VIII SA/Wa 462/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o uchyleniu pomocy finansowej ze środków unijnych, uznając brak podstaw do wznowienia postępowania i błędne zastosowanie przepisów UE.
Spółka złożyła skargę na decyzję Prezesa ARiMR uchylającą decyzję ostateczną w sprawie pomocy finansowej ze środków unijnych po wznowieniu postępowania. Sąd uznał, że organy nie wykazały wystarczająco podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ nowa opinia kosztorysanta nie stanowiła nowej okoliczności. Ponadto, sąd zakwestionował zastosowanie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 do już wypłaconej pomocy i przepis ten był już nieaktualny.
Przedmiotem sprawy była skarga spółki z o.o. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), która uchyliła decyzję ostateczną w sprawie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych po wznowieniu postępowania. Spółka otrzymała pierwotnie pomoc finansową na utworzenie grupy producentów owoców i warzyw oraz koszty inwestycji. Po wznowieniu postępowania, Dyrektor ARiMR uchylił decyzję w części dotyczącej kosztów inwestycji, wskazując na nieprawidłowości w kosztorysie powykonawczym. Prezes ARiMR utrzymał tę decyzję, powołując się m.in. na wszczęcie śledztwa prokuratorskiego w sprawie oszustwa oraz na art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że organy nie wykazały przekonująco podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż nowa opinia kosztorysanta nie stanowiła nowej okoliczności, a jedynie odmienną ocenę istniejących dowodów. Ponadto, sąd zakwestionował zastosowanie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011, wskazując, że przepis ten nie może być stosowany do już wypłaconej pomocy i dodatkowo, że przepis ten został uchylony przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Sąd podkreślił, że organy powinny rzetelnie zbadać przesłanki wznowienia postępowania i prawidłowo zastosować obowiązujące przepisy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, opinia kosztorysanta sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a jedynie odmienną ocenę istniejących dowodów.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że nowa okoliczność faktyczna lub nowy dowód muszą istnieć w dniu wydania decyzji i być nieznane organowi. Opinia biegłego sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej nie spełnia tych kryteriów, a jedynie stanowi odmienną ocenę stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.
k.p.a. art. 151 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Sposób zakończenia postępowania wznowionego – odmowa uchylenia dotychczasowej decyzji lub jej uchylenie i wydanie nowej.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i wydać decyzję merytoryczną, lub uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Pomocnicze
Rozporządzenie 543/2011 art. 115 § 2
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011
Umożliwiało państwom członkowskim zawieszenie uznania organizacji producentów lub płatności na ich rzecz w przypadku podejrzenia popełnienia oszustwa. Przepis ten został uchylony.
Rozporządzenie 2017/891 art. 60 § 1
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891
Zastąpiło art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011, umożliwiając zawieszenie płatności w przypadku dochodzenia w związku z zarzutem oszustwa.
u.f.p. art. 44 § 3
Ustawa o finansach publicznych
Dotyczy zasad gospodarności, efektywności i celowości wydatkowania środków publicznych.
Rozporządzenie nr 966/2012 art. 30
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 966/2012
Dotyczy zasad gospodarności, efektywności i celowości wydatkowania środków budżetowych UE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowa opinia kosztorysanta nie stanowi nowej okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania. Art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 nie może być stosowany do płatności już wypłaconych. Przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 był już nieaktualny w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy.
Godne uwagi sformułowania
Sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej. Opinia wydana przez biegłego lub ekspertyza sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej nigdy nie może być 'nową okolicznością' w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Termin 'zawieszenie płatności' oznacza wstrzymanie wypłaty, wstrzymanie uprawnień do płatności na określony czas czy też wykluczenie możliwości jej przyznania. Z literalnego brzmienia omawianego przepisu wynika, że odnosi się on do płatności, które jeszcze nie zostały wykonane.
Skład orzekający
Artur Kot
przewodniczący
Sławomir Fularski
sprawozdawca
Renata Nawrot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., interpretacja przepisów dotyczących pomocy finansowej ze środków UE, stosowanie przepisów prawa UE w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania i zastosowania przepisów UE w kontekście pomocy finansowej dla grup producentów owoców i warzyw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w tym zasad wznowienia postępowania i stosowania prawa unijnego, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i funduszach unijnych.
“Wznowienie postępowania administracyjnego: kiedy nowa opinia biegłego nie wystarczy, a przepisy UE stają się nieaktualne?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 462/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kot /przewodniczący/
Renata Nawrot
Sławomir Fularski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 26/19 - Wyrok NSA z 2022-11-15
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 138 par. 1 pkt 2, art. 145paar. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 2011 nr 157 poz 1 art. 115 ust.2
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie pomocy finansowej ze środków unijnych, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]; 2) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka", "skarżąca", "strona") na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 29 marca 2012 r. Spółka złożyła w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. (II półrocze 2 roku realizacji planu dochodzenia do uznania).
Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor ARiMR, organ I instancji) przyznał spółce pomoc finansową na pokrycie:
- kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw
i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł oraz
- części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł.
Postanowieniem z [...] lipca 2016 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zwanej dalej: "k.p.a."), wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną nr [...] z [...] czerwca 2012 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw.
W dniu [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 149 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. b
w związku z art. 9 ust. 1a ustawy z 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu (Dz.U. z 2016 r., poz. 58), zgodnie z art. 103a pkt 1 lit. a i lit. b oraz pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. Urz. UE. L.2007.299.1 ze zm.), art. 47 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE.L.157.2011.1 ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem 543/2011), po rozpatrzeniu wznowionego postępowania dotyczącego decyzji ostatecznej Dyrektora ARiMR z [...] czerwca 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, złożonego przez wstępnie uznaną grupę producentów owoców i warzyw [...] sp. z o.o. - uchylił decyzję ostateczną w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. (II półrocze 2 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania) i orzekł o:
- przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł z czego pomoc ze środków UE wynosi [...] zł;
- odmowie przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł.
Łączna kwota pomocy finansowej wynosi [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w ramach przeprowadzonej weryfikacji stwierdzono, że wstępnie uznana grupa producentów owoców i warzyw [...] Sp. z o.o. w 2 roku II półroczu realizacji Planu Dochodzenia do Uznania realizowała inwestycję budowlaną jaką była budowa sortowni owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową (etap III). Inwestycja ta dotychczas nie podlegała ocenie rzeczoznawcy majątkowego jak również uprawnionego kosztorysanta, w związku z tym Dyrektor ARiMR przekazał do oceny uprawnionego kosztorysanta kosztorysy powykonawczy dotyczący ww. inwestycji budowlanej. Biegły wskazał na nieprawidłowości w kosztorysie powykonawczym, tj.: "Sortownia owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową (etap III)" z ogólną wartością kosztorysową robót w wysokości [...] zł. Zastrzeżenia biegłego wzbudziła pozycja nr 3 d.3 Wykonanie instalacji wodno-kanalizacyjnej wraz z instalacjami technologii na kwotę [...] zł, której podstawą sporządzenia była analiza indywidualna.
Organ zwrócił się z prośbą o dostarczenie kalkulacji szczegółowej zawierającej jednostkowe nakłady rzeczowe oraz ich wycenę, a także dostarczenie faktur uzasadniających poniesione koszty w odniesieniu do zakwestionowanej przez oceniającego pozycji w kosztorysie.
Grupa nie dostarczyła żądanej kalkulacji szczegółowej pozycji kosztorysu wskazanej w wezwaniu do złożenia wyjaśnień, powołując się na pismo otrzymane od generalnego wykonawcy prac budowlanych firmy [...] Usługi Remontowo-Budowlane i Specjalistyczne M. J., J. N. Sp. j., zgodnie z którym odmówiono grupie [...] Sp. z o.o. sporządzenia szczegółowego kosztorysu dotyczącego przedmiotowej sprawy. Wykonawca nadmienił, że " (...) Jest nie jest możliwe wykonanie szczegółowych kosztorysów po upływie 5 lat ze względu np. na występowanie prac tzw. zakrytych (...)".
W związku z wątpliwościami powstałymi na etapie podjętych działań naprawczych w dniu 10 czerwca 2016 r. skierowano ww. inwestycję budowlaną do Biura Kontroli na Miejscu celem weryfikacji rzeczywistego zakresu rzeczowo-ilościowego wykonanych prac budowlanych.
W dniu [...] lipca 2016 r. wpłynął Raport z czynności kontrolnych [...] sporządzony na okoliczność kontroli przeprowadzonej w dniach od 20 czerwca 2016 r. do 22 czerwca 2016 r. pod adresem lokalizacji inwestycji budowlanej w miejscowości [...], gm. [...], powiat [...], woj. [...]. Nadto przekazano do oceny biegłego kosztorysanta ww. kosztorys wraz z pozyskaną w ramach przeprowadzonej kontroli na miejscu dokumentacją w celu ponownej weryfikacji prawidłowości sporządzenia w odniesieniu do zakwestionowanej pozycji nr 3 d.3 Wykonanie instalacji wodno-kanalizacyjnej wraz z instalacjami technologii.
W dniu 7 lipca 2016 r. wpłynęła opinia uprawnionego kosztorysanta, który w odniesieniu do ww. pozycji kosztorysowej przedstawił uwagę "To nie jest kosztorys. Beneficjent przedstawi kosztorys na ten zakres albo pozycja do odliczenia".
Wskazana przez uprawnionego kosztorysanta kwota do odliczenia w wysokości [...] zł dotycząca pozycji nr 3 d.3 Wykonanie instalacji wodno-kanalizacyjnej wraz z instalacjami technologii kosztorysu powykonawczego jest nową okolicznością, która nie była znana organowi prowadzącemu pierwotne postępowanie.
Zgodnie z wykazem faktur i rachunków potwierdzającym wartość poniesionych kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w okresie objętym wnioskiem tj. od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. (załącznik nr [...]) oraz dokumentami potwierdzającymi zrealizowanie ujętych w planie dochodzenia do uznania inwestycji, grupa zgłosiła kwalifikowane koszty inwestycji w kwocie [...] zł, tym samym grupie przysługuje zwrot 75% poniesionych kosztów kwalifikowanych inwestycji.
Dyrektor ARiMR, w ramach przeprowadzanych re-kontroli oraz postępowań wyjaśniających "ex-post" stwierdził, że wykazano zawyżenie wartości inwestycji budowlanej "Budowa sortowni owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową (etap III)", której wartość powinna być zredukowana z [...] zł netto na [...] zł netto, zatem całkowite poniesione przez grupę kwalifikowane koszty inwestycji wyniosły [...] zł netto i są mniejsze od zadeklarowanych pierwotnie o [...] zł netto. W związku z powyższym, należna kwota pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2011r. do 31 grudnia 2011r. (II półrocze 2 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania) wynosi [...] zł. Pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania została pomniejszona o [...] zł. W związku z czym uznał, że pomoc finansowa przyznaną decyzją Dyrektora ARiMR nr [...] z [...] czerwca 2012 r. należy pomniejszyć o [...] zł. Różnica procentowa pomiędzy łączną wnioskowaną kwotą a łączną należną kwotą pomocy finansowej jest mniejsza niż 3% i wynosi 1,34 %, a więc nie stosuje się żadnej kary.
Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej w całości decyzji naruszenie przepisów postępowania, w postaci błędnego zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a., w zw. z art. 151 § 1 pkt 2) k.p.a. polegającego na wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną o nr [...] z [...] czerwca 2012 r. w ww. zakresie pomimo braku zaistnienia przesłanek do wznowienia tegoż postępowania. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła m.in., że opinia kosztorysanta nie może stanowić nowego dowodu istniejącego w dniu wydawania decyzji, a nieznanemu organowi, jak i nie stanowi nowej okoliczności ustalenie wysokości kosztów poniesionych na budowę sortowni owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową etap III odmiennie od ustaleń faktycznych poczynionych przez organ w ramach postępowania zakończonego wydaniem decyzji o nr [...].
