VIII SA/Wa 19/22

VIII SA/Wa 19/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-05-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur
Renata Nawrot /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1633/22 - Wyrok NSA z 2025-09-23
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 10 ust. 2, art. 29 ust. 1, 2 i 8
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
§  5, § 13, § 17 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2
Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2021 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z 13 października 2021 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2019 r., poz. 1505) po rozpatrzeniu odwołania M.N. (dalej: skarżący, beneficjent, strona, producent) od decyzji nr [...] z 24 lutego 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. (dalej: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji") - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Z akt sprawy wynika, że w dniu 6 czerwca 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2005 r.
W oparciu o materiał zgromadzony w sprawie, Kierownik ARiMR decyzją nr [...] z 10 kwietnia 2006 r. przyznał skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 10 291,60 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:
1. S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) – [...] ha w wysokości
9 438,40 zł,
2. S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha
w wysokości 673,20 zł,
3. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości 180,00 zł.
Przedmiotowa decyzja wobec jej niezaskarżenia do organu odwoławczego stała się ostateczna. Płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu 12 maja 2006 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego podany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.
W dniu 27 kwietnia 2006 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006. W wyniku przeprowadzonego postępowania, w dniu 28 listopada 2006 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] (decyzja ostateczna), mocą której przyznał skarżącemu płatność za rok 2006 w wysokości 12 491,60 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:
1. S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości
11 818,40 zł,
2. S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha
w wysokości 673,20 zł,
3. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - 0,00 ha w wysokości 0,00 zł.
Płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu 29 stycznia 2007 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego.
Kolejny wniosek wpłynął do organu I instancji 13 kwietnia 2007 r. i w dniu 29 stycznia 2008 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] (decyzja ostateczna), o przyznaniu skarżącemu płatności za rok 2007 w wysokości 78 332,40 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:
1. S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości
6 188,00 zł;
2. S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości
8 328,00 zł,
3. S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości 132,00 zł,
4. S02b02 -trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości 530,40 zł,
5. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości 63 000,00 zł,
6. S02d02 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości 154,00 zł.
Płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu 25 lutego 2008 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego.
W dniu 6 maja 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008, zaś w dniu 18 grudnia 2008 r. zmiana do przedmiotowego wniosku. W dniu 29 stycznia 2009 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, mocą której przyznał skarżącemu płatność za rok 2008 w wysokości 77 325,80 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:
1. S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości
2 325,60 zł;
2. S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości
11 334,00 zł,
3. S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości 512,20 zł,
4. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości 63 000,00 zł,
5. S02d02 -uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości 154,00 zł.
Przedmiotowa decyzja wobec jej niezaskarżenia do organu odwoławczego stała się ostateczna, a płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu 27 marca 2009 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego.
Następny wniosek złożony został 14 maja 2009 r. o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009, zaś w dniu 2 października 2009 r. korekta przedmiotowego wniosku. W dniu 9 grudnia 2009 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwziąć rolnośrodowiskowych
w pomniejszonej wysokości, mocą której przyznał skarżącemu płatność za rok 2009
w wysokości 74 944,20 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:
1. S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości
11 226,00 zł,
2. S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) -[...] ha w wysokości 564,20 zł,
3. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości 63 000,00 zł,
4. S02d02 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości 154,00 zł.
Przedmiotowa decyzja wobec jej niezaskarżenia do organu odwoławczego stała się ostateczna. Płatności przyznane decyzją nie zostały przekazane na rachunek beneficjenta.
W dniu 14 kwietnia 2010 r. w gospodarstwie beneficjenta miała miejsce kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej (Protokół z czynności kontrolnych nr [...]), która objęła działki położone w województwie [...], powiecie o., gminie O.. Kontrola ta stwierdziła prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, skutkujące nieodpowiednim stanem uprawy. Zastrzeżenia te dotyczyły działki S. W związku z powyższym, Kierownik ARiMR, mając na uwadze wyniki przedmiotowej kontroli, postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2010 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zakończone decyzją administracyjną nr [...] z dnia 9 grudnia 2009 r. Skarżący po zapoznaniu się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie nie wniósł uwag i zastrzeżeń, co potwierdza oświadczenie skarżącego złożone w Biurze Powiatowym ARiMR w R. w dniu 24 sierpnia 2010 r.
W związku z powyższym, Kierownik ARiMR, po wznowieniu postępowania, uchylił w całości decyzję administracyjną nr [...] z dnia 9 grudnia 2009 r. oraz przyznał skarżącemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2009 w wysokości 12 360,80 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:
1. S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości
11 640,00 zł,
2. S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - [...] ha
w wysokości 566,80 zł,
3. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - 0,00 ha w wysokości 0,00 zł,
4. S02d02 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości 154,00 zł.
Przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 6 września 2010 r., a płatności przyznane ww. decyzją w kwocie 12 206.80 zł zostały w dniu 15 września 2010 r., zaś w kwocie 154,00 zł w dniu 31 maja 2012 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z 11 marca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W dniu 12 maja 2010 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu płatności
z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010, zaś w dniu 28 marca 2011 r. korektę przedmiotowego wniosku, w której skarżący zmniejszył powierzchnię działki rolnej S w wariancie SO2d02 uprawy sadownicze z [...] ha na [...] ha.
W dniu 10 stycznia 2011 r. w gospodarstwie strony na działce S położonej
w województwie w.-m. miała miejsce kontrola (Protokół z czynności kontrolnych nr [...]), która wykazała, nieprawidłowości.
Organ I instancji 12 kwietnia 2011 r. wydał decyzję nr [...]
o odmowie przyznania/zawieszeniu/wstrzymaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia 20 lipca 2011 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Następnie, w dniu 10 października 2011 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o "(...) zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o powierzchnię działki rolnej S bez obowiązku zwrotu płatności związanych ze zmniejszeniem tej powierzchni". Kierownik ARiMR w dniu 11 stycznia 2012 r. wydał decyzję nr [...]o zawieszeniu skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia 14 marca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 21 listopada 2012 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 427/12) oddalił skargę.
W dniu 12 maja 2011 r. beneficjent złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2011, zaś w dniu 7 września 2011 r. korektę wniosku. W dniu 22 listopada 2011 r., 23 listopada 2011 r. oraz 2 grudnia 2011 r. w gospodarstwie skarżącego miały miejsce kontrole na miejscu metodą inspekcji terenowej (Protokoły z czynności kontrolnych nr [...] oraz nr [...]). Następnie w dniu 3 kwietnia 2012 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] o zawieszeniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z 1 października 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na przedmiotowe rozstrzygnięcie beneficjent nie wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zawiadomieniem Nr [...] z 1 lipca 2013 r. skarżący został poinformowany przez Kierownika ARiMR o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych mu na mocy decyzji nr [...] z dnia 10 kwietnia 2006 r., nr [...] z dnia 28 listopada 2006 r., nr [...] z dnia 29 stycznia 2008 r., nr [...] z dnia 29 stycznia 2009 r. oraz nr [...] z dnia 24 sierpnia 2010 r.
Decyzją z dnia 29 października 2013 r. Nr [...] Kierownik ARiMR orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, jednocześnie ustalając do zwrotu kwotę płatności w łącznej wysokości 190 802,20 zł.
Dyrektor ARiMR decyzją z 26 lutego 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu
I instancji z 29 października 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 marca 2015 r.,
w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 479/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wyrokiem z 14 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1777/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Następnie organ odwoławczy Postanowieniami z 24 lipca 2018 r. nr [...], nr [...] i nr [...] 24 lipca 2018 r. wznowił na wniosek strony postepowania zakończone decyzjami nr [...] z dnia 24 sierpnia 2010 r., nr [...] z dnia 11 stycznia 2012 r. oraz [...] z dnia 3 kwietnia 2013 r.
Z kolei Kierownik ARiMR postanowieniem nr [...] z 20 września 2018 r. zawiesił postępowanie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z 10 kwietnia 2006 r., nr [...] z 28 listopada 2006 r., nr [...] z 29 stycznia 2008 r,, nr [...] z 29 stycznia 2009 r. oraz nr [...] z 24 sierpnia 2010 r.
W dniu 7 grudnia 2018 r. Dyrektor ARiMR, decyzją nr [...] z 7 grudnia 2018 r. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej nr [...] z 14 marca 2012 r. o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z 3 kwietnia 2013 r. wydanej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2011. Następnie organ odwoławczy decyzją nr [...] z 28 sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy ww. decyzję, a WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 16 stycznia 2020 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 762/19 skargę oddalił.
Również postępowanie nieważnościowe zakończyło się decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z 14 marca 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji [...] z 14 marca 2012 r. wydanej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2011.
Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia 7 grudnia 2018 r. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej nr [...] z 14 marca 2012 r. o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z 11 stycznia 2012 r. wydanej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2010, Prezes ARiMR decyzją nr [...] z 27 maja 2019 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 16 stycznia 2020 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 512/19 oddalił skargę. Postępowanie nieważnościowe zakończyło się wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności PRŚ za 2010 r.
Decyzja z 6 grudnia 2018 r. nr [...] Dyrektor ARiMR odmowił uchylenia decyzji dotychczasowej nr [...] z 11 marca 2011 r. o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z 24 sierpnia 2010 r. wydanej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2009. Prezes ARiMR decyzją nr [...] z 28 sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy ww. decyzję, a WSA wyrokiem z 16 stycznia 2020 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 767/19 oddalił skargę.
W wyniku przeprowadzonego postępowania nieważnościowego Prezes ARiMR decyzją nr [...]z dnia 14 marca 2019 r. odmowił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2009.
Po zakończeniu spraw dotyczących wznowienia postępowania, organ I instancji podjął zawieszone postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik ARiMR decyzją nr [...] z 8 lutego 2021 r. ustalił stronie nienależnie pobrane płatności
z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt
w wysokości 190 802,20 zł, która została doręczona stronie w dniu 10 lutego 2021 r.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją strona złożyła odwołanie.
Zaskarżoną decyzja powołaną na wstępie Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm., dalej "ustawa o Agencji"), Kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na;
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
Podał, że wypłacone nienależnie stronie środki publiczne za lata 2005-2009
z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych pochodzą ze środków
z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji.
Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, jak wyjaśnił organ odwoławczy, że płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przyznane decyzjami Kierownika ARiMR z 10 kwietnia 2006 r., z 28 listopada 2006 r., z 29 stycznia 2008 r., z 29 stycznia 2009 r. oraz z 24 sierpnia 2010 r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów odpowiednio w dniach: 12 maja 2006 r. (na rok 2005), 29 stycznia 2007 n (na rok 2006), 25 lutego 2008 r. (na rok 2007), 27 marca 2009 r. (na rok 2008), 15 września 2010 r. oraz 31 maja 2012 r. (na rok 2009).
Skarżący składając w dniu 6 czerwca 2005 r. wniosek o przyznanie płatności tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika ARiMR w R. Nr [...] z 10 kwietnia 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, zgodnie z którą jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień 1 marca 2005 r. i wynika z art. 23 rozporządzenia 1257/1999 WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspierania rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. U. WE L 160 z 26.06.1999 z pożn. zm), według którego wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat.
Dalej wyjaśnił, że zgodnie z § 5 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U 174, poz. 1809 ze zm., zwanego "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym" w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy
w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust 2 pkt. 5, w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy pian działalności rolnośrodowiskowej. Zwiększenia można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. Do terminu realizacji nowego planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do treści ww. § 13 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, producent rolny realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 marca roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej pomocy rolnośrodowiskowej. Zatem, wnioskodawca który do dnia 15 marca 2007 r. dokonał zwiększenia powierzchni gruntów rolnych, na których realizuje program rolnośrodowiskowy powinien opracować nowy plan działalności rolnośrodowiskowej, sporządzenie którego wiąże się z koniecznością realizowania programu rolnośrodowiskowego przez okres kolejnych 5 lat.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte przez producenta w dniu 1 marca 2005 r. zostało wydłużone z dniem 1 marca 2007 r. o kolejne 5 lat w związku z faktem, że w złożonym w dniu 13 kwietnia 2007 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2007, czyli w trzecim roku realizacji podjętego
w dniu 1 marca 2005 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego beneficjent dodał nowe działki ewidencyjne; nr [...] oraz [...] na których rozpoczął realizację programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności), S02d01 - uprawy rolnicze bez certyfikatu zgodności) oraz S02b01- trwałe użytki bez certyfikatu zgodności. W decyzji podkreślono, iż skarżący składając w dniu 12 czerwca 2007 r. w Biurze Powiatowym, ARiMR w R. korektę wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007 na str. 7 przedmiotowego wniosku oświadczył iż został poinformowany o wydłużeniu realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz zobowiązał się " (...) do realizacji w/w programu do 2012 roku''.
Powołując się na § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organ odwoławczy stwierdził, iż bezsprzecznie ustalono, że na działce rolnej S (położonej
w działce ewidencyjnej nr [...]) w roku 2009 beneficjent uchybił realizacji zadań
w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 – uprawy sadownicze
w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności), tj. prowadził produkcję niezgodnie
z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, skutkującą nieodpowiednim stanem uprawy, a w szczególności zachwaszczeniem lub porażeniem roślin uprawnych przez szkodniki lub choroby. Przedmiotowe uchybienie zostało stwierdzone ponownie w sprawie z wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. Z uwagi na powyższe, na podstawie § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. decyzją nr [...] z dnia 11 stycznia 2012 r. zawiesił beneficjentowi płatność rolnośrodowiskową na rok 2010. Podobna sytuacja dotyczyła roku 2011, kiedy to
w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie strony (w dniach 22 listopada 2011 r., 23 listopada 2011 r. oraz 2 grudnia 2011 r., przeprowadzonej dla roku 2011), stwierdzono po raz kolejny, iż na działce rolnej S (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]) beneficjent uchybił realizacji zadań w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności). Powyższe również skutkowało wydaniem decyzji przez organ I instancji (nr [...] z dnia 3 kwietnia 2012 r.) o zawieszeniu beneficjentowi płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011.
Dalej Dyrektor ARiMR wskazał przesłanki wstrzymania i podlegania zwrotowi płatności rolnośrodowiskowej, powołując się na § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, z poźn. zm.), co uzasadniało wszczęcie i prowadzenie postępowania w oparciu
o art. 29 ustawy o Agencji w zakresie ustalenia M.N. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej za lata 2005-2009, a w konsekwencji wydanie decyzji nr [...] z dnia 8 lutego 2021 r., orzekającej o obowiązku zwrotu przez stronę kwoty w łącznej wysokości 190 802,20 zł.
Powołując się na wyrok NSA z 14 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1777/15, Dyrektor ARiMR doszedł do wniosku, że możliwe jest uznanie, że rozpoczęte przez beneficjenta w dniu 1 marca 2005 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe w związku ze zwiększeniem deklarowanej powierzchni uległo wydłużeniu do dnia 29 lutego 2012 r. (kampanie 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 oraz 2011) bądź uznanie, że w związku ze zwiększeniem powierzchni deklarowanej w roku 2007 skarżący rozpoczął realizację "programu od dnia 1 marca roku w którym została wydana decyzja o przyznaniu pierwszej płatności w oparciu o nowy plan działalności rolnośrodowiskowej", tj. od dnia 1 marca 2007 r. do dnia 29 lutego 2012 r. (kampanie 2007, 2008, 2009, 2010 oraz 2011).
Jak wskazał organ odwoławczy stosownie do treści art.5 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L. Nr 243 poz.6), zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1320/2006", w przypadku środków rolnośrodowiskowych i dotyczących poprawy dobrostanu zwierząt w nowych państwach członkowskich jedynie wydatki związane z zobowiązaniami podjętymi do dnia 31 grudnia 2006 r. w obecnym okresie programowania, dla których płatności mają być dokonane po tej dacie, będą kwalifikowane w ramach EFRROW w nowym okresie programowania.
W świetle powyższego, ani w roku 2009, ani w roku 2010 beneficjent nie mógł rozpocząć realizacji nowego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2004-2006.
Ponadto w roku 2010 i 2011 skarżący złożył wnioski o przyznanie płatności
z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2004-2006
z zaznaczonym polem "Wniosek kontynuacyjny’", co zdaniem organu stanowi koleiny dowód że M.N. miał świadomość, iż realizuje wydłużone przez siebie zobowiązanie.
Organ odwoławczy podał, że skarżący składając w 2007 r. wniosek dotyczący przyznawania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt dodał nowe działki ewidencyjne tym samym zwiększając
i wydłużając swoje zobowiązanie na kolejne 5 lat. Działki, które beneficjent deklarował w pierwszym roku podjęcia zobowiązania, zadeklarowane zostały również w roku 2007, w ramach podjętego zobowiązania, co jak uznał organ świadczy o przekonaniu beneficjenta, iż realizuje dalej podjęte 1 marca 2005 r. przez siebie zobowiązanie.
W sekcji XI pkt. 12 widnieje miejsce przeznaczone na podpis producenta, M. N. złożył własnoręczny podpis, oświadczając tym samym, iż świadomy jest podjętego zobowiązania oraz okresu jego trwania. We wniosku o płatność za 2007 rok (korekta z dnia 12 czerwca 2007 r.) w rubryce XII Uwagi Wnioskodawcy, M.N. złożył pisemną informację, iż: "zostałem poinformowany o przedłużeniu trwania działania programu rolnośrodowiskowego i zobowiązuję się do realizacji w/w przedłużenia do 2012 r." Oświadczenie to nie jest odrębnie podpisane przez wnioskodawcę jednak znajduje się na sformalizowanym wniosku o płatność za rok 2007, który został przez stronę własnoręcznie podpisany.
Konstatując, Dyrektor ARiMR stwierdził, że organ I instancji uznał, iż początek zobowiązania nastąpił 1 marca 2005 r. i w związku ze zwiększeniem powierzchni zobowiązania w kampanii 2007r. uległ wydłużeniu do 29 lutego 2012 r. Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż na kwotę objętą zaskarżona decyzją składają się płatności przyznane za 2005 r., 2006 r., 2007 r., 2008 r. i 2009 r. (odpowiednio kwoty: 10 291,60 zł, 12 491,60 zł, 78 332,40 zł, 77 325,80 zł, 12 360,80 zł).
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy zauważył, że odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji (powołanej wyżej) jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie
z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 – co nie miało miejsca
w rozpoznawanej sprawie.
Następnie Dyrektor ARiMR odniósł się do złożonego przez stronę odwołania, wyjaśniając, że w jego ocenie nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. W szczególności zaznaczył, że ustalenie czy przyznane rolnikowi uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych przez organ w toku postępowania toczącego się w oparciu o Kpa na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażone jest stanowisko, że brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania ostatecznych decyzji przyznających płatności.
Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu nieskutecznego wydłużenia przez skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego w myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r. W tym zakresie zdaniem organu akta sprawy bezsprzecznie wskazują, iż
w trzecim roku realizacji zobowiązania beneficjent dokonał zwiększenia powierzchni gruntów rolnych, na których realizował program rolnośrodowiskowy poprzez dodanie nowych działek ewidencyjnych do programu.
Ponadto Dyrektor ARiMR podkreślił, że uzyskanie informacji o wydłużeniu zobowiązania zostało przez stronę potwierdzone w polu oświadczenie złożone
w dokumencie korekty wniosku z dnia 12 czerwca 2007 r. Skarżący podpisując wniosek podpisał uwagi zapisane w polu XII wniosku.
Organ odwoławczy jednoznacznie stwierdził, że M.N. z dniem 1 marca 2005 r. zobowiązany był do realizacji programu rolnośrodowiskowego do dnia 1 marca 2010 r. Jednakże, z uwagi na skorzystanie przez beneficjenta z możliwości określonych w § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zakresie zmiany tego zobowiązania, okres trwania zobowiązania podjętego z dniem 1 marca 2005 r. został wydłużony do dnia 1 marca 2012 r. i obejmował realizację pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne na powierzchni działek rolnych, za które w latach 2005-2007 beneficjentowi przyznano płatności rolnośrodowiskowe. Tym samym organ zobowiązany był do zastosowania dyspozycji § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w stosunku do płatności wypłaconych beneficjentowi w ramach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego z dnia 1 marca 2005 r. (tj. za lata 2005-2009).
Dodatkowo zaznaczono, że w decyzji nr [...] z 29 stycznia 2008 r. przyznającej płatności za rok 2007 (zawierającym dodane działki) zawarta jest informacja, iż zobowiązanie zostało podjęte z dniem 1 marca 2005 r., wiec złożony wniosek na rok 2007 jest wnioskiem wydłużającym podjęte obowiązanie, a nie tak jak twierdzi strona nowym zobowiązaniem.
Dyrektor wyjaśnił również okoliczność, iż nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez stronę kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2005-2009, określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
W ocenie organu odwoławczego nie doszło również do przedawnienia, bowiem zawiadomienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych zostało doręczone stronie za potwierdzeniem odbioru w dniu 3 lipca 2013 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.
W rozpoznawanej sprawie dobra wiara strony, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, jak również - w ocenie organu - strona nie wykazała, że jej działanie w tym zakresie nosiło cechy działania w dobrej wierze.
Końcowo Dyrektor ARiMR stwierdził, że stosownie do treści art, 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę do Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu przez Dyrektora ARiMR, że "składając zarówno wniosek w dniu 13.04.2007 r., jak i korektę wniosku
w dniu 12.06.2007 r, na kampanię 2007 strona w części V1.A oraz w części VI.B Deklaracja pakietów i wariantów w latach" (tak na s. 11 zaskarżonej decyzji) zadeklarowała czas trwania realizacji programu od roku 2005-2012, podczas gdy
w rubrykach VI.A i VI.B wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2007 automatycznie wygenerowane zostały lata "2005-2009", których beneficjent nie zmienił w momencie składania wniosku, co wynika z porównania tego wniosku z jego kserokopią, którą beneficjent otrzymał po złożeniu wniosku celem przechowywania do przedstawienia podczas kontroli, natomiast przekreślenia i parafy w ramach tych rubryk na wniosku z 13.04.2007 r., znajdującego się w aktach ARiMR, nie zostały naniesione przez skarżącego (skarżący podnosi, że dopiski "12" i parafy nie są jego autorstwa – brak podobieństwa do własnoręcznego pisma skarżącego, który zresztą nigdy nie posługiwał się rożnymi parafami, zwłaszcza podobnymi do tych, które widnieją na tym dokumencie); również daty wpisane w rubrykach VIA i VI.B korekty wniosku
z 12.06.2007 r., tj. "2005-2012" nie są autorstwa skarżącego (wystarczy porównać ww. cyfrę "5" z napisaną przez skarżącego np. w piątym wierszu tabeli z rubryki VI.B, która nie jest nakreślona w jednym ciągu), bo składając rzeczoną korektę beneficjent pozostawił te pola nieuzupełnione (puste),
2. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu przez organ ARiMR (w tym również Kierownika BP), że 1.03.2005 r. skarżący rozpoczął realizację 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, które 1.03.2007 r. uległo przedłużeniu o kolejne 5 lat, w wyniku czego beneficjent w latach 2005-2012 uczestniczył w jednej 7 letniej kampanii rolnośrodowiskowej, podczas gdy beneficjent nigdy nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2005-20212 (tak w oryginale skargi), a ze wszystkich decyzji administracyjnych wydanych i doręczonych beneficjentowi w tym okresie wynika, iż realizował on wyłącznie 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe,
a zarazem z żadnej z tych decyzji administracyjnych nie wynika, aby program rolnośrodowiskowy, który beneficjent rozpoczął 1.03.2005 r. został przedłużony do 2012 r., zwłaszcza iż po 1.03.2007 r. skarżący nie opracował "nowego" planu rolnośrodowiskowego,
3. nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji oceny prawnej przedstawionej przez WSA w Warszawie w wyroku z 10.03.2015 r., VIII SA/Wa 479/14 oraz NSA w wyroku
z 14.03.2017 r., II GSK 1777/15, dotyczącej braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, ponieważ żaden organ ARiMR, w tym Dyrektor ARiMR nie dokonał oceny decyzji co do płatności rolnośrodowiskowych wydanych w sprawie beneficjenta w latach 2005-2012 pod kątem sprzeczności ich treści z rzeczywistą kwalifikacją beneficjenta w zobowiązaniu 7 letnim; jak również nie zweryfikował przyczyn niepodpisania przez beneficjenta oświadczenia zawartego w pkt XII korekty wniosku z 12.06.2007 r., mylnie przyjmując - i zarazem wbrew stanowisku NSA wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z 14.03.2017 r. - że owy punkt mimo wszystko został podpisany przez beneficjenta, skoro podpisał on korektę wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, chociaż oczywiste jest, iż niepodpisanie tej korekty w pkt XI skutkowałoby jej automatycznym odrzuceniem,
4. naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie konstytucyjnej zasady państwa prawa poprzez przyjęcie, że beneficjent wyraził świadomą wolę wydłużenia od 1.03.2007 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego, które rozpoczął 1.03.2005 r., o kolejne 5 lat,
5. naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79 § 1 i § 2 oraz art. 81 k.p.a.,
a w konsekwencji naruszenie konstytucyjnej zasady państwa prawa, ponieważ Dyrektor ARiMR odmiennie niż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. ocenił stan faktyczny tej sprawy, tym samym pozbawiając skarżącego prawa do rozpoznania jego sprawy w ramach dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego,
6. naruszenie przepisów § 2, § 4, § 5, § 16 i § 17 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że w trzecim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego, rozpoczętego 1.03.2005 r. skarżący zwiększył powierzchnię użytków rolnych, co skutkowało koniecznością opracowania nowego planu rolnośrodowiskowego na kolejne 5 lat, podczas gdy beneficjent zwiększył powierzchnię użytków rolnych w drugim roku działalności, tj. 27.02.2007 r., opracowując "zmieniony" plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2007-2012, który został ostatecznie zastąpiony (sprostowany) planem z 1.03.2007 r. na lata 2007-2009, a tym samym
w latach 2005-2009 uczestniczył w jednym 5 letnim programie rolnośrodowiskowym, dlatego zawieszenie jego płatności za lata 2010-2011 było niezasadne,
7. naruszenie zasad ogólnych prawa unijnego, w tym zasady lex retro non agit oraz zakazu rozszerzającej wykładni przepisów prawa w zakresie zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21.04.2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 141, str. 18 ze zm.), chociaż przestał on obowiązywać z 1.01.2010 r.; biorąc to pod uwagę podnoszę zarzut przedawnienia wobec obowiązku skarżącego co do zwrotu rzekomo nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rzecz ARiMR,
8. naruszenie przepisów przeprawa materialnego, w tym art 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z art. 68 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji ustalającej i doręczenie jej skarżącemu po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika ARiMR w R. nr [...]
z 8.02.2021 r., ewentualnie o zmianę decyzji Dyrektora ARiMR nr [...]
z 13.10.2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika ARiMR w R. nr [...] z 8.02.2021 r. poprzez stwierdzenie jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa oraz umorzenie postępowania ustalającego jako bezprzedmiotowego odpowiednio na podstawie art. 247 i art. 208 Ordynacji podatkowej.
Jednocześnie wniósł o zwrot na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi szczegółowo odniesiono się do postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
w całości stanowisko i argumenty wynikające z zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Dla wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.
z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora ARiMR z 13 października 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika ARiMR
z dnia 8 lutego 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa, powołanej wyżej, Kierownik ARiMR (biura powiatowego Agencji) ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej;
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
Środki finansowe z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych
i poprawy dobrostanu zwierząt za lata 2005-2009, wypłacone nienależnie skarżącemu pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o Agencji.
Skarżącemu zostały wypłacone płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2005-2009 na podstawie decyzji z 10 kwietnia 2006 r.,
z 28 listopada 2006 r., z 29 stycznia 2008 r., z 29 stycznia 2009 r. i z 24 sierpnia 2010 r.
Niewątpliwie po stronie skarżącego powstało pięcioletnie zobowiązanie, wynikające z zadeklarowanych działek ewidencyjnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy.
Zobowiązanie to zostało określone w art. 23 Rozporządzenia Rady nr 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego
i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z dnia 26.06.1999 r. ze zm.), według którego wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agro- środowiskowych przez okres co najmniej 5 lat.
Zgodnie z § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, z późn. zm.) - zwanego "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym":
1. Powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 5, oraz z zastrzeżeniem ust. 2.
2. Powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt 5, może ulec zwiększeniu o nie więcej niż 5 % dotychczasowej powierzchni, lecz nie więcej niż
o 2 ha, w pierwszym lub drugim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego.
3. W przypadku przekroczenia zwiększenia, o którym mowa w ust. 2, należy dokonać zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej; do zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 4 stosuje się odpowiednio.
4. W przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt 5, w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej.
5. Zwiększenia, o którym mowa w ust. 4, można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. Do terminu realizacji nowego planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Jednocześnie w myśl § 13 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego producent rolny realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 marca roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.
Z powyższego wynika, iż beneficjent, który dokonał zwiększenia powierzchni gruntów rolnych, na których realizuje program rolnośrodowiskowy w trzecim roku bądź w późniejszych latach realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego powinien sporządzić nowy plan działalności rolnośrodowiskowej, na podstawie którego ma realizować nowe zobowiązanie przez okres kolejnych pięciu lat, przy czym zwiększenia tego można dokonać nie później niż do dnia 15 marca 2007 r. W związku z powyższym w przypadkach zastosowania w ramach realizacji programu rolnośrodowiskowego § 5 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego następuje wydłużenie zobowiązania
o kolejne 5 lat. W przypadku przedłużenia zobowiązania rolnośrodowiskowego przytoczona w § 13 rozporządzenia rolnośrodowiskowego decyzja o przyznaniu płatności dotyczącej roku obowiązywania nowego planu rolnośrodowiskowego stanowi pierwszą decyzję wydaną dla nowego powiększonego zobowiązania. Prawodawca
w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym określił konieczność sporządzenia nowego planu działalności rolnośrodowiskowej w przypadku dodania nowych działek w trzecim roku i późniejszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, gdyż utworzenie nowego planu wiąże się z koniecznością realizowania programu rolnośrodowiskowego przez kolejne 5 lat, co związane z możliwościami osiągnięcia celów postawionych przed programem rolnośrodowiskowym w założeniu jego pozytywnego oraz długotrwałego oddziaływania na środowisko.
W rozpoznawanej sprawie skarżący, realizujący 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w dniu 1 marca 2005 r., wydłużył zobowiązanie z dniem 1 marca 2007 r. (o kolejne 5 lat) w związku z tym, że w złożonym w dniu 13 kwietnia 2007 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2007 (trzeci rok), dodał nowe działki ewidencyjne: [...], oraz [...], na których rozpoczął realizację programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 – uprawy sadownicze w tym jagodowe. Składając korektę wniosku w dniu 12 czerwca 2007 r., beneficjent oświadczył, że został poinformowany o wydłużeniu realizacji programu rolnośrodowiskowego (strona 7 ww. wniosku) oraz zobowiązał się do realizacji programu do 2012 r.
Przeprowadzone postępowanie wykazało, co jest bezsporne, że producent
w roku 2010 i 2011 złożył wnioski o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2004-2006 z zaznaczonym polem "Wniosek kontynuacyjny", co niewątpliwie świadczy o świadomości skarżącego że realizował wydłużone przez siebie zobowiązanie.
Zatem organ słusznie uznał, że § 17 ust. 1 pkt 1 oraz § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w powiązaniu z art. 29 ustawy o Agencji stanowią podstawę ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej za lata 2005-2009, a w konsekwencji wydanie decyzji zobowiązującej do zwrotu kwoty 190 802,20 zł.
Zważyć tu należy, ze organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, poddał go szczegółowej analizie, przywołał obowiązujące regulacje prawne,
a zatem w przypadku jego pełnej akceptacji, nie zachodzi potrzeba jego powtarzania.
Bezsprzeczne jest, że producent zwiększył powierzchnię zobowiązania
w kampanii 2007, co w tej sytuacji spowodowało wydłużenie zobowiązania podjętego
1 marca 2005 r. do 29 lutego 2012 r.
Trafnie wskazał Dyrektor ARiMR, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r., w przypadku środków rolnośrodowiskowych i dotyczących poprawy dobrostanu zwierząt w nowych państwach członkowskich jedynie wydatki związane z zobowiązaniami podjętymi do dnia 31 grudnia 2006 r. w obecnym okresie programowania, dla których płatności mają być dokonane po tej dacie, będą kwalifikowane w ramach EFRROW w nowym okresie programowania. W tej sytuacji zasadnie wywiódł organ odwoławczy, że skarżący ani
w roku 2009 ani w 2010 nie mógł rozpocząć realizacji nowego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2004-2006. Z akt sprawy wynika, że producent składając wnioski w 2010 r. i w 2011 r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2004-2006 zaznaczył pole "Wniosek kontynuacyjny". Skarżący miał zatem świadomość realizacji wydłużonego zobowiązania.
W odniesieniu do zarzutów skargi, na wstępie należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy
o Agencji, w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Co istotne, dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres nawet w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca płatność (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., I GSK 192/18, publ. Lex nr 2700671, wyrok WSA w Olsztynie z 5 lutego 2020 r., I SA/Ol 567/19, publ. Lex nr 2798783). Ważne jest również, że w przedmiotowym postępowaniu organy nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta (por. wyrok WSA w Kielcach z 20 sierpnia 2020 r., I SA/Ke 128/20, publ. Lex nr 3055540).
Nienależnie pobrana płatność, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, to wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków, które jako świadczenie dokonane przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.
Za nietrafne należy uznać wywody skargi odnoszące się do naruszenia art. 29 ustawy o Agencji.
W skardze, Strona skarżąca w szczególności akcentuje zarzuty odnoszące się do "błędu w ustaleniach faktycznych", dotyczącego złożonego wniosku w dniu 13.04.2007 r., dopisków i parafek, które jak twierdzi nie są autorstwa skarżącego. Podnosi także kwestie zapisu w rubrykach VI.A i VI.B korekty wniosku, które także zdaniem skarżącego nie są jego autorstwa.
Odnosząc się do powyższej kwestii, stwierdzić należy, że po pierwsze (co wskazano już powyżej), beneficjent co wykazały akta administracyjne w trzecim roku realizacji zobowiązania dokonał zwiększenia powierzchni gruntów rolnych, poprzez dodanie nowych działek ewidencyjnych do programu. W przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy
w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt 5, w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej.
Zwiększenia można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r., a do terminu realizacji nowego planu działalności rolnośrodowiskowej zastosowanie ma przepis § 13 ust. 2 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. Składając w dniu 13 kwietnia 2007 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych beneficjent wskazał w nim powierzchnie użytków rolnych, na których realizuje w roku 2007 program rolnośrodowiskowy zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Przypomnieć należy, że skarżący złożył wniosek 13 kwietnia 2007 r. Następnie został wezwany (wezwanie z 29 maja 2007 r.) do złożenia wyjaśnień w związku ze złożonym wnioskiem i wykrytymi nieścisłościami. Po tym wezwaniu organu skarżący złożył korektę wniosku z 12 czerwca 2007 r.
Zarówno w punkcie pierwszym i drugim skargi, podnosząc zarzut błędu
w ustaleniach faktycznych odnoszący się do daty rozpoczęcia realizacji 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, Sąd akceptuje w tym zakresie ustalenia organu odwoławczego. Sąd pragnie zauważyć, że o wydłużeniu okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego skarżący został poinformowany w decyzji nr [...]
z 29 stycznia 2008 r. przyznającej płatność za rok 2007 (zawierającym dodane działki), w uzasadnieniu której zawarta jest informacja, iż zobowiązanie zostało podjęte z dniem 1 marca 2005 r., wiec złożony wniosek na rok 2007 jest wnioskiem wydłużającym podjęte obowiązanie, a nie tak jak twierdzi strona nowym zobowiązaniem. Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu 31 stycznia 2008 r. (d: akta administracyjne). Na uwadze mieć należy, że przedmiotowa decyzja została wydana i doręczona stronie po złożonym wniosku z 12 czerwca 2007 r. – stanowiącym korektę.
Skarżący podnosi kwestie, iż nie był świadomy wydłużenia programu rolnośrodowiskowego w roku 2007. Wskazać tu należy na dyskusyjną jak się wydaje stronie skarżącej kwestię złożenia oświadczenia przez beneficjenta
w dokumencie korekty wniosku z dnia 12 czerwca 2007 r., w którym jak twierdzi Dyrektor ARiMR, skarżący został (cyt.) "poinformowany o przedłużeniu trwania działania programu rolnośrodowiskowego i zobowiązuję się do realizacji w/w przedłużenia do 2012 r". Zdaniem organu odwoławczego nie ulega także wątpliwości, iż oświadczenie to zostało przez Stronę własnoręcznie napisane i sygnowane podpisem wniosku. Także w korekcie wniosku o przyznanie płatności za rok 2007 (w tym samym w którym widnieje wspomniane oświadczenie) Strona własnoręcznie naniosła zmiany
w zakresie lat trwania programu tj. 2005-2012, a tym samym miała świadomość wydłużenia zobowiązania rolnośrodowiskowego do roku 2012. W ocenie organu odwoławczego dowody te są niepodważalne, a kwestionowanie ich przez stronę skarżącą jest niezrozumiałe.
Z kolei autor skargi negując twierdzenia organu odwoławczego i odnosząc się do rubryk VI.A i VI.B, wskazuje, iż dopiski i parafy nie są autorstwa skarżącego.
Nie jest rzeczą Sądu Administracyjnego badanie i ocenianie czy stosowne zapisy zostały dokonane przez skarżącego. Strona skarżąca kwestionując powyższe nie przedstawiła żądnego dowodu negującego iż to nie skarżący napisał oświadczenie. Faktem jest, że pod oświadczeniem brak jest podpisu, ale jak słusznie podniósł organ odwoławczy skarżący złożył podpis pod wnioskiem.
Analiza akt administracyjnych wskazuje, iż w 2007 r. skarżący zwiększył powierzchnię zobowiązania. Niewątpliwie z jak słusznie wskazał Dyrektor ARiMR
z treści decyzji administracyjnych wydawanych w latach 2007-2011 nie wynika jednoznacznie data podjęcia przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego,
w szczególności czy jest to data 1 marca 2005 r. czy 1 marca 2007 r., ale Sąd doszedł do przekonania, przyznając rację organowi, że powyższe nie może stanowić podstawy do uznania w świetle przepisów prawa od kiedy i na jakiej powierzchni producent zobowiązany jest realizować program rolnośrodowiskowy. Takie stanowisko należy poprzeć zapisem § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który umożliwił beneficjentowi zwiększenie powierzchni gruntów rolnych, na których był realizowany program rolnośrodowiskowy. Zwiększenie powierzchni gruntów rolnych spowodowało wydłużenie terminu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego z dniem 1 marca 2005 r. Pięcioletni termin realizacji przedsięwzięcia wynikający z regulacji zawartej w art. 23 rozporządzenia Nr 1257/1999, uległ przedłużeniu do końca lutego 2012 r. Przypomnieć tu należy, że w złożonym w dniu 13 kwietnia 2007 r. wniosku
o przyznanie płatności na rok 2007, czyli w trzecim roku realizacji podjętego w dniu 1 marca 2005 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego, beneficjent dodał nowe działki ewidencyjne: nr [...] oraz [...] na których rozpoczął realizację programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności), S02a01 - uprawy rolnicze(bez certyfikatu zgodności) oraz S02b01- trwałe użytki bez certyfikatu zgodności.
Faktycznie skarżący w polu oświadczenie złożone w dokumencie korekty wniosku z 12 czerwca 2007 r., nie podpisał tego oświadczenia, ale zgodzić należy się
z organem odwoławczym, że pole XII Adnotacje Wnioskodawcy stanowi integralna część wniosku składanego przez producenta, który swoim podpisem potwierdza zgodność danych w nim zawartych. Skarżący podpisał wniosek z 12 czerwca 2007 r.
i z tych względów Sąd nie podzielił zarzutów skargi. Konstatując zaznaczenia wymaga, że skarżący z dniem 1 marca 2005 r. zobowiązany był do realizacji programu rolnośrodowiskowego do dnia 1 marca 2010 r., jednakże skorzystanie przez niego
z możliwości określonych w § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – w zakresie zmiany tego zobowiązania – wydłużyło okres trwania zobowiązania do końca lutego 2012 r. Ponadto w doręczonej stronie decyzji z 29 stycznia 2008 r. – w uzasadnieniu znajdował się zapis informujący, iż terminem rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania jest 1 marca 2005 r. Zatem odbierając powyższą decyzje skarżący wiedział, że podjęte przez niego w 2005 r. 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, do całości gruntów rolnych objętych wnioskiem zostało wydłużone, po złożeniu wniosku
z 13 kwietnia 2007 r. i powinno być przez niego realizowane do końca lutego 2012 r. – w związku ze zwiększeniem w 2007 r. powierzchni użytków rolnych na podstawie § 5 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Wbrew zarzutom skargi nie doszło również do naruszenia przepisów k.p.a. (punkt 4-5 ) zawartych w skardze. Rozporządzenie Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. (powołane wyżej) reguluje kwestie związane z przyznaniem na wniosek producenta rolnego płatności. Producent składając wniosek, w którym znajdują się w części XI formularza oświadczenia i zobowiązania – oświadcza, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego. To na skarżącym ciąży obowiązek dbałości
o swoje interesy i aktywność zapoznawania się z przepisami prawnymi, zaś organ nie ma prawnego obowiązku informowania wnioskujących, z urzędu o nowych aktach prawnych. Dlatego Sąd nie podzielił argumentów skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego. Nie doszło także do naruszenia art. 9 k.p.a.
Ponownie Sąd stwierdza, że strona skarżąca "sugeruje" dokonanie zapisków na formularzu wniosku z 2007 r. nie przez skarżącego, jednak Sąd stanowczo podkreśla, że nie wykazano kto miałby dokonać tych parafek. Sama sugestia nie jest wykazaniem sprawczości po stronie organu.
Skarżący podnosi w skardze naruszenie art. 29 ustawy o Agencji oraz art. 68 § 1 i § 5 Ordynacji podatkowej. Zaznaczyć tu należy, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności reguluje art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Rację ma organ odwoławczy, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika, jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Podkreślić należy, że celem wyjątków od zasady wskazanej w art. 73 ust.4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko
w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności i brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a jeśli błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność - gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.
W rozpatrywanej sprawie płatności rolnośrodowiskowe za lata 2005-2009, przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatności te producent uzyskał na mocy decyzji opisanych na wstępie, wydanych na podstawie złożonych przez stronę wniosków.
Stosownie do art. 29 ust.7 ustawy o Agencji przepisy działu III mają odpowiednie zastosowanie do należności, o których mowa w art. 29 ust.1 ustawy o Agencji. Stanowisko takie wyraził również NSA w wyroku I GSK 843/21 z 19 listopada 2021 r.
W kontrolowanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. zawiadomieniem nr [...] z dnia 1 lipca 2013 r. wszczął postępowanie
w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych skarżącemu.
Zawiadomienie zostało doręczone za potwierdzeniem odbioru stronie w dniu 3 lipca 2013 r. (d. akta sprawy), a więc przed upływem 10 lat od daty płatności
Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z płatnościami PRŚ przyznanymi w latach 2005-2009, organy zasadnie wskazały na regulacje zawarte w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm., zwane również - rozporządzeniem nr 796/2004).
Przepis art. 73 ust. 1-5 rozporządzenia nr 796/2004 ma zastosowanie do płatności przed dniem 1 stycznia 2010 r. w związku z art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., zgodnie z którym rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. (ust. 1). A zatem w rozpoznawanej sprawie do płatności za lata 2005-2009.
Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze
o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.
Dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną,
a dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale
w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to prawo istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie
z zasadami współżycia społecznego.
Jak wynika z tego przepisu zasadą jest dziesięcioletni termin przedawnienia,
a termin skrócony dotyczy sytuacji wyjątkowej, gdy otrzymujący płatność nienależną, działał w dobrej wierze przyjmując płatność nienależną, czy w wysokości wyższej niż należna. Istnienie dobrej wiary należy przy tym przyjąć w odniesieniu do osoby, która winna posiadać stosowne kwalifikacje do obiektywnej, starannej oceny stanu rzeczy. Organy zasadnie przyjęły, że nie można uznać, iż Skarżący był w dobrej wierze
w kontrolowanej sprawie.
Przewidziany w przywołanym powyżej przepisie rozporządzenia nr 796/2004, dziesięcioletni okres przedawnienia dla zwrotu nienależnie pobranych płatności, liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkiem sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze, oznacza, że ustalenie czy beneficjent działał w dobrej wierze, czy też nie działał, jest ważne dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Unormowania powołanego rozporządzenia, także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta, podlegają bezpośredniemu stosowaniu
w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego.
Zasadnie też organy przyjęły, że nie było podstaw do uznania 4-etniego przedawnienia ze względu na przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004. Przepis ten nie miał zastosowania, gdyż wypłacenie płatności nie wynikało
z niezależnego od strony Skarżącej błędu organu, lecz wynikało z nienależnie pobranej płatności wsparcia.
Tym samym należało uznać, że organy dokonały prawidłowej wykładni
i zastosowania art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 do prawidłowo ustalonego dla sprawy ustaleń stanu faktycznego.
Co do naruszenia przepisu art. 68 § 1 ordynacji podatkowej, Sąd wyjaśnia, że art. 68 § 1 ten, dotyczący niepowstania zaległości podatkowej, jeśli decyzja ustalająca zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego,
w którym powstał obowiązek podatkowy, nie ma przy tym zastosowania w sprawie przedmiotowego zwrotu nienależnej płatności, gdyż kwestię przedawnienia regulują wyczerpująco przepisy art. 73 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, a przepisy Działu III ordynacji podatkowej mocy art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR stosuje się tylko odpowiednio.
W rozpatrywanej sprawie, co oczywiste, nie wystąpiły też przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Organy nie dopuściły się również naruszenia przepisów postępowania wywiedzionych w skardze. Podnoszenie naruszenia powyższych przepisów k.p.a., stanowi w istocie polemikę w ustaleniami organów, zaakceptowanymi przez Sąd orzekający.
Końcowo Sąd wyjaśnia, iż na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego w zakresie przeprowadzenia dowodów z dokumentów wskazanych we wniosku oraz przeprowadzenia dowodu z zeznań skarżącego M.N., uznając, iż wskazane dowody nie były niezbędne do wyjaśnienia sprawy.
Biorąc zatem pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną w sprawie skargę, uznając zarzuty w niej zawarte za bezpodstawne.