VIII SA/Wa 166/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego nakazującą zwrot 6.500 zł dotacji celowej, uznając, że niewykorzystana kwota przeznaczona na nagrodę dla Gminnego Komisarza Spisowego podlega zwrotowi.
Gmina wniosła skargę na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego nakazującą zwrot 6.500 zł dotacji celowej przeznaczonej na powszechny spis rolny. Gmina argumentowała, że zadanie zostało wykonane, a zwrot może nastąpić tylko w określonych ustawą przypadkach. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że niewykorzystana kwota dotacji, przeznaczona na fakultatywną nagrodę dla Gminnego Komisarza Spisowego, która nie została przyznana, stanowi dotację pobraną w nadmiernej wysokości i podlega zwrotowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Gminy na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 grudnia 2022 r., która zobowiązywała Gminę do zwrotu kwoty 6.500 zł tytułem dotacji celowej pobranej w nadmiernej wysokości, wraz z odsetkami. Dotacja ta była przeznaczona na realizację zadań w ramach powszechnego spisu rolnego w 2020 r. Gmina kwestionowała decyzję, podnosząc, że zlecone zadanie zostało wykonane bez zastrzeżeń, a zwrot dotacji może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie. Sąd, analizując przepisy ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o powszechnym spisie rolnym, uznał, że środki finansowe przekazane na dotację celową mają charakter publiczny i mogą być wykorzystane wyłącznie na ściśle określony cel. W niniejszej sprawie, kwota 6.500 zł była przeznaczona na nagrodę dla Gminnego Komisarza Spisowego, która zgodnie z przepisami miała charakter fakultatywny (uznaniowy) i nie została przyznana. W związku z tym, że środki te nie zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, sąd uznał je za dotację pobraną w nadmiernej wysokości, podlegającą zwrotowi do budżetu państwa. Sąd oddalił skargę Gminy jako bezzasadną, stwierdzając, że organ administracji nie naruszył przepisów prawa materialnego ani postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, środki te podlegają zwrotowi.
Uzasadnienie
Nagroda dla Gminnego Komisarza Spisowego ma charakter fakultatywny (uznaniowy) i nie jest obligatoryjna. Skoro nie została przyznana, środki na nią przeznaczone nie zostały wykorzystane zgodnie z celem dotacji i stanowią nadwyżkę podlegającą zwrotowi na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o finansach publicznych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.f.p. art. 169 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dotacje udzielone z budżetu państwa pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
u.f.p. art. 169 § 5 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Określa okoliczności zwrotu dotacji.
u.f.p. art. 169 § 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Podstawa prawna decyzji Prezesa GUS.
u.f.p. art. 169 § 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Definicja dotacji pobranej w nadmiernej wysokości jako dotacji wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania.
ustawa o powszechnym spisie rolnym art. 22 § 4
Ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o powszechnym spisie rolnym
Przekazywanie środków finansowych na realizację zadań zleconych gminie.
ustawa o powszechnym spisie rolnym art. 23 § 1
Ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o powszechnym spisie rolnym
Możliwość finansowania nagród spisowych dla komisarzy spisowych w ramach wydatków osobowych.
ustawa o powszechnym spisie rolnym art. 23 § 4
Ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o powszechnym spisie rolnym
Kryteria przyznania nagrody spisowej dla komisarza spisowego, wskazujące na jej uznaniowy charakter.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
Pomocnicze
u.f.p. art. 126
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Definicja dotacji.
u.f.p. art. 168 § 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Wykorzystanie dotacji przez zapłatę za zrealizowane zadania.
ustawa o powszechnym spisie rolnym art. 19 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o powszechnym spisie rolnym
Zadania realizowane przez gminę w ramach prac spisowych.
u.s.g. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Możliwość nakładania na gminę obowiązków wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznawania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykorzystana kwota dotacji przeznaczona na fakultatywną nagrodę dla Gminnego Komisarza Spisowego, która nie została przyznana, stanowi dotację pobraną w nadmiernej wysokości i podlega zwrotowi. Środki z dotacji celowej mają charakter publiczny i mogą być wykorzystane tylko zgodnie z przeznaczeniem, nie uzyskują przymiotu wartości prywatnej. Decyzja o nieprzyznaniu nagrody była uzasadniona potrzebą ograniczenia wydatków publicznych w związku z pandemią COVID-19.
