VIII Pa 169/16

Sygn. akt VIII Pa 169/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 marca 2017 r. Sąd Okręgowy w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Andrzejewska (spr.) Sędziowie: SSO Jolanta Łanowy-Klimek SSR del. Anna Capik-Pater Protokolant: Ewa Gambuś po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2017r. w G. sprawy z powództwa J. K. ( K. ) przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w G. o ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt VI P 401/15 1) oddala apelację; 2) zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. (-) SSR del. Anna Capik-Pater (-) SSO Małgorzata Andrzejewska (spr.) (-) SSO Jolanta Łanowy-Klimek Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt VIII Pa 169/16 UZASADNIENIE Powód J. K. domagał się zasądzenia od (...) Spółki Akcyjnej w G. kwoty 26.724,60zł tytułem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wymiarze 43 dni za 2012 i 2013 rok wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 czerwca 2014r. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że w dniu 5 maja 2014r. Pozwana rozwiązała z nim umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia. pozwana dotychczas nie wypłaciła mu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wymiarze 17 dni za 2012 rok i 26 dni za 2013 rok. Powód zaznaczył, że informacje o przysługującym mu urlopie wypoczynkowym pozyskał z pisma przygotowanego przez główną księgową, w którym przedstawiony został stan wykorzystania urlopów na dzień 31 grudnia 2013r. poszczególnych grup pracowniczych. Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, że powód swoje roszczenie oparł na dokumencie, który został sporządzony przez głównego księgowego na podstawie wniosków urlopowych złożonych przez powoda i kart urlopowych za 2012 i 2013 rok, które nie odzwierciedlają rzeczywistych okresów, podczas których powód przebywał na urlopach wypoczynkowych. Podkreślono, że powód w okresie zatrudnienia na stanowisku prezesa zarządu pozwanej spółki miał lekceważące podejście do swoich obowiązków, polegające między innymi na nieewidencjonowaniu licznych urlopów wypoczynkowych. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2016r. Sad Rejonowy w G. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 26.724,60zł tytułem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, z ustawowymi odsetkami od dnia 11 czerwca 2014r. W pisemnym uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód był zatrudniony u pozwanej w okresie od dnia 28 stycznia 2011r. do dnia 6 maja 2014r. na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Na początku zatrudnienia powód był zatrudniony na stanowisku wiceprezesa zarządu pozwanej spółki, natomiast z dniem 22 grudnia 2012r. objął stanowisko prezesa zarządu. Zarząd pozwanej spółki do dnia 21 grudnia 2012r. liczył dwóch członków, zaś z chwilą objęcia przez powoda stanowiska prezesa zarządu stał się jednoosobowy. Zgodnie z umową o pracę powód był uprawniony do miesięcznego wynagrodzenia za pracę w wysokości 4-krotnego średniego wynagrodzenia. Wymiar urlopu dla powoda wynosił 26 dni. Powoda obowiązywała 8-godzinna dobowa norma czasu pracy. Sąd ustalił, że w okresie zatrudnienia powoda u pozwanej w skład rady nadzorczej wchodzili między innymi G. J. i Z. K. . Powód pełniąc obowiązki wiceprezesa zarządu składał wnioski urlopowe na ręce przewodniczącego rady nadzorczej G. J. . Gdy powód objął stanowisko prezesa zarządu także składał wnioski urlopowe przewodniczącemu rady nadzorczej. Co do zasady, gdy powód udawał się na urlop wypoczynkowy, to składał wniosek urlopowy. W 2013 roku, wybierając kilka dni zaległego urlopu powód, nie wypełnił wniosku urlopowego. Powód przebywał wówczas na wakacjach w Hiszpanii. Szeroki zakres obowiązków powoda jako prezesa zarządu klubu piłkarskiego grającego w Ekstraklasie powodował, że powód bardzo dużo czasu spędzał w pracy. Powód był w stałym kontakcie osobistym i telefonicznym z działaczami klubu, trenerami, zawodnikami, ich menadżerami czy sponsorami. Powód ustalił sobie, że jego czas pracy będzie obejmował czas od godziny 8.00 do godziny 16.00. Często jednak musiał odbywać spotkania biznesowe w godzinach popołudniowych czy wieczornych. Z uwagi na pracę w ponadnormatywnym wymiarze czasu pracy powód czasem wybierał sobie dzień wolny za czas godzin nadliczbowych, o czym powiadamiał członka rady nadzorczej. Charakter pracy powoda wymagał od niego również częstych wyjazdów w ramach delegacji, którą wystawiała mu rada nadzorcza. Powód początkowo podpisywał listę obecności, jednakże z czasem, po objęciu stanowisku prezesa zarządu pozwanej zaprzestał