VIII PA 105/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę odprawy rentowej przez spadkobierczynie zmarłego pracownika przeciwko jego ostatniemu pracodawcy, Spółdzielni Mieszkaniowej. Pracownik, T.B., nabył uprawnienia do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy w 1983 r., ale kontynuował zatrudnienie u różnych pracodawców, w tym u pozwanej spółdzielni. Po rozwiązaniu stosunku pracy u pozwanej, uzyskał prawo do emerytury częściowej. Powódki domagały się odprawy rentowej, twierdząc, że zmarły jej nie otrzymał. Pozwana spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia i kwestionując zasadność roszczenia, wskazując na zasadę jednorazowości odprawy oraz brak dowodów na nieotrzymanie jej u poprzednich pracodawców. Sąd Rejonowy zasądził odprawę na rzecz jednej z powódek, oddalając powództwo pozostałych z uwagi na brak wykazania uprawnień do renty rodzinnej. Sąd Rejonowy uznał, że zarzut przedawnienia nie zasługuje na uwzględnienie, a roszczenie o odprawę jest zasadne ze względu na związek funkcjonalny między ustaniem zatrudnienia a przejściem na rentę/emeryturę, oraz brak dowodów na wcześniejszą wypłatę. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację pozwanej, oddalił ją, uznając wyrok Sądu I instancji za trafny. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i co do zasady argumentację prawną, choć zaznaczył, że ciężar dowodu w zakresie nieotrzymania odprawy u poprzednich pracodawców powinien spoczywać na powodach. Niemniej jednak, uznał, że pracownik spełniał warunki do nabycia odprawy rentowej od pozwanej, gdyż po ustaniu zatrudnienia uzyskał status rencisty, a odprawa należała się w wysokości określonej w regulaminie wynagradzania pozwanej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących odpraw rentowych, przedawnienia roszczeń pracowniczych oraz rozłożenia ciężaru dowodu w sprawach o odprawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika, który nabył uprawnienia do renty przed ustaniem stosunku pracy, ale przeszedł na rentę po jego ustaniu. Kwestia ciężaru dowodu może być różnie interpretowana.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pracownikowi przysługuje odprawa rentowa, jeśli nabył uprawnienia do renty przed ustaniem stosunku pracy, ale przeszedł na rentę/emeryturę po jego ustaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odprawa rentowa przysługuje, jeśli ustanie stosunku pracy nastąpiło w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, nawet jeśli prawo do świadczenia istniało wcześniej. Istotny jest związek czasowy lub funkcjonalny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ratio legis przepisu o odprawie rentowej jest zapewnienie pracownikowi jednorazowego świadczenia ułatwiającego adaptację do nowej sytuacji bytowej. Kluczowe jest przejście na status rencisty/emeryta po ustaniu zatrudnienia, a przyczyna ustania stosunku pracy nie pozbawia prawa do odprawy.
Na kim spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania, że pracownik nie otrzymał odprawy rentowej u poprzednich pracodawców?
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu spoczywa na powodzie, który wywodzi skutki prawne z faktu nieotrzymania odprawy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy zaznaczył, że choć Sąd I instancji uznał ciężar dowodu po stronie pozwanej, to zgodnie z ogólnymi zasadami procesowymi, to strona powodowa powinna wykazać fakty uzasadniające jej roszczenie, w tym brak otrzymania odprawy u poprzednich pracodawców.
Czy roszczenie o zapłatę odprawy rentowej uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pozew został złożony w terminie 3 lat od daty rozwiązania stosunku pracy wskazanej przez pracodawcę, nawet jeśli faktyczna data rozwiązania mogłaby być inna.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skoro pozwana wskazała w dokumentach datę rozwiązania stosunku pracy na 30 września 2015 r., a pozew wpłynął 28 września 2018 r., roszczenie nie uległo przedawnieniu. Dodatkowo, uwzględnienie zarzutu przedawnienia byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Czy prawa majątkowe ze stosunku pracy (w tym odprawa rentowa) przechodzą na spadkobierców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki do renty rodzinnej.
Uzasadnienie
Sąd oddalił powództwo dwóch powódek, ponieważ nie wykazały one, że są uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym pracowniku, co jest warunkiem nabycia praw majątkowych ze stosunku pracy po jego śmierci.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| J. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. J. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w R. | spółka | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.p. art. 92¹ § § 1
Kodeks pracy
Pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa rentowa lub emerytalna.
k.p. art. 291 § § 1
Kodeks pracy
Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia wymagalności.
k.p. art. 63¹ § § 2
Kodeks pracy
Prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej.
Pomocnicze
k.p. art. 92¹ § § 2
Kodeks pracy
Pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa.
k.p. art. 53
Kodeks pracy
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika z powodu długotrwałej choroby.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Odstąpienie od obciążania strony kosztami procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Związek funkcjonalny między ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę/emeryturę uzasadnia prawo do odprawy. • Pozwana nie wykazała, że pracownik otrzymał odprawę u poprzednich pracodawców. • Roszczenie nie uległo przedawnieniu, gdyż pozew został złożony w terminie 3 lat od daty rozwiązania stosunku pracy wskazanej przez pracodawcę. • Odprawa rentowa przysługuje w wysokości określonej w regulaminie wynagradzania pozwanej.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia. • Brak prawa do odprawy z uwagi na zasadę jednorazowości i brak wykazania nieotrzymania jej u poprzednich pracodawców. • Brak związku czasowego i przyczynowego między rozwiązaniem stosunku pracy a przyznaniem renty. • Brak uprawnień do renty rodzinnej przez powódki A. J. i J. P.
Godne uwagi sformułowania
ratio legis przepisu art. 92 1 §1 k.p. związane jest z tym, aby pracownik raz w życiu, w związku przejściem na emeryturę (rentę) otrzymał odprawę. • nie można się zgodzić z Sądem I instancji tylko w jednej kwestii, iż to na stronie pozwanej ciążył ciężar dowodowy w zakresie wykazania, iż zmarły T. B. otrzymał odprawę rentową u innego pracodawcy. • nie pozbawia pracownika prawa do przysługującej mu powszechnej i jednorazowej odprawy emerytalnej lub rentowej , skoro art. 92(1) par. 1 kp uzależnia prawo do tej odprawy od przejścia na emeryturę lub rentę w związku z ustaniem stosunku pracy, bez względu na przyczynę.
Skład orzekający
Jolanta Łanowy-Klimek
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Andrzejewska
sędzia
Magdalena Kimel
sędzia del.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpraw rentowych, przedawnienia roszczeń pracowniczych oraz rozłożenia ciężaru dowodu w sprawach o odprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika, który nabył uprawnienia do renty przed ustaniem stosunku pracy, ale przeszedł na rentę po jego ustaniu. Kwestia ciężaru dowodu może być różnie interpretowana.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego prawa pracowniczego - odprawy rentowej, a jej rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji przepisów i orzecznictwa dotyczącego związku między ustaniem zatrudnienia a przejściem na świadczenia emerytalno-rentowe. Wartość dodaje również kwestia przedawnienia i rozłożenia ciężaru dowodu.
“Czy pracownikowi należy się odprawa rentowa, jeśli prawo do niej nabył lata wcześniej?”
Dane finansowe
WPS: 12 600 PLN
odprawa rentowa: 12 600 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 2025 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.