VIII SA/WA 195/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2007-03-28
NSApodatkoweŚredniawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyodliczenie VATfakturaumowa przedwstępnanieruchomościczynność niedokonananieważność umowykontrola skarbowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że faktura VAT dokumentująca zaliczkę na sprzedaż udziału w nieruchomości, która nie została przeniesiona na nabywcę, nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego.

Spółka [...] sp. z o.o. odwołała się od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącej podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r. Spór dotyczył odliczenia podatku naliczonego z faktury VAT wystawionej na podstawie umowy przedwstępnej sprzedaży udziału w nieruchomości. Organ podatkowy uznał, że umowa przedwstępna była nieważna, a faktura dokumentowała czynność, która nie została dokonana, co wykluczało prawo do odliczenia VAT. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi spółki [...] sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z listopada 2006 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r. Organ pierwszej instancji określił spółce nadwyżkę podatku naliczonego do zwrotu oraz zobowiązanie podatkowe, a także ustalił dodatkowe zobowiązanie. Podstawą było uznanie, że faktura VAT nr [...] z grudnia 2002 r., wystawiona przez [...] S.A. na podstawie umowy przedwstępnej sprzedaży udziału w nieruchomości, nie mogła stanowić podstawy do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony. Organ argumentował, że umowa przedwstępna, zawarta bez formy aktu notarialnego, była nieważna z mocy prawa, a sama faktura dokumentowała czynność, która nie została dokonana, co było sprzeczne z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów. Dyrektor Izby Skarbowej początkowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na potrzebę rozstrzygnięcia, czy zastosowanie ma § 48 ust. 4 pkt 5 lit. 'a' czy 'c' rozporządzenia. Po ponownym postępowaniu, organ utrzymał w mocy decyzję określającą zobowiązanie podatkowe, powtarzając argumentację o niedokonaniu czynności i nieważności umowy. Skarżąca podnosiła, że umowa przedwstępna była ważna i spełniała wymogi prawne, a forma aktu notarialnego jest wymagana dopiero dla umowy przyrzeczonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że kluczowe jest to, czy faktura VAT dokumentuje faktyczne przeniesienie własności. Ponieważ do dnia kontroli i wydania decyzji umowa nie została zrealizowana, a własność nie przeniesiona, faktura nie mogła stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego zgodnie z § 48 ust. 4 pkt 5 lit. 'a' rozporządzenia. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów proceduralnych, w tym zarzutu o nieprzesłuchanie świadka.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, faktura taka nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego, ponieważ dokumentuje czynność, która nie została dokonana.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest faktyczne przeniesienie własności. Skoro do niego nie doszło, faktura dokumentująca zaliczkę na tę sprzedaż nie może być podstawą do odliczenia VAT, zgodnie z § 48 ust. 4 pkt 5 lit. 'a' rozporządzenia Ministra Finansów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (30)

Główne

u.p.t.u. i p.a. art. 19 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

rozp. MF art. 48 § ust. 4 pkt. 5 lit. "a"

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Pomocnicze

u.k.s. art. 8 § ust.1 pkt 3

Ustawa o kontroli skarbowej

u.k.s. art. 11 § ust. 2 pkt 3a

Ustawa o kontroli skarbowej

u.k.s. art. 24 § ust.1 pkt 1 lit.a

Ustawa o kontroli skarbowej

u.k.s. art. 31 § ust.1 i 2

Ustawa o kontroli skarbowej

o.p. art. 21 § § 1 pkt 1, 3 i 3a

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 53 § § 3

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 207

Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. i p.a. art. 2 § ust.1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 5 § ust. 1 pkt. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 6 § ust. 1 i 4

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 13

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 15 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 26

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 27 § ust. 6

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 99 § ust. 12

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 109 § ust. 4, 5 i 8

Ustawa o podatku od towarów i usług

rozp. MF art. 48 § ust. 4 pkt 5 lit "c"

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

k.c. art. 83

Kodeks cywilny

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 73 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 390

Kodeks cywilny

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktura VAT dokumentująca czynność, która nie została dokonana, nie może stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego. Niedokonanie przeniesienia własności nieruchomości oznacza, że czynność udokumentowana fakturą nie została zrealizowana.

Odrzucone argumenty

Umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości, nawet zawarta bez formy aktu notarialnego, jest ważna i stanowi podstawę do odliczenia VAT naliczonego z faktury zaliczkowej. Organ podatkowy naruszył przepisy proceduralne, nie przesłuchując świadka.

Godne uwagi sformułowania

zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że faktura z dnia [...] grudnia 2002r Nr [...] dokumentuje czynności, które nie zostały dokonane. faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Skład orzekający

Andrzej Kuna

sprawozdawca

Marek Wroczyński

przewodniczący

Artur Kot

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że odliczenie VAT jest możliwe tylko od faktur dokumentujących faktycznie dokonane czynności, a nie czynności pozornych lub niedokonanych, nawet jeśli umowa przedwstępna wydaje się ważna w świetle prawa cywilnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z umową przedwstępną sprzedaży nieruchomości i fakturą zaliczkową, a także przepisów obowiązujących w 2002 roku. Interpretacja przepisów rozporządzenia Ministra Finansów może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii w VAT - odliczenia podatku naliczonego na podstawie faktury dokumentującej czynność, która ostatecznie nie doszła do skutku. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Faktura zaliczkowa na nieruchomość – kiedy można odliczyć VAT?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 195/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kuna /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1050/07 - Wyrok NSA z 2008-09-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Asesor WSA Andrzej Kuna /sprawozdawca/, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2006 r. , nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
W wyniku przeprowadzonej kontroli Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej
w W. na podstawie:
- art.8 ust.1 pkt 3 art. 11 ust. 2 pkt 3a, art.24 ust.1 pkt 1 lit.a, art.31 ust.1 i 2 ustawy
z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm. Nr 64 poz. 594, Nr 91 poz. 868, Nr 137 poz. 1808);
- art. 21 § 1 pkt 1, 3 i 3a, art. 53 § 3, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 Nr 8 poz. 60);
- art. 2 ust.1, art. 5 ust. 1 pkt. 1, art. 6 ust. 1 i 4, art. 13, art. 15 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 26, art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 1993 r. Nr 11 poz. 50, Nr 28 poz. 127, Nr 129 poz. 599, z 1994 r. Nr 132 poz. 670, z 1995 r. Nr 44 poz. 231, Nr 142 poz. 702 i 703,
z 1996 r. Nr 137 poz. 640, z 1997 r. Nr 111 poz. 722, Nr 123 poz. 776 i 780, Nr 137 poz. 926, Nr 141 poz. 943, Nr 162 poz. 1104, z 1998 r. Nr 139 poz. 905 i Nr 161 poz. 1076,
z 1999 r. Nr 50 poz. 499, Nr 57 poz. 596 i Nr 95 poz. 1100, z 2000 r. Nr 68 poz. 805,
Nr 105 poz. 1107, z 2001 r., Nr 12 poz. 92, Nr 39 poz. 459, Nr 56 poz. 508, Nr 63 poz. 639, Nr 80 poz. 858, Nr 90 poz. 995, Nr 106 poz. 1150, Nr 122 poz. 1324 oraz z 2002 r. Nr 19 poz. 185);
- art. 99 ust. 12 i art. 109 ust. 4, 5 i 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku
od towarów i usług (Dz.U. Nr 54 poz. 535, z 2005 r. Nr 14 poz. 113);
- § 48 ust. 4 pkt. 5 lit. "a" oraz § 48 ust. 4 pkt 5 lit "c" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27
poz. 268), decyzją z dnia [...] lipca 2005 roku określił dla [...] Sp. z o.o., dalej skarżąca, za miesiąc grudzień 2002 r.
- nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy [...] zł
- zobowiązanie w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł
oraz w oparciu o art. 109 ust.4, 5 i 8 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 525) ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu organ podatkowy podniósł, że skarżąca w deklaracji VAT-7
za grudzień 2002 r. pomniejszyła podatek należny o podatek naliczony z faktury VAT
nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. wystawionej przez [...] S.A. na podstawie umowy przedwstępnej na sprzedaż udziału w nieruchomości. Umowa została zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego. Na fakturze
w pozycji "nazwa towaru lub usług" zamieszczono zapis "Zaliczka na sprzedaż udziału w nieruchomości". Sprzedaż stanowi sprzedaż udziału we współwłasności towarów w wysokości [...]%". Faktura opiewa na wartość w kwocie netto [...] zł, VAT wg stawki 22% - [...] zł, brutto [...] zł.
Umowa przedwstępna została zawarta dnia [...].12.2002 r. pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w B. reprezentowaną przez P. M. - Prezesa Zarządu jako sprzedającym, a [...] Sp. z o.o. reprezentowaną przez D. P. - Prezesa Zarządu jako kupującym.
Przedmiotem sprzedaży wg par. 1 tej umowy miała być sprzedaż udziału własności w wysokości [...]% użytkowania wieczystego i własności budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] nr [...] o powierzchni ogólnej [...] a [...] m2.
Według par. 2 tej umowy przedstawiciel [...] S.A. zobowiązał się sprzedać [...] Sp. z o.o. prawo do wieczystego użytkowania gruntu oraz własność budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności za cenę [...] zł brutto oraz zawrzeć przyrzeczoną umowę sprzedaży najpóźniej w terminie do dnia [...] marca 2003r.
Ponadto w par. 3 omawianej umowy strony ustaliły formę zapłaty zaliczki
w formie kompensaty wzajemnych należności i zobowiązań na kwotę [...] zł oraz datę wydania przedmiotu umowy, która miała być zgodna z datą zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży.
Kompensata na kwotę [...] zł potwierdzona porozumieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. wg Spółki potraktowana została jako przekazanie zaliczki w wysokości powyżej [...] % wartości, rzekomo dające prawo do pomniejszenia podatku należnego o naliczony na fakturze nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. podatek VAT
w wysokości [...] zł.
Następnie aneksem z dnia [...] marca 2003r. strony ustaliły, że pierwotny zapis iż "przyrzeczona umowa sprzedaży zostanie zawarta w formie aktu notarialnego najpóźniej w terminie do [...] marca 2002 r." to jest w terminie przed zawarciem umowy przedwstępnej zastąpiono zwrotem " przyrzeczona umowa sprzedaży zostanie zawarta w formie aktu notarialnego do daty zwrotu podatku VAT dla Spółki z o.o. za okres rozliczeniowy z 2002 r." Jednak do dnia kontroli umowa właściwa nie została zawarta.
Ponadto organ wskazał, że zawarta przez skarżącą w dniu [...] grudnia 2002 r. umowa przedwstępna - nieważna z mocy prawa oraz rozliczenie zaliczki w formie kompensaty, miały charakter pozorny w rozumieniu art. 83 k.c., a ich celem było obejście prawa art. 58§ 1 k.c.- bowiem w istocie zmierzały przez wykorzystanie mechanizmu powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług
w drodze wystawienia faktury przez sprzedawcę tj. [...] S.A. , która miała status Zakładu Pracy Chronionej i do zwrotu ZPChr zafakturowanego podatku (art. 14 a ustawy o VAT), a także obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktury [...] przez nabywcę - czyli przez skarżącą. W ten sposób wystąpiłby podwójny zwrot podatku zarówno sprzedawcy jak i nabywcy. Zgodnie z § 48 ust. 4 pkt 5 lit. "c" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia
22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27 poz. 268) faktura nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. potwierdzająca czynność mającą na celu obejście przepisów ustawy i uchylenie się od opodatkowania, nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Zdaniem organu umowa przedwstępna sporządzona w innej formie niż akt notarialny jest z mocy prawa nieważna (art. 73 § 2 k.c.) i nie wywiera skutków na gruncie prawnopodatkowym, podobnie jak wystawiona na jej podstawie faktura. Faktura ta nie stanowi podstawy do odliczenia podatku naliczonego o którym mowa w art. 19 ustawy o VAT. Wynika to z obowiązującego w tym czasie par. 48 ust. 4 pkt. 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz
o podatku akcyzowym. Zgodnie z zasadą wyrażoną w tym przepisie w przypadku gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane (umowa z mocy prawa nieważna nie wywiera skutków prawnopodatkowych), faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku należnego.
Spółka obniżając podatek należny o podatek naliczony w kwocie [...] zł zawarty w fakturze wystawionej na podstawie umowy nieważnej z mocy prawa
(art. 73 § 2 k.c.) naruszyła art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Pismem z dnia [...] lipca 2005 roku skarżąca złożyła odwołanie zarzucając naruszenie przepisów prawa wymienionych w sentencji zaskarżonej decyzji
i wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu odwołała się do argumentów podnoszonych w pismach kierowanych do kontrolującego inspektora.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] października 2005 roku uchylił zaskarżoną decyzje w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przyjął w rozpatrywanej sprawie, że faktura z dnia [...] grudnia 2002 r.
na zaliczkę na zakup udziału w nieruchomości nie może stanowić podstaw
do obniżenia podatku należnego ponieważ zachodzi tu jednocześnie okoliczność
o której mowa w § 48 ust. 4 pkt. 5 lit "a" oraz § 48 ust. 4 pkt. 5 lit "c" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27 póz. 268), a mianowicie wystawienie faktury stwierdzającej czynności, które nie zostały dokonane oraz potwierdzającej czynności do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego.
Wobec czego do tego samego zdarzenia zastosowano dwie kwalifikacje. Jednak istota tych przepisów jest tego rodzaju, iż ich równoległe zastosowanie wyklucza się. Nie można z jednej strony ocenić, iż wystawiona faktura dokumentuje czynność, która nie została dokonana z drugiej natomiast zająć stanowisko, że jest to czynność pozorna, czy mająca na celu obejście przepisów prawa.
Zatem rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego odnośnie ustalenia czy do przedmiotowej faktur mają zastosowanie przepisy § 48 ust. 4 pkt 5 lit "a", czy też § 48 ust. 4 pkt 5 lit "c" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. Należy mieć przy tym. na uwadze, że stwierdzenia co do zaistnienia przesłanek o których mowa w § 48
ust. 4 pkt 5 lit "a" i "c" ww. rozporządzenia nie mogą być dowolne, lecz muszą wynikać ze szczególnych okoliczności sprawy znajdujących oparcie w należycie zebranym i ocenionym materiale dowodowym. Dopiero dokonanie ustaleń w tym zakresie daje podstawę do oceny, czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej przez "[...]" S.A.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. na podstawie:
- art.8 ust.1 pkt 3 art. 11 ust. 2 pkt 3a, art.24 ust.1 pkt 1 lit.a, art.31 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (j.t. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm. Nr 64 poz. 594, Nr 91 poz. 868, Nr 137 poz. 1808);
- art.21 § 1 pkt 1, 3 i 3a, art.53 § 3, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 Nr 8 poz. 60);
- art. 2 ust.1, art. 5 ust. 1 pkt. 1, art. 6 ust. 1 i 4, art. 13, art. 15 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 26, art. 27 ust. 6 ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. z 1993 r. Nr 11 poz. 50, Nr 28 poz. 127, Nr 129 poz. 599, z 1994 r. Nr 132 poz. 670, z 1995 r. Nr 44 poz. 231, Nr 142 poz. 702 i 703,
z 1996 r. Nr 137 poz. 640, z 1997 r. Nr 111 poz. 722, Nr 123 poz. 776 i 780, Nr 137 poz. 926, Nr 141 poz. 943, Nr 162 poz. 1104, z 1998 r. Nr 139 poz. 905 i Nr 161 poz. 1076,
z 1999 r. Nr 50 poz. 499, Nr 57 poz. 596 i Nr 95 poz. 1100, z 2000 r. Nr 68 poz. 805,
Nr 105 poz. 1107, z 2001 r., Nr 12 poz. 92, Nr 39 poz. 459, Nr 56 poz. 508, Nr 63 poz. 639, Nr 80 poz. 858, Nr 90 poz. 995, Nr 106 poz. 1150, Nr 122 poz. 1324 oraz z 2002 r. Nr 19 poz. 185);
- art. 99 ust. 12 i art. 109 ust. 4, 5 i 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku
od towarów i usług (Dz.U. Nr 54 poz. 535);
- § 48 ust. 4 pkt. 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27 poz. 268), decyzją z dnia
[...] czerwca 2006 roku określił dla skarżącej za miesiąc grudzień 2002 r.
- nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy [...] zł
- zobowiązanie w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ powtórzył argumenty podniesione
w decyzji z dnia [...] lipca 2005 roku.
Pismem z dnia [...] lipca 2006 roku skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc
o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu zwróciła uwagę na elementarny błąd w stosowania prawa cywilnego przez organ podatkowy w zakresie oceny charakteru i ważności umowy przedwstępnej zawartej między stronami. Zawarta umowa sprzedaży nieruchomości stanowi kategorię umów skodyfikowaną w artykule 389 i następnych kodeksu cywilnego. Ta przedwstępna umowa oraz zawarty do niej aneks zawierają wszelkie składniki wynikające z przepisów prawa istotne dla ważności umowy przedwstępnej. Żaden przepis prawa, zdaniem skarżącej, nie wymaga aby umowa przedwstępna dotycząca umowy sprzedaży nieruchomości była zawarta w formie aktu notarialnego - ta forma jest niezbędną dla ważności dopiero przy zawarciu umowy przyrzeczonej. Umowa ta spełniała warunki wymagane przez prawo dla umowy sprzedaży.