tego. Ustalono, że od 1 kwietnia 2013r. sprawami księgowymi pozwanej zajmował się H. P. , któremu pomagała R. S. – kasjerka, a od stycznia 2015r. pomoc księgowa. W dniu 31 grudnia 2013r. R. S. sporządziła wydruk wykaz stanu wykorzystania urlopów wypoczynkowych wszystkich pracowników pozwanej, który podpisała. Wykaz swoim podpisem opatrzył także H. P. . Wykaz urlopów był według stanu na dzień 31 grudnia 2013r. Zgodnie z tym wykazem powód miał prawo do 43 dni urlopu, z czego do 17 dni z tytułu zaległego urlopu. Wyliczeń dokonano w oparciu o dostępne w aktach osobowych powoda wnioski urlopowe złożone przez powoda, karty urlopowe za lata 2011-2013 oraz informacje o wykorzystaniu przez powoda w 2013 roku zaległego urlopu. Zgodnie z dokumentacją zawartą w aktach osobowych powoda wykorzystał w 2011 roku 10 dni urlopu (3-4 stycznia, 23-25 marca, 1 kwietnia, 26-29 kwietnia), w 2012 roku również 10 dni urlopu (13 stycznia, 30 kwietnia, 2 maja, 23 maja, 8 czerwca, 17-19 października, 21 listopada, 30 listopada), natomiast w 2013 roku powód nie skorzystał z prawa do urlopu. W okresie zatrudnienia powoda u pozwanej rada nadzorcza nigdy nie kwestionowała sposobu ewidencjonowania urlopu powoda i nie miała w tym zakresie żadnych zastrzeżeń. W świadectwie pracy pozwana wskazała, że powód w okresie zatrudnienia wykorzystał 11 dni urlopu. Świadectwo pracy zostało podpisane przez pełniącego obowiązki prezesa zarządu pozwanej G. J. . Liczbę podanych w świadectwie pracy wykorzystanych przez powoda dni urlopu podała księgowa. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy uznał powództwo za uzasadnione. W rozważaniach prawnych Sąd powołał przepis art. 171 § 1 k.p. Wskazano, że z dniem rozwiązania stosunku pracy prawo pracownika do urlopu wypoczynkowego w naturze przekształca się w prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Stosunek pracy między stronami został rozwiązany w dniu 6 maja 2014r. W konsekwencji z tym dniem prawo powoda do urlopu wypoczynkowego w naturze przekształciło się w prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Sąd Rejonowy dał wiarę powodowi w zakresie sposobu udzielania mu urlopu wypoczynkowego, liczby przysługujących mu dni zaległego urlopu wypoczynkowego oraz zasad na jakich dokonywał on wybierania dni wolnych za godziny nadliczbowe. Podkreślono, że w czasie zatrudnienia powoda, pozwana nie kwestionowała tych okoliczności. W ocenie Sądu zeznania powoda były spójne z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności z wykazem stanu wykorzystania urlopów wypoczynkowych wszystkich pracowników z dnia 31 grudnia 2013r., wnioskami urlopowymi załączonymi do akt osobowych powoda i zeznaniami świadków L. P. , P. W. , R. S. , H. P. . Sąd natomiast z ostrożnością podszedł do zeznań pozostałych świadków, to jest T. S. , G. J. , Z. K. z uwagi na ich powiązanie pracownicze i służbowe z pozwaną, z którą powód znajduje się w konflikcie. Z zeznań świadka T. S. wynika, że powoda często nie było w pracy nawet po 2-3 dni w jednym ciągu, jednak świadek ten nie znał przyczyn nieobecności powoda w pracy. Natomiast świadek G. J. , przewodniczący rady nadzorczej pozwanej spółki nie pamiętał, czy powód składał mu wnioski urlopowe. Świadek potwierdził natomiast, że powód często udawał się w podróże służbowe i nie było wówczas zastrzeżeń do sposobu ewidencjonowania przez powoda obecności w pracy. Skoro powód zgłaszał swe nieobecności G. J. to nie może również dziwić fakt, że inny członek rady nadzorczej Z. K. nie był przez niego informowany swoich o absencjach. Sąd pierwszej instancji powołał też przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 stycznia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. z 1997r., Nr 2, poz. 14 ze zm.). Wskazano, że w miesiącu nabycia przez powoda prawa do ekwiwalentu pieniężnego przysługiwało mu wynagrodzenie w wysokości 4-krotnego średniego wynagrodzenia. Z wykazu zarobków powoda wynika, że za luty 2014 roku powód otrzymał wynagrodzenie w kwocie 13818,32zł, za marzec i kwiecień 2014 roku wynagrodzenie w kwocie po 16017,40zł, za maj 2014 roku wynagrodzenie w kwocie 1974,32zł. Sąd wyliczył, że średnie wynagrodzenie za trzy ostatnie pełne miesiące zatrudnienia powoda wynosi 15284,37zł i tą kwotę przyjął do wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Współczynnik służący do ustalenia ekwiwalentu za 1 dzień urlopu za 2014 rok (czyli rok, w którym powód nabył uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy) ustalono na 21 (365 dni – [52 niedziele + 11 dni świątecznych + 52 dni wolne)] : 12 = 250 : 12 = 20,83. W konsekwencji wyliczenie należnego powodowi ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w świetle przywołanych powyżej zasad jego wyliczenia Sąd przedstawił następująco: - 15.284,37 zł : 20,83 = 733,77 - 733,77: 8 godz. = 91,72 - 91,72 x 344 godz. (43 dni x 8 godz. pracy) = 31.551,68 zł. Stwierdzono, że łącznie powodowi przysługiwał ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w dochodzonym wymiarze 43 dni w kwocie 31.551,68zł (brutto). Z uwagi jednak na treść normy art. 321 k.p.c. Sąd nie mógł orzec ponad żądanie pozwu, wobec czego zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę dochodzoną pozwem tj. 26.724,60zł. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 k.c. w zw. z art. 300 k.p. , mając na uwadze, że w dniu 6 maja 2014r. prawo powoda do urlopu wypoczynkowego w naturze przekształciło się w prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Tym samym pozwana popadła w opóźnienie w wypłacie ekwiwalentu pieniężnego i od dnia następnego tj. od 7 maja 2014r. powód mógł żądać odsetek od tego świadczenia. Skoro jednak powód żądał odsetek od dnia 11 czerwca 2014r., to należało je zasądzić zgodnie z żądaniem. Apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana zarzucając: 1. Sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego polegającą na uznaniu, iż powód co do zasady gdy udawał się na urlop wypoczynkowy to składał wniosek urlopowy, podczas gdy przeprowadzone postępowanie dowodowe w sprawie, a w szczególności zeznania świadków wprost wskazują na okoliczności odmienne, że powód wielokrotnie nie wykonywał obowiązków pracowniczych bez uprzedniego złożenia stosownego wniosku nie informując o tym członków rady nadzorczej. 2. Sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego polegającą na niejednolitym stanowisku Sądu poprzez przyjęcie, iż powód w 2013 roku wybierając kilka dni zaległego urlopu nie wypełnił wniosku urlopowego, a przebywał na wakacjach w Hiszpanii, podczas gdy w dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał iż w 2013 roku powód nie skorzystał z prawa do urlopu, to wprost wskazuje na to, że Sąd wydając wyrok przyjął dwa sprzeczne ze sobą „stany faktyczne”. 3. Sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż powód miał prawo do wybierania dnia wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych przy czym na etapie postępowania sądowego usprawiedliwił swoje nieobecności w pracy, podczas gdy brak było w tym przedmiocie jakichkolwiek uzgodnień z radą nadzorczą albowiem powód wykonywał pracę zgodnie z przyjętymi normami czasu pracy bez obowiązku świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych w szczególności powód nie miał obowiązku brać udziału w rozgrywkach pierwszej drużyny, a jego udział zawsze miał charakter dobrowolny i towarzyski. 4. Sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż w okresie zatrudnienia rada nadzorcza nigdy nie kwestionowała sposobu ewidencjonowania urlopu powoda nie zgłaszała zastrzeżeń, podczas gdy zeznający w sprawie świadkowie wskazali, iż w tym przedmiocie często dochodziło do nieporozumień, a nieobecności powoda w pracy były nieakceptowane. 5. Naruszenie przepisów prawa procesowego które miało wpływ na treść wydanego orzeczenia w sprawie, a to art. 233 k.p.c. , poprzez dokonanie przez Sąd oceny wiarygodności mocy dowodów w oderwaniu od wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. 6. Naruszenie przepisów prawa procesowego które miało wpływ na treść wydanego orzeczenia w sprawie, a to art. 328 § 2 k.p.c. , poprzez sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z pominięciem jego obligatoryjnych elementów gdyż Sąd nie wskazał przyczyn dla których w większości dowodom zawnioskowanym przez stronę pozwaną odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, ponadto w przeważającej części nie odniósł się w ogóle do tych dowodów, które zostały przeprowadzone w toku postępowania. Stawiając powyższe zarzuty strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji poczynił bowiem prawidłowe ustalenia odnośnie stanu faktycznego, przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, a następnie w prawidłowy sposób, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego dokonał trafnej oceny zebranych dowodów i wyciągnął właściwe wnioski, które legły u podstaw wydania zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy w pisemnym uzasadnieniu wyroku wyjaśnił w oparciu o jakie dowody i dlaczego dokonał ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie. Przypomnieć tutaj należy, że jedną z podstawowych reguł procesu cywilnego jest zasada swobodnej oceny dowodów. Odnosi się ona zarówno do wyboru określonych środków dowodowych jak i do sposobu ich przeprowadzenia. Ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według swego przekonania na podstawie rozważenia zebranego materiału. Dając lub odmawiając wiary dowodom kieruje się wyłącznie własnym przekonaniem (wyroki Sądu Najwyższe z dnia 10 czerwca 1999r., II UKN 685/98; z dnia 29 września 2000r., V CKN 94/00; z dnia 14 grudnia 2001r., V CKN 561/00). W ocenie Sądu Okręgowego dokonana przez Sąd pierwszej instancji swobodna ocena dowodów nie narusza reguł zawartych w art. 233 § 1 k.p.c. Pisemne uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom określonym w art. 328 § 2 k.p.c. W apelacji został postawiony zarzut, że Sąd nie uwzględnił zeznań świadka P. W. . Tymczasem z uzasadnienia wyroku jednoznacznie wynika, że zeznania m.in. tego świadka były podstawą dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. Z powyższych względów Sąd Okręgowy przyjął ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy za własne co oznacza, iż zbędnym jest ich szczegółowe powtarzanie w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998r., I PKN 339/98). Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał za zasadne roszczenie powoda, oparte na przepisie art. 171 § 1 k.p. , o zapłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Z zebranego w spawie materiału dowodowego wynika, że powód nie wykorzystał urlopu wypoczynkowego za 2012 rok w ilości 17 dni i 2013 rok w ilości 26 dni. Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd pierwszej instancji nie poczynił, w pisemnym uzasadnieniu wyroku, żadnych sprzecznych ustaleń faktycznych odnośnie skorzystania przez powoda z prawa do urlopu w 2013 roku. Uważna analiza treści uzasadnienia wyroku wskazuje bowiem, że na drugiej stronie tego uzasadnienia Sąd najpierw ustalił, iż w 2013 roku powód nie wypełniając wniosku urlopowego wybrał kilka dni zaległego urlopu, natomiast poniżej wymienione zostały dotyczące urlopu dokumenty znajdujące się w aktach osobowych powoda, z których wynika, iż w 2013 roku J. K. nie korzystał z urlopu wypoczynkowego. Ustalenia te nie są w żadnym wypadku sprzeczne, gdyż ustalenie, że powód korzystał w 2013 roku z zaległego urlopu, ale nie wypełnił wówczas wniosku urlopowego nie przeczy ustaleniu, iż z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych powoda wynika, że w 2013 roku nie skorzystał on z urlopu. Pierwsze ustalenie odnosi się bowiem do faktycznego wykorzystania urlopu w 2013 roku, a drugie wskazuje na brak w aktach osobowych pisemnego wniosku urlopowego w tym zakresie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił ilość wykorzystanego przez powoda urlopu wypoczynkowego w okresie zatrudnienia u strony pozwanej. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby powód miał wykorzystać urlop wypoczynkowy jeszcze w innych okresach. Podnoszone przez stronę pozwaną okoliczności/zarzuty dotyczące nie wykonywania przez powoda obowiązków pracowniczych, braku uprawnienia po stronie powoda do wybierania dnia wolnego za nadgodziny i występujące nieobecności w pracy były nieistotne w rozpoznawanej sprawie. Nic przecież nie wskazuje aby te okoliczności, jeżeli miały miejsce, były związane z korzystaniem przez powoda z urlopu wypoczynkowego. Ustalając bowiem, czy powodowi przysługuje ekwiwalent za urlop wypoczynkowy Sąd musiał poczynić ustalenia wyłącznie w zakresie tego, czy powód wykorzystał urlop wypoczynkowy. Natomiast to, czy powód miał inne nieobecności w pracy, spowodowane wskazanymi powyżej okolicznościami, nie ma w związku z tym znaczenia. Zresztą zauważyć należy, że pozwana powołując okoliczności związane z innymi nieobecnościami powoda nie wskazała ani dat tych nieobecności ani nawet liczby dni nieobecności. Strona pozwana nie wykazała więc, aby powód wykorzystał cały urlop wypoczynkowy za 2012 i 2013 rok. Podkreślić należy jeszcze raz, że podawane przez pozwaną okoliczności związane z nieobecnościami powoda w pracy nie dotyczyły korzystania przez niego z urlopu wypoczynkowego, a jak twierdził pracodawca były związane z innymi zdarzeniami. Mając powyższe na uwadze Sąd drugiej instancji na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację pozwanej jako bezzasadną. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na mocy art. 98 k.p.c. i § 2 pkt 5 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1804 z późn. zm.). Stosownie do treści § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1667) przyznano opłatę w wysokości stawki minimalnej obowiązującej w dacie złożenia apelacji. (-) SSO Jolanta Łanowy-Klimek (-) SSO Małgorzata Andrzejewska (-) SSR(del.) Anna Capik-Pater Sędzia Przewodnicząca (spr.) Sędzia