Odrzucone argumenty
Gmina argumentowała, że zlecone zadanie zostało wykonane bez zastrzeżeń, a zwrot dotacji może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie. Gmina wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie decyzji Prezesa GUS.
Godne uwagi sformułowania
środki przyznane w ramach dotacji mają "znaczony" charakter i podmiot je otrzymujący nie ma swobody w ich wykorzystaniu środki z dotacji przekazane na konto beneficjenta nie uzyskują przymiotu wartości prywatnej nagroda spisowa dla komisarza spisowego nie ma swojego źródła w stosunku pracy wójta i nie jest jego wynagrodzeniem sensu stricto kwintesencją jest przyznanie nagrody spisowej, która "może być przyznana", ale brak jest przepisów prawnych mówiących o obligatoryjnym przyznaniu nagrody
Skład orzekający
Marek Wroczyński
przewodniczący
Justyna Mazur
członek
Renata Nawrot
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu dotacji celowych, zwłaszcza w kontekście niewykorzystanych środków przeznaczonych na fakultatywne nagrody oraz charakteru środków publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z powszechnym spisem rolnym i zasadami finansowania nagród w ramach tej ustawy, choć ogólne zasady dotyczące dotacji są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy zasad rozliczania dotacji celowych i interpretacji przepisów finansowych, co jest istotne dla jednostek samorządu terytorialnego i instytucji otrzymujących środki publiczne. Choć nie ma tu nietypowych faktów, stanowi przykład praktycznego zastosowania prawa w kontekście wydatkowania środków publicznych.
“Gmina musi zwrócić 6.500 zł dotacji. Sąd wyjaśnia, dlaczego niewykorzystana nagroda to problem.”
Dane finansowe
WPS: 6500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 166/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-05-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Justyna Mazur Marek Wroczyński /przewodniczący/ Renata Nawrot /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I GSK 1063/23 - Wyrok NSA z 2024-08-28 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 305 art. 169 ust. 1 pkt 2, art. 169 ust. 5 pkt 2 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty przypadającej do zwrotu dotacji celowej oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 21 grudnia 2022 r. nr [...] Prezes Głównego Urzędu Statystycznego – Generalny Komisarz Spisowy (dalej: Prezes, organ) zobowiązał Gminę P. (dalej: strona; skarżąca) do zwrotu kwoty 6.500 zł, jako kwoty dotacji celowej pobranej w nadmiernej wysokości wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi począwszy od dnia stwierdzenia nieprawidłowego naliczenia dotacji, tj. od dnia 23 grudnia 2020 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 169 ust. 6 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 2, art. 169 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1624, dalej u.f.p.). W uzasadnieniu wskazano, że Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, działając na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o powszechnym spisie rolnym w 2020 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1728, z późn. zm., dalej: ustawa o powszechnym spisie rolnym), przekazał gminie P. za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Statystycznego w W. dotację celową w wysokości 31.556 zł na wykonywanie zadań w ramach powszechnego spisu rolnego w 2020 r., szczegółowo wskazanych w art. 19 ww. ustawy. Pismem z 21 lipca 2020 r. Dyrektor Urzędu Statystycznego w W. działając jako Zastępca Wojewódzkiego Komisarza Spisowego poinformował Wójta Gminy P., kierującego pracami spisowymi na terenie gminy P. jako Gminny Komisarz Spisowy, o sposobie podziału przyznanej dotacji celowej wskazując, że ww. kwota dotacji jest przeznaczona na: - wydatki na dodatki