VIII SA/WA 133/25

VIII SA/Wa 133/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Leszek Kobylski /przewodniczący/
Marek Wroczyński
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1331
par. 4 i par. 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 września 2024 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z udzieleniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi  zjawiskami klimatycznymi
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 50 par. 1, art. 64 par. 2, art. 76 par. 1, art. 80 oraz art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi M.B. na decyzję Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 11 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 18 listopada 2024 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]na rzecz skarżącego M. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. B. (dalej: "skarżący", "strona") na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dn. 11 grudnia 2024 r. Nr [...] na podstawie której ww. organ, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji nr [...] z 18.11.2024 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w sprawie przyznania nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ podniósł, że Skarżący w dniu 22.10.2024 r. złożył za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych (PUE) wniosek o nadzwyczajne wsparcie finansowe w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi dotyczący uprawy innych owoców jagodowych. Do wniosku został dołączony Protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, sporządzony 17.06.2024 r. Dołączona kopia protokołu nie zawiera adnotacji wojewody właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód potwierdzającą wystąpienie szkód.
W dniu 18.11.2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał w sprawie decyzję nr [...] o odmowie przyznania nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji dołączony do wniosku Protokół z oszacowania szkód w gospodarstwie nie zawierał adnotacji wojewody.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie w którym wskazała, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z 8 lutego 2023 r. O planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 organ przed którym toczy się postepowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postepowania; zapewnia stronom na ich żądanie czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań; oraz zgodnie z art. 10 kpa winien zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań. Podniósł, że zgodnie z art. 64 § 2 kpa jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni, z pouczeniem iż nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Skarżący podniósł, że w Urzędzie Gminy dowiedział się, że jego protokół nie został jeszcze zwrócony z M. Urzędu Wojewódzkiego z właściwą adnotacją wojewody potwierdzająca wystąpienie szkód. Uzyskał też informację, że protokół Urząd Gminy w W. przekazał 2.08.2024 r. do właściwego Urzędu Wojewódzkiego. Chcąc zachować termin na złożenie wniosku załączył protokół nr [...] r. bez adnotacji Wojewody. Nie czuje się w tym przypadku winny.
Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor OR ARiMR orzekając o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, przedstawił w uzasadnieniu wydanej decyzji następujące stanowisko:
Organ wskazał na podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 3 września 2024 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z udzieleniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi (Dz.U.2024, poz. 1331), zwanego dalej "rozporządzeniem RM".
Zgodnie z § 3. ust. 1 rozporządzenia RM, pomoc jest udzielana producentowi rolnemu w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885), zwanemu dalej "producentem rolnym":
Zgodnie § 4 ust. 3 rozporządzenia RM, do wniosku dołącza się:
1/ kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia ARiMR, w odniesieniu do szkód, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, zawierającą adnotacje wojewody właściwego ze względu na miejsce wystąpienia tych szkód potwierdzającą ich wystąpienie;
2/ kopię umowy określonej w ust. 2 pkt 6, jeżeli ta umowa została zawarta.
Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia RM, producent rolny składa wniosek w terminie od dnia 1 października 2024 r. do dnia 22 października 2024 r. Zgodnie z § 5 ust.3 rozporządzenia RM, producent rolny może dokonywać zmian złożonego wniosku w terminie, o którym mowa w ust. 1. (tj. do 22 października 2024 r. Z kolei według § 5 ust.2 rozporządzenia RM, termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu.
Jak wynika z akt sprawy Protokół z oszacowania szkód złożony w dniu 22.10.2024 r. wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy, nie zawierał wymaganej przepisem § 4 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia RM, adnotacji wojewody, która to adnotacja stanowić miała o potwierdzeniu przez ten organ wystąpienia szkód w gospodarstwie. Z tego powodu, zdaniem organów, należało uznać, że załącznik do wniosku złożonego w terminie umożliwiającym rozpatrzenie (tj. do 22.10.2024 r.), nie spełnia wymogów umożliwiających przyznanie przedmiotowej pomocy, poprzez brak potwierdzenia szkody przez Wojewodę, co zostało skodyfikowane w § 5 ust.5 rozporządzenia RM. Dołączony do wniosku załącznik – protokół nr [...] ze względu na brak wymaganej akceptacji Wojewody nie mógł stanowić dokumentu potwierdzającego ostatecznie wystąpienie szkód w gospodarstwie Skarżącego i wobec tego musi skutkować odmową przyznania pomocy.
Odnosząc się do sformułowanych w odwołaniu zarzutów, Dyrektor ARiMR wskazał, że art. 64 § 2 k.p.a. w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania, gdyż wniosek przedłożony przez stronę nie zawierał braków formalnych. Brak podpisu wojewody na protokole z oszacowania strat nie jest brakiem formalnym mogącym zostać usuniętym poprzez wezwanie strony przez organy ARiMR. Takie wezwanie możliwe jest wyłącznie w zakresie treści samego wniosku, natomiast nie obejmuje załączników do wniosku.
Organ wskazał, iż na mocy art. 10 a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 września 2024 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z udzielaniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kpa z wyłączeniem art. 7, 9, 10, 75 § 1, 77§ 1, 79a oraz 81 kpa. Wskazał też, że Skarżący nie złożył stosownego żądania czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia wypowiedzenia się stosownie do art. 10 a ust. 2 cyt. rozporządzenia.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżący pismem z 16 stycznia 2025 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów
1/art. 64 § 2 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie, że brak zatwierdzenia przez Wojewodę M. protokołu nr [...] nie stanowi braku formalnego nakładającego na organ I instancji obowiązku wezwania Skarżącego do jego usunięcia;
2/ art. 7 i 77 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych niezbędnych do merytorycznego rozpoznania sprawy, a skutkujący pominięciem, że protokół nr [...] został zwrócony przez Wojewodę do Urzędu Gminy W. dopiero 15.11.2024 r., a tym samym Skarżący chcąć zachować termin do złożenia wniosku musiał złożyć wniosek bez adnotacji Wojewody;
3/ art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 8 lutego 2023 r. O planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 poprzez brak jego właściwego zastosowania.
Skarżący zawnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania Do skargi dołączył pismo Wójta Gminy W. z 9.01.2025 r. z informacją, iż protokół został zwrócony przez Wojewodę M. do Urzędu Gminy W. dopiero 15.11.2024 r.
W uzasadnieniu skargi podniósł m. in., że Organ wydając decyzję nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego (brak adnotacji Urzędu Wojewódzkiego powinien być potraktowany jako błąd formalny), w żaden sposób nie rozpatrzył okoliczności sprawy w sposób wyczerpujący, a brak adnotacji Wojewody na złożonym protokole nie wynikał z działania Skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Przedmiotem sporu w sprawie jest rozstrzygnięcie o odmowie przyznania skarżącemu nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi. Wskazanym przez organy ARiMR powodem odmowy przyznania ww. wsparcia finansowego była okoliczność, że Protokół z oszacowania szkód złożony w dniu 22.10.2024 r. nie zawierał wymaganej przepisem § 4 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia RM, adnotacji wojewody, która to adnotacja stanowić miała o potwierdzeniu przez ten organ wystąpienia szkód w gospodarstwie skarżącego.
Procedurę i tryb składania wniosków w sprawie przyznania nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi, reguluje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 września 2024 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z udzieleniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi (Dz.U.2024, poz. 1331), zwanego dalej "rozporządzeniem RM".
Zgodnie § 4 ust. 1 rozporządzenia RM, pomocy udziela się:
1/ na wniosek producenta rolnego złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji, zwany dalej "wnioskiem";
2/ w wysokości ustalonej zgodnie z § 7;
3/ danemu producentowi rolnemu tylko raz.
Zgodnie § 4 ust. 2 rozporządzenia RM, wniosek zawiera:
1/ imię i nazwisko albo nazwę producenta rolnego;
2/ numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanej dalej "ustawą o KSEP";
3/ informację o stracie plonu uzyskiwanego z uprawy wyrażonej w procentach, która została określona w protokole oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ARiMR";
4/ informację o powierzchni uprawy wyrażonej w hektarach, na której wystąpiły szkody, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, która została określona w protokole oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia ARiMR,
5/ oświadczenie producenta rolnego, że poniósł stratę gospodarczą o której mowa w art. 1 ust. 3 rozporządzenia 2024/2030,
6/ aktualną na dzień składania wniosku informację o zawarciu na 2024 r. umowy ubezpieczenia, o której mowa w art. 1 ust. I pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2019 r. poz. 477), i kwocie odszkodowania wypłaconego na podstawie tej umowy z tytułu szkód, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3.
Zgodnie § 4 ust. 3 rozporządzenia RM, do wniosku dołącza się:
1/ kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia ARiMR, w odniesieniu do szkód, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, zawierającą adnotacje wojewody właściwego ze względu na miejsce wystąpienia tych szkód potwierdzającą ich wystąpienie;
2/ kopię umowy określonej w ust. 2 pkt 6, jeżeli ta umowa została zawarta.
Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia RM, producent rolny składa wniosek w terminie od dnia 1 października 2024 r. do dnia 22 października 2024 r. Zgodnie z § 5 ust.3 rozporządzenia RM, producent rolny może dokonywać zmian złożonego wniosku w terminie, o którym mowa w ust. 1. (tj. do 22 października 2024 r.)
Z kolei według § 5 ust.2 rozporządzenia RM, termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu. W myśl § 5 ust. 5 rozporządzenia, protokół oszacowania szkód zawiera określenie zakresu i wysokości szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 (czyli szkód spowodowanych przez grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich), przy czym w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z ust. 2 pkt 2, wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na tym protokole.
Zgodnie § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, wskazanym wyżej, pomoc jest udzielana na warunkach określonych w art. 25 rozporządzenia (WE) nr 702/2014 z 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 2014 r., s. 1 ze. zm.) w przypadku gdy szkody, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia tych szkód : a) wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1, z tym że jeżeli szkody te obejmują również szkody w środku trwałym, gdy szkody w tym środku dodatkowo przekraczają kwotę 3350 zł, b) wystąpiły w danym roku kalendarzowym co najmniej dwukrotnie w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej i wynoszą łącznie powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1.
Z przytoczonych przepisów wynika zatem jednoznacznie, że protokół oszacowania szkód w gospodarstwie skarżącego powinien być potwierdzony przez wojewodę.
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej złożył protokół oszacowania szkód (protokół Nr [...]), jednak protokół ten nie został potwierdzony przez wojewodę, zgodnie z powołanym wyżej § 5 ust. 5.
W ocenie organu to na skarżącym ciążył obowiązek przedłożenia prawidłowo sporządzonego i podpisanego protokołu, ponieważ dołączenie do wniosku protokołu oszacowania szkód jest warunkiem niezbędnym udzielenia pomocy finansowej. Co do zasady ze stanowiskiem organu należy się zgodzić. Obowiązek dołączenia do wniosku protokołu oszacowania szkód, potwierdzonego przez właściwego wojewodę wynika bowiem wprost z przepisów rozporządzenia, powołanych wyżej. Należy jednak zwrócić uwagę, że przepisy rozporządzenia nie dają podstaw do przyjęcia, że za prawidłowe sporządzenie protokołu, w szczególności zaś za uzyskanie akceptacji wojewody na protokole odpowiada producent rolny.
Przepis § 5 ust. 5 rozporządzenia stanowi, że wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na protokole. Przytoczony przepis nie precyzuje jednak, co zawierać powinna adnotacja wojewody. Przepis § 5 ust. 8 określający, co zawiera protokół, również nie wskazuje, jaką treść powinna mieć adnotacja wojewody. Jak wskazano wyżej, wzór protokołu udostępniany jest na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. We wzorze tym, w końcowej części zawarte jest stwierdzenie: "Protokół sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden otrzymuje wojewoda właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód, a drugi producent rolny, przy czym w przypadku szkód powyżej 30 proc. średniej rocznej produkcji rolnej lub 3350 zł w środkach trwałych producent rolny otrzymuje protokół potwierdzony przez wojewodę". Poniżej zawarta jest adnotacja: "Potwierdzam wystąpienie szkód powstałych w wyniku (...) w przedmiotowym gospodarstwie rolnym" i pozostawione jest miejsce na datę i podpis wojewody.
Zgodnie zatem z powyższym wzorem, podpisanie protokołu przez wojewodę oznacza potwierdzenie, że w danym gospodarstwie rolnym wystąpiły szkody spowodowane określonym, niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym. Potwierdzenie wystąpienia szkód w sposób wskazany wyżej oznacza również zaakceptowanie ustaleń komisji szacującej szkody. Zauważyć jednak należy, że rozporządzenie, przewidując wymóg potwierdzenia przez wojewodę protokołu oszacowania szkód, nie zawiera przepisów, określających zakres badania przez wojewodę przedłożonych mu przez komisję protokołów. Nie przewiduje prowadzenia przez wojewodę jakiegokolwiek postępowania mającego na celu ustalenie okoliczności objętych protokołem. Nie wskazuje też, czy i z jakiego powodu wojewoda mógłby odmówić sporządzenia adnotacji potwierdzającej wystąpienie szkód.
W § 5 ust. 7 pkt 3 rozporządzenia określone zostały terminy przedłożenia protokołów wojewodzie. Żaden przepis nie określa natomiast terminu, w którym wojewoda powinien uczynić na protokole adnotację, potwierdzającą wystąpienie szkód w uprawach.
Jeśli chodzi o szacowanie szkód wywołanych powodzią, powołany przepis § 5 ust. 7 pkt 3 lit. a przewiduje 30 dniowy termin na złożenie protokołu oszacowania szkód wojewodzie właściwemu ze względu na miejsce powstania szkód. Należy jednak zwrócić uwagę, że przepis ten nie określa skutków nieprzekazania przez komisję protokołów w terminie i nie przewiduje żadnej sankcji za nieprzekazanie protokołów.
Na tym etapie postępowania – etapie szacowania szkód, sporządzenia protokołu, przekazania go wojewodzie i potwierdzenia przez wojewodę – producentowi rolnemu nie przysługują żadne środki odwoławcze. Postępowanie administracyjne wszczynane jest na wniosek producenta rolnego dopiero po oszacowaniu szkód i sporządzeniu protokołu, którego dołączenie do wniosku jest wymagane zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia. W postępowaniu tym organ administracji publicznej rozstrzyga o przyznaniu pomocy lub odmowie przyznania pomocy w drodze decyzji. Od decyzji organu I instancji przysługuje odwołanie do organu II instancji.
W tak ukształtowanym trybie przyznawania pomocy finansowej z tytułu strat w uprawach spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, zakwestionowanie przez producenta rolnego ustaleń zawartych w protokole komisji czy też podniesienie zarzutów wskazujących na nieprawidłowości w działaniu komisji lub wojewody dotyczące np.: zaniechania terminowego przesłania protokołu wojewodzie lub uczynienia adnotacji przez wojewodę możliwe jest dopiero na etapie postępowania w sprawie przyznania pomocy, wszczętego na wniosek producenta rolnego.
W orzecznictwie utrwalony jest już pogląd, że protokół szacowania szkód, który wnioskodawca obowiązany jest dołączyć do wniosku, ubiegając się o pomoc finansową, nie stanowi jedynego dowodu w sprawie i nie zwalnia organu z obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 11 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1216/21 i z 11 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 2531/18, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Olsztynie z 31 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 147/22, w Gorzowie Wielkopolskim z 6 października 2022 r., sygn. akt I SA/Go 259/22, w Bydgoszczy z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 854/17). Oznacza to uprawnienie organów Agencji do weryfikacji w toku postępowania ustaleń zawartych w protokole sporządzonym przez komisję do spraw szacowania szkód, powołaną przez wojewodę.
W powołanym wyroku z 11 lutego 2022 r. (I GSK 1216/21) NSA podkreślił, że ani rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji, ani ustawa o ARiMR nie zawierają przepisów regulujących tryb zmiany bądź jakąkolwiek procedurę służącą kwestionowania ustaleń komisji. Protokół oszacowania szkód dokumentujący ustalenia komisji jest zatem wyłącznie sformalizowanym dowodem, służącym dokonywaniu ustaleń w postępowaniu organów ARiMR rozpoznających wniosek o udzielenie pomocy. Jest sporządzany przez uprawniony organ w zakresie swego działania, stąd jest dokumentem urzędowym, co powoduje, że wiąże go domniemanie zgodności z prawdą potwierdzanych nim informacji (art. 76 § 1 k.p.a.). Domniemanie to jest jednak wzruszalne, ponieważ ustawa o Agencji dopuszcza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 k.p.a.).
W ocenie Sądu, wobec stwierdzenia, że dołączony przez skarżącego protokół nie jest potwierdzony przez wojewodę, skarżący winien zostać wzywany przez organ I instancji w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków załącznika do wniosku i oraz w trybie art. 50 § 1 k.p.a. do złożenia wyjaśnień co do przyczyn złożenia kopii protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód bez stosownej adnotacji wojewody. Brakiem formalnym jest niedołączenie do podania (zwłaszcza będącego wnioskiem o wszczęcie postępowania) wymaganych przez przepisy prawa załączników – Karpiuk Mirosław (red.). Krzykowski Przemysław (red., Skóra Agnieszka (red.), Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz do art. 61-126. Tom III. W przypadku zaś usunięcia braków podania w wyznaczonym terminie – datą wszczęcia postępowania jest dzień złożenia pierwotnego wniosku (dotkniętego usuniętymi później brakami).
Jak wskazano wyżej, obowiązek przedłożenia protokołu oszacowania szkód nie oznacza braku uprawnień organów Agencji do weryfikacji w toku dalszego postępowania ustaleń zawartych w protokole oraz samego protokołu jako dokumentu stanowiącego podstawę decyzji administracyjnej w sprawie pomocy finansowej z tytułu szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 8 lutego 2023 r. O planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 w postępowaniu o przyznanie pomocy organ przed którym postępowanie się toczy stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy. W ocenie sądu mająca zastosowanie w przedmiotowej sprawie zasada praworządności nie zwalnia organów administracji publicznej od obowiązku poszukiwania takiej wykładni prawa, która w realiach konkretnej sprawy uniemożliwiałaby wydanie decyzji w sposób oczywisty godzący w podstawowe wartości konstytucyjne. I tak nie do pogodzenia ze standardami demokratycznego państwa byłaby sytuacja, w której do wydania decyzji odmownej dochodzi na skutek uprzedniego naruszenia prawa przez organy administracji publicznej czy zaniechania podjęcia przez nie stosownych działań.
Realizacja przez organ obowiązków wynikających z powyższych przepisów wymagała podjęcia przez organ czynności zmierzających do wezwania skarżącego do usunięcia braków załącznika do wniosku oraz wskazania przyczyn złożenia protokołu bez adnotacji właściwego wojewody, zwłaszcza po wskazaniu przez skarżącego w odwołaniu okoliczności niezwrócenia protokołu z Urzędu Wojewódzkiego do Urzędu Gminy W..
W konsekwencji za zasadne należy uznać zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, w szczególności art. 64 § 2 kpa poprzez brak wezwania do uzupełnienia braków oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy. Odmowa przyznania skarżącemu pomocy finansowej była w tej sytuacji przedwczesna. Nie zostały bowiem wyjaśnione i ustalone wszystkie okoliczności, niezbędne do oceny spełnienia przez skarżącego warunków przyznania pomocy. Tym samym naruszony został także przepis art. 80 k.p.a., zawierający zasadę swobodnej oceny dowodów (organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., nie było bowiem podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.
Naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do odmowy przyznania nadzwyczajnego wsparcia finansowego producentowi rolnemu w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), dalej w skrócie: "p.p.s.a.".
O kosztach postępowania w zakresie zwrotu od organu na rzecz skarżącego wpisu sądowego (200 zł) i zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (480 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. – pkt 2 wyroku.