VIII SA/Wa 199/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-03-15
NSAinneŚredniawsa
płatności bezpośrednieARiMRrozporządzenie 73/2009sztuczne tworzenie warunkówobejście prawanieruchomości rolnespółka z o.o.postępowanie nieważnościowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania płatności bezpośrednich za 2010 rok, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Spółka złożyła skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności wcześniejszych decyzji o odmowie przyznania płatności bezpośrednich za 2010 rok. Spółka zarzucała rażące naruszenie prawa, w tym stosowanie art. 30 rozporządzenia 73/2009. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny, a decyzje nie były dotknięte wadami uzasadniającymi stwierdzenie ich nieważności.

Przedmiotem sprawy była skarga spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ARiMR utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania płatności bezpośrednich za 2010 rok. Spółka zarzucała rażące naruszenie prawa, w tym błędne zastosowanie art. 30 rozporządzenia 73/2009, które przewiduje brak płatności w przypadku sztucznego tworzenia warunków do ich uzyskania. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły, iż spółka nie była rzeczywistym posiadaczem gospodarstwa, a jego podział na wiele spółek miał na celu obejście przepisów dotyczących limitów płatności. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych lub sposobie prowadzenia postępowania nie stanowią rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko jeśli naruszenie jest oczywiste, dotyczy przepisu o określonym charakterze, a skutki są nieakceptowalne z punktu widzenia praworządności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 30 rozporządzenia 73/2009, ponieważ spółka sztucznie podzieliła gospodarstwo, aby uzyskać większe płatności, co stanowiło obejście prawa. Zarzuty dotyczące błędów proceduralnych lub faktycznych nie są wystarczające do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

rozporządzenie 73/2009 art. 30

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r.

Przewiduje brak płatności, jeśli beneficjent sztucznie stworzył warunki do ich uzyskania w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Pomocnicze

ustawa OB art. 7 § 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Określa, kto może być beneficjentem płatności bezpośrednich.

ustawa OB art. 19 § 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Określa warunki przyznawania płatności bezpośrednich.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo ustaliły, że spółka sztucznie podzieliła gospodarstwo w celu obejścia przepisów o limitach płatności. Zastosowanie art. 30 rozporządzenia 73/2009 było uzasadnione. Zarzuty dotyczące błędów proceduralnych lub faktycznych nie stanowią rażącego naruszenia prawa.

Odrzucone argumenty

Decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tym art. 30 rozporządzenia 73/2009. W systemie wsparcia bezpośredniego nie przewidziano modulacji, więc podział gospodarstwa nie mógł skutkować korzyścią. Postępowanie było wadliwe, a ustalenia faktyczne błędne.

Godne uwagi sformułowania

sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarzuty naruszenia prawa w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy przez niewyczerpujące zgromadzenie, czy też niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, należą do takich wadliwości, które mogą służyć do wzruszenia decyzji w trybie zwykłym. Nie stanowią natomiast rażącego naruszenia prawa

Skład orzekający

Iwona Owsińska-Gwiazda

przewodniczący

Justyna Mazur

członek

Renata Nawrot

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście postępowania nieważnościowego oraz stosowania art. 30 rozporządzenia 73/2009 w sprawach płatności bezpośrednich."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału gospodarstwa i sztucznego tworzenia warunków do uzyskania płatności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z funduszami unijnymi i zapobieganiem nadużyciom, co jest istotne dla sektora rolnego i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.

Jak uniknąć utraty unijnych dotacji? Sąd wyjaśnia, co oznacza 'sztuczne tworzenie warunków'.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 199/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący/
Justyna Mazur
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GZ 897/17 - Postanowienie NSA z 2017-12-12
I GSK 2665/18 - Wyrok NSA z 2022-07-27
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich za 2010 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znak [...] z [...] stycznia 2017 r.
w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 17 maja 2010 r. (data wpływu do organu) [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (zwana dalej: wnioskodawca, skarżąca, spółka, beneficjent) złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (zwany dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wniosek o przyznanie płatności z w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zwana dalej: płatność OB) na 2010 r. deklarując do jednolitej płatności obszarowej (zwana dalej: JPO) powierzchnię użytków rolnych 166,56 ha, oraz do uzupełniającej płatności obszarowej (zwana dalej: UPO) powierzchnię użytków rolnych 162,50 ha.
Decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2011 r. Kierownik BP przyznał wnioskodawcy płatność OB na 2010 r. w tym płatność JPO w wysokości [...] zł
i płatność UPO w wysokości [...] zł. Na skutek złożonego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2011 r., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji decyzją Nr 0[...] z [...] maja 2011 r. orzekł o przyznaniu spółce płatności OB na 2010 r. – płatność JPO w wysokości [...] zł oraz płatność UPO w wysokości [...] zł, zaś organ odwoławczy decyzją Nr [...] z [...] października 2011 r. orzekł
o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Kolejną decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2011 r. Kierownik BP orzekł o przyznaniu płatności OB - płatność JPO w wysokości [...] zł oraz płatność UPO w wysokości [...] zł. W wyniku złożonego odwołania Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2012 r., po raz trzeci orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ
I instancji.
Decyzją Nr [...] z [...] października 2013 r. Kierownik BP orzekł
o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanych płatności OB. W wyniku złożonego odwołania organ odwoławczy decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na skutek złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 listopada 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 546/14, orzekł o odrzuceniu skargi.
Pismem z 19 maja 2014 r. (data wpływu do organu) skarżąca złożyła wniosek
o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ARiMR Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji Nr [...] z [...] października 2013 r. Z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne, Prezes ARiMR postanowieniem Nr [...] z [...] października 2014 r. orzekł o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Na skutek złożonego zażalenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (zwany dalej: Minister) orzekł o utrzymaniu zażalonego postanowienia w mocy.
W dniu z 23 marca 2016 r. (data wpływu do organu) spółka złożyła kolejny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ARiMR Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji Nr [...]
z [...] października 2013 r. Jako podstawę wniosku wskazała, iż przedmiotowa decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Zarzuciła nadto rażący brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody. We wniosku podniesiono także błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez spółkę oraz rażąco nieuzasadnione zastosowanie w sprawie art. 30 rozporządzenia Komisji (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej
i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str.16., zwanego dalej: rozporządzeniem 73/2009).
Decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2016 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: Prezes ARiMR), działając na podstawie art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ARiMR Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika BP Nr [...] z [...] października 2013 r. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez organ, iż decyzja co do której złożony został wniosek o stwierdzenie nieważności nie jest dotknięta żadną
z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., w szczególności nie została spełniona przesłanka rażącego naruszenia prawa.
Odwołanie na powołaną decyzję złożył beneficjent wnioskując o jej uchylenie
i stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. Zdaniem spółki w postępowaniu instancyjnym nie istniały podstawy faktyczne
i prawne, do stosowania art. 30 rozporządzenia 73/2009. Również sposób prowadzenia postępowania jest elementarnie wadliwy w stopniu wymagającym stwierdzenia nieważności uchylenie skarżonych decyzji. Jak wywodziła spółka według obowiązujących w 2010 r. przepisów w dziedzinie systemów wsparcia bezpośredniego płatność na hektar nie zależała w żaden sposób od powierzchni gospodarstwa, ustawodawca nie przewidział w systemie wsparcia bezpośredniego tzw. "modulacji". Wskutek domniemanego podziału gospodarstwa nie mogła więc w ogóle w niniejszej sprawie wystąpić korzyść. Jej zdaniem zastosowanie w sprawie tegoż - de facto sankcyjnego przepisu, skutkującego najdalej idącymi konsekwencjami w postaci odmowy przyznania płatności, rażąco narusza prawo.
Skarżąca odwołała się do dokonanej przez Trybunał Europejski w wyroku z 12 września 2013 r., sygn. C - 434/12, wykładni artykułu 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011, zwane dalej: rozporządzeniem 65/2011), stanowisko organów stosujących w sprawie niniejszej art. 30 rozporządzenia 73/2009 nie może zasłużyć na aprobatę, jako rażąco naruszające prawo.
Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z [...] stycznia 2017 r. Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 158 § 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia po przedstawieniu stanu sprawy oraz specyfiki postępowania nieważnościowego, Minister podał, że decyzja Dyrektora ARiMR Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. została wydana na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm., zwana dalej: ustawą OB), art. 30 rozporządzenia 73/2009 oraz art. 104 k.p.a., które to przepisy istniały w dniu jej wydania oraz spełniały wymagania podstawy prawnej działania organów administracji. Brak jest zatem podstaw jak wywiódł Minister, do stwierdzenia, że decyzja Prezesa ARiMR została wydana bez podstawy prawnej, co skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wyjaśnił dalej, że przez rażące naruszenie prawa należy natomiast rozumieć naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości normy prawa materialnego lub procesowego. O rażącym naruszeniu prawa należy więc mówić wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W tym znaczeniu rażąco narusza prawo decyzja administracyjna, która została wydana wbrew jednoznacznemu nakazowi lub zakazowi wynikającemu z przepisów prawa. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości.
Podniósł, iż jak wskazano w uzasadnieniu decyzji Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2016 r., rozstrzygniecie podjęte przez organ odwoławczy (decyzja Nr [...] z [...] stycznia 2014 r.), utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji (Nr [...] z [...] października 2013 r., odmawiającą przyznania płatności OB na 2010 r.), oparto
o ustalenia faktyczne (po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, szczegółowo opisanego w uzasadnieniu). Z ustaleń tych wynika
w szczególności, że spółka nie była rolnikiem w rozumieniu art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy OB, ponieważ nie była posiadaczem (w szczególności w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego) gospodarstwa rolnego, którego grunty zgłosiła do płatności za 2010 r. Zdaniem organów, prowadzeniem działalności na deklarowanych do płatności gruntach zajmował się faktycznie P.M.. P. M. wystąpił w 2010 r. z wnioskiem o przyznanie płatności jako osoba fizyczna, a także jako wspólnik, wykazanych w decyzji organu I instancji, spółek. Również P. M. poprzez swoją działalność prywatną w ramach spółki prowadził zabiegi agrotechniczne oraz wszelkie prace związane z działalnością rolniczą na wskazanych we wniosku przez beneficjenta działkach rolnych. Wskazano ponadto na istotny w sprawie fakt, iż we wszystkich spółkach P. M. ma nieograniczoną i pełną swobodę podejmowania czynności jako reprezentant, prokurent lub też wspólnik. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia kwestionowanych decyzji wynika ponadto, iż zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców i powiązanych ze sobą rodzinnie osób oraz związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej
i osobowej, tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w tej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, stanowi sztuczne działanie w celu obejścia prawa. W rozstrzygnięciu kwestionowanych decyzji zwrócono również uwagę, iż występowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilku spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującemu jednemu beneficjentowi w przypadku płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowych (a powierzchnie gruntów we wnioskach
o płatności OB i płatności w ramach PROW winny być tożsame). Wyodrębnienie wielu spółek skutkowało zatem obejściem przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia dla działek powyżej 300 ha dla płatności ONW oraz ominięcie degresywnych stawek płatności stosowanych dla PRŚ - rolnictwo ekologiczne. Gdyby zliczyć powierzchnię gruntów, do których za 2010 r., o płatności ubiega się P. M. (jako osoba fizyczna, a także jako wspólnik, wykazanych
w decyzji organu I instancji, spółek), to wynosi ona 3.485,49 ha.
Minister stwierdził, iż szczegółowe wyjaśnienia poczynione przez organ
I instancji, a potwierdzone w decyzji organu odwoławczego, pozwalają zrozumieć mechanizm i cel działań polegających na podziale dużego gospodarstwa na wiele mniejszych gospodarstw. Ponadto, tak zebrany materiał dowodowy pozwała uznać za udowodnioną tezę, która została postawiona przez organ I instancji, że aplikowanie
o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych
i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinasowania przysługującemu jednemu beneficjentowi (w przypadku płatności ONW
i płatności rolnośrodowiskowych, ponieważ powierzchnie gruntów wskazane we wnioskach o płatności bezpośrednie i płatności w ramach PROW winny być tożsame). Skoro zatem organy ustaliły wskazane wyżej okoliczności, to zgodnie z obowiązującymi przepisami zobowiązane były do zastosowania art. 30 rozporządzenia 73/2009.
W ocenie Ministra w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki określone
w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., które obligowałyby do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ARiMR Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika BP Nr [...] z [...] października 2013 r. o odmowie przyznania płatności OB na 2010 r. Podał nadto, iż w trakcie badania ww. decyzji Dyrektora ARiMR nie stwierdzono wystąpienia również pozostałych przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1, 3-7 k.p.a., które skutkowałyby koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji.
W konsekwencji Minister stwierdził, że rozstrzygniecie zawarte w decyzji Prezesa ARiMR Nr [...] z [...] czerwca 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ARiMR i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jest właściwe.
Skargę do sądu administracyjnego na powołaną wyżej decyzję złożyła skarżąca wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 156 k.p.a. Uzasadniając skargę spółka przytoczyła argumenty jakie prezentowała na etapie postępowania odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał dotychczasową argumentację
i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zostały wydane z naruszeniem prawa.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie kontroli sądu poddano decyzję wydaną w postępowaniu nieważnościowym. W tym wypadku dokonanie oceny wydanej decyzji w zakresie zgodności z prawem podlega specyficznym regułom, bowiem celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia - czy decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 k.p.a. Sprawa nie toczy się zatem w trybie zwykłym, lecz w trybie nadzoru, kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew wynikającej z art. 16 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 1998 r. II SA 456/98).
Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie narusza prawa w stopniu rażącym. Jak słusznie stwierdziły organy analizując poszczególne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a., stanowiąca przedmiot oceny decyzja Nr [...]
z [...] stycznia 2014 r. wydana została przez organ właściwy, którym jest Dyrektor ARiMR. Podstawę prawną decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP stanowiły przepisy art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy OB, art. 30 rozporządzenia 73/2009 oraz art. 104 k.p.a. Nie zaistniała zatem w sprawie przesłanka wydania ww. ocenianych decyzji – wydania bez podstawy prawnej.
Odnosząc się do przesłanki rażącego naruszenia prawa stwierdzić należy, iż zgodnie z treścią art. 30 rozporządzenia 73/2009 – którego zarzut rażące naruszenia podnosi spółka - nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91).
Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa (art. 30 rozporządzenia 73/2009), bowiem w systemie wsparcia bezpośredniego nie przewidziano modulacji, dlatego wskutek domniemanego podziału gospodarstwa nie mogła wystąpić korzyść, o której mowa w tym przepisie.
Oceniając powyższe Sąd jako prawidłowe uznaje ustalenia orzekających
w postępowaniu nieważnościowym organów, iż zarzut ten jest nieuprawniony. Organy rozpoznające wniosek o stwierdzenie nieważności, właściwie wywiodły, iż
w uzasadnieniu decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się beneficjent, organ odwoławczy w sposób szczegółowy i wyczerpujący – ze wskazaniem stanu faktycznego i prawnego sprawy – wskazał z jakich powodów i na podstawie jakich dowodów organ uznał, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania regulacji związanej ze sztucznymi warunkami wyrażonej w art. 30 rozporządzenia 73/2009. Wskazano także na zapis pkt 25 preambuły ww. aktu unijnego, według którego aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia. Jak podniesiono wyżej w uzasadnieniu ww. decyzji ostatecznej organ odwoławczy ewidentnie wykazał, iż prowadzeniem działalności na deklarowanych do płatności gruntach zajmuje się faktycznie P. M., zaś spółka, utworzona została w celu sztucznego podzielenia gospodarstwa, w celu uzyskania większych kwot płatności. Składając wniosek
o przyznanie płatności OB na 2010 r. wnioskodawca nie był posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to było
w posiadaniu P. M.. To P. M. poprzez swoją działalność prywatną w ramach spółki [...] prowadził zabiegi agrotechniczne oraz wszelkie prace związane z działalnością rolniczą na wskazanych we wniosku przez spółkę działkach rolnych. We wszystkich spółkach P. M. ma nieograniczoną i pełną swobodę podejmowania czynności jako reprezentant, prokurent lub też wspólnik. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika także, iż zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców i powiązanych ze sobą rodzinnie osób oraz związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w tej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, stanowi sztuczne działanie w celu obejścia prawa. Podniesiono również, iż występowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilku spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującemu jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie wielu spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych
z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia dla działek powyżej 300 ha dla płatności ONW oraz ominięcie degresywnych stawek płatności stosowanych dla płatności rolnośrodowiskowych. Ustalenia powyższe skutkowały uznaniem, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki z art. 7 ust. 1 ustawy OB do odmowy przyznania przedmiotowych płatności. Skoro orzekający w ramach postępowania zwykłego, postępowaniu odwoławczym Dyrektor ARiMR ustalił wskazane wyżej okoliczności, to zgodnie z obowiązującymi przepisami zobowiązany był do zastosowania art. 30 rozporządzenia 73/2009. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie skarżącej dotyczące zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia art. 30 rozporządzenia 73/2009.
Odnosząc się do podnoszonego we wniosku inicjującym postępowanie nieważnościowe twierdzenia skarżącej zarzuty dotyczącego "sposobu przeprowadzenia postępowania" oraz błędów w ustaleniach faktycznych Sąd stwierdza, iż prawidłowa jest ocena organów, iż zarzuty naruszenia prawa w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy przez niewyczerpujące zgromadzenie, czy też niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, należą do takich wadliwości, które mogą służyć do wzruszenia decyzji w trybie zwykłym. Nie stanowią natomiast rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt: 2 k.p.a. Tego typu naruszenia nie dają podstaw do stwierdzenia oczywistej sprzeczności między rozstrzygnięciem, a treścią przepisu, (por. wyrok WSA w Gliwicach z 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 835/13, publ. cbois).
Ponadto zwrócić uwagę należy, że w postępowaniu nieważnościowym nie rozstrzyga się sprawy merytorycznie. Nie ustala się więc nowych faktów ani nie weryfikuje faktów już ustalonych. Organ orzekający w postępowaniu nieważnościowym bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności.
Właściwa jest także ocena orzekających w postępowaniu nieważnościowym organów, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 pkt 3-7 k.p.a.
Jednocześnie Sąd stwierdza, iż analiza zaskarżonych w niniejszym postępowaniu decyzji nie wskazuje, by spełnione zostały ustawowe przesłanki uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI