VIII SA/WA 140/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop policjantowi, uznając, że zasady obliczania ekwiwalentu oparte na przeliczniku 1/30 uposażenia, zakwestionowane przez TK, nadal naruszają konstytucyjne prawo do urlopu.
Skarżący, były policjant, domagał się wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. kwestionujący przelicznik 1/30 uposażenia. Organy policji odmówiły, stosując przepisy przejściowe. WSA w Warszawie uchylił decyzje organów, uznając, że zasady obliczania ekwiwalentu oparte na przeliczniku 1/30, mimo nowelizacji, nadal naruszają konstytucyjne prawo do urlopu i jego ekwiwalentu.
Sprawa dotyczyła skargi P.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji odmawiającą wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Skarżący, zwolniony ze służby w Policji, domagał się wyrównania ekwiwalentu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał art. 115a ustawy o Policji w zakresie ustalania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia za niezgodny z Konstytucją RP. Organy Policji utrzymały w mocy decyzję odmawiającą wypłaty, stosując przepisy przejściowe (art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej), które nakazywały stosowanie zasad obowiązujących przed 6 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Sąd uznał, że zasady obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r., wynikające z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w powiązaniu z art. 115a ustawy o Policji, stanowią wtórną niekonstytucyjność. Sąd podkreślił, że wyrok TK z 2018 r. wskazał, iż ekwiwalent powinien odpowiadać wynagrodzeniu za jeden dzień roboczy (1/21 uposażenia), a nie 1/30, co naruszało konstytucyjne prawo do urlopu. Sąd stwierdził, że ustawodawca, poprzez przepisy przejściowe, powtórzył rozwiązanie normatywne uznane za niekonstytucyjne, co jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, Sąd nakazał organom ponowne przeliczenie ekwiwalentu zgodnie z wyrokiem TK, przyjmując jako podstawę wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zasady te stanowią wtórną niekonstytucyjność, ponieważ powtarzają rozwiązanie normatywne uznane za niezgodne z Konstytucją, naruszając tym samym prawo do urlopu i jego ekwiwalentu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, nakazujący stosowanie zasad obliczania ekwiwalentu za okres przed 6 listopada 2018 r. w brzmieniu obowiązującym przed tą datą (czyli z przelicznikiem 1/30), powiela rozwiązanie uznane przez TK za niezgodne z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Sąd podkreślił, że ekwiwalent powinien odpowiadać wynagrodzeniu za jeden dzień roboczy (1/21), a powtórzenie niekonstytucyjnej normy narusza prawo do urlopu i jego ekwiwalentu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
uop art. 114 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o Policji
Policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe.
uop art. 115a
Ustawa o Policji
Pierwotnie ustalał ekwiwalent w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia, uznany za niezgodny z Konstytucją. Po nowelizacji ustala ekwiwalent w wysokości 1/21 miesięcznego uposażenia.
Konstytucja RP art. 66 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo pracownika do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów.
Pomocnicze
ustawa zmieniająca art. 9 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych...
Przepis przejściowy stosujący art. 115a w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. oraz do spraw policjantów zwolnionych od 6 listopada 2018 r. Nakazuje stosowanie zasad obowiązujących przed 6 listopada 2018 r. do ekwiwalentu za okres przed tą datą.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne powołane do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany granicami skargi i bada zgodność z prawem zaskarżonego aktu.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd (naruszenie prawa materialnego lub procesowego).
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis przewidujący możliwość uchylenia ostatecznych orzeczeń i decyzji opartych na przepisie niezgodnym z Konstytucją RP.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasady obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop policjanta, ustalone w przepisach przejściowych po wyroku TK, stanowią wtórną niekonstytucyjność i naruszają konstytucyjne prawo do urlopu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki retroaktywne i wpływa na stany prawne ukształtowane przed jego wydaniem, a nawet na prawomocne orzeczenia.
Odrzucone argumenty
Organy Policji argumentowały, że stosują przepisy przejściowe, które nakazują obliczanie ekwiwalentu według zasad obowiązujących przed datą wyroku TK.
Godne uwagi sformułowania
mamy w tym przypadku do czynienia z wtórną niekonstytucyjnością normy ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy prawo do urlopu płatnego (...) oraz prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu
Skład orzekający
Marek Wroczyński
przewodniczący sprawozdawca
Justyna Mazur
sędzia
Iwona Owsińska-Gwiazda
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących ekwiwalentu za urlop po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zasada wtórnej niekonstytucyjności, ochrona konstytucyjnych praw pracowniczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów i zasad obliczania ekwiwalentu za urlop, ale może mieć szersze zastosowanie do innych służb mundurowych lub sytuacji, gdzie ustawodawca powtarza niekonstytucyjne rozwiązania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z ochroną praw pracowniczych i wpływem wyroków Trybunału Konstytucyjnego na istniejące przepisy, co jest istotne dla wielu funkcjonariuszy i prawników.
“Policjanci dostaną wyższy ekwiwalent za urlop? Sąd administracyjny kwestionuje przepisy przejściowe po wyroku TK.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 140/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-03-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-02-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Iwona Owsińska-Gwiazda Justyna Mazur Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane III OSK 1760/23 - Wyrok NSA z 2024-09-03 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 137 art. 1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 i art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 1882 art. 114 ust. 2 i art. 115a Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z 19 listopada 2020r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 27 października 2020 r. znak: [...] Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia 19 listopada 2020 roku Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( Dz.U z 2020 roku, poz. 256 ze zm. dalej jako kpa) w związku z art. 114 ust.1 pkt 2 i art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji( DZ.U z 2020 roku, poz. 360 dalej uop) po rozpatrzeniu odwołania P. S. od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w [...]znak: [...]z dnia [...]października 2020 roku – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i ocena prawna. P. S. był funkcjonariuszem Policji zatrudnionym w Komendzie Powiatowej Policji w [...], który został zwolniony ze służby z dniem 31 października 2017 roku. Wnioskiem z dnia 19 listopada 2018 roku zwrócił się o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy według stanu na dzień zwolnienia ze służby w Policji w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15 ogłoszonym w dniu 6 listopada 2018 roku. Organ odwoławczy zważył co następuje: Zgodnie z art. 114 ust.1 pkt 2 uop policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, z wyjątkiem urlopu o którym mowa w art. 83a ust.1. Zgodnie z art. 115a ustawy o Policji obowiązującym od dnia 1 października 2020 roku w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw( DZ.U z 2020 roku, poz. 1610 dalej ustawa zmieniająca) - ,, ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowy ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym’’. Natomiast art. 9 ust.1 ustawy zmieniającej stanowi, że ,,przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 roku oraz spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy policjantowi zwalnianemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 roku. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 roku ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym od 6 listopada 2018 roku. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop lub dodatkowy za 2018 roku określa się proporcję liczby dnia niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 roku oraz od dnia 6 listopada 2018 roku. Piotr Szpadzik nabył prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy z dniem zwolnienia ze służby, a wiec przed 6 listopada 2018 roku. Należy zatem uznać, że naliczenie i wypłacenie skarżącemu ekwiwalentu nastąpiło w sposób prawidłowy i nie ma podstaw do przyznania prawa do wypłaty wyrównania tego ekwiwalentu. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł P. S.. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż Trybunał uznał art. 115a ustawy o policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jako niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Skutkiem wyroku Trybunału była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji w dzienniku urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został zatem wyeliminowany z systemu prawnego w całości.Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) wskazał, że ,,ekwiwalent pieniężny przyznawany jest w sytuacji zwolnienia funkcjonariusza ze służby, zaś celem tej regulacji, w kwestionowanym zakresie, jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych corocznych płatnych urlopów". Trybunał Konstytucyjny wskazał dalej, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. lnnymi słowy, po ustaniu stosunku slużby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie slużby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze (...). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest z kolei wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Zdaniem Trybunału przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym to przepisem pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów, zaś maksymalne normy czasu pracy określa ustawa. W dalszej części uzasadnienia skarżący powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 września 2020 roku o sygn.. akt II SA/Wa 433/20 który podaje, iż problematyka związana z pytaniem, jaki wpływ ma ww. orzeczenie na stosunki prawne ukształtowane pod rządami przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją RP, należy do najtrudniejszych i budzących największe spory. Prezentowane były w tym zakresie zasadniczo przeciwstawne tezy, zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w piśmiennictwie; od poglądu uznającego konsekwentnie nieważność przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją RP, poprzez stanowisko umiarkowane dopuszczające w ograniczonym stopniu retroaktywność, do tezy o konsekwentnie prospektywnym działaniu orzeczenia z niewielkimi wyjątkami. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego następuje z chwilą wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego i orzeczenie ma w tym zakresie charakter konstytutywny. Stwierdzenie niekonstytucyjności dotyczy zawsze sytuacji normatywnej, która istnieje przed wydaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego - sprzeczność pomiędzy normami w układzie hierarchicznym jest bowiem kategorią obiektywną i niezależną od tego, czy została już ona stwierdzona, czy też jeszcze to nie nastąpiło. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w konsekwencji zawsze ustala stan obiektywnie istniejący i chociaż dopiero od jego wejścia w życie pojawią się konsekwencje tego stanu. Oddziaływują one jednak z natury rzeczy na stany prawne wcześniej ukształtowane, bo nastąpiły one w momencie gdy niezgodność już istniała. Retroaktywność jest bowiem zakładana przez samą Konstytucję RP w art. 190 ust. 4. Przepis ten przewiduje możliwość uchylenia ostatecznych orzeczeń i decyzji opartych na przepisie niezgodnym z Konstytucją RP. Regulacja ta nie może być traktowana jako przejaw wyjątku od zasady, ponieważ jej celem jest wyraźne potwierdzenie przez ustawodawcę, że nawet prawomocne rozstrzygnięcia sądowe powinny podlegać weryfikacji w wyniku uznania przepisu za niezgodny z Konstytucją RP, a fortiori - sąd powinien uwzględniać istniejący stan niekonstytucyjności w postępowaniach niezakończonych prawomocnym rozstrzygnięciem, pomijając zastosowanie przepisu, który utracił moc obowiązującą w wyniku orzeczenia TK (por. wystąpienie prof. M. Safjana - Prezesa TK - wygłoszone w Komitecie Nauk Prawych Państwowej Akademii Nauk 6 stycznia 2003r.). Jednocześnie skarżący odnosząc się do kwestii dokonanych na skutek wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego zmiany ustawy o Policji na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2O2O roku, poz. 1610) wskazał również na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przedstawionego w wyroku o sygn. akt lll SA/Gd 384/20 zgodnie z którym rozstrzygnięcie zapadłe w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który formalnie dotyczył poprzednio obowiązującego stanu prawnego winno być postrzegane - w sytuacji identyczności nowej regulacji (normy prawnej) - za aktualne i wiążące. W przypadku przyjęcia w regulacjach ustawowych unormowania odpowiadającego temu, które zostało uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne istota problemu, który Trybunał rozstrzygał również pozostaje aktualna mimo przyjęcia przez ustawodawcę nowych regulacji ustawowych. Faktycznie więc do nowego unormowania winny mieć odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w poprzednim wyroku (zob. w tej materii: P. Sadowski, Niekonstytucyjność wtórna przepisów ustawowych - zagadnienia wybrane. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, fi 312015, s. 61; zob. nadto: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 20ZO r.; sygn. akt I OSK 2466119; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia. nsa.gov. pl). Na tle powyższych rozważań skarżący uznał, iż wskazać należy, że ustawodawca w art. 9 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw odnośnie ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji opisanego wyżej wyroku Trybunału) nakazał przyjąć zasady wynikające z pzepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., a tym samym te, które zostały zakwestionowane wprost w wyroku Trybunału z dnia 30 października 2018 r. jako niezgodne z art. 66 ust. 2 w związku z art.31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Skarżący podsumowując podkreślił, iż należy uznać, że zarówno organ I instancji jak i organ II instancji wydał swoją decyzję z naruszeniem przepisów prawa a co za tym idzie skarga jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a. Na wstępie trzeba wskazać, iż postanowieniem z dnia 15 listopada 2022 roku Sąd podjął postepowanie w sprawie, mając na względzie treść wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z 21 lipca 2022 roku w sprawie Bieliński przeciwko Polsce nr 4862/19 uznające długotrwałe zawieszenie sprawy w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego za naruszające art. 6 i art.13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Powoływanym wyrokiem, opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. W uzasadnieniu TK wskazał, że prawo do urlopu płatnego (art. 66 ust. 2 Konstytucji), a także prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. Stosownie do art. 114 ust. 2 ustawy o Policji, policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz niewykorzystany czas wolny od służby (przyznany za pracę ponad wymiar) otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Jak podkreślił Trybunał, celem tej regulacji jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych praw do corocznych płatnych urlopów. Pracownik zwalniany ze służby powinien otrzymać równowartość niewykorzystanych urlopów. Po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące ekwiwalentem. Trybunał wyjaśnił, że ustawodawca przyznał policjantom prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roboczych, zaś wcześniejsza regulacja przewidywała 30 dni kalendarzowych. Tym samym kwestionowany art. 115a nawiązuje do poprzednich unormowań wymiaru urlopu wypoczynkowego, bowiem przyjęty w nim współczynnik 1/30 odnosi się do wymiaru urlopu obliczanego według dni kalendarzowych, nie zaś roboczych. Przyjęcie wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji. Skutkiem ww. wyroku TK była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji w dzienniku urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Na skutek wyroku TK wymiar ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy został zmieniony. Od dnia 1 października 2020 r., na mocy art. 1 pkt 16 ustawy nowelizującej, art. 115a stanowi, że: ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Jednakże w myśl art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r. Dokonując wykładni art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, w oparciu o które podjęta została zaskarżona decyzja, Sąd w składzie orzekającym w sprawie doszedł do przekonania, że mamy w tym przypadku do czynienia z wtórną niekonstytucyjnością normy odkodowanej z obu tych przepisów, która polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Innymi słowy, wystąpiła wtórna niekonstytucyjność - bowiem pomimo zmiany stanu prawnego nowa norma nadal nie odpowiada zasadom określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie może budzić wątpliwości, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, niekonstytucyjność normy wywodzonej z kontrolowanego wówczas art. 115a ustawy o Policji, odnosi się nadal do normy, jaką należy zrekonstruować z treści obowiązującego aktualnie art. 115a tej ustawy (w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą) w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej. Podkreślenia wymaga, że art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej stanowi przepis przejściowy, co oznacza, że nie może być stosowany autonomicznie, z wyłączeniem art. 115a ustawy o Policji. Nie jest więc możliwa jego wykładnia bez odniesienia się do art. 115a ustawy o Policji. Skoro ustawodawca na mocy art. 9 ust. 1 zd. 2 ustawy nowelizującej przywrócił zastosowanie art. 115a w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., tym samym ponownie wprowadził do porządku prawnego przepis prawa materialnego ujęty pierwotnie w art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu bezpośrednio poddanym w tym wyroku negatywnej ocenie Trybunału. Wystąpiła zatem sytuacja, w której norma prawna w wyniku kontroli jej konstytucyjności, dokonanej przez Trybunał, została uznana za niekonstytucyjną, a pomimo to ponownie powtórzono ją w procesie stanowienia prawa. W ocenie Sądu, nie można zaakceptować jako realizującego skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego unormowania art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, który w odniesieniu do przysługującego funkcjonariuszowi ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. nakazuje stosować niekonstytucyjne zasady określone w poprzednio obowiązującym art. 115a ustawy o Policji, przy zastosowaniu zaniżonego przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia, zamiast prawidłowego wynoszącego 1/21, odpowiadającego wynagrodzeniu za jeden dzień roboczy. Stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności przepisu ma istotne znaczenie dla oceny możliwości zastosowania przepisów (norm) o tożsamej bądź analogicznej treści. Podkreślić należy, że z mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Oznacza to, że sądy mogą odmówić zastosowania wynikającej z przepisu normy prawnej sprzecznej w sposób oczywisty z Konstytucją. Oczywista niekonstytucyjność występuje zwłaszcza w przypadku gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału, w którym stwierdzono jej niekonstytucyjność. Z oczywistą niekonstytucyjnością mamy do czynienia również, gdy ustawodawca zmienia co prawda kontrolowany przepis, ale nie usuwa stwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku niezgodności, stwarzając tylko pozory restytucji konstytucyjności. Przypomnienia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym orzeczeniu wyinterpretował z przepisów art. 66 ust. 2 Konstytucji oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą, świadczeniem ekwiwalentnym za niewykorzystany dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Tym samym przyznał policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Odmienne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych. W przedmiotowej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, czyli prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które jak to podkreślono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, mają charakter bezwarunkowy. Mając powyższe na uwadze, obowiązek ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 roku ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 roku, co oznacza obowiązek obliczenia go według zasad podanych w ustawienie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK z 30 października 2018 roku, syg. akt K 7/15. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Oznacza to, że w niniejszej sprawie ilość dni urlopu należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego mu za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ dokona ponownego przeliczenia i wypłaty różnicy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 roku uwzględniając ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd, w szczególności mając na względzie art. 114 ust.1 pkt 2 oraz art. 115a uop w związku z art. 9 ustawy zmieniającej, zgodnie z art. 66 ust.2 Konstytucji RP i stanowiskiem wyrażonym w wyroku TK z dnia 30 października 2018 roku, K 7/15, przyjmując, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Sąd mając na względzie naruszenie przepisów art. 115a uop w związku z art. 9 ustawy zmieniającej, art. 66 ust.2 i art. 190 ust.4 Konstytucji RP w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI