VIII SA/Wa 1101/21

VIII SA/Wa 1101/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Justyna Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 59 par. 1 i 2 w zw. z art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi W. C. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia[...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ) postanowieniem z [...] października 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 59 § 1 i § 2 w związku z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez W. C. (dalej: skarżąca, strona) odwołania od decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: DWITD) z [...] stycznia 2021 r. o nałożeniu kary pieniężnej.
Do wydania niniejszego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
DWITD decyzją nr [...] z [...] stycznia 2021 r., działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140), nałożył na skarżącą karę pieniężną
w wysokości [...] zł. Decyzja została doręczona stronie [...] stycznia 2021 r., zatem termin do wniesienia odwołania upływał [...] lutego 2021 r.
Pismem nadanym w urzędzie pocztowym [...] lutego 2021 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Mając na uwadze treść art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa zmieniająca ustawę
o COVID-19), organ pismem z [...] sierpnia 2021 r. zawiadomił skarżącą o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zawiadomienie to stronie doręczono [...] sierpnia 2021 r.
Pismem z [...] września 2021 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wyjaśniając, że w dniach [...]-[...] lutego 2021 r. zarówno strona, jak
i wszyscy domownicy zamieszkujący razem z nią, odczuwali dolegliwości w postaci: gorączki, suchego kaszlu, bólu głowy, mięśni, gardła, biegunki oraz utraty smaku
i węchu. Wskazywało to jednoznacznie, że zostali zarażeni wirusem SARS-CoV-2.
W związku z tym wszyscy podjęli środki ostrożności w postaci niewychodzenia
z domu w celu zapobieżenia rozprzestrzeniania się choroby. Jednak [...] lutego 2021 r. ww. objawy ustąpiły równie szybko jak się pojawiły, wobec czego możliwe stało się złożenie odwołania od decyzji DWITD.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] października 2021 r. GITD odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ponieważ w jego ocenie nie zaistniały w sprawie wszystkie przesłanki z art. 58 k.p.a. konieczne do uwzględnienia takiego wniosku. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem braku swojej winy
w niedotrzymaniu przedmiotowego terminu. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona podniosła, że powodem niedotrzymania terminu była krótkotrwała choroba przypominająca COVID-19, która spowodowała, że wysłanie odwołania
w terminie było niewykonalne. W ocenie organu skarżąca nie przedstawiła dowodów, iż w okresie [...]-[...] lutego 2021 r. przechodziła chorobę i poddała się izolacji w związku z zagrożeniem COVID-19. Ponadto pomimo izolacji powinna skontaktować się za pomocą środków teteinformatycznych z Wojewódzkim Inspektoratem Transportu Drogowego we W. i przedstawić swoją sytuację oraz dowiedzieć się, jak może złożyć odwołanie bez konieczności opuszczania domu. Brak takiej inicjatywy ze strony skarżącej oraz brak potwierdzenia przechodzenia choroby nie uprawdopodabnia, zdaniem GITD, braku winy skarżącej w niezłożeniu odwołania
w terminie.
Skarżąca, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:
- art. 15 zzzzzn2 ustawy zmieniającej ustawę o COVID-19
w związku z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez nazbyt rygorystyczne podejście do oceny jednej z przesłanek umożliwiających zastosowanie trybu proceduralnego wynikającego z ww. przepisów, tj. wymogu uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, w sytuacji gdy wykładnia wzorca normatywnego określonego tymi przepisami wymaga nowego, mniej rygorystycznego sposobu dokonywania oceny przesłanek warunkujących przywrócenie terminu, aniżeli dowodzenie, zaś stan samoizolacji ma charakter nieformalny i co do zasady nie wiąże się z powstaniem źródeł o charakterze materialnym, potwierdzającym stan, że w dniach [...]-[...] lutego 2021 r. strona przechodziła chorobę i poddała się izolacji
w związku z zagrożeniem COVID-19;
- art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę materiału zgromadzonego w sprawie, polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, w sytuacji gdy wskazała, że w dniach [...]-[...] lutego 2021 r. zarówno ona, jak i wszyscy domownicy zamieszkujący razem z nią odczuwali dolegliwości wskazujące za zachorowanie na COVID-19, tj. gorączka, suchy kaszel, ból głowy, ból mięśni, ból gardła, biegunka, utrata smaku i węchu. Takie obawy powinny być wystarczającym uprawdopodobnieniem, w sytuacji gdy miały one miejsce w okresie zwiększonej liczby zachorowań na COVID-19, a sam stan samoizolacji nie wymagał od razu podjęcia działań związanych ze zgłoszeniem się do lekarza czy też Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które wygenerowałyby odpowiednie dowody.
W oparciu o tak postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci oświadczenia jej męża oraz matki na okoliczność występowania w dniach [...]-[...] lutego 2021 r. u wszystkich domowników ww. objawów chorobowych oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych .
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wywody i argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, dokonana w aspekcie kryteriów określonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 239 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie
z wymogami obowiązujących przepisów prawa.
Zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej w postaci wniesienia odwołania jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania.
Jak wynika z akt sprawy strona uchybiła terminowi złożenia odwołania od decyzji DWITD z [...] października 2021 r. nakładającej karę pieniężną, ponieważ upływał on [...] lutego 2021 r., a odwołanie zostało złożone na poczcie [...] lutego 2021 r.
Zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy zmieniającej ustawę o COVID-19
w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W myśl ust. 2 ww. przepisu w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku
o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 przywołanego przepisu
w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Mając na uwadze wyżej cytowany przepis organ pismem z [...] sierpnia 2021 r. powiadomił skarżącą, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania oraz
o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącej [...] sierpnia 2021 r. Skarżąca skorzystała z przewidzianej prawem możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, argumentując, że w okresie od [...] do [...] lutego 2021 r. zarówno ona, jak i jej domownicy wspólnie z nią zamieszkujący byli chorzy, przejawiali objawy zakażenia koronawirusem. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona złożyła w zakreślonym jej terminie 30 dni, tj. [...] września 2021 r. (data stempla pocztowego).
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której termin ów był ustanowiony (§ 2 cytowanego wyżej artykułu).
W art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy zmieniającej ustawę o COVID-19 ustanowione więc zostały cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie, aby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było prawnie dopuszczalne. Należą do nich: uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez stronę wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, dochowanie
30-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin podlegający ewentualnemu przywróceniu.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca spełniła trzy przesłanki (spośród czterech) skutkujące przywróceniem terminu do wniesienia odwołania. Odnośnie do czwartej przesłanki - uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu Sąd stwierdza, że w myśl art. 58 k.p.a. przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się jakiegokolwiek niedbalstwa i jeśli w istocie mogła złożyć odwołanie w terminie. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA
w Katowicach z 28 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1781/99, publ. cbosa).
Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć więc tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA w Gdańsku z 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, publ. cbosa). Nadto przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA
w Warszawie z 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97, publ. cbosa).
Okolicznością taką może być także choroba. Jednak sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania, mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników lub innych osób w jej dokonaniu (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 356/09; wyrok NSA z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I FSK 589/20, publ. cbosa). Mechaniczne przyjmowanie, że każda choroba – nawet ciężka – wywołuje obiektywną niemożliwość dokonania czynności procesowej i uzasadnia przywrócenie terminu byłoby sprzeczne z doświadczeniem życiowym (por. wyrok NSA z 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2268/11, publ. cbosa).
W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Wprawdzie uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie, to jednak uprawdopodobnienie winno prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie, będące przyczyną uchybienia terminu, rzeczywiście miało miejsce. Podzielić należy pogląd prawny, według którego chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony (por. wyrok NSA z 8 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2349/15, publ. cbosa).
Mając powyższe na uwadze, uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, skarżąca powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna i niemożliwa do przezwyciężenia. Rację ma organ, że nieuprawnione jest oczekiwanie skarżącej, iż przyjmie jej twierdzenia za prawdziwe bez żadnego formalnego potwierdzenia, powołując się na zaistnienie abstrakcyjnych z punktu widzenia zgromadzonego materiału dowodowego okoliczności. Dołączone do skargi oświadczenia: J. K., W. K. i A. C. – członków gospodarstwa domowego strony – nie stanowią uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, ponieważ mają charakter wtórny, nie pochodzą
z okresu [...]-[...] lutego 2021 r., tylko zostały spisane ponad pół roku po tym czasie (30 listopada 2021 r.). Tym samym nie są wiarygodnym potwierdzeniem niemożliwości złożenia przez stronę przedmiotowego odwołania. Poza tym ich złożenie jest spóźnione, załączone do skargi, zamiast do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Sąd podziela przy tym stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że z doświadczenia życiowego należy wyprowadzić wniosek, że przy tak licznych objawach chorobowych występujących u czterech członków rodziny w dniach [...]-[...] lutego 2021 r. niemożliwe jest, aby już na trzeci dzień, tj. [...] lutego 2021 r., ustąpiły wszystkie objawy u każdego z nich i aby nikt z chorych nie podjął konsultacji lekarskiej.
Sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadza dowody uzupełniające
z dokumentów, ale wyjątkowo, jedynie wówczas, kiedy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oświadczenia dołączone do skargi nie spełniają tych przesłanek.
Argumenty podane we wniosku opierają się na wskazaniu, że skarżąca oraz jej współdomownicy, w związku z pojawieniem się u nich objawów wskazujących na zarażenie wirusem SARS-CoV-2, odizolowali się od świata zewnętrznego i przez dwa dni nie opuszczali domu. Jednakże nie przedstawiła organowi żadnych dokumentów stanowiących środek uprawdopodobnienia, który wskazywałby na konieczność samoizolacji, np. że kontaktowała się z lekarzem w celu uzyskania skierowania na test diagnostyczny pod kątem COVID-19, albo że kontaktowała się
z inspekcją sanitarną w tej sprawie. Podejrzewając zakażenie wirusem SARS-CoV-2 i związaną z tym konieczność izolacji, która zbiegła się w czasie z końcem terminu do wniesienia odwołania, skarżąca, jako strona należycie dbająca o swoje interesy, mogła np. skontaktować się z lekarzem podstawowej opieki medycznej chociażby
w ramach teleporady. Okoliczność ta powinna zostać odnotowana w jej dokumentacji lekarskiej, co pozwoliłoby na uzyskanie zaświadczenia lekarskiego o powodach niedyspozycji także w okresie późniejszym niż dzień kontaktowania się z lekarzem.
W ocenie Sądu, pomimo zagrożeń wynikających z pandemii wirusa SARS-CoV-2 i wywoływanej przez niego choroby COVID-19, obiektywnie czynność złożenia odwołania w terminie była w granicach możliwości skarżącej. Jak słusznie zauważył organ, skarżąca, wiedząc o upływającym terminie do wniesienia odwołania, mogła skontaktować się za pomocą środków teleinformatycznych z Wojewódzkim Inspektoratem Transportu Drogowego we W. i przedstawić sytuację, w której się znalazła oraz dowiedzieć się, jak złożyć odwołanie bez konieczności opuszczania domu. Zgodnie bowiem z art. 63 § 1 k.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
Należy zatem zauważyć, że wobec istniejącej możliwości wnoszenia pism
w formie elektronicznej poddanie się samoizolacji domowej nie stanowiło przeszkody
w terminowym złożeniu odwołania.
Reasumując Sąd uznał, że kontrolowane postanowienie nie naruszało prawa, a w szczególności przepisów zarzuconych w skardze. Organ prawidłowo ocenił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powołał się na właściwe przepisy k.p.a. oraz sporządził uzasadnienie postanowienia odpowiadające wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi przepis art. 15zzzzzn2 ustawy zmieniającej ustawę o COVID-19 nie obliguje organów administracji do przywracania uchybionych terminów, tylko do dokonania określonych czynności, tj. zawiadomienia strony o uchybieniu terminu
i pouczenia o terminie wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
W przypadku wniosku o przywrócenie terminu to skarżąca powinna dołączyć do składanej prośby takie dokumenty, albo przedstawić taką argumentację, które uprawdopodobnią zaistnienie przesłanek określonych w przepisie art. 58 k.p.a., albowiem ciężar uprawdopodobnienia został przez ustawodawcę nałożony na zainteresowanego przywróceniem terminu (co wprost wynika z art. 58 § 1 k.p.a.). Nie jest w takim przypadku rolą organu poszukiwanie dowodów na okoliczności podniesione przez skarżącą we wniosku, skoro to zainteresowana strona powołuje się na określone przeszkody, które uniemożliwiły jej dokonanie czynności procesowej w przepisanym terminie i te okoliczności powinna uprawdopodobnić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.