VIII PA 135/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia prokurator A. K. o wyrównanie wynagrodzenia za lata 2021 i 2022. Sąd Rejonowy zasądził na jej rzecz kwoty wynikające z różnicy między wynagrodzeniem wypłaconym na podstawie ustaw okołobudżetowych a wynagrodzeniem należnym według ustawy Prawo o prokuraturze. Sąd Rejonowy uznał, że przepisy ustaw okołobudżetowych, które tymczasowo obniżyły podstawę wymiaru wynagrodzenia prokuratorów, naruszają Konstytucję RP, w szczególności zasadę gwarantującą wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu sędziego (i analogicznie prokuratora) oraz zakresowi obowiązków. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że "zamrożenie" wynagrodzeń może być dopuszczalne tylko wyjątkowo, w kontekście szerszego programu oszczędnościowego i w sytuacji kryzysu budżetowego, czego w latach 2021-2022 nie stwierdzono. Ponadto, sąd zauważył, że w tym samym okresie nastąpiły znaczące podwyżki wynagrodzeń na innych stanowiskach kierowniczych w państwie, co podważało argument o konieczności oszczędności. Sąd Okręgowy w pełni podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, uznając, że przepisy ustaw okołobudżetowych nie mogły być zastosowane z uwagi na ich niekonstytucyjność. Sąd Okręgowy oddalił apelację Prokuratury, utrzymując w mocy wyrok Sądu Rejonowego. Rozstrzygnięto również kwestię kosztów postępowania, obciążając pozwanego jedynie połową kosztów zastępstwa procesowego ze względu na zasady słuszności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych uznanych za niezgodne z Konstytucją, analiza konstytucyjności przepisów okołobudżetowych dotyczących wynagrodzeń sędziów i prokuratorów, zasady rozstrzygania o kosztach postępowania w sprawach o charakterze precedensowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej prokuratorów i sędziów w kontekście ustaw okołobudżetowych. Analiza konstytucyjności przepisów może być przedmiotem dalszych rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych, które tymczasowo obniżają podstawę wymiaru wynagrodzenia zasadniczego prokuratorów, są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2 gwarantującym wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP, ponieważ naruszają gwarancję wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu i zakresowi obowiązków, a ich zastosowanie nie było uzasadnione konstytucyjnymi wartościami takimi jak równowaga budżetowa.
Uzasadnienie
Sądy uznały, że "zamrożenie" wynagrodzeń prokuratorów na mocy ustaw okołobudżetowych było arbitralne, nieuzasadnione sytuacją budżetową państwa i nie wpisywało się w program oszczędnościowy. Wskazano na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące "warunków brzegowych" dla wynagrodzeń sędziów i prokuratorów oraz na fakt podwyżek wynagrodzeń na innych stanowiskach kierowniczych w tym samym okresie.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny jest uprawniony do oceny zgodności stosowanych przepisów z Konstytucją i odmowy ich zastosowania, jeśli stwierdzi ich niekonstytucyjność, co nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sądy powszechne mają obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji RP (art. 8 ust. 2). Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego za sprzeczny z Konstytucją jest wyrazem tej zasady i nie wkracza w kompetencje Trybunału Konstytucyjnego, który orzeka o zgodności ustaw z Konstytucją w sposób abstrakcyjny.
Jak należy rozstrzygnąć o kosztach postępowania w sprawie o wyrównanie wynagrodzenia, gdy pozwany podlega regułom dyscypliny finansów publicznych i nie kwestionuje wysokości roszczenia, ale kwestionuje podstawę prawną?
Odpowiedź sądu
Można zastosować zasadę słuszności (art. 102 k.p.c.) i obciążyć pozwanego jedynie częścią kosztów zastępstwa procesowego, biorąc pod uwagę charakter sprawy, niewielki nakład pracy pełnomocnika powoda oraz postawę pozwanego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obciążenie pozwanego pełnymi kosztami zastępstwa procesowego byłoby niesprawiedliwe ze względu na specyfikę sprawy (precedensowy charakter, kwestie prawne), ograniczoną aktywność procesową pełnomocnika powoda oraz fakt, że pozwany jako organ państwowy musiał działać zgodnie z obowiązującymi przepisami, nawet jeśli były one kwestionowane. Jednocześnie uwzględniono, że powódka jako strona wygrywająca poniosła wydatki na profesjonalnego pełnomocnika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Prokuratura (...) | organ_państwowy | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
Prawo o prokuraturze art. 123 § § 1
Ustawa - Prawo o prokuraturze
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego. W przypadku gdy przeciętne wynagrodzenie jest niższe, przyjmuje się dotychczasową wysokość podstawy.
ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym art. 4 § ust. 1
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Wynagrodzenie roczne ustala się w wysokości 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje sędziom warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
Pomocnicze
Prawo o prokuraturze art. 124 § § 1
Ustawa - Prawo o prokuraturze
Zrównuje wynagrodzenie zasadnicze prokuratorów prokuratur okręgowych z wynagrodzeniem zasadniczym sędziów w takich samych jednostkach organizacyjnych sądów powszechnych.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w rozstrzyganiu o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 477 § 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek nadania wyrokowi w sprawach z zakresu prawa pracy rygoru natychmiastowej wykonalności do wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.
ustawa okołobudżetowa na 2021 art. 14 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w 2021 r. na poziomie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2019 r.
ustawa okołobudżetowa na 2022 art. 10 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w 2022 r. na poziomie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2020 r. zwiększonego o 26 zł.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają Konstytucję RP w zakresie gwarancji wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu. • Brak uzasadnienia konstytucyjnego dla "zamrożenia" wynagrodzeń prokuratorów w latach 2021-2022. • Sądy powszechne mają prawo odmówić zastosowania przepisów niezgodnych z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych, jako ustawy epizodyczne, wyłączają stosowanie przepisów ustawy Prawo o prokuraturze. • Sąd nie może oceniać konstytucyjności przepisów, gdyż jest to kompetencja Trybunału Konstytucyjnego. • Pozwana nie przyczyniła się do wytoczenia powództwa ani nie dała ku temu podstaw, co uzasadniałoby odstąpienie od obciążania jej kosztami postępowania w całości.
Godne uwagi sformułowania
przepisy ustaw okołobudżetowych są niezgodne z Konstytucją RP • zamrożenie wynagrodzeń prokuratorów było arbitralne i nieuzasadnione • sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją • warunki brzegowe wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego • zasada słuszności w rozstrzyganiu o kosztach postępowania
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych uznanych za niezgodne z Konstytucją, analiza konstytucyjności przepisów okołobudżetowych dotyczących wynagrodzeń sędziów i prokuratorów, zasady rozstrzygania o kosztach postępowania w sprawach o charakterze precedensowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej prokuratorów i sędziów w kontekście ustaw okołobudżetowych. Analiza konstytucyjności przepisów może być przedmiotem dalszych rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii konstytucyjnych związanych z niezawisłością sądownictwa i prawem do godnego wynagrodzenia, a także pokazuje, jak sądy mogą kwestionować przepisy ustawowe w imię ochrony praw obywatelskich i konstytucyjnych wartości. Jest to przykład "sądowej kontroli konstytucyjności".
“Sądy mogą odrzucać ustawy? Prokurator wygrał sprawę o wynagrodzenie dzięki Konstytucji!”
Dane finansowe
wyrównanie wynagrodzenia za pracę: 7327,56 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za pracę: 17 979,96 PLN
wyrównanie dodatkowego wynagrodzenia rocznego: 622,84 PLN
wyrównanie dodatkowego wynagrodzenia rocznego: 1528,3 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1350 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.