VIII P 370/21

Sygn. akt VIII P 370/21 UZASADNIENIE Sygn. akt VIII P 370/21 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 23 lipca 2021 r. powód (...) wniósł o zasądzenie na swoją rzecz solidarnie od pozwanych: 1) (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w (...) , 2) (...) z siedzibą w (...) kwoty 18.600 zł tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w okresie od 29 kwietnia 2019 r. do 4 lutego 2021 r., a także o zasądzenie solidarnie od pozwanych odsetek za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty (z dnia 5 lipca 2021 r.) do dnia zapłaty. Powód wniósł także o zasądzenie solidarnie od pozwanych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (pozew k. 4-8v, protokół k. 211). W uzasadnieniu powód wskazał, że domaga się ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w okresie od dnia, w którym rozwiązano z nim stosunek pracy w trybie dyscyplinarnym do dnia powrotu powoda po przywróceniu do pracy tj. do dnia 4 lutego 2021 r. W ocenie powoda, ugruntowana linia orzecznicza wskazująca, że prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje wyłącznie osobie świadczącej prace, a czas pozostawania bez pracy po bezprawnym zwolnieniu nie jest okresem zatrudnienia, a jedynie podlega wliczeniu do tego okresu – jest sprzeczna z prawem unijnym. W konsekwencji, zdaniem powoda, za ten okres przysługiwało mu prawo do urlopu wypoczynkowego. Tym samym pracodawca winien mu wypłacić ekwiwalent za niewykorzystany w tym okresie urlop (pozew k. 4-8v). Pozwany, (...) sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w (...) , w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania. W uzasadnieniu pozwany zakwestionował, iż powód nabył prawo do urlopu za okres od 29 kwietnia 2019 r. do dnia 4 lutego 2021 r. bowiem prawo do urlopu przysługuje osobie, która świadczyła pracę, a czas pozostawania bez pracy nie jest okresem zatrudnienia (odpowiedź na pozew k. 68-69v). Pozwany (...) z siedzibą w (...) wniósł o oddalenie powództwa w całości ze względu na brak legitymacji procesowej biernej pozwanego, a także o zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż nie był pracodawcą powoda. Ponadto pozwany podał, iż pomiędzy pozwanym a powodem nie istniał nigdy żaden stosunek prawny z którego powód mógłby wyprowadzać względem pozwanego jakiekolwiek roszczenia (pismo k. 196-197). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: (...) był zatrudniony w (...) sp. z o.o. w (...) na podstawie umowy o pracę na okres próbny od dnia 4 lipca 2005 r., zaś od dnia 30 września 2005 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku redaktora. Aneksem z dnia 2 listopada 2006 r. zmieniono stanowisko pracy (...) na stanowisko redaktora, sekretarza redakcji. Na podstawie porozumienia z dnia 30 czerwca 2014 r. powód ponownie został zatrudniony na stanowisku redaktora. W dniu 29 grudnia 2015 r. zawarto porozumienie zmieniające warunki pracy i płacy powoda. Zgodnie z tym porozumieniem powód pracował jako sekretarz redakcji, redaktor i doradca zarządu za wynagrodzeniem w wysokości 9000 zł. Ostatnio, zgodnie z aneksem z dnia 1 lutego 2018 r., powód był zatrudniony na stanowisku zastępcy redaktora naczelnego, dyrektora wydawnictwa i doradcy zarządu. Wysokość wynagrodzenia ustalono na kwotę 12.600 zł. (umowa o pracę – k. 157, aneks – k. 97, aneks – k. 99, porozumienie – k. 102, porozumienie – k. 123, aneks – k. 125, aneks – k. 132, aneks – k. 138, świadectwo pracy – k. 79-81, aneksy – k. 149-153) Oświadczeniem z dnia 29 kwietnia 2019 r., działając na podstawie art. 52 § 1 punkt 1 Kodeksu pracy , pracodawca rozwiązał z (...) umowę o pracę zarzucając mu ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych polegające na działaniu na szkodę pracodawcy, tj. w szczególności: 1. wadliwym zarządzaniu finansami spółki (...) , co doprowadziło do straty finansowej, a w konsekwencji istotnego naruszenia kapitałów własnych i powstania kapitałów ujemnych, 2. braku w dokumentach spółki informacji o tym, czy zarządzający (w tym (...) ) analizowali kondycję spółki i podejmowali jakiekolwiek działania w celu zminimalizowania skutków ewentualnej upadłości zgłoszonej przez któregokolwiek wierzyciela, czego potwierdzeniem jest sprawozdanie finansowe Spółki (...) za 2018 r. oraz konieczność jej dokapitalizowania ze strony (...) , 3. braku właściwej gospodarki kosztowej, co objawiało się wysokimi kosztami usług obcych, 4. błędnym zarządzaniu płynnością w spółce, co skutkowało dużą kwotą zobowiązań przeterminowanych (ok. 1,6 mln zł) przy poziomie zobowiązań nieprzeterminowanych na poziomie 1,3 mln zł oraz trudnościami w realizowaniu zobowiązań pracowniczych (w tym wynagrodzeń), czego dowodził bilans za 2018 r., 5. fałszowaniu stanów magazynowych poprzez zawyżanie ich wartości i wprowadzanie zawyżonych pozycji do bilansu, 6. wadliwym zarządzaniu majątkiem spółki prowadzącym do utraty wartości tego majątku, czego dowodem jest bilans za 2018 r., 7. zawieraniu rażąco niekorzystnych umów w imieniu spółki, jak np. 12-miesięczny okres wypowiedzenia połączony z 24-miesięcznym zakazem konkurencji dla większości pracowników, w tym także sekretarki. (oświadczenie – k. 93-94) W okresie od 29 kwietnia 2019 r. do 4 lutego 2021 r. (...) nie pozostawał w stosunku pracy z (...) sp. z o.o. w likwidacji w związku z rozwiązaniem z nim stosunku pracy w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (bezsporne) Wyrokiem z dnia 25 lutego 2020 r. (prawomocnym od dnia 2 lutego 2021 r.) Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przywrócił (...) do pracy w spółce (...) sp. z o.o. na poprzednich warunkach pracy i płacy. (wyrok – k. 87, wyrok – k. 89, wyrok – k. 16v) W dniu 4 lutego 2021 r. (...) zgłosił gotowość podjęcia pracy po przywróceniu. (pismo k. 17) Oświadczeniem z dnia 3 marca 2021 r. (...) sp. z o.o. w (...) rozwiązał z (...) umowę o pracę z zachowaniem trzymiesięcznego okresy wypowiedzenia, który upłynął z dniem 30 czerwca 2021 r. Przyczyną rozwiązania stosunku pracy była likwidacja zakładu pracy tj. (...) sp. z o.o. w likwidacji. (oświadczenie – k. 18) W związku z kończącym się okresem wypowiedzenia pracodawca na podstawie art. 167 1 k.p. udzielił pracownikowi urlopu wypoczynkowego w wymiarze 11 dni (urlop za 2021 r.). Z pozostałych dni roboczych zwolniono pracownika z obowiązku świadczenia pracy. (wydruk e-mail – k. 23) W piśmie z dnia 5 lipca 2021 r. (...) wezwał (...) sp. z o.o. w likwidacji do zapłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. (wezwanie do zapłaty – k. 25) W piśmie z dnia 21 lipca 2021 r. (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w (...) odmówił wypłaty (...) ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. (pismo – k. 76) Wynagrodzenie (...) obliczone jak ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynosiło 12.600 zł brutto miesięcznie. (zaświadczenie – k.78) Powyższy, niesporny stan faktyczny, Sąd ustalił w oparciu o dołączone do akt sprawy dokumenty, których wiarygodność nie była kwestionowana przez strony. Sąd Rejonowy zważył co następuje: Powództwo (...) nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii legitymacji biernej pozwanego (...) (pozwany ad. 2). Powód argumentował, iż ten pozwany dokonał przejęcia zorganizowanej części przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w (...) stanowiącej kluczowy obszar jego działalności. W konsekwencji zdaniem powoda zgodnie z art. 23 ( 1) k.p. doszło do przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę. W związku z powyższym powód argumentował, iż oba przedmioty są względem niego solidarnie zobowiązane. Legitymacja procesowa bierna dotyczy strony pozwanej i uzasadnia występowanie w procesie w charakterze pozwanego. Legitymacja procesowa stanowi uprawnienie konkretnego podmiotu (legitymacja czynna) do występowania z konkretnym roszczeniem przeciwko innemu oznaczonemu podmiotowi (legitymacja bierna) wypływające z prawa materialnego. Legitymacja bierna musi odnosić się do konkretnego stosunku zobowiązaniowego. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak okoliczności przesądzających o legitymacji biernej pozwanego (...) . Powód nie przedstawił przy tym żadnych twierdzeń pozwalających na uznanie, że pozwany był pracodawcą powoda w rozumieniu art. 3 k.p. Z materiału dowodowego nie wynikają także okoliczności stanowiące, iż doszło do przejęcia zakładu pracy ( (...) sp. z o.o.) przez (...) . Takiej okoliczności nie przesądza fakt, iż (...) przejął część działalności Tym samym, powód nie wykazał aby pozwany ad. 2 był właściwym podmiotem po stronie pozwanego. Z kolei brak legitymacji materialnej (czynnej lub biernej) skutkuje co do zasady oddaleniem powództwa. Powództwo wobec (...) podlegało zatem oddaleniu z uwagi na brak legitymacji biernej pozwanej. Niezależnie od powyższego, odnosząc się do kwestii roszczenia formułowanego przez powoda należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 152 § 1 i 2 k.p. pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, a pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu. Wymiar urlopu wynosi 20 dni, jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat i 26 dni, jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat ( art. 154 § 1 k.p. ). Przepisy prawa pracy ustanawiają przy tym zasadę naturalnego wykonania zobowiązań urlopowych, co oznacza konieczność udzielenia pracownikowi urlopu w naturze, w celu regeneracji jego sił i odpoczynku po okresie nieprzerwanej pracy. Jednakże wykorzystanie urlopu w taki sposób nie zawsze jest możliwe, stąd konieczne stało się przyznanie pracownikowi świadczenia "zastępczego" w postaci ekwiwalentu pieniężnego. Z treści art. 171 § 1 k.p. wynika, że w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny, którego sposób obliczania został szczegółowo określony w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U.97.2.14 z późn. zm.). Pracownik nabywa prawo do ekwiwalentu z datą rozwiązania stosunku pracy, a jego wysokość oblicza się na podstawie wynagrodzenia z okresu poprzedzającego miesiąc, w którym nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy. Ponadto przedmiotowe świadczenie przysługuje pracownikowi również za urlopy zaległe. W niniejszej sprawie stan faktyczny był w zasadzie bezsporny. W okresie za jaki powód domaga się ekwiwalentu za urlop nie pozostawał on w stosunku pracy z pozwanym w związku z rozwiązaniem z nim stosunku pracy w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Następnie Sąd przywrócił powoda do pracy. Spornym, zaś pozostawało jedynie, czy prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje osobie w okresie pozostawania bez pracy po bezprawnym zwolnieniu. Obowiązujące przepisy prawa pracy nie zawierają regulacji, która przyznałaby pracownikowi prawo do urlopu wypoczynkowego za okres pomiędzy bezprawnym rozwiązaniem stosunku pracy a przywróceniem do pracy. Krajowe orzecznictwo oraz doktryna stoją na stanowisku, że prawo do urlopu przysługuje pracownikowi, a więc osobie świadczącej pracę na podstawie stosunku pracy (por. wyrok SN z 10 października 1980 r., sygn. akt I PRN 100/80), w związku z czym nie jest on należny za okres od rozwiązania umowy o pracę do przywrócenia do pracy orzeczeniem sądu. Pojęcie "okres pozostawania bez pracy", o którym mowa w art. 51 § 1 k.p. , należy rozumieć jako okres nieświadczenia pracy u pracodawcy, który dokonał wypowiedzenia niezgodnie z prawem. Okres ten nie jest okresem zatrudnienia ani okresem uznawanym za okres zatrudnienia, lecz jedynie okresem podlegającym wliczeniu do okresu zatrudnienia. W związku z tym pracownik przywrócony do pracy orzeczeniem sądu nie pozostaje w tym okresie w stosunku pracy. Dlatego za okres pozostawania bez pracy pracownikowi przywróconemu do pracy orzeczeniem sądu, który podjął pracę u dotychczasowego pracodawcy, nie przysługuje np. prawo do urlopu wypoczynkowego. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 10 marca 2010 r., II PK 265/09). Zgodnie z Wyrokiem Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 3 lutego 2016 r. o sygn. I PK 27/15 okresy pozostawania bez pracy wliczane do okresu zatrudnienia ( art. 51 § 1 zd. 1 i art. 51 § 2 k.p. ) nie są okresami zatrudnienia ani uznawanymi za te okresy. W przypadku przywrócenia pracownika do pracy i zasądzenia na jego rzecz wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy okres pozostawania bez pracy, za który zostało przyznane wynagrodzenie, wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia. Natomiast w przypadku zasądzenia na rzecz pracownika odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy, do okresu zatrudnienia pracownika dolicza się okres, za który przyznano odszkodowanie. Te „doliczane” okresy nie są jednak faktycznymi okresami zatrudnienia i pracownik nie nabywa za nie uprawnień uzależnionych od pozostawania w stosunku pracy (np. urlopu wypoczynkowego czy premii). Zgodnie z wyrokiem Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 14 marca 2006 r. o sygn. I PK 144/05 pracownik przywrócony do pracy orzeczeniem sądu nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego za okres pozostawania bez pracy określony w art. 51 § 1 k.p. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 kwietnia 1995 r. (I PZP 10/95, OSNAPiUS 1995 Nr 18, poz. 228) przyjmując, że "jest zasadą, iż prawo do urlopu wypoczynkowego zależy od pozostawania w stosunku pracy. Do istoty stosunku należy również to, że urlop przysługuje pracownikowi w wymiarze określonym przepisami prawa pracy i w czasie ustalonym przez pracodawcę. Ze względu na swój cel urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany w naturze i w całości, zaś zamiana urlopu na ekwiwalent pieniężny możliwa jest tylko w przypadkach ściśle określonych przepisami prawa pracy ( art. 171 k.p. )". Także Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w piśmie z dnia 8 stycznia 2009 r. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej SPS-023-6744/08 stanowiącym odpowiedź na interpelację poselską wyraziła tożsame stanowisko co wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Jednocześnie stanowisko to nie uległo zmianie pod wpływem wydanego w dniu 25 czerwca 2020 r. przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzeczenia w połączonych sprawach C-762/18 i C-37/19, na które powoływał się powód. W ocenie Trybunału, prawo do urlopu przysługuje także za czas od dnia niezgodnego z prawem zwolnienia do dnia przywrócenia do pracy. Podkreślenia jednak wymaga, że orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wiążące są jedynie w tych sprawach, których dotyczą. W konsekwencji, przywołane przez powoda orzeczenie nie wzrusza ugruntowanego, jednoznacznego stanowiska w krajowym orzecznictwie, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. W konsekwencji, powód w okresie pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy a przywróceniem do pracy nie nabył prawa do urlopu wypoczynkowego. Tym samym powodowi nie należy się ekwiwalent za niewykorzystany urlop. W tym stanie rzeczy powództwo zostało oddalone. O kosztach orzeczono biorąc pod uwagę zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi zaś na treść art. 98 § 3 k.p.c. oraz fakt reprezentowania pozwanych przez radców prawnych, Sąd uwzględnił koszty zastępstwa procesowego, obejmujące wynagrodzenie pełnomocników każdego z pozwanych w wysokości po 2700 zł. Wynagrodzenie pełnomocników zostało ustalone w oparciu o § 9 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.). Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji. (...)