VIII P 370/24Wyrównanie wynagrodzenia sędziowskie niezgodne z konstytucją 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, sędzia Sądu Rejonowego w Legionowie, wniosła pozew o zasądzenie kwoty 24.604,57 zł brutto tytułem wyrównania nieprawidłowo wypłaconego wynagrodzenia za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. oraz tzw. trzynastych wynagrodzeń za lata 2021 i 2022. Argumentowała, że wynagrodzenie było wypłacane na podstawie przepisów ustaw okołobudżetowych, a nie art. 91 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, co stanowiło naruszenie art. 178 ust. 2 Konstytucji. Po modyfikacji pozwu, powódka ostatecznie domagała się kwoty 22.170,89 zł. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka otrzymała zaniżone wynagrodzenie i '13-stki' o wskazaną kwotę. Sąd uznał powództwo za zasadne. Podstawą wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu powszechnego jest art. 91 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, który odnosi się do przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale roku poprzedniego. Jednakże, ustawy okołobudżetowe na lata 2021-2023 zmieniły tę zasadę, ustalając podstawę wynagrodzenia na podstawie wcześniejszych kwartałów lub stałych kwot. Sąd, odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że przepisy te naruszają art. 178 ust. 2 Konstytucji (gwarancja wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu) oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji (zasada równości wobec prawa). Sąd uznał, że sytuacja budżetowa państwa w latach 2021-2023 nie była na tyle drastyczna, aby uzasadnić zamrożenie lub obniżenie waloryzacji wynagrodzeń sędziów, zwłaszcza w sytuacji, gdy inne grupy zawodowe i segmenty gospodarki otrzymywały podwyżki lub wsparcie. W przeciwieństwie do sytuacji z 2012 r., gdzie istniało ryzyko przekroczenia progu ostrożnościowego długu publicznego, w latach 2021-2023 wskaźnik ten był znacznie niższy. Sąd podkreślił, że wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej chronione przed niekorzystnymi zmianami niż wynagrodzenia innych pracowników sfery budżetowej i wykazywać tendencję wzrostową nie mniejszą niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej. W ocenie sądu, zmiany te były arbitralne i nieuzasadnione, prowadząc do dyskryminacji sędziów. W konsekwencji, sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych i zasądził na rzecz powódki dochodzoną kwotę, uwzględniając również kwestię dodatkowego rocznego wynagrodzenia. Postępowanie w części cofniętej powództwa umorzono, a wyrokowi nadano rygor natychmiastowej wymagalności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych w zakresie wynagrodzeń sędziów ze względu na ich niezgodność z Konstytucją RP.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sędziów sądów powszechnych i interpretacji przepisów dotyczących ich wynagrodzeń w kontekście ustaw okołobudżetowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych ograniczające podstawę wynagrodzenia zasadniczego sędziego są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą równości wobec prawa (art. 32) i gwarancją wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego (art. 178 ust. 2)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 178 ust. 2 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ograniczenia waloryzacji wynagrodzeń sędziów na mocy ustaw okołobudżetowych w latach 2021-2023 nie były uzasadnione sytuacją budżetową państwa, która nie była drastyczna i nie wymagała szerokiego programu oszczędności. Wprowadzone zmiany naruszały zasadę równości wobec prawa, dyskryminując sędziów w porównaniu z innymi grupami zawodowymi, które otrzymały podwyżki. Ponadto, naruszono zasadę szczególnej ochrony wynagrodzenia sędziów, która powinna być bardziej chroniona niż wynagrodzenia innych pracowników sfery budżetowej i wykazywać tendencję wzrostową nie mniejszą niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej. Mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów stał się uznaniowy, co jest sprzeczne z wymogami konstytucyjnymi.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy, który uznaje za niezgodny z Konstytucją RP, bez prejudykatu ze strony Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odmówić zastosowania przepisu, który jest niezgodny z Konstytucją, stosując bezpośrednio przepisy Konstytucji.