Zdaniem skarżącej, w ramach prowadzonego postępowania, którego skutkiem było wydanie decyzji o nr [...] organ administracji posiadał wszelkie środki służące weryfikowaniu złożonych przez stronę dowodów. Na potwierdzenie poniesionych kosztów budowy sortowni owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową etap III, strona złożyła stosowny kosztorys powykonawczy. Organ dokonując oceny tego dowodu zaniechał powołania biegłego kosztorysanta, celem weryfikacji tegoż kosztorysu uznając, że określone w nim koszty są w pełni kwalifikowalne. Zaniechanie organu co do przeprowadzenia określonego dowodu, tj. przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Skarżąca podniosła zatem, że nie może stanowić podstawy wznowieniowej w ramach art. 145 § 1 pkt 5) k.p.a. wydanie nowej opinii biegłego kosztorysanta co do kosztorysu powykonawczego budowy budynku sortowni owoców z chłodniami wraz z częścią socjalną etap III i stwierdzenie w niej, że wskazana powyżej pozycja jest do odliczenia nie stanowi nowej okoliczności nieznanej organowi, ponieważ przyjęcie twierdzeń zawartych w nowej opinii w postępowaniu wznowieniowym przez organ stanowiłoby odmienną od przedstawionej w pierwotnej decyzji ocenę dowodów i ustalenia faktyczne. Wysokość poniesionych przez stronę kosztów jest okolicznością faktyczną istniejącą na dzień wydania pierwotnej decyzji, natomiast odmienne ustalenie ich wysokości nie należy do podstaw wznowieniowych, albowiem jest zakwestionowaniem stanu faktycznego po wydaniu decyzji ostatecznej.
Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] Prezes ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
- uchylił w całości decyzję Dyrektora ARiMR z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej z [...] czerwca 2012 r. nr [...] w zakresie dotyczącym przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł oraz odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. (II półrocze 2 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania) w wysokości [...] zł oraz
- uchylił decyzję ostateczną nr [...] z [...] czerwca 2012 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania oraz
- zawiesił płatność w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. (II półrocze 2 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania) w części dotyczącej pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie postanowieniem z [...] maja 2017 r., sygn. akt [...] Prokuratura Regionalna w [...] wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie, nie wcześniej niż w 2008 r. i nie później niż w grudniu 2016 r., w [...] przy ul. [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie wyższej niż [...] zł, przez przedłożenie przez m.in. Grupę nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania ze środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników ww. Agencji w błąd co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych, w konsekwencji czego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż [...] zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 294 § 1 k.k. w zbiegu z art. 297 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k.
Organ II instancji powołał treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE.L. 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1, zwanego dalej: "rozporządzeniem 543/2011"), który jako wykonawczy akt wtórnego prawa UE obowiązuje bezpośrednio i ma charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczność wszczęcia śledztwa
w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa powinna być wzięta pod uwagę
w toku postępowania wznowieniowego w ten sposób, że możliwe jest zakończenie postępowania wznowieniowego uchyleniem decyzji ostatecznej (w I instancji)
i zawieszeniem płatności lub uchyleniem decyzji I instancji, wydanej w postępowaniu wznowieniowym, uchyleniem decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym
i zawieszeniem płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011. Czytelna treść tego przepisu wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełnienia przestępstwa, a nie na wniesienie aktu oskarżenia, czy też wydanie w sprawie wyroku przez Sąd. Dyrektor ARiMR podkreślił, że zasadniczym celem zawieszenia postępowania na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Środki wypłacane w ramach pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw są środkami budżetowymi (z budżetu unijnego jak i krajowego) i jako takie podlegają szczególnej ochronie i muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami gospodarności, efektywności i skuteczności oraz
w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (art. 30 rozporządzenia nr 966/2012 oraz art. 44 ust. 3 ustawy
o finansach publicznych).
W związku z powyższym ARiMR, jako agencja płatnicza, jest zobowiązana do przestrzegania ww. zasad i ich stosowania w ramach rozpatrywanych przez siebie spraw. Dokonując zatem oceny zarzucanego czynu zabronionego (nie przesądzając
o zasadności postępowania przygotowawczego, zmierzającego do wniesienia lub też odstąpienia od wniesienia aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie karnej), nie budzi wątpliwości, że popełnienie oszustwa w kontekście postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej stanowi przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej oraz do cofnięcia pomocy już przyznanej pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie zarzucanego czynu zabronionego stanowi kwestię prawną, która w sposób bezpośredni wiąże się z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, dotyczącym wnioskowanej przez skarżącą pomocy finansowej. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie istnieje bezpośredni związek między śledztwem Prokuratury Regionalnej w [...] a prowadzonym postępowaniem administracyjnym. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione warunki wynikające z art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, stanowiące podstawę do zawieszenia postępowania z urzędu.