Na podstawie:
* art 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.),
* art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 i ust. 4, art. 10 ust. 2, art. 15 ust. 1, art. 18 ust. 1, 3, 4 i 5, art. 19 ust. 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 3b, art. 20 ust. 1, 2 i 3, art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 08 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.
W uzasadnieniu organ podniósł między innymi, iż niezależnie od stwierdzeń organu pierwszej instancji, że skarżąca dokonała odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej na podstawie umowy z mocy prawa nieważnej - naruszającej przepisy kodeksu cywilnego, zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że faktura z dnia [...] grudnia 2002r Nr [...] dokumentuje czynności, które nie zostały dokonane.
W niniejszej sprawie dowiedziono w sposób wystarczający, że do dnia przeprowadzenia kontroli nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości, o których mowa w przedwstępnej umowie sprzedaży. Nie doszło również do przekazania zaliczki w formie kompensaty zobowiązań
i należności, co zostało udokumentowane sporną fakturą. Jak wynika z odpisu księgi wieczystej Nr [...], na dzień [...] marca 2006r., nadesłanego przez Sąd Rejonowy w G. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w B., do dnia przeprowadzenia kontroli, umowa notarialna potwierdzająca fakt sprzedaży nieruchomości nie została zawarta.
Ponadto z pisma Starostwa Powiatowego w B. z dnia [...] marca 2006r. wynika, że właścicielem nieruchomości o powierzchni [...] ha położonej w B. jest Miasto i Gmina B., a użytkownikiem wieczystym spółka [...] SA. (poprzednia nazwa Spółki [...] S.A)
Organ podniósł, że stosownie do postanowień art. 19 ust. 3a. ustawy VAT, obniżenie kwoty podatku należnego nie może nastąpić jednak wcześniej, niż w miesiącu otrzymania przez nabywcę towaru lub wykonania usługi, albo otrzymania faktury potwierdzającej dokonanie przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty) podlegającej opodatkowaniu. Zgodnie natomiast z § 48 ust. 4 pkt 5a cyt. rozporządzenia, w przypadku gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały
dokonane, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Organ podatkowy uznał, że faktura z dnia [...] grudnia 2002r. jest fakturą, która dokumentuje czynność, która nie została dokonana. Faktura wystawiona w trybie w/w przepisów nie daje podstaw prawnych do obniżenia podatku należnego skarżącej.
Skarżąca pismem z dnia [...] grudnia 2006 roku skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie § 48 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o VAT (obowiązującego w 2002r.), oraz przepisów ówcześnie obowiązującej ustawy o VAT o odliczeniach i zwrocie różnicy podatku VAT oraz art.122, art.180, art.187 i art.188 ustawy Ordynacja podatkowa
i wniosła o uchylenie decyzji obu instancji w całości.
Skarżąca podniosła, że sporządzona umowa przedwstępna jest umową ważną. Nieważność umowy przedwstępnej powodowałaby bowiem brak możliwości dochodzenia jakichkolwiek roszczeń i przepis art. 390 k.c. byłby zbędnym. Umowa przedwstępna spełnia wszelkie wymogi dla jej ważności z określeniem terminu zawarcia umowy przyrzeczonej włącznie, spełniała je także w dacie powstania obowiązku podatkowego i w dacie wystawienia spornej faktury. Późniejszy aneks nie miał wpływu na ważność umowy w dacie zdarzeń istotnych dla prawnopodatkowych skutków umowy przedwstępnej i przekazania zaliczki.
Ponadto skarżąca podniosła, że wnosiła o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przesłuchanie w charakterze świadka P. M., który podpisywał w imieniu kontrahenta przedmiotową umowę przedwstępną. Świadek nie został przesłuchany przez organ pierwszej instancji, mimo usprawiedliwienia nieobecności. Tym samym zostały naruszone art. 120, art.187, art. 180 i art.188 Ordynacji podatkowej
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy podtrzymał swoje stanowisko
i wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, pełnomocnik skarżącej poparł skargę i oświadczył, że nie posiada wiedzy, czy została zawarta umowa właściwa oraz co do dalszych ustaleń stron dotyczących realizacji umowy przyrzeczonej, a zwłaszcza terminu jej zawarcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów
lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.
Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
(art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa.
Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie
o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego
w Warszawie skarżąca skoncentrowała się na polemice z argumentacją przytoczoną w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, a dotyczącą stwierdzenia , że zawarta umowa przedwstępna jest nieważna z mocy prawa.
Skarżąca nie dostrzegła, iż organ drugiej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji jednoznacznie stwierdził: "iż niezależnie od stwierdzeń organu pierwszej instancji, że skarżąca dokonała odliczania podatku naliczonego z faktury wystawionej na podstawie umowy z mocy prawa nieważnej - naruszającej przepisy kodeksu cywilnego, zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że faktura z dnia [...] grudnia 2002r Nr [...] dokumentuje czynności, które nie zostały dokonane."
Bezspornym faktem jest, że przedwstępna umowa sprzedaży udziału
w nieruchomości zawarta w dniu [...] grudnia 2002 roku pomiędzy "[...]", a skarżącą, nie została sporządzona w formie aktu notarialnego, co w konsekwencji rodzi skutki prawne określone w art.73, art.74 i art.390 k.c.
Sąd podzielił stanowisko organu drugoinstancyjnego, że forma zawarcia umowy jest kwestią drugorzędną. Istotą zagadnienia jest, czy faktura VAT z dnia [...] grudnia 2002 roku o numerze [...] jest dokumentem potwierdzającym fakt przeniesienia własności udziału w nieruchomości na rzecz skarżącej.
Jak wynika z ustaleń faktycznych, nie kwestionowanych przez skarżącą, do chwili przeprowadzonej kontroli, jak również w datach wydania obu zaskarżonych decyzji, umowa przedwstępna z dnia z dnia [...] grudnia 2002 roku nie została zrealizowana, a tym samym udział we własności nieruchomości nie został przeniesiony na rzecz skarżącej.
Jak wynika z treści art. 19 ust. 3a. ustawy VAT, obniżenie kwoty podatku należnego nie może nastąpić jednak wcześniej niż w miesiącu otrzymania przez nabywcę towaru lub wykonania usługi, albo otrzymania faktury potwierdzającej dokonanie przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty) podlegającej opodatkowaniu.
Natomiast zgodnie z § 48 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27 poz. 268), w przypadku gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Omawiana faktura została wystawiona dla udokumentowania zaliczki
na sprzedaż udziału w nieruchomości, a zapłata miała nastąpić w formie kompensaty w terminie 7 dni.
Jak już zaznaczono wyżej, prawo własności w udziałach w nieruchomości
nie zostało przeniesione na rzecz skarżącej, tak więc zdaniem Sądu, organ podatkowy zasadnie przyjął, że faktura VAT z dnia [...] grudnia 2002 roku o numerze [...] dokumentuje czynność, która nie została dokonana.
W związku z powyższym, zgodnie z dyspozycją § 48 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. sporna faktura
nie mogła stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego.
W ocenie Sądu organ podatkowy nie naruszył dyspozycji art. 122, art. 180, art. 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej.
Organy podatkowe wielokrotnie usiłowały przesłuchać zgłoszonego
w charakterze świadka P. M., który mimo licznych zawiadomień, uwzględniających sugestie zainteresowanego co do terminów przesłuchań,
nie zgłosił się w żadnej wyznaczonej dacie.
Organ podatkowy nie naruszył zasady prawdy obiektywnej określonej
w art. 122 oraz treści art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej ustalając dokładnie stan faktyczny zgodny ze stanem rzeczywistym, ustalając istotne fakty z punktu widzenia prawa materialnego oraz przeprowadzając dowody w tym zakresie.
Organ nie zaniechał przeprowadzenia żadnej czynności procesowej zmierzającej do zebrania pełnego materiału dowodowego i wyczerpująco
go rozpatrzył, odnosząc się do każdego dowodu i dokonując ich oceny
we wzajemnej korelacji.
Sąd oceniając zaskarżona decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
Biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI