VIII PA 89/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia P. D. przeciwko (...) Spółce z o.o. o zapłatę ryczałtów za noclegi w okresie zatrudnienia jako kierowcy w transporcie międzynarodowym. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę ponad 120.000 zł tytułem ryczałtów za noclegi, uznając, że nocowanie w kabinie pojazdu nie jest równoznaczne z zapewnieniem przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy i rozporządzeń wykonawczych. Sąd Rejonowy podkreślił, że przepisy te ustalają minimalny standard świadczeń, a pracodawca prywatny nie może ustalać warunków mniej korzystnych dla pracownika niż te wynikające z przepisów powszechnie obowiązujących, chyba że nastąpi to w drodze wypowiedzenia zmieniającego. Pozwany pracodawca wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących podróży służbowych, ryczałtu za nocleg oraz ograniczenie postępowania dowodowego. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd Okręgowy w pełni podzielił ustalenia faktyczne i wywody prawne Sądu Rejonowego. Podkreślono, że przepisy unijne (Rozporządzenie 561/2006) i krajowe dopuszczają możliwość wykorzystania odpoczynku dobowego w kabinie pojazdu, ale nie wyłączają prawa do ryczałtu za nocleg, jeśli nie został on zapewniony w warunkach hotelowych. Sąd Okręgowy odwołał się do uchwał Sądu Najwyższego, zgodnie z którymi zapewnienie miejsca do spania w kabinie nie jest równoznaczne z zapewnieniem bezpłatnego noclegu. Sąd uznał również, że ryczałt przysługuje niezależnie od faktycznego poniesienia kosztów, chyba że pracodawca zapewnił bezpłatny nocleg w hotelu. W ocenie Sądu Okręgowego, pozwany pracodawca nie wykazał, aby doszło do skutecznej zmiany warunków umowy o pracę w zakresie ryczałtu za nocleg, a przedstawione porozumienia zmieniające zostały podpisane przez powoda z datą wsteczną, co budziło wątpliwości co do ich autentyczności. Sąd Okręgowy oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym ograniczenia dowodowego, uznając, że wniosek o uzupełniającą opinię biegłego nie miał istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prawa kierowców międzynarodowych do ryczałtu za nocleg, nawet jeśli śpią w kabinie pojazdu, oraz interpretacja przepisów dotyczących podróży służbowych i ich modyfikacji przez pracodawców.
Dotyczy specyficznej sytuacji kierowców w transporcie międzynarodowym i interpretacji przepisów dotyczących ryczałtu za nocleg. Wartości zasądzone są konkretne dla danego okresu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kierowcy wykonującemu przewozy w międzynarodowym transporcie drogowym, który nocuje w przystosowanej kabinie pojazdu, przysługuje ryczałt za nocleg, jeśli pracodawca nie zapewnił mu noclegu w warunkach hotelowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kierowcy przysługuje ryczałt za nocleg, ponieważ nocowanie w kabinie pojazdu, nawet jeśli jest ona przystosowana do spania, nie jest równoznaczne z zapewnieniem przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów prawa pracy.
Uzasadnienie
Sądy orzekające oparły się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przepisy dotyczące czasu pracy kierowców dopuszczają nocowanie w kabinie, ale nie wyłączają prawa do ryczałtu za nocleg, jeśli nie zapewniono noclegu w warunkach hotelowych. Ryczałt ma charakter kompensacyjny i przysługuje niezależnie od faktycznego poniesienia kosztów, chyba że pracodawca zapewnił bezpłatny nocleg.
Czy pracodawca prywatny może ustalić w regulaminie wynagradzania warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej mniej korzystne dla pracownika niż przepisy powszechnie obowiązujące?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca prywatny nie może ustalić warunków mniej korzystnych niż minimalny standard określony w przepisach wykonawczych, chyba że dokona tego w drodze wypowiedzenia zmieniającego lub porozumienia zmieniającego warunki pracy i płacy.
Uzasadnienie
Przepisy wykonawcze ustalają minimalny standard świadczeń z tytułu podróży służbowych. Wszelkie zmiany w regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę, które są mniej korzystne dla pracownika niż dotychczasowe lub niż przepisy powszechnie obowiązujące, muszą być wprowadzane w odpowiedniej formie prawnej, np. poprzez wypowiedzenie zmieniające.
Czy dieta wypłacana kierowcy międzynarodowemu może obejmować również ryczałt za nocleg?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strony umowy o pracę lub regulamin wynagradzania wyraźnie rozróżniają dietę (przeznaczoną na wyżywienie) od ryczałtu za nocleg. Zastosowanie zbiorczego świadczenia wymaga jasności i zgody pracownika.
Uzasadnienie
Definicja diety w przepisach wykonawczych wymienia ją osobno od zwrotu kosztów noclegów. Choć pracodawca może uprościć system płatności, zbiorcze świadczenie musi być jasne dla pracownika i nie może prowadzić do sytuacji, w której pracownik nie otrzymuje należnych świadczeń. W tej sprawie nie wykazano, aby strony uzgodniły, że dieta obejmuje również ryczałt za nocleg.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. D. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. | spółka | pozwany |
Przepisy (18)
Główne
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Odesłanie do art. 77(5) § 3-5 k.p. oznacza pośrednio odesłanie do art. 77(5) § 2 k.p., co skutkuje przyznaniem kierowcy zwrotu kosztów noclegu według zasad przepisów wykonawczych, chyba że korzystniejsze zasady ustalił pracodawca.
k.p. art. 77(5) § § 3-5
Kodeks pracy
Reguluje zasady ustalania należności z tytułu podróży służbowych. Pracodawca może ustalić warunki w układzie zbiorowym, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę, ale nie mogą być one mniej korzystne niż przepisy wykonawcze.
Dz.U.2013.167 art. 16 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 roku
Za nocleg podczas podróży zagranicznej pracownikowi przysługuje zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem, w granicach limitu określonego w poszczególnych państwach. W razie nieprzedłożenia rachunku, przysługuje ryczałt w wysokości 25% limitu.
Pomocnicze
k.p. art. 77(5) § § 2
Kodeks pracy
Określa, że minister właściwy do spraw pracy określa w drodze rozporządzenia wysokość i warunki ustalania należności z tytułu podróży służbowej.
k.p. art. 77(5) § § 4
Kodeks pracy
Postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika sfery budżetowej.
k.p. art. 77(5) § § 5
Kodeks pracy
W przypadku braku regulacji w układzie, regulaminie lub umowie, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów wykonawczych.
k.p. art. 18 § § 2
Kodeks pracy
Warunki umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy, które są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, podlegają zastąpieniu przez te przepisy.
k.p. art. 9 § § 2
Kodeks pracy
Postanowienia układu zbiorowego pracy i regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę, które są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, podlegają zastąpieniu przez te przepisy.
Dz. U. z 2012 roku, poz. 1155 art. 14 § ust. 1
Ustawa o czasie pracy kierowców
Kierowcy przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego, który może być wykorzystany w pojeździe, jeżeli jest on wyposażony w miejsce do spania i znajduje się na postoju.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia.
k.c. art. 476
Kodeks cywilny
Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów postępowania.
Dz. U. z 2010 r., nr 90, poz. 594 z późn. zm. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Orzekanie o kosztach sądowych.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena wiarygodności i mocy dowodów.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 217 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenie postępowania dowodowego.
k.p. art. 84
Kodeks pracy
Zrzeczenie się prawa do wynagrodzenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nocowanie w kabinie pojazdu nie jest równoznaczne z zapewnieniem bezpłatnego noclegu przez pracodawcę. • Przepisy prawa pracy i rozporządzenia wykonawcze ustalają minimalny standard świadczeń z tytułu podróży służbowych, poniżej którego pracodawca nie może się znaleźć. • Zmiany w regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę, które są mniej korzystne dla pracownika, wymagają formy wypowiedzenia zmieniającego lub porozumienia. • Ryczałt za nocleg przysługuje niezależnie od faktycznego poniesienia kosztów, chyba że pracodawca zapewnił bezpłatny nocleg w warunkach hotelowych. • Przepisy unijne i krajowe dotyczące czasu pracy kierowców nie wyłączają prawa do ryczałtu za nocleg.
Odrzucone argumenty
Nocowanie w kabinie pojazdu stanowi zapewnienie bezpłatnego noclegu przez pracodawcę. • Pracodawca prywatny może ustalić warunki mniej korzystne niż przepisy powszechne, jeśli pracownik się na to zgodził. • Dieta wypłacana kierowcy międzynarodowemu może obejmować ryczałt za nocleg. • Ryczałt za nocleg przysługuje tylko w przypadku faktycznego poniesienia kosztów i udokumentowania ich. • Ograniczenie postępowania dowodowego przez Sąd Rejonowy było nieuzasadnione.
Godne uwagi sformułowania
zapewnienie pracownikowi – kierowcy samochodu ciężarowego odpoczynku nocnego w kabinie samochodu ciężarowego [...] nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku • Ryczałt przysługuje nawet wtedy, gdy kosztów tych faktycznie pracownik nie poniósł. • przepisy wykonawcze ustalają minimalny standard wszystkich świadczeń z tytułu podróży służbowych (diet oraz zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków), które w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę mogą być uregulowane korzystniej dla pracownika
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa kierowców międzynarodowych do ryczałtu za nocleg, nawet jeśli śpią w kabinie pojazdu, oraz interpretacja przepisów dotyczących podróży służbowych i ich modyfikacji przez pracodawców."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kierowców w transporcie międzynarodowym i interpretacji przepisów dotyczących ryczałtu za nocleg. Wartości zasądzone są konkretne dla danego okresu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kierowców zawodowych i ich praw związanych z podróżami służbowymi, co jest tematem budzącym zainteresowanie w branży transportowej i wśród prawników prawa pracy.
“Kierowco, czy wiesz, że nocleg w kabinie ciężarówki nie zawsze oznacza brak ryczałtu? Sąd Okręgowy wyjaśnia Twoje prawa!”
Dane finansowe
WPS: 122 143,92 PLN
ryczałt za noclegi: 56 442,04 PLN
ryczałt za noclegi: 65 701,88 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.