Jednocześnie organ II instancji zaznaczył, że wydanie rozstrzygnięcia
w przedmiocie zawieszenia płatności nie oznacza dokonania ostatecznej oceny w toku postępowania wznowieniowego otrzymanej weryfikacji kosztorysu powykonawczego,
w szczególności w zakresie, czy z przedmiotowej weryfikacji wynikają nowe okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) błędne zastosowanie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 w związku
z błędnym niezastosowaniem art. 60 w związku z art. 79 pkt 3 i art. 80 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013
w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców
i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz.Urz.UE.L.2017.138.4, zwane dalej: "rozporządzeniem 2017/891"), poprzez zastosowanie ww. art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011, pomimo że od 1 czerwca 2017 r. przepis ten nie obowiązuje, a zamiast niego winien mieć zastosowanie art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891;
2) błędną wykładnię art 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 poprzez przyjęcie, że przepis ten zezwala na: zawieszenie płatności już wypłaconej (5 lata temu) oraz uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności, pomimo że przepis ten jest przepisem materialnoprawnym i umożliwia zawieszenie bądź prawa do płatności, bądź samej czynności materialno-technicznej wypłaty przyznanych środków, zatem nie może być zastosowany do środków przyznanych i już wypłaconych, tym bardziej też nie może być podstawą do uchylenia ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności;
II. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. polegające na uchyleniu korzystniejszej dla skarżącej decyzji organu I instancji, przyznającej skarżącej, (po uchyleniu decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym), w ramach postępowania wznowieniowego, kwotę [...] zł tytułem pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, a odmawiającej pomocy finansowej jedynie w kwocie [...] zł i wydaniu decyzji na jej niekorzyść, tj. uchyleniu decyzji ostatecznej o nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., wydanej w postępowaniu zwyczajnym, w zakresie całości przyznanej tam pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, tj. w kwocie [...] zł, pomimo że w niniejszej sprawie nie wystąpiły kryteria odstąpienia od zasady zakazu reformationis in peius, tj. zaskarżona decyzja nie narusza rażąco prawa, ani też nie narusza rażąco interesu społecznego;
2) błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z błędnym niezastosowaniem art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 16 § 1 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez:
a) pominięcie, że pozyskanie przez organ, po wydaniu ostatecznej i prawomocnej decyzji, nowej weryfikacji (opinii) kosztorysu powykonawczego, kwestionującej, w zakresie pozycji 3 d.3 - wykonanie instalacji wodno-kanalizacyjnej wraz z instalacjami technologii, przeprowadzony w postępowaniu zwyczajnym dowód z dokumentu - kosztorysu powykonawczego dotyczącego budowy sortowni owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową etap III, nie uzasadnia wznowienia postępowania i uchylenia prawomocnej decyzji,
b) uznanie, że z pozyskanego, po wydaniu ostatecznej i prawomocnej decyzji kosztorysu weryfikacyjnego wynikają nowe fakty mogące stanowić podstawę do wznowienia postępowania,
c) niewydanie decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji wydanej w postępowaniu wznowieniowym i o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej, pomimo że:
- z uzasadnienia decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym nie wynika, ażeby organ miał wątpliwości co do wiarygodności dowodu w postaci złożonego przez Stronę kosztorysu powykonawczego dotyczącego budowy sortowni owoców z chłodniami i częścią socjalno-biurową etap III, przez co należy uznać, że organ ocenił ten dowód jako wiarygodny i nie budzący zastrzeżeń w zakresie w jakim potwierdzał on wysokość poniesionych przez Stronę kosztów związanych z ww. budową;
- pozyskana przez organ, po wydaniu ostatecznej i prawomocnej decyzji nowa weryfikacja (opinia) kosztorysu powykonawczego, kwestionująca kosztorys powykonawczy przedstawiony przez stronę, nie jest nowym dowodem, który istniał w chwili wydania decyzji w postępowaniu zwyczajnym, a nie był znany organowi;
- wykonanie na zlecenie organu i pozyskanie nowej weryfikacji (opinii) kosztorysu powykonawczego jest ponowną oceną tego dowodu, który był znany organowi w postępowaniu zwyczajnym, a zgodnie z jednolitym orzecznictwem i doktryną postępowania administracyjnego, nową okolicznością w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być inna ocena okoliczności i dowodów, znanych w postępowaniu zwyczajnym organowi, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego, w szczególności, nigdy nie może być "nową okolicznością" w rozumieniu art 145 § 1 pkt 5 k.p.a. opinia wydana przez biegłego po wydaniu decyzji ostatecznej;
- zgodnie z jednolitym orzecznictwem i doktryną postępowania administracyjnego, odmienna a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może uzasadniać wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.;
3) błędne zastosowanie art. 146 § 1 k.p.a. w zw. z błędnym niezastosowaniem art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. polegające na uchyleniu ostatecznej decyzji Dyrektora ARiMR z [...] czerwca 2012 r., znak [...], w sytuacji gdy 5 letni termin określony w art. 146 k.p.a. na dzień wydania skarżonej decyzji upłynął, a organ co najwyżej mógł ograniczyć się do stwierdzenia, że ww. decyzja ostateczna została wydana z naruszeniem prawa.
Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu - decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] marca 2015 r. o uznaniu strony za organizację producentów, na okoliczność braku podstaw do stosowania art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Nadto wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a. Poza tym wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.
Na wstępie należy stwierdzić, że wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, będącym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a., organ administracji może zakończyć wznowione postępowanie w jeden z dwóch sposobów: bądź, stwierdzając brak podstaw wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a lub 145b k.p.a. – odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, bądź, stwierdzając istnienie którejkolwiek z tych podstaw – uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową, rozstrzygającą o istocie sprawy.
Kontrolowana decyzja Prezesa ARiMR zapadła w postępowaniu nadzwyczajnym na skutek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora ARiMR z [...] czerwca 2012 r. Podstawą wznowienia stał się art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., z którego wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. została użyta alternatywa, a nie koniunkcja, tak więc podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania.
Organ I instancji postanowieniem z [...] lipca 2016 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., która przyznała Grupie pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów
i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji stwierdzono, że nową okolicznością do wznowienia postępowania administracyjnego jest informacja kosztorysanta o zawyżeniu wartości pozycji kosztorysowej nr 3 d.3 Wykonanie instalacji wodno-kanalizacyjnej wraz z instalacjami technologii w kosztorysie powykonawczym, złożonym do akt postępowania zwyczajnego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na zarzuty skarżącej wskazał, że co do zasady otrzymanie do weryfikacji przez uprawnioną osobę kosztorysu powykonawczego może stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Nie można bowiem wykluczyć, że
z przedmiotowego dokumentu wynikają nowe okoliczności faktyczne dotyczące inwestycji, które istniały w dniu wydania decyzji, a które nie były znane organowi. Wyjaśnienie natomiast na podstawie otrzymanej weryfikacji kosztorysu powykonawczego, czy takie okoliczności występowały powinno być przedmiotem postępowania wznowieniowego, które – w zależności od wyników ustaleń – powinno zakończyć się wydaniem jednego z rodzajów decyzji w trybie art. 151 k.p.a.
Organ odwoławczy powołał się na wyrok NSA z 1 lutego 2012 r. w sprawie o sygn. akt. II OSK 2154/10, z którego wynika, że sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego.
Jak wynika z powyższego, zdaniem Sądu, organy obu instancji nie wykazały
w sposób przekonywujący, że w przedmiotowej sprawie zaistniały nowe okoliczności skutkujące wznowieniem postępowania, a następnie wydaniem przez organ I instancji decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchyleniem w części decyzji ostatecznej
z [...] czerwca 2012 r. i orzeczeniem na nowo o przyznaniu płatności na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w planie dochodzenia do uznania na niekorzyść strony (płatność mniejsza o [...] zł).
Z akt administracyjnych sprawy, jak również z uzasadnienia decyzji z [...] czerwca 2012 r. uchylonej zaskarżoną decyzją wynika, że w postępowaniu zwyczajnym, organ uznał przedstawione przez stronę dowody - kosztorysy powykonawcze, a także protokół odbioru końcowego, faktury i potwierdzenia przelewów, za w pełni wiarygodne. Organ wskazał w uchylonej decyzji, że przedstawione przez stronę dowody potwierdzają fakt zrealizowania inwestycji i wartość poniesionych kosztów kwalifikowanych inwestycji. Organ przeprowadził również kontrolę administracyjną wniosku oraz kontrolę na miejscu, które nie wykazały jakichkolwiek nieprawidłowości skutkujących redukcją kwoty pomocy finansowej. Powyższe dowody zostały przez organ w postępowaniu zwyczajnym ocenione jako w pełni wiarygodne. Na ich zaś podstawie organ dokonał ustalenia, że wykazywane przez stronę koszty inwestycji, zostały przez nią poniesione i są w pełni rynkowe i kwalifikowane.
Organ I instancji przyjął, że nową okolicznością w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest kwota do odliczenia wynikająca z odmiennego oszacowania przez kosztorysanta wartości inwestycji zrealizowanej przez stronę.
W ocenie Sądu, słusznie wskazuje skarżąca, że nową okolicznością w rozumieniu ww. przepisu, nie może być inna ocena okoliczności i dowodów, znanych w postępowaniu zwyczajnym organowi, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że opinia wydana przez biegłego lub ekspertyza sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej nigdy nie może być "nową okolicznością" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., lecz co najwyżej fakty wynikające z tej opinii (por. wyrok NSA z 27 października 1998 r., III SA 1165/97, Lex nr 36900, wyrok NSA z 9 stycznia 2001 r., I SA 1788/99, Lex nr 75514, wyrok NSA z 29 marca 2006 r., II OSK 633/05, Lex nr 198333, wyrok NSA z 20 lipca 2006 r., II OSK 1009/05, Lex nr 265671, wyrok WSA w Rzeszowie z 9 sierpnia 2016 r., II SA/Rz 1673/15, Lex nr 2097107).
Nie można jednak przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu (por. wyrok WSA w Warszawie z 31 marca 2016 r., VI SA/Wa 2432/15, Lex nr 2055504). Nie stanowi żadnej nowej okoliczności faktycznej odmienna niż
w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności. Nieprawidłowości w przeprowadzonym przez organ postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyrok WSA w Łodzi z 28 lipca 2016 r., III SA/Łd 276/16, Lex nr 2106022). Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności (wyrok NSA z 27 września 2006 r., II OSK 1128/05, wyrok NSA z 19 marca 2014 r., II GSK 20/13, oba publ. cbosa).
Organ administracji publicznej, wznawiając postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zobowiązany jest wykazać, że będące przesłanką wznowienia postępowania nowe okoliczności i dowody są "rzeczywiście" nowe i istotne dla sprawy, a nadto te nowe dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi. Nie ulega wątpliwości, że musi być rzetelna ocena postępowania organu co do wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 12 maja 2016 r., II GSK 2/15, Lex nr 2141120). W takim postępowaniu to nie strona ma wykazać nieistnienie przesłanek wznowienia postępowania, tylko organ ma obowiązek udowodnić ich występowanie w sprawie.
Organy w przedmiotowej sprawie ograniczyły się do wskazania okoliczności, na podstawie których wznowiono postępowanie, nie argumentując z jakich względów okoliczności te uznały za nowe i istotne, jak również, czy istniały one w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi.
Wyjaśnienia w tym zakresie zawarte w decyzji organu I instancji są nieprzekonujące i lakoniczne. Prezes ARiMR w żaden sposób nie ustosunkował się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu. Nie wypowiedział się w zakresie "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżąca w odwołaniu powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślając, że opinia wydana przez biegłego lub ekspertyza sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej, nigdy nie stanowi "nowej okoliczności" w rozumieniu ww. przepisu.
Prezes ARiMR akceptując zasadność wznowienia, nie odniósł się co do wskazanej w postanowieniu podstawy wznowienia - wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011. W związku z powyższym, Sąd w pierwszej kolejności uznał zasadność zarzutów zawartych w skardze naruszenia przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 16 k.p.a. oraz w związku z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
Organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji oraz zawiesił w tej części płatność w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej, wskazując na art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011. Z treści tego przepisu wynika, że państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007.
W przedmiotowej sprawie Prezes ARiMR powołał się ww. przepis prawa unijnego
w związku z wszczęciem przez Prokuraturę Regionalną w [...] postanowieniem
z [...] maja 2017 r., sygn. akt [...] śledztwa w sprawie doprowadzenia
w celu osiągnięcia korzyści majątkowej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ARiMR przez przedłożenie w tejże Agencji przez m.in. Grupę nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymania dofinansowania ze środków finansowych krajowych i Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników ARiMR w błąd co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych.
Powołany przepis prawa europejskiego, jako akt wtórnego prawa UE, ma niewątpliwie charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego, obowiązuje on bezpośrednio i nie jest tu wymagana dodatkowo jego transpozycja do prawa krajowego. Zasadniczym celem zawieszenia płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE.
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z 24 czerwca 2015 r. w sprawie II GSK 1011/14 (publ. cbosa), że art. 115 ust. 2 ww. rozporządzenia jest przepisem prawa materialnego, a więc dotyczącym przesłanek, treści, powstania, zmiany lub zgaśnięcia prawa czy roszczenia. Zawieszenie płatności, o czym orzekł Prezes ARiMR w zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu, nie dotyczy płatności już wypłaconej (w przedmiotowej sprawie kilka lata temu). Termin ten oznacza wstrzymanie wypłaty, wstrzymanie uprawnień do płatności na określony czas czy też wykluczenie możliwości jej przyznania. Z literalnego brzmienia omawianego przepisu wynika, że odnosi się on do płatności, które jeszcze nie zostały wykonane.
Organ odwoławczy posłużył się przepisem art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 nie tylko do zawieszenia płatności w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej, ale również do uchylenia decyzji ostatecznej z [...] czerwca 2012 r. co do kwoty [...] zł. W tym zakresie jednak należy zgodzić się ze skarżącą, że Prezes ARiMR uchylił się w swojej decyzji od rzetelnej oceny dopuszczalności zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzję ostateczną uchyla się bowiem na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., gdy zajdzie co najmniej jedna z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a.
Przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 został uchylony z dniem
1 czerwca 2017 r. na podstawie art. 79 pkt 3 w związku z art. 81 rozporządzenia 2017/891. Aktualnie w miejsce art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 wszedł przepis art. 60 rozporządzenia 2017/891, z którego wynika, że państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony (ust. 1 ).
Przedmiotowe postępowanie nadzwyczajne zostało zainicjowane postanowieniem o wznowieniu z [...] lipca 2016 r. Organ administracji, wydając decyzję co do meritum sprawy we wznowionym postępowaniu, rozpoznaje sprawę na nowo. Zasadą jest zatem, że organ ten stosuje przepisy obowiązujące w chwili wydania decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Organ administracji powinien jednak zastosować przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, która została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, jeżeli jest to decyzja deklaratoryjna, czyli stwierdzająca wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocy prawa, a więc z mocą ex tunc.
W konkluzji należy stwierdzić, że organ odwoławczy, zobowiązany na skutek odwołania do merytorycznego rozpoznania sprawy po raz drugi (art. 15 k.p.a.), nie rozważył dostatecznie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tylko uchylił w zaskarżonej części decyzję organu I instancji, ale nie orzekł co do istoty sprawy, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., oraz uchylił w tej części decyzję ostateczną z 11 czerwca 2012 r., biorąc za podstawę art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Jednocześnie dokonał błędnej wykładni ww. przepisu prawa unijnego, stosując go do płatności już wypłaconej i nie rozważając, czy może on być zastosowany, jeśli w dacie wydania zaskarżonej decyzji już nie obowiązywał.
Jednocześnie należy stwierdzić, że brak było w sprawie przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, ponieważ uchybienia przepisów prawa materialnego i postępowania stwierdzone przez Sąd nie mają charakteru rażącego naruszenia prawa.
Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien uwzględnić powyższe uwagi Sądu, w szczególności jeszcze raz zbadać i uzasadnić w sposób dokładny
i przekonujący, czy w sprawie zaszły podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 16 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania ([...] zł wpis sądowy, 480 zł koszty zastępstwa procesowego oraz 17 zł opłata od pełnomocnictwa) Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 14 § 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI