VIII SA/Wa 1003/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego, uznając, że organy błędnie zakwalifikowały wyegzekwowane zaległe alimenty do dochodu rodziny.
Skarżąca została pozbawiona świadczenia wychowawczego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organy administracji uznały, że dochód rodziny w 2014 roku, uwzględniając wyegzekwowane zaległe alimenty, przekroczył dopuszczalny próg. Skarżąca wniosła skargę, argumentując błędne wyliczenie dochodu. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące kwalifikacji alimentów jako dochodu rodziny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Skarżąca wystąpiła o świadczenie, jednak organ pierwszej instancji odmówił, wskazując na zbyt wysoki dochód rodziny w 2014 roku, który obejmował również wyegzekwowane zaległe alimenty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Podzielił ustalenia dotyczące składu rodziny i kwot dochodów, ale nie zgodził się z kwalifikacją prawną dochodu z zaległych alimentów. Sąd wskazał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące ustalania dochodu rodziny na potrzeby świadczeń wychowawczych, w szczególności w zakresie uwzględniania wyegzekwowanych zaległych alimentów. Sąd podkreślił, że sposób kwalifikacji tych alimentów przez organy był sprzeczny z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa, a także naruszał przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowej wykładni prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wyegzekwowane zaległe alimenty nie mogą być w całości uwzględniane przy ustalaniu dochodu rodziny, a ich kwalifikacja prawna wymaga precyzyjnego ustalenia, jaka część przypada na poszczególne lata.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące kwalifikacji alimentów jako dochodu rodziny. Należy rozróżnić dochód bieżący od zaległych alimentów, a ich uwzględnienie musi być zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (29)
Główne
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 5 § ust. 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 4 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 48 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 2 § pkt 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 2 § pkt 14
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 2 § pkt 19c
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 7 § ust. 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.p.s.a. art. 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 3 § pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § pkt 1 lit. c tiret 14
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § pkt 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § pkt 20
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § pkt 23
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 129 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 133 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 135 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne ustalenie kryterium dochodowego rodziny poprzez nieprawidłowe zakwalifikowanie wyegzekwowanych zaległych alimentów do dochodu. Niewłaściwe ustalenie kwoty alimentów wyegzekwowanych przez komornika w 2014 r. Naruszenie przepisów KPA dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących definicji dochodu i sposobu jego ustalania.
Godne uwagi sformułowania
Organy obu instancji niedostatecznie rozważyły rolę i charakter świadczeń alimentacyjnych. Wykładnią prawa jest operacja myślowa nie ograniczająca się do wykładni jednego przepisu. Normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych. Wyegzekwowane alimenty w kwocie [...] zł nie mogą być odliczone od dochodu rodziny, gdyż nie są traktowane przez ustawodawcę jako dochód utracony. Odmienna wykładnia art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 w zw. z art. 3 pkt 2 uśr pozostawałaby w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej i zasadą równości wobec prawa.
Skład orzekający
Sławomir Fularski
przewodniczący
Cezary Kosterna
członek
Iwona Owsińska-Gwiazda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania dochodu rodziny na potrzeby świadczeń wychowawczych, w szczególności w kontekście wyegzekwowanych zaległych alimentów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z uwzględnieniem wyegzekwowanych zaległości alimentacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie dochodu rodziny w kontekście świadczeń socjalnych i jak skomplikowane mogą być interpretacje przepisów, zwłaszcza w przypadku zaległych alimentów.
“Czy zaległe alimenty zabiorą Ci świadczenie wychowawcze? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 1003/16 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2017-05-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2016-12-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Cezary Kosterna Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/ Sławomir Fularski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 718 art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. 2016 poz 195 art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 3 Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...]z dnia [...]sierpnia 2016 r. nr [...]. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]października 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. A. (dalej: "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...]sierpnia 2016 r. nr [...], odmawiającą świadczenia wychowawczego na W. C.. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Wnioskiem z 13 czerwca 2016 r skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego Organ I instancji decyzją z [...]sierpnia 2016 r. odmówił skarżącej świadczenia wychowawczego na syna W. C.. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko było niespełnienie ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego [...]zł. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł bowiem [...]zł. W odwołaniu, skarżąca nie zgadzając się z wyliczeniem dochodu dokonała jednocześnie własnych obliczeń i stwierdziła, że jej dochody miesięczne od marca 2016 r. do chwili obecnej wynoszą [...].zł ([...]zł stypendium + [...]zł alimenty), czyli na osobę jest to kwota [...]zł. Podała, że od lutego 2016r. podjęła staż i od marca ma stały dochód - [...]zł miesięcznie. Według niej informacje wynikające z dokumentacji oraz wyliczeń GOPS nie są adekwatne do rzeczywistości. Gdyby kwotę alimentów ustaloną przez sąd otrzymywała na bieżąco, nie byłoby problemu z wyliczeniem miesięcznego dochodu. Ponieważ gromadzone zaległości wyegzekwowano jednorazowo dopiero w 2014 r., zaległości w jej budżecie domowym kumulowały się, które w późniejszym terminie musiała uregulować. W jej sytuacji wyliczane dochody są zupełnie inne od tych, które przedstawił GOPS. W roku 2014 na jej dochód składały się pobory tylko z jednego miesiąca stycznia, świadczenie otrzymane od banku, oraz kwota alimentów. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2016 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 ust.2 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art.4 ust.3 ustawy). W myśl art.5 ust.3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art.4 ust.2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W art. 2 pkt 14 ustawy wskazano, że pierwsze dziecko oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Zgodnie z art. 48 ust.1 ustawy pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (1.04.2016r.) i kończy się dnia 30.09.2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego za okres, o którym mowa wyżej, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). Ustawodawca w art.2 pkt 1 ustawy zaznaczył, że "dochód" oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca w 2014 r. uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w rozumieniu przywołanego wyżej art.3 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i był to jedynie dochód z tytułu zatrudnienia. Kolegium nie uwzględniło dochodu Skarżącej w wysokości 100 zł wymienionego w PIT-8c wystawionego przez [...] Dochód ten to świadczenie otrzymane przez Skarżącą w związku z promocjami oferowanymi przez bank i był to przychód, o którym mowa w art.20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dochód z tego tytułu - w świetle art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych - nie podlegał więc uwzględnieniu. Ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa pracy wystawionego przez PPHU [...]Spółka Jawna w [...]wynika, że Skarżąca w okresie od 1.12.2014r. do 28.02.2015 r. zatrudniona była u tego pracodawcy. Zdaniem SKO Skarżąca utraciła dochód z 2014 r. pochodzący z zatrudnienia. Jest to bowiem dochód utracony w rozumieniu art. 2 pkt 19c ustawy i w świetle art.7 ust.1 ustawy nie podlegał uwzględnieniu. Przepis ten stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W oświadczeniu z dnia 12.06.2016 r. Skarżąca podała, że w 2014 r. otrzymała alimenty w kwocie [...]zł, co potwierdził również Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] w zaświadczeniu z dnia 25.11.2015 r. Tak więc jedynym dochodem Skarżącej w 2014r. była powyższa kwota alimentów przekazana przez Komornika tytułem wyegzekwowanych alimentów na syna Wiktora od jego ojca S. C.. Miesięczny dochód rodziny w 2014 r. wyniósł więc [...]zł ([...]zł : 12 miesięcy). Z zaświadczenia z dnia [...].04.2016 r. wystawionego przez Powiatowy Urząd Pracy w [...]wynika, że Skarżąca w okresie od 1.02.2016 r. do 31.07.2016 r. przebywa na stażu i otrzymuje stypendium stażowe, a wynagrodzenie za miesiąc marzec 2016 r. wyniosło [...]zł. W odwołaniu Skarżąca potwierdziła również, że od 1 lutego 2016 r. podjęła staż i od marca ma stały dochód w kwocie [...]zł miesięcznie. SKO uznało, że Skarżąca nadal przebywa na tym stażu. Dochód powyższy jest dochodem uzyskanym w rozumieniu art.2 pkt 20 lit.b ustawy (uzyskanie prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych), a w takim przypadku ma zastosowanie art.7 ust.3 ustawy stanowiący, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Zdaniem Kolegium łączny dochód miesięczny Skarżącej, który w świetle powyższych przepisów należało uwzględnić, wyniósł więc [...]zł ([...]zł + [...]zł). Rodzina skarżącej jest dwuosobowa, wobec tego dochód miesięczny na członka rodziny wyniósł [...]zł. Dochód na osobę w rodzinie Skarżącej przekroczył więc ustawowe kryterium dochodowe określone w art.5 ust.3 ustawy, wynoszące [...]zł. Przekroczenie kryterium dochodowego na pierwsze lub jedyne dziecko powoduje automatycznie brak możliwości przyznania świadczenia wychowawczego. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 4 listopada 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzuciła: 1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieprawidłowym ustaleniu kryterium dochodowego rodziny uprawniającego do pobierania świadczenia wychowawczego poprzez ustalenie, że miesięczny dochód rodziny w 2014 r. wynosi [...]zł., co skutkowało odmową przyznania świadczenia wychowawczego, 2. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77, 107 § 3 KPA poprzez nie wyjaśnienie wszystkich niezbędnych okoliczności sprawy, w tym niewłaściwe ustalenie kwoty alimentów wyegzekwowanych przez komornika w 2014 r., 3. naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Uzasadniając skargę podtrzymała argumentację prezentowaną w odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia organów obu instancji jedynie w tej części, w której ustalono skład osobowy rodziny i kwoty dochodów, wynikające z dokumentów. Sąd nie podzielił ustaleń w tej części, w której organy – błędnie dekodując normy prawa materialnego – zakwalifikowały dochód z tytułu wyegzekwowanych zaległych alimentów w całości do dochodu rodziny za 2014 r. Przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego jest spełnienie przez osoby, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r. poz.195, zwanej dalej "ustawą"), warunku określonego w art. 5 ust. 3 ustawy, a odnoszącego się do sytuacji materialnej tych osób. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Dla ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, ustawodawca wskazał w art. 48 ust.1 ustawy, że pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (1 kwietnia 2016r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego za okres, o którym mowa wyżej, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu, (art.48 ust.2 ustawy). Ustawodawca ponadto w art. 2 pkt 1 ustawy zaznaczył, że "dochód" oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Ustalenie dochodu rodziny wymaga zatem zastosowania reguł określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych i rozporządzeniu w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., póz. 1518 ze zm.; dalej: "u.ś.r."), przez dochód rodziny należy rozumieć przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Dochód oznacza między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a uśr), inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych:[...]- alimenty na rzecz dzieci (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 uśr). Wykładnią prawa jest operacja myślowa nie ograniczająca się do wykładni jednego przepisu (zwłaszcza ograniczona jedynie do wykładni językowej), lecz operacja, w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002 r. s. 47 i n.; Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 2002 r., s. 230). Normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych (uzasadnienie wyroku TK z dnia 10 grudnia 2002 r., P 6/02, OTK-A 7/02/91, pkt V ppkt 9). Koniecznym jest więc sięgnięcie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej. Sądy winny stosować Konstytucję wprost - kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe - wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją - zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (uzasadnienie wyroku TK z dnia 8 listopada 2000 r.- SK 18/99- OTK 7/00, s.1273). Zgodnie z art. 7 Konstytucji i art. 6 kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Nie tylko sądy, lecz i organy administracji publicznej, winny stosować Konstytucję wprost (art. 8 ust. 2 Konstytucji) - mają obowiązek dokonywać wykładni ustaw i przepisów podustawowych, kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe - wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją. Organy obu instancji niedostatecznie rozważyły rolę i charakter świadczeń alimentacyjnych, zasądzonych od jednego z rodziców na rzecz dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 128, art. 129 § 1 w zw. z art. 133 § 1 i art. 135 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz.U. 9/64/59 ze zm., dalej kro). Świadczenia alimentacyjne służą zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, a wysokość tych świadczeń uwarunkowana jest kosztami utrzymania (wyżywienie, mieszkanie, odzież, leczenie) i wychowania, w odniesieniu do dzieci (pielęgnacja, opieka, dbałość o fizyczny i intelektualny rozwój; J. Pietrzykowski w: "Kro z komentarzem" W. Pr. 1990 s. 529 uw. 10-12; T. Domińczyk w: "Kro. Komentarz" LexisNexis 2009 s. 979 uw. 7, 8). Nie ulega wątpliwości, że służą one zaspokajaniu głównie potrzeb bieżących, których wysokość określana jest w wymiarze miesięcznym, w wyroku sądu powszechnego, bądź ugodzie zawieranej przed tym sądem i przezeń akceptowanej. W normalnej sytuacji, podobnie jak wynagrodzenie za pracę w polskich realiach społecznych, wypłacane jest pracownikowi co miesiąc i w zasadniczy sposób odpowiada ono przeciętnemu miesięcznemu dochodowi danego członka rodziny, to i alimenty na rzecz dzieci, wypłacane są tym dzieciom co miesiąc – w terminie i kwocie określonej wyrokiem sądu powszechnego, bądź ugodą zawartą przed tym sądem. W niniejszej sprawie organy administracji wskazały, że w roku poprzedzającym złożenie wniosku, skarżąca osiągnęła dochód w wysokości [...]zł, na który składało się wynagrodzenie skarżącej ([...]zł zł) oraz kwota wyegzekwowanych alimentów ([...]zł : 12 miesięcy = [...]zł). W związku z tym, że dochód rodziny – w ocenie organów obu instancji - w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł [...]zł miesięcznie i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe na osobę, odmówiono przyznania świadczenia wychowawczego. Ustalenia te, dokonane zostały przez organy obu instancji z naruszeniem prawa materialnego (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14, pkt 2 i 23 uśr) i procesowego (art. 7, 77 i 107 § 3 kpa). Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 23 utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyliczenie to ma charakter listy pozytywnie enumeratywnej, co oznacza, że żadne inne zdarzenie, niewymienione expressis verbis w art. 3 pkt 23 uśr, nie może uprawniać do obniżenia dochodu przyjmowanego jako podstawę ustaleń w postępowaniu o zasiłek rodzinny (W. Maciejko w: A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko "Świadczenia rodzinne. Komentarz" Wydanie 3 C.H. Beck 2009 s. 187 nb. 17). Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że organ I instancji wskazując, że nie ma podstaw do przyznania świadczenia wychowawczego, ponieważ dochód rodziny Skarżącej przekracza kryterium ustawowe, a brak jest wniosku o pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony, naruszył normę prawa materialnego, wywiedzioną z art. 3 pkt 1lit. c tiret 14, pkt 2 i 23 uśr. Wyegzekwowane alimenty w kwocie [...] zł nie mogą być odliczone od dochodu rodziny, gdyż nie są traktowane przez ustawodawcę jako dochód utracony (art. 3 pkt 23 uśr), który podlega odliczeniu; nie mogą też być w całości uwzględnione przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jak uczyniły to organy obu instancji z naruszeniem normy prawa materialnego, wywiedzionej z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14, pkt 2 uśr w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 2 Konstytucji RP), które to naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa). Zgodnie z art. 7 kpa organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i winny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 kpa. Organy administracji nie sprostały obowiązkom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów, bowiem przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącej za 2014 r. całą kwotę zaległych alimentów w wys. [...]zł zaliczyły do dochodu, który rodzina Skarżącej osiągnęła w 2014 r. Tymczasem jak wynika z załączonego do skargi (w niepoświadczonej kserokopii) zaświadczenia o dokonanych wpłatach wystawionego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]z [...] listopada 2016 r. w 2014 r. na poczet alimentów oraz odsetek wierzycielowi przekazano kwotę [...] zł, (w tym odsetki [...] zł). Należne alimenty za rok 2014 wynosiły [...]zł, natomiast kwota [...]zł zaspokoiła część alimentów zaległych za poprzedni okres. Obowiązkiem organu było ustalenie, jaka część kwoty z wyegzekwowanej kwoty zaległych alimentów przypadała na poszczególne lata i dopiero po ustaleniu tych wysokości organ winien jeszcze raz obliczyć dochód rodziny Skarżącej za rok 2014 r. By móc prawidłowo obliczyć dochód rodziny Skarżącej za 2014 r., rzeczą organów jest dokładne ustalenie jaka część z kwoty [...]zł przypadała na poszczególne lata (w tym na 2014 r.). Tylko część alimentów, przypadająca na rok 2014, może być uwzględniona przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 uśr; W. Maciejko – op. cit. s. 85-90 nb. 20-30 i argumentacja z metody obliczeń – nie zaś normy prawa materialnego – przywołanej s. 190-191 nb 20). Odmienna wykładnia art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 w zw. z art. 3 pkt 2 uśr pozostawałaby w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) i zasadą równości wobec prawa (art.32 ust. 1 Konstytucji). Jeżeli bowiem wierzyciel alimentacyjny wystąpił w obronie swych praw na drogę legalnego postępowania sądowego a następnie egzekucyjnego, nie mając wpływu na możliwość zaspokojenia swej wierzytelności na bieżąco ani też na czas, w którym dojdzie do wyegzekwowania zaległych alimentów, to nie może być dotknięty sankcją w postaci pozbawienia prawa do świadczeń rodzinnych czy wychowawczych. Niekonstytucyjność wykładni prawa, zastosowanej przez organy obu instancji, ujawnia się tym wyraźniej, gdy porówna się sytuację takiego wierzyciela, z sytuacją innych uprawnionych, którzy uzyskali zaspokojenie alimentów we właściwym czasie, bądź dla których wypłata wyegzekwowanych zaległych alimentów nastąpiła w części odpowiadającej poprzednim latom, w roku kalendarzowym poprzedzającym rok poprzedzający okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 uśr), bądź w roku kalendarzowym, w którym następuje dany okres zasiłkowy. Każdy z wierzycieli, który znalazłby się w takiej – porównywalnej – sytuacji, korzystałby ze świadczenia wychowawczego, przy spełnieniu innych przesłanek pozytywnych. Brak ustaleń co do wysokość należnych alimentów, ustalonych na rzecz uprawnionego na każdy z miesięcy 2014 r., i brak na tej podstawie ustaleń przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskany w 2014 r., stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji po ustaleniu jaka część kwoty [...]zł wypłaconej skarżącej w 2014 r., odpowiadała alimentom za każdy miesiąc 2014 r. obliczy przeciętny miesięczny dochód rodziny w roku 2014. Dopiero tak ustalona kwota pozwoli na ustalenie i ocenę, czy spełnione jest kryterium z art. 5 ust. 3 ustawy. Ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") orzekł w jak w sentencji wyroku. ----------------------- 9
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI