VIII SA/Wa 104/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-04-08
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneroboty budowlanesuwnica bramowasamowola budowlanapostępowanie legalizacyjnebudowlapozwolenie na budowęWSAkontrola administracji

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących suwnicy bramowej z powodu niewystarczających ustaleń organów nadzoru budowlanego.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych przy suwnicy bramowej. Organy nadzoru budowlanego uznały suwnicę za budowlę wymagającą pozwolenia na budowę i wszczęły postępowanie legalizacyjne. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organy nie wykazały w sposób przekonujący, że suwnica jest budowlą trwale związaną z gruntem i wymaga pozwolenia na budowę, naruszając tym samym przepisy proceduralne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. P. i P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o wstrzymaniu robót budowlanych przy suwnicy bramowej o udźwigu 16 ton. Organy administracji uznały suwnicę za budowlę wymagającą pozwolenia na budowę i wszczęły postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Skarżący zarzucali, że suwnica jest urządzeniem technicznym niepodlegającym przepisom prawa budowlanego, nie jest trwale związana z gruntem i została odebrana przez Urząd Dozoru Technicznego. Sąd, analizując sprawę, stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały w sposób wystarczający i przekonujący, że suwnica bramowa stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. W szczególności brak było dokładnych ustaleń dotyczących sposobu połączenia szyn z podkładami betonowymi, trwałości posadowienia oraz cech konstrukcyjnych i przeznaczenia suwnicy. Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie PINB, zasądzając jednocześnie od WINB na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały w sposób przekonujący, że suwnica bramowa jest budowlą trwale związaną z gruntem i wymaga pozwolenia na budowę, co skutkowało uchyleniem postanowień.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na brak wystarczających ustaleń organów dotyczących cech suwnicy, sposobu jej posadowienia i trwałości związania z gruntem, co uniemożliwiło prawidłową kwalifikację obiektu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia przepisów prawa.

p.b. art. 48 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wstrzymanie robót budowlanych w przypadku samowoli budowlanej i nałożenie obowiązku przedłożenia dokumentów.

p.b. art. 48 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wstrzymanie robót budowlanych w przypadku samowoli budowlanej i nałożenie obowiązku przedłożenia dokumentów.

p.b. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli.

p.b. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego według zasad logiki i doświadczenia życiowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

p.b. art. 83 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 29

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Katalog obiektów i robót nie wymagających pozwolenia na budowę.

p.b. art. 33 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 33 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 20 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nadzoru budowlanego nie wykazały w sposób przekonujący, że suwnica bramowa jest budowlą trwale związaną z gruntem i wymaga pozwolenia na budowę. Organy naruszyły przepisy postępowania poprzez brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Godne uwagi sformułowania

nie przedstawił powyższego w sposób przekonywujący i uzasadniający postawioną tezę Rzeczą organu nadzoru budowlanego było dokładne ustalenie i uzasadnienie na jakiej podstawie prawnej organ uznał, że dla realizacji suwnicy bramowej konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. brak powyższych ustaleń prowadzi do wniosku, że nie do odparcia są zarzuty skargi odnoszące się do art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Skład orzekający

Renata Nawrot

przewodniczący sprawozdawca

Justyna Mazur

członek

Sławomir Fularski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji budowli w Prawie budowlanym, wymogi proceduralne w postępowaniu legalizacyjnym, obowiązki organów w zakresie ustalania stanu faktycznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego obiektu (suwnica bramowa) i konkretnych ustaleń faktycznych. Może być pomocne w podobnych sprawach dotyczących urządzeń technicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawidłowe zastosowanie przepisów prawa budowlanego, nawet w przypadku pozornie prostych urządzeń. Podkreśla rolę sądu administracyjnego w kontroli działań organów.

Czy suwnica bramowa to budowla? Sąd wyjaśnia, czego wymaga prawo budowlane.

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

VIII SA/Wa 104/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur
Renata Nawrot /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1646/21 - Wyrok NSA z 2022-10-20
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 litera c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 48 ust. 2 i 3, art. 83 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P., P. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z [...] września 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących M. P., P. P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej: PINB, organ I instancji) z [...] września 2020 r. Nr [...], wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych przy "suwnicy bramowej o udźwigu 16 ton".
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] czerwca 2020 r. do PINB wpłynęło pismo M. W. w sprawie prowadzonej na działce sąsiadującej działalności gospodarczej produkującej galanterię betonową.
W dniu [...] sierpnia 2020 r. organ I instancji przeprowadził czynności kontrolne,
w trakcie których ustalono, że na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. G. we W., znajduje się suwnica bramowa o udźwigu 16 ton konstrukcji stalowej (typ 16.7), jeżdżąca po torowisku, składająca się z dwóch szyn o długości ok. 50 m opartych na podkładach betonowych, oddalonych o 32 m od siebie. Według oświadczenia P. P. obiekt został wykonany w latach 2019-2020.
Pismem z [...] sierpnia 2020 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie,
a na podstawie pisma Starostwa Powiatowego w R. z [...] września 2020 r. ustalił, że G. P. złożył w dniu [...] października 2011 r. zgłoszenie dotyczące budowy ogrodzenia na działkach o nr ew. [...] i [...]. Na dzień sporządzenia pisma organ administracji architektoniczno-budowlanej prowadził również postępowanie dotyczące budowy hali namiotowej na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości W.
Postanowieniem z [...] września 2020 r. Nr [...] PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 tj., dalej: p.b.), wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy "suwnicy bramowej o udźwigu 16 ton", jeżdżącej po torowisku, zlokalizowanej na działce Nr ew. [...] w miejscowości W. oraz nałożył na P. P. (dalej: strona, skarżący, inwestor) obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 marca 2021 r., następujących dokumentów:
- 4 egzemplarzy projektu budowlanego "suwnicy bramowej o nośności 16 ton" jeżdżącej po torowisku, zlokalizowanej wewnątrz działki Nr ew. [...] w miejscowości W., wykonanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie oraz należącą do izby samorządu zawodowego,
- zaświadczenia Wójta Gminy J. o zgodności budowy przedmiotowej inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy J., albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przedmiotowej działki w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Zdaniem organu I instancji tego typu obiekty nie są wymienione w art. 29 p.b., który wymienia obiekty nie wymagające uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył skarżący zarzucając naruszenie:
1. art. 48 ust. 2 i 3 p.b. poprzez wszczęcie postępowania legalizacyjnego pomimo braku spełnienia ku temu przesłanek, skierowanie postępowania legalizacyjnego
w stosunku do suwnicy w sytuacji gdy suwnica jest urządzeniem technicznym nie podlegającym regulacji prawa budowlanego i nie może być objęta procedurą Iegalizacyjną ani nakazem rozbiórki, a także poprzez brak określenia jakiego rodzaju budowlą (lub obiektem budowlanym) jest wspomniana przez organ suwnica, a także pominięcie, iż suwnica nie jest posadowiona na fundamentach, a na płytach betonowych, a nadto została odebrana przez Urząd Dozoru Technicznego,
a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, iż konieczne było wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na budowę;;
2. art. 3 pkt. 3 p.b. w zw. z art. 3 pkt. 1 p.b. poprzez brak ustalenia z jakiego typu robotami budowlanymi i obiektem mamy do czynienia w niniejszej sprawie;
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a;
4. art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie postanowienie
i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. Nr [...] WINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę,
z zastrzeżeniem art. 29-31 p.b., przy czym katalog obiektów i robót budowlanych zawarty w art. 29 p.b. w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania zawiera enumeratywne wyliczenie, co oznacza, że wyłącznie wskazane w nim obiekty
i roboty nie wymagają pozwolenia na budowę.
Zdaniem WINB realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie została wskazana w art. 29 p.b. w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania, w związku z czym nie została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Suwnica bramowa o udźwigu 16 ton, jeżdżąca po torowisku nie jest budynkiem, czy też obiektem małej architektury. Składa się ona z dwóch szyn o długości ok. 50 m opartych na podkładach betonowych, oddalonych o 32 m od siebie. Jako wolno stojąca instalacja przemysłowa lub urzędzie techniczne, stanowi budowlę o której mowa w art. 3 pkt 3 p.b. i jako taka wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Świadczy o tym konstrukcja suwnicy, użyte do jej budowy materiały, wielkość oraz jej funkcja - służy do przemieszczania ciężkich elementów. Powyższy stan prawny oznacza, że inwestor dokonał samowoli budowlanej, na budowę której winien uzyskać pozwolenie na budowę. W takim przypadku organ I instancji prawidłowo wdrożył postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 p.b.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu WINB wskazał, że
w uzasadnieniu postanowienia PINB wskazał, że mamy do czynienia z samowolnie wykonaną budowlą, której budowa wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Bez znaczenia pozostaje fakt odebrania suwnicy przez Urząd Dozoru Technicznego.
Ponadto w ocenie [...]WINB zarzut dotyczący nieustalenia przez PINB daty powstania spornej "suwnicy bramowej" jest chybiony, bowiem inwestor oświadczył do protokołu z czynności kontrolnych z dnia [...] sierpnia 2020 r., że została ona wykonana w latach 2019-2020. PINB postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. Nr [...] odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący zarzucając naruszenie:
1. art. 48 ust. 2 i 3 p.b. poprzez wszczęcie postępowania legalizacyjnego pomimo braku spełnienia ku temu przesłanek, skierowanie postępowania legalizacyjnego
w stosunku do suwnicy, w sytuacji gdy suwnica jest urządzeniem technicznym nie podlegającym regulacji prawa budowlanego i nie może być objęta procedurą Iegalizacyjną ani nakazem rozbiórki, a także poprzez brak określenia jakiego rodzaju budowlą (lub obiektem budowlanym) jest wspomniana przez organ suwnica, a także pominięcie, iż suwnica nie jest posadowiona na fundamentach, a na płytach betonowych, a nadto została odebrana przez Urząd Dozoru Technicznego,
a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, iż konieczne było wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na budowę;
2. art. 3 pkt. 3 p.b. w zw. z art. 3 pkt. 1 p.b. poprzez brak ustalenia z jakiego typu robotami budowlanymi i obiektem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a także poprzez pominięcie, że suwnica nie jest posadowiona na fundamentach, co
w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego i przedwczesnego przyjęcia, że suwnica jest obiektem budowlanym, który wykonano bez wymaganego pozwolenia na budowę;
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego
i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i do jej prawidłowego załatwienia, w szczególności poprzez:
a) brak ustalenia, z jakiego typu robotami budowlanymi mamy do czynienia
w niniejszej sprawie (o ile w ogóle mamy z nimi do czynienia), braku ustalenia czy suwnica spełnia definicję obiektu budowlanego i obiektu trwale związanego
z gruntem,
b) pominięcie okoliczności odbioru suwnicy przez Urząd Dozoru Technicznego,
c) pominięcie kluczowej okoliczności, iż suwnica nie jest posadowiona na fundamentach a na prefabrykowanych płytach betonowych, a zatem nie jest trwale związana z gruntem,
d) brak ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości użytych materiałów
i zastosowanej techniki, braku ustalenia daty powstania rzekomego obiektu.
Mając to na uwadze domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia go poprzedzającego oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Dokonując kontroli według powyższych reguł, Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona o tyle, że skutkowała uchyleniem zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia, chociaż nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie po przeprowadzeniu czynności kontrolnych w dniu [...] sierpnia 2020 r., PINB prawidłowo wszczął z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie dotyczącej suwnicy bramowej o udźwigu 16 ton, jeżdżącej po torowisku.
W postępowaniu wszczętym w przedmiocie legalności budowy organ nadzoru budowlanego na wstępie musi ustalić, z jakim charakterem samowoli budowlanej ma do czynienia w konkretnej sprawie, tj. czy budowa wymagała pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia, aby móc następnie zastosować odpowiedni tryb postępowania (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 519/10, publ. Lex nr 752343).
Naruszenia ustawy p.b. powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego
i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Istotne jest przy tym rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od likwidacji jej skutków (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1402/17, publ. Lex nr 2447087 oraz z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 822/17, publ. Lex nr 2406417).
W przedmiotowej sprawie skarżący nie przedstawili kontrolującym pracownikom organu I instancji dokumentów świadczących o legalności suwnicy bramowej o udźwigu 16 ton, jeżdżącej po torowisku. Skarżący legalność suwnicy upatruje jak się wydaje
w tym, że jest to urządzenie techniczne, nie podlegające regulacji prawa budowlanego. Ponadto podnosi, że suwnica nie jest posadowiona na fundamentach, a na płytach betonowych, oraz została odebrana przez Urząd Dozoru Technicznego.
Rolą organów nadzoru budowlanego było wykazanie, że mamy do czynienia
z samowolą budowlaną.
W konsekwencji takiego ustalenia organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wdrożenia postępowania legalizacyjnego, którego pierwszym etapem jest wydanie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 p.b., w przedmiocie nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych w tych przepisach dokumentów. Ustawa p.b. nie przewiduje żadnego odstępstwa od katalogu dokumentów, których przedłożenie warunkuje zalegalizowanie samowoli budowlanej,
a organ nadzoru budowlanego nie dysponuje swobodnym uznaniem w tym zakresie.
Natomiast na mocy art. 48 ust. 2 p.b., jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 p.b., ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 p.b.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stanął na stanowisku, że przedmiotowa suwnica bramowa stanowi budowlę i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Wyjaśnił dodatkowo, że świadczy o tym konstrukcja suwnicy, użyte do jej budowy materiały, wielkość oraz jej funkcja – służy do przemieszczania ciężkich elementów. Uznał również, że bez znaczenia pozostaje fakt odebrania suwnicy przez Urząd Dozoru Technicznego, z czym w ocenie Sądu należy się zgodzić.
Jako dowody w sprawie powołany został protokół z czynności kontrolnych, szkic sytuacyjny do protokołu, wypis z rejestru gruntów co do działki nr ew. [...] oraz zdjęcie suwnicy i zdjęcie Instrukcji. Z protokołu czynności kontrolnych wynika, że suwnica oparta jest na podkładach betonowych.
W art. 3 pkt 3 p.b. zdefiniowano pojęcie budowli, wskazując, że poprzez pojęcie budowli należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny
i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Wskazać należy, że dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów czy wielkość zagłębienia w gruncie. Istotne jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję (wyroki NSA z dnia 23 czerwca 2006 r., II OSK 923/05, LEX nr 266325, oraz z 7 grudnia 2011 r., II OSK 1788/10, LEX nr 1152046).
Przepis art. 3 pkt 3 p.b. zawiera przykładowy katalog obiektów budowlanych, wskazując na określone cechy obiektów budowlanych, które pozwalają na ich kwalifikację jako budowli. Nie jest to więc katalog zamknięty.
Odkodowanie konkretnej normy prawnej z treści ww. przepisu z uwagi na to, że zawiera otwarty katalog obiektów budowlanych, w okolicznościach konkretnej sprawy, nie może zatem polegać wyłączenie na dokonaniu wykładni językowej. Przepis ten nie wyklucza, że w okolicznościach konkretnej sprawy do budowli będzie można zaliczyć właśnie suwnicę bramową.
W wyroku II OSK 4048/19, z 26 czerwca 2020 r. NSA wywiódł, cyt.:
"W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że
o tym czy nośnik reklamowy jest trwale związany z gruntem, czy też nie, decyduje nie tyle sposób i metoda związania z gruntem, technologia wykonania fundamentu
i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają zwrócenia uwagi na cechę trwałości posadowienia obiektu budowlanego. Chodzi bowiem o to czy dany obiekt budowlany stwarza możliwość oparcia się czynnikom mogącym zniszczyć jego konstrukcję. Tak jak w tej sprawie gdy mamy do czynienia z nośnikiem reklamowym, który składa się nie tylko z tablicy reklamowej, lecz także z konstrukcji nośnej. A więc jako całość posiada określone cechy charakterystyczne, jak: znaczne rozmiary i składa się z typowo budowlanych części, które wskazują na trwałość jego posadowienia".
W ocenie Sądu co do zasady można się zgodzić z organem nadzoru budowlanego, który zakwalifikował suwnice bramową jako budowlę, niemniej nie przedstawił powyższego w sposób przekonywujący i uzasadniający postawioną tezę.
Zauważenia wymaga, iż znajdujący się w aktach administracyjnych protokół
z czynności kontrolnych jest po pierwsze mało przejrzysty, lakoniczny, mało czytelny,
a ponadto dotyczy wielu obiektów i okresu powstania tych obiektów.
Rzeczą organu nadzoru budowlanego było dokładne ustalenie i uzasadnienie na jakiej podstawie prawnej organ uznał, że dla realizacji suwnicy bramowej konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Po drugie jakie roboty budowlane wykonał Skarżący przemawiające za przyjęciem uzyskania pozwolenia na budowę.
Co kluczowe w sprawie z przeprowadzonego postępowania w rozpoznawanej sprawie nie wynika sposób ewentualnego połączenia szyn z podkładami betonowymi, nie wynika na jakiej długości usytuowane są podkłady betonowe, jakiej są grubości, czy położenie podkładów wymagało pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Wreszcie organ nadzoru budowlanego nie wyjaśnił również czy posadowienie urządzenia na podkładach betonowych jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną konstrukcję i również z tego względu świadczy to o tym, że mamy do czynienia z budowlą. Jak wielkim urządzeniem jest suwnica oraz czy mogłaby ona funkcjonować bez podkładów betonowych. A więc czy jako całość posiada cechy charakterystyczne, np. znaczne rozmiary, składa się z typowo budowlanych części, przeznaczenie.
Brak powyższych ustaleń prowadzi do wniosku, że nie do odparcia są zarzuty skargi odnoszące się do art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Na organach ciążą obowiązki prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), które wyrażają się
w obowiązku stosownego uzasadnienia decyzji. Podkreślenia wymaga, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne
i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.
W tej sytuacji rzeczą organów, przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie dogłębne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, udokumentować poczynione ustalenia w aktach sprawy i wskazać cechy które zadecydowały o przyjęciu, że suwnica bramowa stanowi budowlę.
Końcowo dodać należy, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora. Organ nie ma prawnej możliwości legalizacji robót budowlanych w sytuacji, kiedy inwestor nie wykonuje obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej. Inwestor, nie przedkładając organowi wymaganych prawem dokumentów, uniemożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej.
Organ w tym zakresie winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, np. przeprowadzić ponowne czynności kontrolne z udziałem inwestora, przesłuchać inwestora na okoliczność wykonanych robót budowlanych przy budowie (instalacji, montażu) suwnicy.
Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie dokonały prawidłowych i wyczerpujących ustaleń dowodowych, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200, 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r. poz. 1800).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę