VIII PA 216/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy rozpoznał sprawę z powództwa licznych lekarzy przeciwko Instytutowi Centrum (...) w Ł. o zapłatę wynagrodzenia za pracę. Roszczenia wynikały z porozumień zbiorowych zawartych w latach 2007-2008 w następstwie sporu zbiorowego dotyczącego warunków pracy i płacy lekarzy. Pozwany Instytut kwestionował ważność i moc prawną tych porozumień, argumentując, że nie stanowiły one źródła prawa pracy, były umowami cywilnymi, a część ich postanowień była niewykonalna z powodu trudnej sytuacji finansowej. Sąd Rejonowy uznał porozumienia za źródło prawa pracy, powołując się na przepisy ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, i zasądził na rzecz powodów dochodzone kwoty. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację pozwanego, utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego co do zasady, aprobowując ustalenia faktyczne i prawne sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy sprostował jedynie oczywistą omyłkę w nazwisku jednej z powódek oraz zmienił rozstrzygnięcie o kosztach zastępstwa procesowego, stosując stawki obowiązujące w chwili wniesienia pozwu. Sąd Okręgowy podkreślił, że porozumienia zbiorowe zawarte w ramach sporu zbiorowego, które regulują prawa i obowiązki stron stosunku pracy, stanowią źródło prawa pracy, nawet jeśli nie są wprost wymienione w ustawie. Sąd odrzucił argumenty pozwanego dotyczące nieważności świadczeń z powodu niemożliwości ich spełnienia, wskazując, że brak środków finansowych nie przesądza o niemożliwości świadczenia w rozumieniu prawa cywilnego, a ewentualne naruszenie dyscypliny finansowej nie skutkuje nieważnością porozumienia. Sąd Okręgowy uznał, że pozwany częściowo realizował porozumienia, co potwierdzało ich moc wiążącą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie porozumień zbiorowych za źródło prawa pracy, nawet w trudnej sytuacji finansowej pracodawcy, oraz interpretacja przepisów dotyczących sporów zbiorowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sporów zbiorowych w placówkach medycznych, ale jego zasady mogą być stosowane w innych sektorach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy porozumienia zbiorowe zawarte w wyniku sporu zbiorowego, które nie są wprost wymienione w ustawie, stanowią źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, porozumienia zbiorowe zawarte w wyniku sporu zbiorowego, które regulują prawa i obowiązki stron stosunku pracy, stanowią źródło prawa pracy, nawet jeśli nie mają bezpośredniego, szczegółowego oparcia w ustawie, pod warunkiem, że są zgodne z Konstytucją i innymi przepisami prawa.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, które dopuszcza szeroką interpretację pojęcia 'oparte na ustawie' w kontekście porozumień zbiorowych. Podkreślono, że porozumienia te mają umocowanie w art. 59 ust. 2 Konstytucji RP, który gwarantuje prawo do rokowań i zawierania porozumień zbiorowych. Brak szczegółowego zapisu w ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych nie wyklucza uznania takich porozumień za źródło prawa pracy, zwłaszcza gdy regulują one konkretne prawa i obowiązki pracownicze.
Czy trudna sytuacja finansowa pracodawcy i niemożność spełnienia świadczeń wynikających z porozumienia zbiorowego uzasadnia uchylenie się od obowiązku ich wykonania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja finansowa pracodawcy sama w sobie nie uzasadnia uchylenia się od obowiązku wykonania porozumienia zbiorowego, które stanowi źródło prawa pracy. Ewentualne naruszenie dyscypliny finansowej nie skutkuje nieważnością porozumienia, a jedynie odpowiedzialnością dyscyplinarną.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że niemożność świadczenia musi być obiektywna, pierwotna i nieprzemijająca, czego nie wykazano w tej sprawie. Podkreślono, że pracodawca nie może uchylać się od wykonania porozumienia powołując się na zadłużenie, zwłaszcza gdy sam częściowo je realizował. Sankcją za naruszenie dyscypliny finansowej jest odpowiedzialność, a nie nieważność porozumienia.
Czy porozumienia zawarte w trakcie sporu zbiorowego, które nie kończą go definitywnie, ale zawieszają akcję strajkową i zapowiadają dalsze rozmowy, mogą być uznane za źródło prawa pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, porozumienia zawarte na każdym etapie sporu zbiorowego, nawet jeśli nie kończą go ostatecznie, ale regulują prawa i obowiązki stron, mogą stanowić źródło prawa pracy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że porozumienia z sierpnia 2007 roku, które zawiesiły akcję strajkową i zapowiedziały dalsze rozmowy, nie zakończyły sporu zbiorowego. Kolejne porozumienia z stycznia 2008 roku, zawarte w wyniku dalszych rokowań i protestów, regulowały konkretne kwestie płacowe i czas pracy, co pozwoliło na uznanie ich za źródło prawa pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. A. | osoba_fizyczna | powód |
| K. K. | osoba_fizyczna | powód |
| K. L. | osoba_fizyczna | powód |
| E. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| I. N. | osoba_fizyczna | powód |
| M. J. | osoba_fizyczna | powód |
| A. D. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| K. T. | osoba_fizyczna | powód |
| E. M. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| I. B. | osoba_fizyczna | powód |
| R. M. | osoba_fizyczna | powód |
| P. R. | osoba_fizyczna | powód |
| G. S. | osoba_fizyczna | powód |
| D. S. | osoba_fizyczna | powód |
| H. N. | osoba_fizyczna | powód |
| A. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| E. M. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| M. N. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| B. N. | osoba_fizyczna | powód |
| A. J. | osoba_fizyczna | powód |
| J. B. | osoba_fizyczna | powód |
| T. C. | osoba_fizyczna | powód |
| A. D. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| E. D. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| J. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| E. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. N. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| M. P. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| T. P. | osoba_fizyczna | powód |
| A. D. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| M. P. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| B. S. | osoba_fizyczna | powód |
| K. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| I. K. | osoba_fizyczna | powód |
| B. C. | osoba_fizyczna | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | powód |
| E. K. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| E. L. | osoba_fizyczna | powód |
| B. P. | osoba_fizyczna | powód |
| T. T. | osoba_fizyczna | powód |
| E. W. | osoba_fizyczna | powód |
| A. W. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| J. M. | osoba_fizyczna | powód |
| J. W. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| R. S. | osoba_fizyczna | powód |
| T. A. | osoba_fizyczna | powód |
| A. B. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. C. | osoba_fizyczna | powód |
| D. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| A. B. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| B. A. | osoba_fizyczna | powód |
| G. B. | osoba_fizyczna | powód |
| A. A. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| Instytut Centrum (...) w Ł. | instytucja | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Przepis definiuje prawo pracy jako przepisy Kodeksu pracy, inne ustawy i akty wykonawcze, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy. Sąd uznał, że porozumienia zbiorowe zawarte w wyniku sporu zbiorowego, które regulują prawa i obowiązki pracownicze, stanowią źródło prawa pracy, nawet jeśli nie mają bezpośredniego, szczegółowego oparcia w ustawie.
Konstytucja RP art. 59 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi prawo związków zawodowych oraz pracodawcy i ich organizacji do rokowań w celu rozwiązywania sporów zbiorowych oraz do zawierania układów zbiorowych pracy i innych porozumień.
Pomocnicze
u.s.z. art. 1
Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
Definiuje przedmiot sporu zbiorowego jako warunki pracy, płacy lub świadczeń socjalnych oraz prawa i wolności związkowe.
u.s.z. art. 7
Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
Określa moment powstania sporu zbiorowego od dnia wystąpienia z żądaniami, jeśli pracodawca nie uwzględnił ich w terminie.
u.s.z. art. 9
Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
Reguluje zawieranie porozumień w wyniku rokowań jako sposób zakończenia sporu zbiorowego.
k.p.c. art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje umorzenie postępowania.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady odpowiedzialności za wynik postępowania i zasądzanie kosztów procesu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwala na odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.p.c. art. 477 § 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi.
k.p. art. 151 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.
k.p. art. 18
Kodeks pracy
Stanowi, że postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy.
Konstytucja RP art. 20
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa solidarność, dialog i współpracę partnerów społecznych jako podstawę ustroju RP.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Porozumienia zbiorowe zawarte w wyniku sporu zbiorowego stanowią źródło prawa pracy. • Trudna sytuacja finansowa pozwanego nie zwalnia go z obowiązku wykonania porozumień zbiorowych. • Porozumienia z sierpnia 2007 roku nie zakończyły sporu zbiorowego, a porozumienia ze stycznia 2008 roku były jego kontynuacją i stanowiły źródło prawa pracy. • Pozwany częściowo realizował porozumienia, co potwierdza ich moc wiążącą.
Odrzucone argumenty
Porozumienia zbiorowe nie stanowią źródła prawa pracy, gdyż nie mają bezpośredniego oparcia w ustawie. • Porozumienia są nieważne z powodu niemożliwości świadczenia (brak środków finansowych). • Porozumienia zostały zmodyfikowane przez późniejsze aneksy i pisma, co zastąpiło pierwotne ustalenia płacowe. • Roszczenia powodów stanowią nadużycie prawa podmiotowego.
Godne uwagi sformułowania
porozumienie zawarte w wyniku sporu zbiorowego stało się prawem pracy • nie ma żadnej podstawy, aby stosować do niego w sposób bezpośredni zasady wykładni oświadczeń woli • brak jest dowodu, że takiego świadczenia nie jest w stanie spełnić inny podmiot, nadto brak dowodu, by była nieprzemijająca w tym znaczeniu, że sytuacja w Instytucie nigdy nie ulegnie poprawie • sytuacja zadłużenia pozwanego Szpitala jest i była faktem powszechnie znanym • konsekwencją za (ewentualne) naruszenie przez dyrektora pozwanego Szpitala dyscypliny finansowej przy zawieraniu porozumienia zbiorowego nie jest nieważność porozumienia, a poniesienie odpowiedzialności wynikającej z odrębnych regulacji
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie porozumień zbiorowych za źródło prawa pracy, nawet w trudnej sytuacji finansowej pracodawcy, oraz interpretacja przepisów dotyczących sporów zbiorowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sporów zbiorowych w placówkach medycznych, ale jego zasady mogą być stosowane w innych sektorach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy walki lekarzy o należne wynagrodzenie, co ma silny wymiar społeczny i praktyczny dla pracowników sektora medycznego. Pokazuje, jak prawo pracy chroni pracowników w sporach zbiorowych.
“Lekarze wygrali batalię o zaległe wynagrodzenie: porozumienia zbiorowe to prawo pracy, nawet gdy szpital tonie w długach!”
Dane finansowe
wynagrodzenie za pracę: 24 910,34 PLN
wynagrodzenie za pracę: 23 057,75 PLN
wynagrodzenie za pracę: 37 784,18 PLN
wynagrodzenie za pracę: 26 517,97 PLN
wynagrodzenie za pracę: 48 964,05 PLN
wynagrodzenie za pracę: 44 320,69 PLN
wynagrodzenie za pracę: 44 161,32 PLN
wynagrodzenie za pracę: 34 824,8 PLN
wynagrodzenie za pracę: 36 993,48 PLN
wynagrodzenie za pracę: 44 320,69 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 50 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 60 390 PLN
wynagrodzenie za pracę: 58 977 PLN
wynagrodzenie za pracę: 65 076,01 PLN
wynagrodzenie za pracę: 64 758,56 PLN
wynagrodzenie za pracę: 55 156,2 PLN
wynagrodzenie za pracę: 66 128,66 PLN
wynagrodzenie za pracę: 57 842,94 PLN
wynagrodzenie za pracę: 61 583,08 PLN
wynagrodzenie za pracę: 65 354,73 PLN
wynagrodzenie za pracę: 71 076,44 PLN
wynagrodzenie za pracę: 61 736,97 PLN
wynagrodzenie za pracę: 69 144,01 PLN
wynagrodzenie za pracę: 60 894,06 PLN
wynagrodzenie za pracę: 61 629,93 PLN
wynagrodzenie za pracę: 61 058,4 PLN
wynagrodzenie za pracę: 64 155,3 PLN
wynagrodzenie za pracę: 65 560,47 PLN
wynagrodzenie za pracę: 64 590,9 PLN
wynagrodzenie za pracę: 65 768,04 PLN
wynagrodzenie za pracę: 61 149,09 PLN
wynagrodzenie za pracę: 58 905,37 PLN
wynagrodzenie za pracę: 56 967,6 PLN
wynagrodzenie za pracę: 67 625,16 PLN
wynagrodzenie za pracę: 54 876,54 PLN
wynagrodzenie za pracę: 53 260,44 PLN
wynagrodzenie za pracę: 69 592 PLN
wynagrodzenie za pracę: 61 297,45 PLN
wynagrodzenie za pracę: 59 130,32 PLN
wynagrodzenie za pracę: 56 316,4 PLN
wynagrodzenie za pracę: 72 060,33 PLN
wynagrodzenie za pracę: 59 613,38 PLN
wynagrodzenie za pracę: 72 223,88 PLN
wynagrodzenie za pracę: 57 873,94 PLN
wynagrodzenie za pracę: 58 242,8 PLN
wynagrodzenie za pracę: 75 000 PLN
wynagrodzenie za pracę: 75 000 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.