VIII SA/WA 1055/21

VIII SA/Wa 1055/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Justyna Mazur
Renata Nawrot /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1122/22 - Wyrok NSA z 2023-07-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 par. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 1 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 1, art. 134 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2 oraz art. 27 ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 291
art. 103 ust. 3, art. 134 ust. 1 oraz ust. 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2021 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2021r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A.T. (dalej: "skarżąca" lub "strona") uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy P. z [...] lipca 2021r. (pkt 1); przyznało A. T. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym synem M. T. w kwocie [...] zł od dnia [...].10.2021 r. na czas nieokreślony (pkt 2) i odmówiło skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym synem za okres od [...] czerwca 2021 r. do [...] września 2021 r. (pkt 3).
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Powołaną wyżej decyzją z [...] lipca 2021r. organ I instancji odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - wnioskowanego na niepełnosprawnego syna M.T., legitymującego się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] sierpnia 2018 r. Organ I instancji uznał, że skarżąca, aczkolwiek opiekuje się niepełnosprawnym synem, to nie spełnia warunku ustawowego do przyznania wnioskowanego świadczenia, określonego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2022 r. poz. 615, dalej powoływanej jako "u.ś.r.") gdyż, jak ustalono w toku przeprowadzonego w sprawie postępowania, skarżąca ma ustalone prawo do emerytury.
Od decyzji organu I instancji, w ustawowym terminie, skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego złożyła odwołanie zarzucając naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym synem, powołując się między innymi na wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2011 r. sygn. P 41/09, z 18 czerwca 2013 r. sygn. K 37/12, z 5 listopada 2013 r. sygn. K 40/12, z 17 czerwca 2014 r. sygn. P 6/12, z 21 października 2015 r. sygn. K 38/13, a także na orzecznictwo sądów administracyjnych. Pełnomocnik podał, że zgodnie z orzecznictwem sądowo administracyjnym przepis art. 17 ust.5 pkt1 lit. a powinien być interpretowany w ten sposób, że pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez ustalenie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od [...] czerwca 2021 r.
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wezwało pełnomocnika Skarżącej pismem z dnia [...] sierpnia 2021r. w trybie art. 79a §1 k.p.a. do złożenia do akt sprawy decyzji o zawieszeniu emerytury i wstrzymaniu jej wypłaty. W dniu [...] października 2021r. wpłynęła kopia decyzji ZUS z [...] września 2021r. o zawieszeniu A.T. wypłaty emerytury od 1 października 2021r.
Wskazaną na wstępie decyzją z [...] października 2021 r., znak: [...], SKO uchyliło w całości decyzję Wójta z [...] lipca 2021 r., przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w kwocie [...] zł miesięcznie od [...] października 2021 na czas nieokreślony natomiast na okres od [...] czerwca 2021r. do [...] września.2021r. odmówiło Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium stanęło na stanowisku, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, daje podstawy do uznania, że Skarżąca spełnia przesłanki uprawniające do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem sprawuje opiekę nad synem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i w związku z tym nie podejmuje zatrudnienia i innej pracy zarobkowej. Skarżącą obciąża obowiązek alimentacyjny wobec syna. Skarżąca nie posiada orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Z oświadczeń Skarżącej złożonych pod odpowiedzialnością karną wynika, że nie występują przesłanki określone w art. 17 ust. 5 ustawy wykluczające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
SKO wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącej od [...] października 2021r. czyli od dnia zawieszenia wypłaty emerytury przez ZUS, na czas nieokreślony, bowiem orzeczenie o zaliczeniu M. T. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności jest wydane na stałe. Za okres od [...] czerwca 2021 do [...] września.2021 świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje z racji na ustalone w tym czasie prawo do emerytury.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję Kolegium w części, w jakiej nie przyznano skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] czerwca 2021 r. do [...] września 2021 r., pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] października 2021r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od [...] czerwca 2021r.
W związku z powyższym, pełnomocnik skarżącej wystąpił o uchylenie decyzji z [...] września 2021r. SKO w zaskarżonej części, ustalenie na rzecz Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od [...] czerwca 2021r. na czas nieokreślonym oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych i o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że brak jest podstaw, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne przyznane na rzecz Skarżącej do ram czasowych od dnia [...] października 2021r., a nie od momentu złożenia wniosku tj. od [...] czerwca ponieważ w czerwcu, kiedy Skarżąca składała wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego, Organ I instancji nie wezwał jej do uzupełnienia jakiejkolwiek dokumentacji. Dopiero Kolegium wezwało skarżącą do przedłożenia decyzji o zawieszeniu pobieranej emerytury.
Odpowiadając na skargę, Kolegium wystąpiło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022r., poz. 329 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygające w sprawie organy nie naruszyły także przepisów prawa materialnego.
Skargą w niniejszej sprawie objęta jest decyzja Kolegium w części, w której organ ten po uchyleniu decyzji organu I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem za okres od [...] czerwca 2021 r. do [...] września 2021 r.
Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej jako: u.ś.r.), zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Osobami, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. są osoby, na których, zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie zaś z art. 129 § 1 k.r.o., obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Skarżąca, matka niepełnosprawnego syna, niewątpliwie należy do kręgu osób o jakich mowa w cyt. wyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
W sprawie niniejszej nie ma sporu co do tego, że co do zasady skarżąca spełnia warunki określone w art. 17 u.ś.r. uprawniające ją do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem, wobec którego wydane zostało orzeczenie o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] sierpnia 2018r. na stałe. Ponadto Kolegium ustaliło, iż skarżąca w związku ze sprawowaną opieką nie podejmuje zatrudnienia. Zakres tej opieki uniemożliwia jej bowiem podjęcie zatrudnienia.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy ustalenia okresu, za jaki skarżącej przyznane zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO przyznając bowiem skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uwzględniło okres od [...] października 2021 r., tj. od dnia w którym zawieszeniu uległa wypłata przysługującej skarżącej emerytury, odmawiając jednocześnie ww. świadczenia za okres od [...] czerwca 2021 r. do [...] września 2021 r. Powyższe zostało zakwestionowane przez skarżącą, zdaniem której świadczenie to powinno zostać jej przyznane od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożony został przez nią wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. w przedmiotowej sprawie od [...] czerwca 2021 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie prezentuje stanowisko, iż osobie uprawnionej należy umożliwić wybór jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego (por. przykładowo wyrok NSA z 18 sierpnia 2020 r., I OSK 780/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną (art. 27 ust. 5 u.ś.r., art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy, jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W powołanym wyżej wyroku NSA wskazał, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. O ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych - co w okolicznościach niniejszej sprawy również zostało zrealizowane. SKO wezwało skarżącą do doprecyzowania swojego stanowiska w kwestii wyboru świadczenia, skutkiem czego [...] października 2021 r. strona przedłożyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2021r. o wstrzymaniu wypłaty emerytury od [...] października 2021 r.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo zatem nie przyznał skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od [...] czerwca 2021 r. jako pierwszego dnia miesiąca, w którym złożony został wniosek przez skarżącą, a dopiero od [...] października 2021 r., tj. od dnia kiedy wstrzymana została wypłata skarżącej emerytury. Należy uznać, że właśnie z dniem [...] października 2021 r. został spełniony warunek wynikający z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Skoro bowiem zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podzielić należy zatem pogląd wyrażony w przywołanym wyżej wyroku NSA z 18 sierpnia 2020 r., I OSK 780/20, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury prawo do świadczenia ustala się od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Przytoczone powyżej stanowisko jest zbieżne z poglądami wyrażanymi również w innych orzeczeniach sądów administracyjnych w sprawach dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z prawem do emerytury lub renty (wyroki NSA z 14 lipca 2021 r., I OSK 702/21, z 25 czerwca 2021 r., I OSK 305/21, z 17 czerwca 2021 r., I OSK 381/21 i inne).
W tych okolicznościach SKO prawidłowo przyjęło, iż negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego ustała z datą [...] października 2021 r. Zatem przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia w okresie poprzedzającym tę datę, od [...] czerwca 2021 r. do [...] września 2021 r., byłoby w ocenie Sądu nieuzasadnione. W konsekwencji brak było podstaw do uwzględnienia podniesionych w skardze zarzutów.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należało, iż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej w części decyzji, wobec czego w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.