VIII SA/WA 164/25

VIII SA/Wa 164/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Leszek Kobylski /przewodniczący/
Marek Wroczyński
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 par. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2018 poz 759
par. 2 ust. 1 pkt 4, par. 5 ust. 1 i ust. 3, par. 22 pkt 5 i par. 23 ust. 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz  zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności  gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 13 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.
Uzasadnienie
K. S. (dalej zwany "Skarżącym") złożył 31 lipca 2018 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej zwanego "Dyrektorem OR ARiMR") wniosek o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wraz z załącznikami.
Decyzją z 4 marca 2019 r. Dyrektor OR ARiMR przyznał Skarżącemu pomoc finansową w wysokości 100 000 zł na wnioskowaną operację z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W decyzji tej m.in. pouczono Skarżącego, że jest zobowiązany do uzupełnienia wykształcenia w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających uzupełnienie wykształcenia w terminie 60 dni od dnia upływu 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Decyzja ta została doręczona Skarżącemu 6 marca 2019 r.
W dniu 1 sierpnia 2019 r. Skarżący złożył wniosek o płatność pierwszej raty pomocy. Pierwsza rata pomocy została Skarżącemu wypłacona 18 października 2019 r.
W dniu 19 października 2022 r. (data wpływu do ARiMR) Skarżący złożył wniosek o płatność drugiej raty pomocy wraz z oświadczeniem o pożarze w jego budynku mieszkalnym w dniu 21.09.2022 r. w wyniku którego "stracił wszystkie niezbędne dokumenty dotyczące prowadzenia gospodarstwa i nie tylko". Oświadczył też, że nie ma możliwości udostępnienia dokumentów. Do wniosku załączył fakturę z 23.03.2020 r.
17.11.2022 r. z uwagi na niekompletność wniosku wysłano do Skarżącego wezwanie do usunięcia braków wniosku. 23.12.2022 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów, ponieważ w wymaganym terminie nie złożył korekty wniosku o płatność drugiej raty. Do wniosku załączył oświadczenie, iż ma problemy z ukończeniem szkoły związane z utrudnieniami życiowymi oraz korektę wniosku o płatność.
Decyzją z 13 stycznia 2023 r. (nr [...]) Dyrektor OR ARiMR odmówił Skarżącemu wypłaty drugiej raty pomocy. W wyniku odwołania 26.06.2024 r. wydano decyzje o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez Dyrektora [...] OR ARiMR.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektora [...] OR ARiMR decyzją z 19 sierpnia 2024 r. nr [...] odmówił Skarżącemu wypłaty drugiej raty pomocy wskazując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia: art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2137; dalej zwanej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") oraz § 24 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 759 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem MRiRW z 13 lipca 2015 r.") oraz art. 59 i 104 ust. 1 lit.a, pkt(iv) rozporządzenia 2021/2116, art. 63 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia 1306/2013. Dyrektor OR ARiMR uznał, że skoro Skarżący nie uzupełnił wykształcenia w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, to niezasadnym jest wypłacenie drugiej raty pomocy. Wskazał też, że termin na zrealizowanie zobowiązania upłynął przed terminem złożenia przez beneficjenta wniosku o wypłatę drugiej raty premii.
Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji. Podniósł m.in., że organ nie wziął pod uwagę, że pismem z 5 sierpnia 2024 r. pełnomocnik Skarżącego przesłał do Dyrektora OR ARiMR w W. poświadczone za zgodność z oryginałem 2 zaświadczenia o uzupełnieniu wykształcenia (zaświadczenia o ukończeniu kwalifikacyjnych kursów zawodowych) dotyczących kwalifikacji: organizacji i nadzorowania produkcji rolniczej oraz kursu prowadzenia produkcji rolniczej. Podniósł, że Skarżący uzupełnił wykształcenie, co było powodem pierwotnej odmowy wypłaty pomocy finansowej, zatem spełnił przesłanki do wypłaty drugiej transzy pomocy.
Decyzją z 13 grudnia 2024 r. (nr [...]) Prezes ARiMR na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej zwanej "kpa") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora OR ARiMR o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy
Prezes ARiMR wskazał na wynikający z § 2 ust. 1 pkt 4 i § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r. warunek przyznania pomocy w postaci posiadania kwalifikacji zawodowych, który uważa się za spełniony m.in. wówczas, jeżeli osoba fizyczna nie posiadająca kwalifikacji zobowiąże się do ich uzupełnienia, z wyłączeniem stażu pracy, w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Stwierdził, że zgodnie z § 22 pkt 5 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r. beneficjent powinien uzupełnić wykształcenie w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy w przypadku, o którym mowa w § 5 ust. 3 tego rozporządzenia.
Prezes ARiMR stwierdził, że Skarżący zobowiązał się do uzupełniania wykształcenia w okresie 36 miesięcy od doręczenia mu decyzji o przyznaniu pomocy. Zdaniem Prezesa ARiMR, Skarżący nie spełnił w wymaganym 36 miesięcznym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy warunku dotyczącego kwalifikacji zawodowych o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego. Analizując akta sprawy i załączone przez Skarżącego dokumenty – zaświadczenia o ukończeniu kwalifikacyjnych kursów zawodowych tj,. zaświadczenia z dnia 31.01.2024 r. i z dnia 20.04.2024 r. organ stwierdził, że beneficjent nie spełnił wymogu uzupełnienia wykształcenia w terminie do którego był zobowiązany decyzją o przyznaniu pomocy.
W konsekwencji Prezes ARiMR podzielił stanowisko Dyrektora OR ARiMR, że należało odmówić Skarżącemu wypłaty drugiej raty pomocy ze względu na niespełnienie warunków przyznania pomocy określonych w § 22 pkt 5 w związku z § 5 ust. 3 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r. ponadto przedstawione z odwołaniem zaświadczenia przy posiadanym przez Stronę wykształceniu ponadpodstawowym (średnie) nie spełniają wymogów wynikających z Załącznika nr 1 do rozporządzenia wykonawczego, zawierającego wykaz dokumentów potwierdzających stosowne kwalifikacje zawodowe do uzupełnienia których Strona była zobowiązana decyzja o przyznaniu pomocy PROW. Prezes ARiMR powołał się w tym zakresie na art. 63 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L 347 z 2013 r., str. 549 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem nr 1306/2013"), z którego wynika, że przypadku stwierdzenia, ze beneficjent nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia, określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, pomoc nie zostaje wypłacona lub zostaje zwrócona w całości lub w części oraz w stosownych przypadkach, nie zostaną przyznane lub zostaną zwrócone odpowiednie uprawnienia do płatności, o których mowa w art. 21 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W przypadku nieprzestrzegania krajowych lub unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych część pomocy, która nie jest wypłacana lub która ma zostać zwrócona, jest określana w zależności od powagi nieprzestrzegania przepisów oraz zgodnie z zasada proporcjonalności.
Organ podkreślił, że strona ubiegając się o przyznanie pomocy w części XV wniosku podpisała oświadczenie o znajomości zasad przyznawania i wypłaty pomocy określone w rozporządzeniu z 13.07.2015 r., a w sekcji XIII dot. Informacji o kwalifikacjach zawodowych Skarżący zaznaczył pkt 7 – iż deklaruje uzupełnienie wykształcenia. W pouczeniu do decyzji Skarżący został zobowiązany m.in. do uzupełnienia wykształcenia w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy oraz dostarczenia dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia w terminie 60 dni od dnia upływu 36 miesięcy od dnia doręczenia w/w decyzji tj. od 6.03.2019 r. Termin na uzupełnienie kwalifikacji upływał 6.03.2022 r., a termin na złożenie dokumentów upływał w dniu 5.05.2022 r., których to terminów Skarżący nie dochował.
Odnosząc się do wniosku Skarżącego, o przywrócenie terminów na złożenie dokumentów oraz oświadczenia, iż problemy z ukończeniem szkoły wynikają z utrudnień życiowych, Prezes ARiMR wskazał, że termin ten nie podlega przywróceniu bowiem jest to termin materialny, nadto iż przepisy unijne jak i krajowe w zakresie przyznawania pomocy nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości, gdyż prowadziłoby to do nierównego traktowania producentów rolnych i byłoby sprzeczne z zasadą konkurencyjności.
Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa ARiMR, zarzucając naruszenie:
1. art. 2 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 5 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 130,6/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Organ administracyjny błędnie pominął wyjątkowe okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu terminowe spełnienie warunku dotyczącego wykształcenia. Skarżący zmuszony był do sprawowania opieki nad chorującą onkologicznie matką oraz zmagał się z konsekwencjami pożaru budynku mieszkalnego w dniu 21 września 2022 r. Oba te zdarzenia miały charakter siły wyższej, co powinno zostać uwzględnione przez organ.
2. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - Organ odwoławczy nie przeprowadził wnikliwej oceny sytuacji faktycznej, pomijając istotną argumentację przedstawioną w odwołaniu, w tym dokumentację potwierdzającą wyjątkowe trudności życiowe skarżącego. Nie uwzględniono faktu, że skarżący podejmował aktywne działania w celu spełnienia wymogów, uzyskując wymagane kwalifikacje rolnicze w 2024 r.
3. zasady proporcjonalności (art. 6 k.p.a.). Decyzja organu administracyjnego jest sprzeczna z zasadą proporcjonalności, ponieważ skutkuje całkowitym pozbawieniem skarżącego drugiej raty pomocy, mimo że skarżący spełnił wymagane warunki, podejmując działania w celu uzupełnienia wykształcenia w okresie 2024 roku.
4. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo wadliwości jej uzasadnienia. Prezes ARiMR nie odniósł się w sposób wystarczający do argumentacji zawartej w odwołaniu, ograniczając się jedynie do powtórzenia stanowiska organu I instancji.
Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR i zobowiązanie organu do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem okoliczności siły wyższej i zasady proporcjonalności, zasądzenie zwrotu kosztów postepowania.
W uzasadnieniu podniósł w szczególności, iż w sytuacji skarżącego zarówno ciężka choroba matki, zniszczenia pożarowe stanowiły poważne trudności które miały znaczący wpływ na możliwości terminowego spełnienia warunków związanych z wykształceniem. Okoliczności te, poświadczone złożonymi dokumentami, nie zostały w wystarczający sposób uwzględnione w toku postępowania. Zastosowane środki w postaci całkowitego pozbawienia pomocy są nadmiernie restrykcyjne i nieproporcjonalne do uchybienia, nadto skarżący uzupełnił ostatecznie swoje wykształcenie, na dowód czego dołączył świadectwa o ukończeniu kursów kwalifikacyjnych.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł m.in. o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Skarga złożona w tej sprawie jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 z powodu niespełnienia przez Skarżącego warunku przyznania pomocy w postaci uzupełnienia wykształcenia w terminie 36 miesięcy od daty doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.
Wspomniany warunek przyznania pomocy wynika z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r. pomoc finansowa na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem, zwana dalej "pomocą", jest przyznawana osobie fizycznej, która posiada kwalifikacje zawodowe określone w § 5 ust. 1. Wskazany § 5 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r. stanowi, że warunek dotyczący kwalifikacji zawodowych, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 4, uważa się za spełniony, jeżeli osoba fizyczna posiada:
1) stopień naukowy doktora lub ukończone studia trzeciego stopnia z dziedziny nauk rolniczych lub z dziedziny nauk weterynaryjnych lub
2) ukończone studia pierwszego stopnia lub studia drugiego stopnia, lub jednolite studia magisterskie, lub studia magisterskie, na kierunku wymienionym w ust. 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia lub na kierunkach studiów, w ramach których zakres kształcenia albo standardy kształcenia obejmują treści związane z działalnością rolniczą, w wymiarze łącznym co najmniej 200 godzin lub co najmniej 30 punktów uzyskanych w ramach Europejskiego Systemu Transferu i Akumulacji Punktów (European Credit Transfer and Accumulation System), lub
3) ukończone studia pierwszego stopnia lub studia drugiego stopnia, lub jednolite studia magisterskie, lub studia magisterskie, na kierunku innym niż wymienione w ust. 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia, oraz co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z działalnością rolniczą, lub
4) kwalifikacje w zawodzie wymienionym w ust. 2 i 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia, lub
5) wykształcenie średnie oraz co najmniej 4-letni staż pracy w rolnictwie, lub
6) tytuł wykwalifikowanego robotnika lub tytuł mistrza, lub tytuł zawodowy lub tytuł zawodowy mistrza, w zawodzie wymienionym w ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia, uzyskany w formach pozaszkolnych, oraz co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie.
Prawodawca określił również w § 5 ust. 3 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r., że pomoc może być przyznana osobie nieposiadającej kwalifikacji zawodowych, o których mowa w ust. 1, jeżeli osoba ta zobowiąże się do ich uzupełnienia, z wyłączeniem stażu pracy, w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Z wyjątkiem tym jest skorelowana treść § 22 pkt 5 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r., zgodnie z którą beneficjent powinien uzupełnić wykształcenie w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy - w przypadku, o którym mowa w § 5 ust. 3.
Do wniosku o przyznanie pomocy Skarżący nie załączył dokumentu, który potwierdzałby posiadanie przez niego kwalifikacji określonych w którymkolwiek z punktów z § 5 ust. 1 rozporządzenia MRiRW. Natomiast zadeklarował uzupełnienie wykształcenia (zob. pkt XIII wniosku Skarżącego z 18.02.2019r.). Wskazał przy tym w biznesplanie (rubryka "Sposób uzupełnienia wykształcenia w sytuacji nieposiadania kwalifikacji zawodowych"), że uzupełni wykształcenie uzyskując tytuł technik rolnik. Obowiązek uzupełnienia wykształcenia w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy został również wyartykułowany w pkt 5.9 pouczenia zamieszczonego w decyzji Dyrektora OR ARiMR z 4.03.2019 r. o przyznaniu wnioskowanej przez Skarżącego pomocy.
Deklaracja Skarżącego wskazywała, że zamierza on uzupełnić kwalifikacje, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r., czyli kwalifikacje w zawodzie wymienionym w ust. 2 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia. Wspomniany załącznik nr 1 do rozporządzenia MRiRW zawiera szczegółowy wykaz kierunków studiów, zawodów oraz tytułów kwalifikacyjnych, a także rodzaje dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji zawodowych. W ust. 2 tego załącznika określono wykaz zawodów rolniczych nauczanych na poziomie kwalifikacji technika, a wśród nich zawód "technik rolnik"(pkt 1). Z kolei w ust. 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r. określono, że dokumentem potwierdzającym kwalifikacje zawodowe w zawodzie wymienionym w ust. 2 (a więc m.in. w zawodzie technik rolnik) jest m.in. świadectwo ukończenia szkoły dającej wykształcenie średnie lub średnie branżowe wraz z certyfikatem kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji ROL.04. Prowadzenie produkcji rolniczej oraz certyfikat kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji ROL.10. Organizacja lub nadzorowanie produkcji rolniczej.
W świetle unormować przytoczonych w powyższym akapicie, warunek dotyczący kwalifikacji zawodowych niezbędnych do przyznania pomocy byłby spełniony, jeżeli Skarżący uzyskałby kwalifikacje w zawodzie m.in. technika rolnika, czyli ukończyłby szkołę dającą wykształcenie średnie lub średnie branżowe (i udokumentował to stosownym świadectwem) oraz przedstawił certyfikaty potwierdzające kwalifikacje w zawodzie w zakresie stosownych kwalifikacji.
Ze wskazanych w odwołaniu dokumentów złożonych przez Skarżącego wynika, że w okresie 36 miesięcy od daty doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy Skarżący nie nabył stosownych kwalifikacji natomiast ukończył kwalifikacyjny kurs zawodowy z zakresu kwalifikacji ROL.04 Prowadzenie produkcji rolniczej wyodrębnionej w zawodzie rolnik, uprawniający do przystąpienia do egzaminu zawodowego w zakresie kwalifikacji wymienionej w zaświadczeniu (zob. zaświadczenie Centrum Kształcenia Ustawicznego w S. nad [...] z 31 stycznia 2024 r.) oraz zaświadczenie o ukończeniu kwalifikacyjnego kursu zawodowego z zakresu kwalifikacji ROL.10 organizacja i nadzorowanie produkcji rolniczej wyodrębnionej w zawodzie rolnik, uprawniający do przystąpienia do egzaminu zawodowego w zakresie kwalifikacji wymienionej w zaświadczeniu (zob. zaświadczenie Centrum Kształcenia Ustawicznego w Solcu nad Wisłą z 20 kwietnia 2024 r.). W świetle tych dokumentów niezrozumiała jest argumentacja skargi, wskazująca na uzupełnienie przez Skarżącego wykształcenia. Skarżący w terminie 36 miesięcy od daty doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy nie spełnił wymagań niezbędnych do przyjęcia, że uzyskał kwalifikacje w zawodzie technika rolnika, skoro nie ukończył szkoły dającej wykształcenie co najmniej średnie lub średnie branżowe.
Wbrew zarzutom Skarżącego odwołującym się do przyczyn nieuzupełnienia wykształcenia w wymaganym okresie, w świetle przepisów prawa mających zastosowanie w tej sprawie organy administracji nie miały podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o wypłatę drugiej raty pomocy. Przywołane na wstępie rozważań przepisy jednoznacznie określają, że pomoc może być przyznana osobie, która ma wymagane kwalifikacje (w tym dotyczące wykształcenia) lub zobowiąże się do ich uzupełnienia (i uzupełni) w okresie 36 miesięcy od daty doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Skarżący znał te wymagania, skoro podpisał zawarte w części XV wniosku o przyznaniu pomocy oświadczenie, że znane mu sią zasady przyznawania i wypłaty pomocy określone w przepisach rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r., lecz warunków tych niewątpliwie nie spełnił. Podkreślić należy, że powołane przepisy określają zobowiązania, jakie beneficjent musi wykonać, aby mógł skorzystać z otrzymanej pomocy, bez konieczności jej zwrotu. Nie są to więc zalecenia, lecz obowiązki.
Terminy na wykonanie powyższych zobowiązań mają charakter materialny, co oznacza, że konsekwencją ich uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Termin materialny nie podlega przywróceniu ani przedłużeniu chyba, że taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin. Ta szczególna sytuacja nie występuje jednak w niniejszej sprawie. W konsekwencji organ nie miał w ogóle możliwości przedłużenia terminów na uzupełnienie wykształcenia oraz przedłożenie dokumentu potwierdzającego ten fakt wskazanych odpowiednio w § 22 pkt 5 i § 23 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego. Skoro decyzja o przyznaniu pomocy finansowej została doręczona Skarżącemu w dniu 6 marca 2019 r., to pierwszy z tych terminów upłynął w dniu 6 marca 2022 r., a drugi w dniu 5 maja 2022 r. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie uzupełnił wykształcenia. Żaden z ww. terminów nie został więc dochowany. Zaznaczyć przy tym należy, że swoich decyzjach organy ARiMR skupiły się jedynie na niedochowaniu pierwszego z tych terminów.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że badanie czy niespełnienie wymogu uzupełnienia wykształcenia było podyktowane nadzwyczajną przesłanką bądź siłą wyższą (art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013) następuje na etapie postępowania dotyczącego zwrotu otrzymanej pomocy finansowej, a nie na etapie ubiegania się o płatność drugiej raty pomocy.
Nie są zasadne postawione w skardze zarzuty, wskazujące na naruszenie art. 6 kpa ("Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa") , art. 7 kpa ("W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli"), art. 8 kpa ("§ 1. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. § 2. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.") i art. 77 § 1 kpa. Podkreślenia wymaga, że rozpoznając wniosek Skarżącego o wypłatę drugiej raty pomocy organy ARiMR miały obowiązek przestrzegania reguł postępowania określonych przez ustawodawcę dla tego rodzaju spraw w przepisach ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Co szczególnie istotne (w kontekście zarzutów stawianych przez Skarżącego), ustawodawca w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wprowadził szereg modyfikacji reguł ogólnego postępowania administracyjnego określonych w kpa. Z art. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kpa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Reguły postępowania w sprawie przyznania i wypłaty pomocy – nieco inne niż w kpa – zostały określone w art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, "w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.". Z kolei w art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ustawodawca przyjął, że "strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne". Z przywołanych przepisów wynika zatem w szczególności, że to beneficjent ma obowiązek przedstawić dowody na okoliczności, z których wywodzi skutki prawne, natomiast obowiązkiem organu ARiMR rozpoznającego wniosek beneficjenta jest wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego przedstawionego co do zasady przez beneficjenta (a więc inaczej niż na gruncie art. 7 i art. 77 § 1 kpa obligujących organ również do zebrania materiału dowodowego). Organy ARiMR w tego rodzaju sprawach nie mają też obowiązku realizowania zasady informowania stron w takim zakresie, jak w art. 9 kpa, lecz jedynie na żądanie stron udzielają niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
W ocenie Sądu, stwierdzenie na etapie rozpoznawania wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy, że Skarżący nie spełnił warunku związanego z posiadaniem lub uzupełnieniem wykształcenia w wymaganym okresie - obligowało organy ARiMR do odmowy wypłaty drugiej raty pomocy. Wprawdzie taka przesłanka nie została wskazana w § 24 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 r. jako jedna z przyczyn wydania decyzji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy, jednak zgodnie przywołanym w zaskarżonej decyzji art. 63 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 (mającym zastosowanie w tej sprawie - stosownie do art. 104 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia UE nr 1306/2013 - Dz. U. UE L 435 z 2021 r., str. 187 ze zm.) "w przypadku stwierdzenia, że beneficjent nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia, określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, pomoc nie zostaje wypłacona lub zostaje zwrócona w całości lub w części oraz, w stosownych przypadkach, nie zostają przyznane lub zostają zwrócone odpowiednie uprawnienia do płatności, o których mowa w art. 21 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013". W okolicznościach tej sprawy przywołany przepis dawał podstawę do odmowy wypłaty Skarżącemu drugiej raty pomocy z uwagi na niespełnienie obowiązku uzupełnienia wykształcenia w określonym terminie będącego warunkiem przyznania pomocy.
Ze wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.