Orzeczenie · 2025-04-10

VIII SA/Wa 166/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2025-04-10

NSApodatkoweWysokawsa

odsetki za zwłokęumorzenieulga podatkowaOrdynacja podatkowaprzedawnieniewadliwe postępowanieinteres publicznyinteres podatnikaVAT

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za lata 2005-2007, które na dzień złożenia wniosku wynosiły ponad 72 tys. zł. Skarżący argumentował, że odsetki te narosły przez kilkanaście lat wadliwie prowadzonych postępowań podatkowych, które były trzykrotnie uchylane przez sądy administracyjne, a także z powodu zajęcia jego majątku i błędów organów podatkowych. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, twierdząc, że nie zachodzi ważny interes podatnika ani interes publiczny, a bieg przedawnienia został zawieszony przez postępowanie karne skarbowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że postępowanie karne skarbowe, wszczęte w latach 2008-2012, nie miało charakteru merytorycznego, lecz instrumentalny, służący jedynie wstrzymaniu biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych, co potwierdza brak aktywności organów w tym postępowaniu. Ponadto, sąd stwierdził, że organy podatkowe nie rozważyły należycie przesłanek umorzenia odsetek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w szczególności interesu publicznego, który powinien uwzględniać również przyczynienie się organów do powstania lub zwiększenia zadłużenia podatnika, a także zasadę zaufania obywatela do państwa. Sąd podkreślił, że organy nie uwzględniły wadliwego prowadzenia sprawy przez siebie, długotrwałego okresu przedawnienia (blisko 20 lat), a także trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego. W związku z tym, sąd uchylił decyzje organów i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przez sąd wytycznych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, instrumentalnego charakteru postępowań karnoskarbowych oraz oceny przesłanek umorzenia odsetek w kontekście interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, zwłaszcza w przypadku wadliwego prowadzenia sprawy przez organy podatkowe.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organy podatkowe przez wiele lat wadliwie prowadziły postępowanie, co doprowadziło do narastania odsetek. Kluczowe jest udowodnienie instrumentalnego charakteru postępowań karnoskarbowych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postępowanie karne skarbowe, wszczęte w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może być uznane za instrumentalne, jeśli brak jest rzeczywistej aktywności organów w tym postępowaniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli brak rzeczywistej aktywności organów prowadzących postępowanie karne skarbowe świadczy o jego instrumentalnym wszczęciu, mającym na celu jedynie wstrzymanie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Uzasadnienie

Sąd, powołując się na uchwałę NSA, stwierdził, że sądy administracyjne są uprawnione do weryfikowania instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Brak aktywności organów po wszczęciu postępowania może świadczyć o jego sztucznym wykorzystaniu do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Jak należy interpretować przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" w kontekście umorzenia odsetek od zaległości podatkowych, zwłaszcza gdy do powstania zaległości i odsetek przyczyniły się organy podatkowe?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Organy podatkowe muszą rozważyć te przesłanki w realiach konkretnej sprawy, uwzględniając zasady sprawiedliwości, zaufania do organów państwa oraz ewentualne przyczynienie się organów do powstania lub zwiększenia zadłużenia podatnika. Interes publiczny może przemawiać za umorzeniem, jeśli jego brak doprowadziłby do skutków niepożądanych z punktu widzenia społecznego lub indywidualnego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że organy podatkowe nie mogą abstrahować od wartości wspólnych dla społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość i zaufanie do państwa. W przypadku, gdy organy przyczyniły się do powstania lub zwiększenia zadłużenia, a także gdy postępowanie było wadliwie prowadzone przez wiele lat, interes publiczny może przemawiać za umorzeniem odsetek, nawet jeśli podatnik posiada majątek.

Czy zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę, które narosły przez blisko 20 lat z powodu wadliwego prowadzenia postępowań przez organy podatkowe, powinny zostać umorzone?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli organy podatkowe nie rozważyły należycie interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, a ich działania (lub zaniechania) przyczyniły się do powstania lub zwiększenia zadłużenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe nie rozważyły należycie interesu publicznego, biorąc pod uwagę wadliwe prowadzenie sprawy przez wiele lat, długotrwały okres przedawnienia, a także trudną sytuację materialną i zdrowotną skarżącego. Działania organów, które doprowadziły do narastania odsetek, nie mogą być akceptowane w praworządnym państwie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 30 października 2023 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia 8 sierpnia 2022 r. zostały uchylone.

Przepisy (12)

Główne

o.p. art. 67a § 1

Ordynacja podatkowa

Umorzenie odsetek jest możliwe w przypadku ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Pojęcia te wymagają analizy w kontekście konkretnej sprawy, uwzględniając zasady sprawiedliwości, zaufania do organów państwa oraz ewentualne przyczynienie się organów do powstania zadłużenia.

Dz.U. 2022 poz 2651 art. 67a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

o.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

o.p. art. 70 § 6

Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia zawiesza się m.in. w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

o.p. art. 62 § 1

Ordynacja podatkowa

Wpłaty dokonywane przez podatnika zalicza się na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże inaczej.

Dz.U. 2022 poz 2651 art. 62 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2022 poz 2651 art. 70 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § 1