spisowe za wykonywanie prac spisowych dla pracowników Urzędu Gminy – członków Gminnego Biura Spisowego (w tym zastępcy Gminnego Komisarza Spisowego) i osób spoza Gminnego Biura Spisowego, wypłacane miesięcznie (w wysokości: 14 340zł); - wydatki na nagrody spisowe za wykonywanie prac spisowych dla Gminnego Biura Spisowego oraz pracowników Urzędu Gminy – członków Gminnego Biura Spisowego (w tym dla zastępcy Gminnego Komisarza Spisowego) i osób spoza Gminnego Biura Spisowego, wypłacane jednorazowo po zakończeniu spisu, tj. w grudniu 2020 r., pod warunkiem wyczerpującego uzasadnienia przyznania im nagrody (w wysokości: 16.500 zł); - wydatki tzw. rzeczowe - rożne wydatki związane z zadaniami realizowanymi na rzecz PSR 2020, m.in. zakup materiałów biurowych, pokrycie części opłat za media (w wysokości 716 zł). W powyższym piśmie wskazano, że dotacja w części przeznaczonej na jednorazowe nagrody spisowe obejmuje środki również na nagrodę spisową dla Gminnego Komisarza Spisowego, ale o wysokości tej nagrody Gminny Komisarz Spisowy zostanie poinformowany odrębnym pismem po zakończeniu powszechnego spisu rolnego w 2020 r., tj. w pierwszej dekadzie grudnia 2020 r., pozostała zaś kwota powinna zostać podzielona dla pracowników Urzędu Gminy - na członków Gminnego Biura Spisowego, w tym na zastępcę Gminnego Komisarza Spisowego, a środki z dotacji powinny zostać wykorzystane do 31 grudnia 2020 r. Pismem z dnia 18 grudnia 2020 r. Zastępca Wojewódzkiego Komisarza Spisowego – Dyrektor Urzędu Statystycznego w W. poinformował stronę o nieprzyznaniu nagrody spisowej Gminnemu Komisarzowi Spisowemu i wezwał do zwrotu części dotacji w wysokości 6.500 zł. W wiadomości poinformowano, iż część kwoty dotacji przeznaczonej na jednorazowe nagrody spisowe, tj. kwota 6.500 zł została zablokowana, a pozostała część dotacji przeznaczonej na nagrody spisowe, tj. kwota 10.000 zł może zostać rozdysponowana na nagrody dla członków Gminnego Biura Spisowego (w tym dla Zastępcy Gminnego Biura Spisowego) i osób spoza Gminnego Biura Spisowego. Wobec niezwrócenia ww. kwoty dotacji przez gminę P., pismem z dnia 15 lipca 2021 r. Prezes zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia kwoty dotacji celowej podlegającej zwrotowi w części pobranej w nadmiernej wysokości. W swoich rozważaniach organ wskazał, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559 i 583) ustawy mogą nakładać na gminę obowiązek wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym spisie rolnym w ramach prac spisowych gmina realizowała m.in. następujące zadania z zakresu administracji rządowej: zapewniała funkcjonowanie gminnego biura spisowego, wyznaczała pracowników urzędu gminy do wykonywania prac spisowych, organizowała nabór kandydatów na rachmistrzów spisowych, itd. Gminy brały udział w przeprowadzeniu powszechnego spisu rolnego, na zasadzie zadania zleconego, na realizację którego otrzymały fundusze ze Skarbu Państwa w formie dotacji. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 4 ustawy o powszechnym spisie rolnym środki finansowe na realizację zadań zleconych gminie, Prezes Głównego Urzędu Statystycznego przekazywał gminie za pośrednictwem dyrektora urzędu statystycznego właściwego ze względu na miejsce położenia gminy, w terminach umożliwiających wykonanie prac spisowych. Na terenie gminy pracami spisowymi kierował odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent miasta - jako gminny komisarz spisowy (art 16 ust. 4 ustawy o powszechnym spisie rolnym). Gminny komisarz spisowy podlegał nadzorowi zastępcy właściwego miejscowo wojewódzkiego komisarza spisowego, czyli właściwego miejscowo dyrektora urzędu statystycznego. Na terenie gminy gminny komisarz spisowy działał jako przedstawiciel Generalnego Komisarza Spisowego, a nie jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego. Jednocześnie Prezes wyjaśnił, iż zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym spisie rolnym w ramach wydatków osobowych mogą być finansowane nagrody spisowe dla komisarzy spisowych, nagrody nie mają charakteru obligatoryjnego lecz fakultatywny. Przyznanie nagrody ma zawsze charakter uznaniowy i zależy od decyzji podmiotu ją przyznającego - co wynika również z art. 23 ust. 4 ustawy o powszechnym spisie rolnym. Ustawodawca określając w art. 23 ust. 4 ustawy o powszechnym spisie rolnym kryteria przyznania nagrody spisowej dla komisarza spisowego przesądził o uznaniowym charakterze nagrody dla gminnego komisarza spisowego. Jak wskazano - decyzja o nieprzyznaniu nagród spisowych komisarzom spisowym została podjęta po uwzględnieniu aktualnej sytuacji w Polsce, związanej z pandemią COVID-19 oraz wynikającej z niej potrzeby maksymalnego ograniczenia wydatków publicznych, które powinny być przeznaczone przede wszystkim na skuteczną walkę z pandemią i przeciwdziałanie jej negatywnym skutkom dla zdrowia publicznego, społeczeństwa oraz gospodarki. Wzięto również pod uwagę opinie wojewodów w powyższej sprawie, jako wojewódzkich komisarzy spisowych. Decyzja o nieprzyznaniu nagród spisowych dotyczyła solidarnie wojewódzkich komisarzy spisowych (wojewodów), zastępców wojewódzkich komisarzy spisowych (dyrektorów urzędów statystycznych) i gminnych komisarzy spisowych. Środki publiczne przeznaczone na nagrody spisowe dla gminnych komisarzy spisowych, które zostały oddane przez gminy, Główny Urząd Statystyczny zwrócił do budżetu państwa zgodnie z art. 169 ust. 4 ustawy o finansach publicznych. Podkreślono, że zwrotowi przez gminy podlegały wyłącznie środki publiczne przeznaczone na nagrody spisowe dla gminnych komisarzy spisowych, które zostały przekazane gminom z przeznaczeniem na dotacje celowe, a które nie mogły być użyte na żaden inny cel. W trakcie przedmiotowego postępowania ustalono, że Gmina P. nie dokonała zwrotu środków finansowych (w wysokości 6.500 zł) przeznaczonych na nagrodę spisową dla Gminnego Komisarza Spisowego. Dodatkowo Prezes zaznaczył, że z treści pisma z dnia 21 lipca 2020 r. nie wynikało uprawnienie do wydatkowania dotacji w wysokości 16.500 zł w całości na nagrody spisowe dla członków Gminnego Biura Spisowego. Jednocześnie z samego faktu, że informacja o nieprzyznaniu nagrody Gminnemu Komisarzowi Spisowemu została przekazana w drugiej połowie grudnia 2020 r. (pismo z dnia 21 grudnia 2020 r.) nie sposób wywieść wniosku, że w tym zakresie, tj. w odniesieniu do kwoty 6.500 zł. strona mogła dowolnie rozdysponować kwotę przyznanej dotacji. Końcowo organ dodał, że pismem z dnia 18 grudnia 2020 r. znak: [...], w nawiązaniu do wiadomości z dnia 17 grudnia 2020 r., znak: [...], Wójt Gminy P. - Gminny Komisarz Spisowy został poinformowany, że nagrody spisowe nie zostaną przyznane wszystkim gminnym komisarzom spisowym i w związku z tym należy dokonać zwrotu kwoty 6.500 zł. Tym samym Wójt Gminy P. uzyskał informację jaką maksymalną wysokość środków z dotacji może przeznaczyć na nagrody spisowe dla pracowników Urzędu Gminy - członków Gminnego Biura Spisowego (w tym dla zastępcy Gminnego Komisarza Spisowego) i dla osób spoza Gminnego Biura Spisowego, wykonujących prace na rzecz spisu rolnego. W ocenie Prezesa dotacja w części obejmującej środki przeznaczone na nagrodę spisową dla Gminnego Komisarza Spisowego, tj. w wysokości 6.500 zł, jako stanowiąca część dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w rozumieniu art. 169 ust. 2 i 4 u.f.p. podlega zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, stwierdzenia nienależnego pobrania dotacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona zaskarżyła decyzję w całości, - zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że dotacja celowa przekazana Gminie P. podlega zwrotowi w części pobranej w nadmiernej wysokości wraz z odsetkami. Skarżący wniósł - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] (prawidłowo nr [...]) Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 21 grudnia 2022 r. w sprawie zwrotu dotacji celowej, ewentualnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy, o uchylenie w całości przedmiotowej decyzji. Uzasadniając akcentował, iż Gmina przyjęła dotację do swojego budżetu, zlecone zadanie zostało wykonane bez zastrzeżeń, w tym przez Gminnego Komisarza Spisowego – Wójta Gminy, a zwrot może zostać dokonany tylko w przypadku określonym w ustawie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Z kolei na podstawie art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że organ administracji publicznej nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Organ wskazał na art. 169 ust. 1 pkt 2 u.f.p., który stanowi, iż dotacje udzielone z budżetu państwa pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Z kolei zgodnie z ust. 2 dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu państwa w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy jest bezsporny. Otóż ocenie podlega ustalenie, czy przyznana dotacja stanowiła dotację przyznaną w nadmiernej wysokości, a zatem czy podlegała ona zwrotowi do budżetu państwa. W myśl art. 126 ustawy o finansach dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Znaczony charakter środków finansowych przekazywanych w ramach dotacji polega na tym, że środki te mogą być wykorzystane wyłącznie na określony cel, w tym przypadku celem było wykonywanie zadań w ramach powszechnego spisu rolnego w 2020 r. Warto w tym miejscu przywołać prezentowaną w orzecznictwie NSA tezę, że środki przyznane w ramach dotacji mają "znaczony" charakter i podmiot je otrzymujący nie ma swobody w ich wykorzystaniu, chyba że pozwalają mu na to przepisy szczególne (por. wyrok NSA z 17 września 2003 r., sygn. akt III SA 2916/01, LEX nr 80700). Wskazać należy, że środki z dotacji przekazane na konto beneficjenta nie uzyskują przymiotu wartości prywatnej, co stwarzałoby możliwość swobodnego nimi dysponowania. Mają one nadal charakter publiczny i w konsekwencji można je wykorzystać jedynie w sposób ściśle określony przez dotującego. Także, w nauce prezentowany jest pogląd, że nie zachodzi zmiana statusu dotacji ze środków publicznych na wartość prywatną beneficjenta. Beneficjent nie włada bowiem dotacją, jak właściciel, bez ograniczeń - wręcz przeciwnie może ją wykorzystać jedynie w sposób ściśle określony przez dotującego. Także zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem następuje w drodze decyzji organu administracji, a nie w drodze procesu cywilnego" – wyrok WSA w Warszawie z 5 września 2007 r., V SA/Wa 495/07, LEX nr 374351 (por. Ludmiła Lipiec Warzecha, Komentarz do art. 126 ustawy o finansach, LEX). O tym, że środki przekazane na konto beneficjenta nie stają się środkami prywatnymi przekonuje, w ocenie Sądu, w sposób jednoznaczny treść art. 168 ust. 4 ustawy o finansach. Z przepisu tego wynika, że wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Przekazanie środków na rachunek beneficjenta nie oznacza wykorzystania dotacji. Z powołanego przepisu wynika zatem, że środki przekazane na konto beneficjenta stanowią dotację do momentu ich wykorzystania. Wykorzystanie zaś następuje poprzez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja została przeznaczona. Jeśli środki finansowe przekazane w formie dotacji zostaną przeznaczone na inny cel niż wskazany w umowie, zachodzi wtedy sytuacja, o której mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach, czyli wykorzystane dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Powyższe potwierdza stanowisko nauki, twierdzi się w niej bowiem, że wykorzystanie dotacji celowej z budżetu państwa niezgodnie z przeznaczeniem polega na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona albo realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach odrębnych stanowiących o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji (art. 168 ust. 4 i 5). Nie jest dozwolone nawet jedynie tymczasowe wykorzystanie przydzielonych środków niezgodnie z zawartą umową dotacyjną i wskazanym w niej przeznaczeniem (por. Ludmiła Lipiec Warzecha, Komentarz do art. 169 ustawy o finansach publicznych, LEX). Warto też w tym miejscu przywołać pogląd tej samej autorki zawarty w komentarzu do art. 168 ustawy o finansach – przez wykorzystanie dotacji rozumieć należy zapłatę za zadania, na które dotacja została udzielona. Ustawowy zwrot "wykorzystanie dotacji" określony został w sposób kategoryczny, przepisy nie przewidują innego wykorzystania dotacji niż faktyczna zapłata, inaczej niż art. 144 ust. 4 ustawy o finansach z 2005 r., zgodnie z którym wykorzystanie dotacji następowało w szczególności poprzez zapłatę za zrealizowane zadania. Nie stanowi wykorzystania dotacji przekazanie środków na rachunek beneficjenta dotacji. Natomiast w przypadku, gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach (por. Ludmiła Lipiec Warzecha, Komentarz do art. 168 ustawy o finansach, LEX). Z kolei w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z dotacją celową pobraną w nadmierne wysokości. Zdaniem Sądu, co wynika również z przepisu art. 169 ust. 2 dotacje pobrane w nadmiernej wysokości należy rozumieć dotacje wyższe niż określone w odrębnych przepisach lub wyższe niż niezbędne do dofinansowania dotowanego zadania. Jeżeli kwota przyznanej dotacji przewyższa kwotę, która powinna być prawidłowo naliczona, będziemy mieli do czynienia z przyznaniem dotacji w nadmiernej wysokości. Jedno z kryterium ustawowej definicji pojęcia dotacji w nadmiernej wysokości, przyjmuje, że jest to wielkość kwoty niezbędnej na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania, ma związek z pojęciem gospodarności, o którym mowa w art. 162 pkt 3 u.f.p. Kwota przyznanej dotacji powinna zatem wynikać z zasad gospodarki finansowej obowiązujących podczas wykonywania budżetu państwa, czyli "w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów". Nie może być więc oszacowana nadmiernie. Ustalenie, czy w konkretnym stanie faktycznym kryterium to zostało spełnione, wymaga również przeprowadzenia analizy ekonomicznej w celu ustalenia nadwyżki przekraczającej kwotę dotacji wynikającą z przepisów, z treści umowy, a także przekraczającą kwotę niezbędną na dofinansowanie lub sfinansowanie dotowanego zadania (W. Miemiec [w:] Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, red. Z. Ofiarski, LEX/el. 2021, art. 169). Dotacja nadmiernie pobrana odnosi się tylko do pewnej nadwyżki. Z art. 169 ust. 2 u.f.p. wprost wynika, że dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu państwa w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Przekonuje do takiego poglądu użyte w tym przepisie dwukrotnie słowo "wyższej" - "wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie", a także "wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania". Zwrotowi podlega zatem w oparciu o ten przepis jedynie nadwyżka dotacji, która przekracza kwotę dotacji wynikającą z przepisów, z treści umowy, a także przekraczająca kwotę niezbędną na dofinansowanie lub sfinansowanie dotowanego zadania. Brak jest zatem podstaw prawnych, w kontekście analizowanego przepisu do uznania, że pojęcie "nadmierna wysokość" odnosi się do całej kwoty dotacji (por. wyrok NSA z 9.01.2014 r., II GSK 1540/12, LEX nr 1457651). Wracając na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że po pierwsze pismem z 21 lipca 2021 r. Dyrektor Urzędu Statystycznego poinformował stronę o sposobie podziału przyznanej dotacji celowej wskazując na co kwota dotacji jest przeznaczona (w tym na nagrody). Po drugie w piśmie zaznaczył, że dotacja w części przeznaczonej na jednorazowe nagrody spisowe obejmuje środki również na nagrodę spisową dla Gminnego Komisarza Spisowego, ale o wysokości tej nagrody Gminny Komisarz Spisowy zostanie poinformowany odrębnym pismem, po zakończeniu powszechnego spisu rolnego w 2020 r. Zaznaczono również, ze pozostała kwota powinna zostać podzielona na nagrody dla pracowników Urzędu Gminy - członków Gminnego Biura Spisowego i dla osób spoza Gminnego Biura Spisowego. Co istotne środki z dotacji powinny zostać wykorzystane do 31 grudnia 2020 r. Kolejnym pismem poinformowano stronę o nieprzyznaniu nagrody spisowej Gminnemu Komisarzowi Spisowemu i wezwano stronę do zwrotu dotacji w wysokości 6.500 zł. Z powyższych ustaleń niewątpliwie wynika, że z kwoty przyznanej dotacji wyeliminowano środki na nagrodę dla Gminnego Komisarza Spisowego. Z ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o powszechnym spisie rolnym z 2020 r., art. 23 ust. 1 ww. ustawy wynika, że w ramach wydatków osobowych może być finansowana nagroda spisowa dla komisarzy spisowych, art. 23 ust. 4 określa kryteria jej przyznania, to jednakże z przepisów tych nie sposób wywieść, że jest to nagroda/dodatek przyznawana obligatoryjnie. Wręcz przeciwnie analizując treść art. 23 ust. 1 ustawy o powszechnym spisie rolnym z 2020 r., należy zwrócić uwagę na kluczowe słowo "mogą być finansowane", co niewątpliwie oznacza fakultatywność przyznania powyższej nagrody dla Gminnego Biura Spisowego. Nagroda dla komisarza spisowego nie ma swojego źródła w stosunku pracy wójta i nie jest jego wynagrodzeniem sensu stricte. Składniki wynagrodzenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) uregulowane są odrębnie i należą do właściwości rady gminy. Rada gminy nie jest także upoważniona do decydowania o przyznaniu nagrody spisowej. Jak sama nazwa, cel wskazuje, nagroda ma charakter uznaniowy, żeby otrzymać nagrodę – musi być ona przyznana. Skoro nagroda dla Gminnego Komisarza Spisowego nagroda nie została przyznana, choć zagwarantowano dla nie odpowiednie środki, to niewątpliwie podlega ona zwrotowi. Reasumując środki przekazane w ramach dotacji celowej na wykonywanie zadań w ramach powszechnego spisu rolnego, które nie zostały wykorzystane, jak w tym przypadku bowiem nie przyznano nagrody dla Gminnego Komisarza Spisowego – podlegają zwrotowi. Środki te nie mogą być wykorzystane na inny cel i Gmina nie jest uprawniona do dysponowania tymi środkami. W takiej sytuacji mamy do czynienia z częścią dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd w składzie orzekającym uznał za chybione. W szczególności brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Zważyć należy, że strona skarżąca nie wskazała żadnych argumentów prawnych, na czym w jej ocenie polegało rażące naruszenie prawa. Nie wskazano podstawy prawnej rażącego naruszenia prawa. Również w zakresie uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, czy naruszenia przepisów prawa materialnego. W odpowiedzi na argumenty skargi dodać jedynie należy, iż nikt nie kwestionuje, że zadanie zlecone zostało wykonane bez zastrzeżeń, w tym przez Gminnego Komisarza Spisowego, który włożył w ich wykonanie odpowiedni wkład pracy, jednakże wykonanie zadania w ramach powszechnego spisu rolnego w 2020 r. nie podlegało ocenie i analizie Sądu. Końcowo jedynie stwierdzić należy, że kwintesencją jest przyznanie nagrody spisowej, która "może być przyznana", ale brak jest przepisów prawnych mówiących o obligatoryjnym przyznaniu nagrody. W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI