VIII SA/Wa 2/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na postanowienie SKO uchylające odmowę wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy, uznając, że organ pierwszej instancji błędnie ocenił przymiot strony na etapie formalnym.
Spółka złożyła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy. Spółka zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów, w tym błędne przyjęcie, że wnioskodawca dochował terminu i posiada przymiot strony. WSA oddalił skargę, uznając, że SKO prawidłowo stwierdziło naruszenie przez organ I instancji art. 149 § 3 k.p.a., który został zastosowany przedwcześnie, bez formalnego wznowienia postępowania i merytorycznej oceny interesu prawnego wnioskodawcy.
Przedmiotem sprawy była skarga spółki [...] spółka komandytowa na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta o odmowie wznowienia postępowania dotyczącego decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. SKO uznało, że organ pierwszej instancji błędnie odmówił wznowienia postępowania, ponieważ ocenił przymiot strony wnioskodawcy na etapie formalnym, zamiast wznowić postępowanie i zbadać tę kwestię merytorycznie. Skarżąca spółka zarzuciła SKO naruszenie przepisów, w tym błędne przyjęcie, że wnioskodawca dochował terminu do złożenia wniosku o wznowienie oraz że posiada przymiot strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że SKO prawidłowo stwierdziło naruszenie przez organ I instancji art. 149 § 3 k.p.a., gdyż ocena przymiotu strony i interesu prawnego wnioskodawcy powinna nastąpić dopiero po formalnym wznowieniu postępowania, a nie na wstępnym etapie formalnym. Sąd podkreślił, że wnioskodawca uprawdopodobnił zachowanie terminu i powołał się na swój interes prawny, co wymagało dalszego postępowania wyjaśniającego. WSA nie badał merytorycznie kwestii przymiotu strony, wskazując, że ta ocena należy do organów administracji po wznowieniu postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organ administracji nie może odmówić wznowienia postępowania na wstępnym etapie formalnym, oceniając przymiot strony i interes prawny wnioskodawcy, jeśli wnioskodawca powołuje się na swój interes prawny i istnieją wątpliwości co do jego legitymacji. Takie kwestie powinny być badane merytorycznie dopiero po formalnym wznowieniu postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ pierwszej instancji naruszył art. 149 § 3 k.p.a., przedwcześnie oceniając przymiot strony wnioskodawcy. Wnioskodawca powołał się na swój interes prawny, a wątpliwości w tym zakresie powinny być wyjaśnione w toku postępowania wznowionego, a nie na etapie formalnej oceny wniosku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy przesłanek wznowienia postępowania, w tym pkt 4 (niezawiniony brak udziału strony) i pkt 5 (nowe okoliczności faktyczne i dowody).
k.p.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, które może być wydane tylko w przypadkach oczywistego braku podstaw.
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
SKO prawidłowo stwierdziło naruszenie przez organ I instancji art. 149 § 3 k.p.a., ponieważ ocena przymiotu strony i interesu prawnego wnioskodawcy powinna nastąpić po formalnym wznowieniu postępowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi spółki dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez SKO zostały uznane za niezasadne.
Godne uwagi sformułowania
organ pierwszej instancji naruszył art. 149 § 3 k.p.a. ocena przymiotu strony i interesu prawnego wnioskodawcy powinna nastąpić po formalnym wznowieniu postępowania nie można wykluczyć odmowy wznowienia postępowania ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę. Jednak dotyczy to jedynie sytuacji oczywistych.
Skład orzekający
Iwona Szymanowicz-Nowak
przewodniczący
Leszek Kobylski
sprawozdawca
Marek Wroczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności zasad oceny przymiotu strony i interesu prawnego na etapie formalnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – kiedy organ może odmówić wznowienia postępowania, a kiedy musi je formalnie wznowić. Jest to kluczowe dla zrozumienia praw stron w postępowaniu.
“Kiedy sąd administracyjny mówi 'nie' wznowieniu postępowania: kluczowa lekcja z orzecznictwa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 2/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-05-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący/ Leszek Kobylski /sprawozdawca/ Marek Wroczyński Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Budowlane prawo Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 138 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 4 i 5, art. 149 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi [...] spółka komandytowa z siedzibą w M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 24 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o odmowie wznowienia postępowania dotyczącego decyzji o ustaleniu warunków zabudowy oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] 2.0 A. S. spółka komandytowa z siedzibą w M. ( dalej jako: "skarżący", "strona") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") z dn. 24 października 2022 r. znak [...] na podstawie którego ww. organ po rozpoznaniu zażalenia M. S. na postanowienie Prezydenta Miasta R. z dn. 2 września 2022 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na działce nr ew. [...] ( obręb [...]- W., arkusz [...]) w R., zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta R. nr [...] z dn. 2 lipca 2021 r. – orzekło o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że postanowieniem Prezydenta Miasta R. z dnia 02.09.2022r. znak: [...], odmówiono M. S. wznowienia postępowania dotyczącego wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na "budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na działce nr ewid. [...] (obręb [...], arkusz [...]) w R.", zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta R. Nr [...] z dnia 02.07.2021r. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz podsumowując stwierdził, że M. S. nie można uznać za stronę postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia 02.07.2021r. i dlatego należało odmówić wszczęcia postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył (w ustawowym terminie) M. S., wnosząc o jego zmianę i wznowienie postępowania zgodnie z wnioskiem. W złożonym zażaleniu podniósł, że na obecnym etapie postępowania brak jest możliwości wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy strona inicjująca to postępowanie wznowieniowe powołuje się na przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż na wstępnym etapie powstępowania wznowieniowego, nie dokonuje się oceny trafności motywów zawartych w złożonym wniosku o wznowienie. Kwesta posiadania przymiotu strony w postępowaniu przez podmiot wnoszący o wznowienie dotyczy sprawy w zakresie materialnoprawnych podstaw legitymacji, co powoduje, że kwestia ta winna być badana na etapie postępowania rozpoznawczego, po wznowieniu postępowania, z udziałem wszystkich stron. SKO w R., po rozpoznaniu zażalenia, uznało iż jest ono zasadne. Organ odwoławczy podniósł, że w przypadku złożenia podania o wznowienie przez stronę wszczyna się postępowanie wstępne w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. W tej fazie organ może wypowiadać się jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa i art. 145b Kodeksu postępowania administracyjnego oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na tym etapie organ bada również, czy wniosek pochodzi od strony. Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa i art. 145b Kodeksu postępowania administracyjnego bądź nie zachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego lub gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży osoba (podmiot) nie będąca stroną w sprawie, albo gdy osoba ta nie posiada zdolności procesowej, a działa bez przedstawiciela ustawowego, a także gdy osoba składająca wniosek o wznowienie postępowania nie brała udziału w postępowaniu jurysdykcyjnym i nie twierdzi we wniosku, że kwestionowana przez nią w tym trybie decyzja narusza jej interes prawny lub obowiązek, jak również nie żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek – organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przypadku wskazania przesłanki wznowienia jako okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego organ rozpatrujący podanie nie bada (poza przypadkami jasnymi i oczywistymi, nie wymagającymi prowadzenia postępowania wyjaśniającego), czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji gdy podmiot składający podanie o wznowienie postępowania powołuje się na przysługującą mu w sprawie legitymację materialnoprawną i istnieją co do tego wątpliwości - ich wyjaśnienie nastąpić powinno po uprzednim wznowieniu postępowania zgodnie z art. 149 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem na etapie badania wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją organ nie prowadzi żadnego postępowania wyjaśniającego, czy też dowodowego w kierunku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy lecz jedynie ocenia spełnienie/zaistnienie formalnych podstaw/przesłanek dla wznowienia postępowania. Na tym etapie postępowania organ nie jest uprawniony do badania, czy istotnie wnioskodawcy przysługuje, przymiot strony. Zatem w przypadku wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (niezawiniony brak udziału w postępowaniu) organ w zasadzie ma obowiązek wznowić postępowanie na podstawie art. 149 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tylko oczywisty brak przymiotu strony mógłby na tym etapie postępowania prowadzić do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego), a następnie w toku wznowionego postępowania zbadać, czy osoba składająca wniosek jest stroną postępowania i czy faktycznie przyczyny wznowienia postępowania miały miejsce. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy SKO stwierdziło, że organ pierwszej instancji wydał zaskarżone postanowienie niezgodnie z zaprezentowaną powyżej wykładnią, podzielaną przez Kolegium, bowiem już na wstępnym etapie postępowania zbadał, czy wnoszący podanie M. S. istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, a jak wskazano powyżej kwestia ta wymaga szczegółowej merytorycznej oceny kwestii interesu prawnego wnioskodawcy i w konsekwencji staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na względzie Kolegium stwierdza, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, dlatego też na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowiono jak w sentencji postanowienia. W ponownym postępowaniu organ pierwszej instancji winien wziąć pod uwagą ww. wykładnię przepisów o wznowieniu postępowania administracyjnego i na podstawie tego ustalić, czy zostały spełnione przyczyny wznowienia, i dopiero wtedy wydać prawidłowe rozstrzygnięcie. Odnosząc się do rozpatrywanego zażalenia należy wyjaśnić, że w świetle powyższych rozważań Kolegium na tym etapie sprawy nie może wypowiadać się merytorycznie co do kwestii posiadania przez M. S. przymiotu strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją. Byłoby to przedwczesne. Skargę na powyższe postanowienie pismem z dn. 30 listopada 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] A.S. sp.k. z siedzibą w M. ( dalej jak to wskazano "skarżąca"). Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła: Naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 4 kpa. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie, że M. S., dalej "Wnioskodawca" - dochował warunków formalnych umożliwiających wszczęcie postępowania wznowieniowego, tj. że dotrzymał jednomiesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania w sprawie wydania decyzji z dnia 02.07.2021 r.. nr [...]. w sytuacji kiedy Wnioskodawca powziął wiadomość o przedmiotowej decyzji wiele miesięcy wcześniej niż to miałoby wynikać z oświadczenia złożonego przez Wnioskodawcę. 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 86 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na oparciu ustaleń odnośnie daty uzyskania przez wnioskodawcę wiedzy o przedmiotowej decyzji w sposób dowolny i jednostronny, tj. wyłącznie na oświadczeniu Wnioskodawcy co do tej daty (po pisemnych wezwaniu) bez spodziewanych w tym zakresie wątpliwości, i to mimo, że Wnioskodawca jest oczywiście zainteresowany wskazaniem daty spełniającej kryteria formalne dla złożonego przez niego samego wniosku, przy jednoczesnym zaniechaniu przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia kiedy Wnioskodawca (obiektywnie) powziął wiadomość o przedmiotowej decyzji. 3. art.145 § 1 pkt 4 kpa. przez niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, mimo, że wniosek nie pochodzi od strony postępowania zakończonego prawomocną decyzją czego ustalenie w okolicznościach sprawy niniejszej nie wymaga dogłębnego badania. Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów: 1/ Wydruku (zupełnego) z Działu II Księgi Wieczystej [...] nr [...] (kopia) 2/ Wydruku z korespondencji SMS od Wnioskodawcy do Skarżącej z dnia 21.01.2022 i 19.01.2022 3/ Decyzji nr [...] o warunkach zabudowy 4/ Oświadczenie – B. K. (scan) W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24.10.2022 r. i utrzymanie w mocy postanowienia Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia 02.09.2022 r. o odmowie wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymało argumentację z treści zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Poddane kontroli sądowej postanowienie SKO w R. jest zgodne z prawem i w tej sytuacji skarga jako niezasadna została oddalona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przy tym, ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, zgodnie z którą sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO w R. uchylające postanowienie Prezydenta Miasta R. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania i przekazujące mu sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że organ pierwszej instancji naruszył art. 149 § 3 k.p.a., a wadliwość ta była na tyle istotna, że nie mogła zostać usunięta w postępowaniu odwoławczym, wobec czego zaktualizowały się przesłanki do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, iż postanowienie organu I instancji zostało podjęte w wyniku rozpoznania wniosku M. S. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta R. Nr [...] z dn. 2 lipca 2021 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegające na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na działce nr ewid. [...] ( obręb [...], arkusz [...]) w R.. Wnioskodawca powołał się na przesłankę z art. 145§1 pkt. 4 i 5 kpa ( tj. pominięcie go jako strony postępowania i nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody). W związku z tym podkreślić należy, iż wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, który stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a i art. 145b k.p.a. Stosownie do art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i 145b następuje tylko na żądanie strony. Oznacza to, że z wnioskiem o wznowienie postępowania może wystąpić jedynie podmiot posiadający przymiot strony w postępowaniu objętym wznowieniem, a organ nie jest uprawniony do ponownego rozpoznania sprawy w omawianym trybie w oparciu o wniosek, który nie pochodzi od strony. Zgodnie z art. 148 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W przypadku jednak złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wniesienie przez stronę podania nie powoduje automatycznego wznowienia postępowania. Na podstawie art. 149 § 1 K.p.a., o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 K.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jego wydanie odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym (tj. czy podanie pochodzi od strony), przedmiotowym (tj. czy dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją ), a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie i czy żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek wznowienia. Dopiero pozytywna ocena co do spełnienia tych warunków, które muszą być spełnione łącznie, skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu. W tym miejscu jednak należy podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia (po analizie, czy strona powołała w ogóle okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę wznowienia) wtedy, gdy w sposób oczywisty brak jest związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, a ponadto, gdy przeszkody do wznowienia są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt OSK 1833/19). Nie można więc wykluczyć odmowy wznowienia postępowania ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę. Jednak dotyczy to jedynie sytuacji oczywistych. Takie sytuacje zachodzą zwłaszcza wtedy, gdy wnioskodawca nie powołuje się na swój interes prawny, lecz na potrzebę ochrony sprawiedliwości, praworządności, interes społeczny lub niezadowolenie ze sposobu funkcjonowania administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2017 r., II OSK 2306/15). Natomiast w sytuacji, gdy podmiot składający podanie o wznowienie postępowania powołuje się na przysługującą mu w sprawie legitymację materialnoprawną i istnieją co do tego wątpliwości, ich wyjaśnienie nastąpić powinno po uprzednim wznowieniu postępowania zgodnie z art. 149 § 1 K.p.a. "Ustalenie czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu udziału w tych czynnościach ustalających. Rozpoznanie interesu prawnego poza postępowaniem, bez zapewnienia czynnego udziału jednostki jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego wartością jest prawo do procesu, a zatem prawo do obrony w trybie regulowanym przepisami prawa" (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, wydanie 14, wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, str. 691). Zatem wszelkie ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy i badania jego legitymacji procesowej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją mogą być dokonane dopiero po formalnym wznowieniu postępowania postanowieniem wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji dokonanie oceny w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy ma bowiem charakter merytoryczny. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy zatem ograniczyć tylko do przypadków, gdy podmiot żądający wszczęcia postępowania nie powołuje się na interes prawny. Ustalenie zaś, czy sprawa dotyczy interesu prawnego podmiotu, może nastąpić wyłącznie w toku postępowania (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2559/17, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie opisany wyżej przypadek nie wystąpił. Z treści wniosku jasno wynika, że wnioskodawca M.S. odwołuje się do swojego interesu prawnego poprzez wskazanie, że zamierzona inwestycja może negatywnie oddziaływać na jego nieruchomość. Z odpisu ewidencji nieruchomości wynika, że M. S. jest właścicielem działki nr ewid. [...] bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością skarżącej spółki ( K. 85 – 88 akt administracyjnych). M.S. uprawdopodobnił także zachowanie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania ( vide oświadczenie E. S. k. 107 akt administracyjnych). Słusznie więc uznało Kolegium, że organ I instancji, błędnie już na pierwszym (wstępnym) etapie postępowania wznowieniowego, na którym bada się wyłącznie kwestie formalne - dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w kontekście wystąpienia wskazanej przez wnioskodawcy przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym organ pierwszej instancji bez wydania - na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. - postanowienia o wznowieniu postępowania, dokonał oceny interesu prawnego wnioskodawcy. Na akceptację zasługuje więc stanowisko SKO, że organ I instancji niewłaściwie zastosował art. 149 § 3 k.p.a., ponieważ w niniejszej sprawie nie wystąpił oczywisty brak przymiotu strony, a wnioskodawca we wniosku opartym na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wyraźnie powołał się na swój interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Jeszcze raz powtórzyć trzeba, że stwierdzenie, czy wskazana przyczyna wznowienia wystąpiła i jakie z tego faktu wynikają skutki prawne dla rozstrzygnięcia sprawy może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. W tych okolicznościach organ odwoławczy prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 138 § 2 k.p.a. a zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu, co powodowało konieczność oddalenia skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, Sąd uznaje je za niezasadne w kontekście przywołanych zasad rozstrzygania w przedmiocie wznowienia postępowania. Należy z całą stanowczością podkreślić, że jest stwierdzone, że M. S. jest właścicielem działki nr [...], i na podstawie oświadczenia pisemnego E. S. ( matki) uprawdopodobnił zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie. Sąd zapoznał się z wnioskowanymi przez skarżącą spółkę dokumentami ( stanowią część akt administracyjnych), ale nie uznał za zasadne dopuścić ich jako dowodu, gdyż nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie nie był uprawniony do merytorycznej oceny czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony w zakończonym decyzją o warunkach zabudowy postępowaniu i niniejszy wyrok w żadnym stopniu tej kwestii nie przesądza. Ocena ta powinna zostać dokonana po formalnym wszczęciu i przeprowadzeniu stosownego postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI