VIII PA 119/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Inspektora Pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy między trzema osobami a pozwaną spółką z o.o., które świadczyły pracę na podstawie umów o dzieło. Sąd Rejonowy w Kutnie oddalił powództwo, uznając, że strony miały zgodną wolę zawarcia umów cywilnoprawnych, które były dla nich korzystne (np. ze względu na ubezpieczenie w KRUS). Sąd podkreślił autonomię woli stron i możliwość świadczenia pracy na podstawie umów cywilnoprawnych. Inspektor Pracy złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędną wykładnię art. 22 k.p. i art. 627 k.c. Wniósł o zmianę wyroku i ustalenie istnienia stosunku pracy lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W apelacji złożył również wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentów związanych z postępowaniem wykroczeniowym. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację. Pominął wniosek dowodowy jako spóźniony i nieuzasadniony. Sąd Okręgowy zgodził się z Sądem Rejonowym co do braku stosunku pracy, ale zakwestionował kwalifikację umów jako umowy o dzieło, uznając je za umowy o świadczenie usług. Podkreślił, że umowa o dzieło wymaga rezultatu, a nie powtarzalnych czynności. Jednakże, mimo uznania umów za cywilnoprawne, Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uznania ich za umowy o pracę, wskazując na brak podporządkowania, możliwość wpływu na godziny pracy, brak obowiązku usprawiedliwiania nieobecności oraz możliwość powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej (za zgodą). Sąd uznał, że przeważały cechy stosunku cywilnoprawnego, a nazwa umowy była pozorna, ukrywająca umowę o świadczenie usług.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja umów cywilnoprawnych, zwłaszcza umów o dzieło, w kontekście cech stosunku pracy. Rozróżnienie między umową o dzieło a umową o świadczenie usług. Znaczenie faktycznego sposobu wykonywania umowy dla jej kwalifikacji prawnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której strony świadomie zawarły umowę o dzieło, ale jej wykonywanie wykazywało cechy umowy o świadczenie usług, a nie umowy o pracę. Konieczna jest analiza całokształtu okoliczności faktycznych w każdej indywidualnej sprawie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o dzieło, której sposób wykonania wykazuje cechy stosunku pracy, powinna zostać uznana za umowę o pracę, mimo zgodnej woli stron co do jej cywilnoprawnego charakteru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym przypadku nie znaleziono podstaw do uznania umów za umowy o pracę, mimo że Sąd Okręgowy zakwestionował ich kwalifikację jako umowy o dzieło, uznając je za umowy o świadczenie usług. Kluczowe było stwierdzenie braku przeważających cech stosunku pracy, takich jak ścisłe podporządkowanie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że mimo pewnych cech wskazujących na stosunek pracy, brak było kluczowych elementów, takich jak ścisłe podporządkowanie pracodawcy, obowiązek usprawiedliwiania nieobecności czy brak możliwości zastępstwa przez inną osobę. Podkreślono, że umowa o dzieło wymaga rezultatu, a nie powtarzalnych czynności, a w tym przypadku strony faktycznie zawarły umowę o świadczenie usług, ukrywając jej charakter pod nazwą umowy o dzieło.
Czy umowa o dzieło może być uznana za ważną, jeśli faktycznie stanowiła umowę o świadczenie usług, a jej nazwa została użyta dla pozoru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o świadczenie usług, ukryta pod nazwą umowy o dzieło, może być uznana za ważną, jeśli nie narusza przepisów bezwzględnie obowiązujących, właściwości stosunku prawnego ani zasad współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że strony zawarły umowę o świadczenie usług, a nazwały ją umową o dzieło dla pozoru. Ponieważ przepisy prawa nie stawiają szczególnych wymogów umowie o świadczenie usług, ukryta umowa została uznana za ważną, w przeciwieństwie do umowy o dzieło, która nie odpowiadała charakterowi wykonywanych czynności.
Czy sąd jest związany ustaleniami i wynikami kontroli Państwowej Inspekcji Pracy przy ocenie charakteru stosunku prawnego łączącego strony?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany ustaleniami i wynikami kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Prowadzi własne postępowanie dowodowe i dokonuje własnych ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że sąd prowadzi własne postępowanie dowodowe i dokonuje własnych ustaleń, a ustalenia PIP nie mają dla niego wiążącego charakteru. Oparcie się wyłącznie na ustaleniach PIP byłoby sprzeczne z zasadami postępowania cywilnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Ł. | organ_państwowy | inspektor pracy |
| B. J. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| D. S. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| T. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | pozwany |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | zleceniodawca |
| I. S. | osoba_fizyczna | prokurent pozwanej spółki |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która pozwala stronom na kształtowanie stosunku prawnego według własnej woli, pod warunkiem zgodności z przepisami bezwzględnie obowiązującymi, właściwością stosunku prawnego i zasadami współżycia społecznego. Obejmuje to również zakaz zawierania umów dla obejścia prawa.
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło, która wymaga osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego wytworu/efektu. Sąd Okręgowy uznał, że powtarzalne czynności pakowania mięsa nie spełniają tej definicji.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy, obejmująca wykonywanie pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, za wynagrodzeniem. Sąd analizował, czy te cechy przeważały w łączącym strony stosunku.
k.p. art. 22 § § 1¹
Kodeks pracy
O tym, czy pracownik pozostaje w stosunku pracy, decyduje charakter łączącego strony stosunku i treść umowy, a nie jej nazwa. Nie jest możliwe zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w § 1.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność oświadczenia woli złożonego za zgodą drugiej strony dla pozoru. Jeśli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność ocenia się według właściwości tej czynności.
Pomocnicze
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Przepisy o umowie zlecenia stosuje się odpowiednio do umów o świadczenie usług, jeśli nie są uregulowane innymi przepisami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeważające cechy stosunku cywilnoprawnego w łączącej strony umowie. • Brak ścisłego podporządkowania pracodawcy. • Możliwość wpływu na godziny pracy i nieusprawiedliwiania nieobecności. • Możliwość powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej. • Umowa o dzieło wymaga rezultatu, a nie powtarzalnych czynności. • Nazwa umowy była pozorna, ukrywająca umowę o świadczenie usług.
Odrzucone argumenty
Umowy o dzieło powinny być uznane za umowy o pracę ze względu na cechy stosunku pracy. • Zgodna wola stron nie może przesądzać o charakterze umowy, jeśli wykazuje ona cechy stosunku pracy. • Sąd Rejonowy naruszył art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę dowodów. • Sąd Rejonowy naruszył art. 22 k.p. poprzez błędną wykładnię wolnej woli stron. • Sąd Rejonowy naruszył art. 627 k.c. poprzez błędną wykładnię umowy o dzieło.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło nie może polegać na wykonywaniu prostych i powtarzalnych czynności. • Wola stron nie może zmienić charakteru zatrudnienia, jeśli wykazuje ono w przeważającym stopniu cechy innego stosunku prawnego. • Nazwa umowy oraz jej treść nie mogą przesądzać o cywilnoprawnym charakterze łączącego strony stosunku. • Praca może być świadczona także na podstawie umów cywilnoprawnych. • Zasada swobody umów nie dotyczy jednak nazywania umów. • W ocenie Sądu Okręgowego z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie (pozorność umowy).
Skład orzekający
E.W.
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów cywilnoprawnych, zwłaszcza umów o dzieło, w kontekście cech stosunku pracy. Rozróżnienie między umową o dzieło a umową o świadczenie usług. Znaczenie faktycznego sposobu wykonywania umowy dla jej kwalifikacji prawnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której strony świadomie zawarły umowę o dzieło, ale jej wykonywanie wykazywało cechy umowy o świadczenie usług, a nie umowy o pracę. Konieczna jest analiza całokształtu okoliczności faktycznych w każdej indywidualnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o pracę a umowami cywilnoprawnymi, co jest kluczowe dla wielu pracowników i pracodawców. Sąd Okręgowy zakwestionował umowę o dzieło, uznając ją za umowę o świadczenie usług, co stanowi istotny aspekt interpretacji prawa pracy.
“Umowa o dzieło to nie zawsze umowa o dzieło. Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy pozorna umowa cywilna może być uznana za świadczenie usług.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.