Uzasadnienie
Sąd powszechny, stosując przepisy Konstytucji RP, może odmówić zastosowania przepisów ustawowych, które są z nią niezgodne, nie zastępując tym samym Trybunału Konstytucyjnego w jego wyłącznej kompetencji badania konstytucyjności przepisów.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Powódka | osoba_fizyczna | sędzia |
| Sąd Rejonowy w Legionowie | instytucja | pozwany |
Przepisy (18)
Główne
p.u.s.p. art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu powszechnego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziom przysługuje wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
u.s.r.u.b. 2021 art. 12 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w 2021 r. na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2019 r.
u.s.r.u.b. 2022 art. 8 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w 2022 r. na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2020 r. z dodatkiem 26 zł.
u.s.r.u.b. 2023 art. 8 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w 2023 r. na kwotę 5.444,42 zł.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
k.p.c. art. 355
Ustawa Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania w części cofniętego powództwa.
k.p.c. art. 477 § 2 § 1
Ustawa Kodeks postępowania cywilnego
Nadanie rygoru natychmiastowej wymagalności wyrokowi w części zasądzającej roszczenie.
u.f.p. art. 38
Ustawa o finansach publicznych
Dotyczy relacji państwowego długu publicznego do produktu krajowego brutto.
u.f.p. art. 38a
Ustawa o finansach publicznych
Dotyczy relacji państwowego długu publicznego do produktu krajowego brutto.
Ustawa o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe
Dotyczy podwyżki wynagrodzeń osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe.
u.b. art. 8 § ust. 1 pkt 4
Ustawa budżetowa
Dotyczy rekompensaty dla jednostek publicznych radiofonii i telewizji.
k.n.
Ustawa – Karta Nauczyciela
Dotyczy zwiększenia średniego wynagrodzenia nauczycieli.
Ustawa o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 2
Dotyczy zmiany ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe.
u.s.r.u.b. 2023 art. 7
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Dotyczy niezgodności z Konstytucją.
u.s.r.u.b. 2023 art. 9
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Dotyczy niezgodności z Konstytucją.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych ograniczające wynagrodzenia sędziów naruszają konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji). • Przepisy te naruszają gwarancję wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego (art. 178 ust. 2 Konstytucji). • Sytuacja budżetowa państwa nie uzasadniała drastycznych ograniczeń wynagrodzeń sędziów w latach 2021-2023. • Ograniczenia te były arbitralne i nie stanowiły części szerszego programu oszczędnościowego. • Sędziowie powinni być bardziej chronieni przed niekorzystnymi zmianami wynagrodzeń niż inne grupy zawodowe w sferze budżetowej. • Tendencja wzrostowa wynagrodzeń sędziów była mniejsza niż w sferze budżetowej. • Nowy mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów był uznaniowy i nie oparty na obiektywnych kryteriach ekonomicznych.
Odrzucone argumenty
Pozwany argumentował, że powódka nie uzyskała prejudykatu przed Trybunałem Konstytucyjnym. • Pozwany podnosił, że sytuacja budżetowa państwa uzasadniała zastosowanie ustaw okołobudżetowych.
Godne uwagi sformułowania
wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków • nieprzekraczalne granice dla władz ustawodawczej i wykonawczej • drastyczne załamanie się równowagi budżetowej • niesprawiedliwe rozłożenie na poszczególne grupy zawodowe dolegliwości z tytułu recesji gospodarczej • zamrożenie wynagrodzeń sędziów może być tolerowane tylko wyjątkowo • naruszały konstytucyjną zasadę równości wobec prawa • dysponowanie środkami na podwyższenie wynagrodzeń niektórych grup zawodowych i wsparcie segmentów gospodarki
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych w zakresie wynagrodzeń sędziów ze względu na ich niezgodność z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sędziów sądów powszechnych i interpretacji przepisów dotyczących ich wynagrodzeń w kontekście ustaw okołobudżetowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i ich konstytucyjnych gwarancji, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym, a także budzi zainteresowanie opinii publicznej.
“Sędziowie wygrywają z budżetem państwa: Konstytucja chroni ich pensje przed ustawami okołobudżetowymi!”
Dane finansowe
WPS: 22 170,89 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 22 170,89 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.