VIII RC 235/18

Sygn. akt VIII RC 235/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 października 2018 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie: Przewodniczący – Sędzia Sądu Rejonowego Piotr Szarek Protokolant – sekretarz sądowy Ewelina Szczygieł po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. w Szczecinie na rozprawie sprawy z powództwa małoletniej J. B. reprezentowanej przez ojca Z. B. przeciwko L. F. o zmianę orzeczenia w przedmiocie alimentów I zmienia punkt V (piąty) wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 13 października 2014 r., wydanego w sprawie o sygnaturze akt X RC 274/11, jedynie o tyle, że zasądza od pozwanej L. F. na rzecz małoletniej powódki J. B. alimenty w kwotach po 100 zł (sto złotych) miesięcznie, płatne z góry do dnia 10. każdego miesiąca, poczynając od dnia 16 maja 2018 r.; II oddala powództwo w pozostałej części; III odstępuje od obciążania pozwanej L. F. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz małoletniej powódki J. B. ; IV odstępuje od obciążania pozwanej L. F. obowiązkiem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie; V wyrokowi w zakresie punktu I (pierwszego) nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. Sygn. akt VIII RC 235/18 UZASADNIENIE W dniu 16 maja 2018 r. małoletnia powódka J. B. – reprezentowana przez ojca Z. B. i zastępowana przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokata – wniosła o zmianę wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 13 października 2014 r., wydanego w sprawie o sygnaturze X RC 274/11, poprzez zasądzenie od pozwanej L. F. alimentów w kwotach po 700 zł miesięcznie. W uzasadnieniu pozwu m.in. wskazano, iż: w chwili wyrokowania w sprawie X RC 274/11 małoletnia J. B. mieszkała wraz z matką, a obecnie dziecko zamieszkuje wraz z ojcem i w związku z tym zachodzi konieczność dokonania postulowanej zmiany wyroku rozwodowego. Pismem z dnia 31 lipca 2018 r. (k. 12) sprecyzowano żądanie pozwu wskazując, że alimenty mają być płatne z góry do 10. dnia każdego miesiąca, poczynając od marca 2018 r. W odpowiedzi na pozew pozwana L. F. wniosła o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew m.in. podniesiono, że możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanej uniemożliwiają jej łożenie alimentów na rzecz małoletniej powódki w jakiejkolwiek wysokości. Sąd ustalił następujący stan faktyczny J. B. , urodziła się w dniu (...) , jako córka Z. B. i L. B. (obecnie F. ). Wyrokiem z dnia 13 października 2014 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt X RC 274/11, Sąd Okręgowy w Szczecinie rozwiązał przez rozwód małżeństwo rodziców małoletniej J. B. : Z. B. i L. B. ; wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią J. B. powierzył matce, zaś ojcu wykonywanie władzy rodzicielskiej ograniczył do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka. Dodatkowo nad wykonywaniem władzy rodzicielskiej przez L. B. ustanowiono nadzór kuratora sądowego. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt VIII Nsm 233/15, Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie zmienił wyrok rozwodowy z dnia 13 października 2014 r. w zakresie dotyczącym władzy rodzicielskiej nad ww. małoletnią i umieścił ją w systemie pieczy zastępczej (...) w S. . Po rozpoznaniu apelacji od ww. orzeczenia, postanowieniem z dnia 14 lutego 2018 r. – wydanym w sprawie o sygnaturze akt X RCa 360/17 – Sąd Okręgowy w Szczecinie powierzył Z. B. władzę rodzicielską nad małoletnią J. B. , a władzę rodzicielską L. F. nad ww. małoletnią ograniczył do współdecydowania o istotnych życiowych sprawach dziecka. Niesporne. Do końca sierpnia 2018 r. małoletnia J. B. przebywała w (...) Ośrodku (...) w K. , a podczas urlopowań przebywała pod pieczą ojca Z. B. . Od września 2018 r. małoletnia J. B. uczęszcza w S. do III klasy technikum informatycznego. Małoletnia pozostaje pod opieką lekarzy specjalisty – laryngologa oraz ortopedy i przyjmuje leki związane z zapaleniem zatok. Małoletnia nie posiada własne majątku. Średniomiesięczne koszty związane z utrzymaniem małoletniej J. B. wynoszą ok. 1 270 zł miesięcznie i w szczególności w wymiarze średniomiesięcznym przedstawiają się następująco: 33 zł tytułem udziału (1/3) w kosztach utrzymaniu domku na (...) w S. ; 700 zł koszty wyżywienia, w tym obiady w szkole; 300 zł koszty zakupu odzieży, obuwia, bielizny; 50 zł chemia gospodarcza, kosmetyki; 35 koszty utrzymania telefonu komórkowego; 50 zł (3 000 zł co 5 lat) koszty zakupu sprzętu informatycznego (m.in. komputer, akcesoria komputerowe); 100 zł koszty zakupu lekarstw, wizyt lekarskich. Nie ma niezaspokojonych potrzeb małoletniej J. B. za okres od marca 2018 r. do dnia 16 maja 2018 r. Dowód: - zeznania przedstawiciela ustawowego Z. B. , k. 69 – 70. Z. B. : - ma ukończone 57 lat; - pracuje jako muzyk w oparciu o umowy o dzieło i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie na poziomie ok. 3 000 zł netto średniomiesięcznie; - pozostaje w związku małżeńskim, ale jego żona K. B. nie pracuje zawodowo, pomimo tego, że nie ma orzeczonej niezdolności do pracy i nie ma zarejestrowanej działalności gospodarczej; - nie ma zarejestrowanej działalności gospodarczej; - poza małoletnią J. B. nie ma innych osób na utrzymaniu; - zamieszkuje wraz z żoną oraz małoletnią J. B. w domu zbudowanym na (...) , którego roczne koszty utrzymania wynoszą ok. 1 200 zł. Dowód: - zeznania przedstawiciela ustawowego Z. B. , k. 69 – 70, - informacja z (...) , k. 26, 27. L. F. : - ma ukończone 59 lat; - legitymuje się wykształceniem zawodowym jako stolarz i tapicer; - przez większość dorosłego życia nie pracowała, albowiem zajmowała się prowadzeniem domu oraz sprawowaniem pieczy nad czworgiem dziećmi i z tego też powodu nie ma wypracowanych lat składkowych w celu ubiegania się o rentę lub emeryturę; - w okresie od listopada 2017 r. do stycznia 2018 r. pracowała w oparciu o umowę o pracę w zakładzie (...) w K. i z tego tytułu uzyskała wynagrodzenie: w listopadzie 2017 r. – 310,81 zł netto; w grudniu 2017 r. – 3 015,71 zł netto; w styczniu 2018 r. – 3 929,29 zł netto; - obecnie utrzymuje się z prac dorywczych (np. opieka nad inną osobą, wykonanie makijażu permanentnego), z których nie uzyskuje stałych dochodów; - w maju 2018 r. utraciła status osoby bezrobotnej z uwagi na to, że nie stawiła się na wizytę w PUP w wyznaczonym terminie – ponowna rejestracja jako osoby bezrobotnej będzie być mogła zrealizowana przez nią w lutym 2019 r.; - w sierpniu 2018 r. z tytułu opieki nad osobą starszą na terenie Niemiec uzyskała świadczenie w kwocie ok. 2 800 zł; - w sierpniu 2018 r. zakupiła małoletniej J. B. podręczniki za kwotę 300 zł; - ma uszkodzą łękotkę stawu kolanowego lewego, choruję na chorobę zwyrodnieniową stawów obwodowych oraz schorzenia tarczycy (leczona na nadczynność tarczycy); - zaciągnęła pożyczki u swojej koleżanki A. J. na kwotę 5 600 zł oraz u swojej siostry D. G. na kwotę 9 231 zł na zaspokajanie bieżących potrzeb życiowych; - w maju 2018 r. była operowana z powodu palucha koślawego stopy lewej; - poza małoletnią J. B. nie ma innych osób na utrzymaniu. W maju 2018 r. lekarz medycyny pracy wydał w stosunku do L. F. orzeczenie, w którym wskazał, że istnieje w stosunku do niej przeciwwskazanie do dźwigania ciężarów oraz do pracy w pozycji wymuszonej. L. F. : jest najemcą z (...) w S. mieszkania położonego w S. przy al. (...) , którego powierzchnia użytkowa przekracza 100 m 2 . Czynsz najmu przedmiotowego lokalu wynosi ok. 1 100 zł miesięcznie; wobec wynajmującego jest zadłużona na ok. 2 800 zł i ratalnie spłaca to zadłużenie w kwotach po ok. 470 zł miesięcznie; jest zadłużona wobec (...) w S. na kwotę ok. 1 800 zł i spłaca to zadłużenie w kwotach po ok. 200 zł miesięcznie. W okresie letnim wydatki związane z podgrzaniem wody wynoszą ok. 300 zł miesięcznie, a w okresie zimowym ok. 700 zł miesięcznie. Dowód: - zeznania pozwanej L. F. , k. 70 – 72, - informacja z (...) , k. 28, - informacja z (...) , k. 29, - decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej, k. 37, - porozumienie z pracodawcą A. , k. 38, - orzeczenie lekarskie, k. 39, - zaświadczenie lekarskie, k. 41, - karta informacyjna leczenia szpitalnego, k. 40, - faktury VAT za media, k. 42 – 44, - ustalenie wymiaru opłat za mieszkanie, k. 45, - potwierdzenia przelewów bankowych, k. 50, 51, 54 – 60, 64. Sąd zważył, co następuje: Powództwo małoletniej J. B. o zmianę orzeczenia w przedmiocie alimentów poprzez zasądzenie alimentów okazało się częściowo zasadne. Ustalony powyżej stan faktyczny oparty został na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności na powyżej powołanych dowodach z dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy, albowiem w zakresie faktów, które w oparciu o te dokumenty zostały przez Sąd ustalone strony nie kwestionowały zarówno autentyczności, jak i treści tychże dokumentów. Nadto podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie stanowiły zeznania stron. Sąd dał wiarę zeznaniom ww. osób w zakresie powyżej poczynionych ustaleń faktycznych, albowiem w tym zakresie zeznania te korespondowały z zasadami doświadczenia życiowego i zawodowego, które obrazują wysokość kosztów związanych z zakupem poszczególnych dóbr i usług, a nadto korespondowały z treścią dokumentów zgromadzonych w sprawie, które z ww. względów zostały uznane przez niniejszy Sąd za wiarygodne. Jednocześnie zdaniem Sądu w sprawie nie zaistniały okoliczności, które by uprawniały do odmowy nadania zeznaniom stron wiarygodności w zakresie istotnym z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotu postępowania. Powództwo małoletniej J. B. zostało oparte o art. 133 § 1 k.r.o. w zw. z art. 138 k.r.o. Zgodnie z powołanym art. 133 § 1 k.r.o. , rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Należy przy tym wskazać, iż stosownie do treści art. 135 § 1 k.r.o. , zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. W myśl art. 138 k.r.o. , w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Poprzez zmianę stosunków, o których mowa w ww. przepisie, należało w niniejszej sprawie uznać fakt przejścia dziecka pod pieczę ojca i formalnie uregulowanie tej kwestii na mocy orzeczenia Sądu opiekuńczego. W ocenie Sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w sposób jednoznaczny wykazało, że usprawiedliwione koszty związane z utrzymaniem małoletniej powódki kształtują się na poziomie wskazanym w stanie faktycznym niniejszego uzasadnienia. Wszystkie bowiem wydatki wyszczególnione w stanie faktycznym niniejszego uzasadnienia, jako koszty związane z utrzymaniem małoletniej powódki i we wskazanej tam wysokości, są wydatkami usprawiedliwionymi w rozumieniu art. 135 § 1 k.r.o. , a więc wydatkami, które powinny być pokrywane w pierwszej kolejności przez rodziców dziecka. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, iż przedmiotowe wydatki (oraz ich wysokość) – oceniana przez pryzmat zasad doświadczenia życiowego i zawodowego – są adekwatne do potrzeb małoletniej powódki przy uwzględnieniu jej wieku, stanu zdrowia, potrzeb rozwojowych, emocjonalnych, społecznych dziecka, potrzeby stymulowania jej rozwoju, a także przy uwzględnieniu cen dóbr i usług jakie wiążą się z zaspokajaniem poszczególnych potrzeb. W rezultacie, wysokość przedmiotowych wydatków nie może być poczytana za zbyt wygórowaną, ani za zbyt niską. W ocenie Sądu, do kosztów związanych z utrzymaniem małoletniej powódki nie należało doliczać kosztów utrzymania domu żony Z. B. , który to dom jest położony w (...) dzielnicy G. , albowiem małoletnia J. B. tam nie zamieszkuje. W odniesieniu do kwestii możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanej L. F. , to w ocenie Sądu kształtują się one na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę. Możność wysnucia powyższego wniosku wynika z faktu, że: pozwana posiada niewielkie doświadczenie zawodowe, albowiem z racji podziału ról w rodzinie przez większość dorosłego życia nie była osobą czynną zawodowo; nie jest wykwalifikowanym pracownikiem, który może wykonywać pracę umysłową i którego stan zdrowia nie stanowi przeszkody do jej świadczenia, ale co do zasady może wykonywać jedynie prace fizyczne; stan zdrowia pozwanej powoduje, że możliwości świadczenia przez nią pracy fizycznej są dość mocno zawężone (nie może dźwigać ciężarów, czy pracować w pozycji wymuszonej). W ocenie Sądu – kierując się doświadczeniem zawodowym i wynikającymi stąd informacji pozyskanymi od innych stron przy okazji rozpoznawanych spraw – należy zgodzić się z pozwaną, że praca w firmie (...) w K. , pomimo tego, że można tam uzyskiwać stosunkowo wysokie wynagrodzenie, to jednak jest to praca wyczerpującą fizycznie, wymagająca dobrego stanu zdrowia, którego pozwana nie posiada. Ów stan zdrowia stanowi – zdaniem Sądu – również przeszkodę do stałego zatrudnienia pozwanej przy opiece nad osobami starszymi, gdzie częstokroć np. przy czynnościach higienicznych, należy wykonywać czynności, które wymagają znacznej siły fizycznej. Biorąc jednak pod uwagę okoliczność, że pozwana nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, to nie można było uznać, że w ogóle nie powinna łożyć świadczeń alimentacyjnych. Uwzględniając możliwości zarobkowe pozwanej, które kształtują się na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę i że z tego wynagrodzenia musiałaby pozwana zaspokajać swoje podstawowe potrzeby życiowe, tj. m.in. koszty wyżywienia, odziania, zakupu lekarstw, pokrywania kosztów utrzymania mieszkania, to nie sposób uznać, że jest w stanie łożyć alimenty na poziomie wyższym aniżeli 100 zł miesięcznie. W ocenie Sądu, strona powodowa nie wykazała, aby za okres sprzed wytoczenia powództwa pozostały niezaspokojone potrzeby lub zobowiązania związane z utrzymaniem małoletniej powódki, a tym samym alimenty zostały zasądzone od dnia wniesienia pozwu. Mając powyższe na względzie zasądzono od pozwanej alimenty w kwotach po 100 zł miesięcznie, poczynając od dnia 16 maja 2018 r., tj. od dnia wniesienia pozwu, a w pozostałym zakresie powództwo oddalono, zmieniając tym samym rozstrzygnięcie w przedmiocie alimentów należnych małoletniej J. B. , zawarte w wyroku rozwodowym, o czym orzeczono, jak w punktach I i II wyroku. Uwzględniając okoliczność, że sytuacja majątkowa pozwanej uniemożliwi jej równoczesne spełnienie świadczeń alimentacyjnych, jak i ponoszenie kosztów procesu oraz nieuiszczonych kosztów sądowych, to Sąd – na mocy art. 102 k.p.c. – odstąpił od obciążania pozwanej przedmiotowymi kosztami. W ocenie Sądu, powołana sytuacja materialna pozwanej jest szczególnie uzasadnionym wypadkiem w rozumieniu art. 102 k.p.c. , albowiem odmienne zapatrywanie doprowadziłoby do sytuacji, że pozwana mógłby wpaść w spiralę zadłużenia, aby regulować zarówno świadczenia alimentacyjne, jak i zobowiązania związane z obowiązkiem ponoszenia kosztów procesu i nieuiszczonych kosztów sądowych. Mając na względzie całokształt powyższych ustaleń orzeczono, jak w punktach III i IV wyroku. Stosownie do treści art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c. , sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli zasądza alimenty – co do rat płatnych po dniu wniesienia powództwa, a co do rat płatnych przed wniesieniem powództwa za okres nie dłuższy niż za trzy miesiące. Z tych też względów orzeczono, jak w punkcie V wyroku.