie kwoty tych należności w sposób nie budzący wątpliwości, co w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsca.
Tym samym przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe rozważania i rozpoznać sprawę z poszanowaniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, mających w niej zastosowanie,
a także odnieść się do zarzutów odwołania.
W ocenie Sądu wobec stwierdzonych naruszeń za przedwczesne należy uznać odnoszenie się do zarzutów skargi, albowiem powyższe powinno zostać poprzedzone prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, które w ocenie Sądu wobec stwierdzonych naruszeń nie miało miejsca.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję orzekając jak w wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. Wskazana w punkcie 2 wyroku kwota stanowi uiszczony przez skarżącego wpis sądowy.