VIII PA 46/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi wydał wyrok w sprawie z powództwa V. M. przeciwko S. B. o świadectwo pracy, wynagrodzenie za pracę, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Sąd zobowiązał pozwaną do wydania świadectwa pracy, umorzył postępowanie w części żądań dotyczących wynagrodzenia za luty 2020 r. i wyrównania wynagrodzenia za 2019 r., zasądził 25 000 zł tytułem ekwiwalentu za urlop, wyrównania wynagrodzenia za styczeń 2020 r. i wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Sąd Rejonowy zastosował instytucję "miarkowania" (art. 322 k.p.c.) ze względu na trudności w precyzyjnym ustaleniu liczby godzin nadliczbowych przepracowanych przez powódkę, która sprawowała całodobową opiekę nad osobą starszą na 1/2 etatu. Pozwana wniosła apelację, zarzucając m.in. dowolną ocenę dowodów i naruszenie przepisów postępowania. Powódka również wniosła apelację, kwestionując zastosowanie miarkowania i domagając się zasądzenia pełnej kwoty ekwiwalentu za urlop. Sąd Okręgowy w Łodzi uchylił wyrok Sądu Rejonowego w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uznał, że uzasadnienie Sądu Rejonowego było wadliwe, nie zawierało wystarczających ustaleń faktycznych ani wyjaśnienia podstawy prawnej, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną. W szczególności, Sąd Rejonowy nie wyjaśnił, w jaki sposób doszedł do kwoty 25 000 zł, jakie kryteria zastosował przy miarkowaniu, ani jak rozliczył otrzymywane przez powódkę dodatkowe kwoty od syna podopiecznej. Sąd Okręgowy wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien ustalić, choćby w przybliżeniu, liczbę godzin pracy powódki, ocenić, czy były to godziny nadliczbowe, ponadwymiarowe, czy praca w gotowości, rozważyć dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, a także szczegółowo przeanalizować materiał dowodowy i ewentualnie opinię biegłego z zakresu rachunkowości w celu ustalenia wysokości należnego wynagrodzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyroku, stosowanie instytucji miarkowania (art. 322 k.p.c.) w sprawach o wynagrodzenie za pracę, obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy przez pracodawcę, ciężar dowodu w sprawach o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika sprawującego całodobową opiekę nad osobą starszą i braku ewidencji czasu pracy przez pracodawcę. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownik sprawujący całodobową opiekę nad osobą starszą, zatrudniony na 1/2 etatu, ma prawo do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli pracodawca nie prowadził ewidencji czasu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik ma prawo do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli udowodni jej świadczenie innymi środkami dowodowymi, a pracodawca nie prowadził rzetelnej ewidencji czasu pracy. W przypadku trudności w ścisłym udowodnieniu wysokości żądania, sąd może zastosować instytucję miarkowania (art. 322 k.p.c.).
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał, że całodobowa opieka nad osobą starszą nie mogła być świadczona w ramach 1/2 etatu. Brak ewidencji czasu pracy przez pracodawcę przerzuca na niego ciężar dowodu, że pracownik nie pracował w godzinach nadliczbowych, jeśli pracownik udowodni swoje twierdzenia innymi dowodami. Ze względu na trudności w precyzyjnym ustaleniu liczby godzin, sąd zastosował miarkowanie.
Czy sąd może zastosować instytucję miarkowania (art. 322 k.p.c.) do zasądzenia wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych i ekwiwalentu za urlop, gdy wysokość roszczenia jest trudna do udowodnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może zastosować miarkowanie, jeśli ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe, pod warunkiem, że zasada odpowiedzialności została wykazana. Jednakże, zastosowanie tej instytucji wymaga szczegółowego uzasadnienia sądu, wskazującego kryteria i sposób wyliczenia zasądzonej kwoty.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego, wskazując na brak wystarczającego uzasadnienia zastosowania miarkowania. Sąd Rejonowy nie wyjaśnił, w jaki sposób doszedł do kwoty 25 000 zł, jakie kryteria przyjął i jakie składniki wynagrodzenia obejmuje ta kwota, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną.
Jakie są wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, zwłaszcza w kontekście zastosowania instytucji miarkowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uzasadnienie wyroku musi zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej z przytoczeniem przepisów, ustalenie faktów, dowodów, na których sąd się oparł, oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom. W przypadku miarkowania, sąd musi szczegółowo wyjaśnić kryteria i sposób wyliczenia zasądzonej kwoty, aby umożliwić kontrolę instancyjną.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego z powodu wadliwie sporządzonego uzasadnienia, które nie pozwalało na ocenę, czy sąd rozpoznał istotę sprawy i jakie były motywy jego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w zakresie zastosowania art. 322 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| V. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| S. B. | inne | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.p. art. 151 § § 1
Kodeks pracy
Praca wykonywana ponad obowiązujące normy czasu pracy stanowi pracę w godzinach nadliczbowych, dopuszczalną w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej lub z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy.
k.p. art. 151¹ § § 1
Kodeks pracy
Za pracę w godzinach nadliczbowych przysługuje dodatek w wysokości 100% lub 50% wynagrodzenia, w zależności od pory jej wykonywania.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, gdy ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe.
Pomocnicze
k.p. art. 149 § § 2
Kodeks pracy
Nie ewidencjonuje się godzin pracy pracowników objętych systemem zadaniowego czasu pracy, zarządzających w imieniu pracodawcy lub otrzymujących ryczałt za godziny nadliczbowe lub pracę w porze nocnej.
k.p. art. 151²
Kodeks pracy
W zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych pracodawca może udzielić pracownikowi czasu wolnego.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy podporządkowanej pod kierownictwem pracodawcy.
k.p. art. 94 § pkt 9a
Kodeks pracy
Pracodawca jest obowiązany prowadzić ewidencję czasu pracy pracownika.
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może uznać za ustalone dowiezione fakty, których strona nie udowodniła, opierając się na domniemaniach faktycznych.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy lub wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
Dz. U. z 2020 r., poz. 755 art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Określa zasady obciążania stron kosztami sądowymi.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe • nie da się rozdzielić czasu przygotowywania posiłków na czas pracy i czas przygotowywania ich dla siebie przez powódkę • część wypłacanego powódce wynagrodzenia ponad wartość wskazaną w umowie „pokrywała” pewien zakres jej pracy w godzinach nadliczbowych • nierozpoznanie istoty sprawy jest wadą postępowania, którą Sąd Odwoławczy obowiązany jest badać z urzędu • sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyroku, stosowanie instytucji miarkowania (art. 322 k.p.c.) w sprawach o wynagrodzenie za pracę, obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy przez pracodawcę, ciężar dowodu w sprawach o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika sprawującego całodobową opiekę nad osobą starszą i braku ewidencji czasu pracy przez pracodawcę. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy trudnej sytuacji pracownika opiekującego się osobą starszą, gdzie standardowe przepisy dotyczące czasu pracy i wynagrodzenia napotykają na praktyczne trudności dowodowe. Pokazuje, jak sądy radzą sobie z takimi problemami, stosując instytucje takie jak miarkowanie, ale też podkreśla znaczenie prawidłowego uzasadnienia orzeczeń.
“Całodobowa opieka na 1/2 etatu: jak sąd ocenił godziny nadliczbowe i dlaczego uchylił wyrok?”
Dane finansowe
ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, wyrównanie wynagrodzenia za pracę, wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych: 25 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.