VIII P 15/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła pozew przeciwko P. G. o zapłatę kwoty 184 881,87 złotych z odsetkami, wskazując, że dochodzona kwota stanowi różnicę między wypłaconym pozwanemu wynagrodzeniem a kwotą należną po naliczeniu i odprowadzeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy ustalił, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku (sygn. akt VI P 309/18), zmienionym częściowo przez Sąd Okręgowy w Białymstoku (sygn. akt V Pa 11/21), ustalono, że strony łączył stosunek pracy w okresie od 14 stycznia 2015 roku do 15 lipca 2018 roku, a umowa cywilnoprawna była pozorna. Po uprawomocnieniu się wyroku spółka sporządziła korekty faktur, deklaracji ZUS i naliczyła oraz opłaciła daniny publiczne za cały okres zatrudnienia, finansując zarówno część obciążającą spółkę, jak i część obciążającą pracownika. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając je za bezzasadne. Sąd powołał się na art. 16 ust. 1e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym składki od wynagrodzenia z tytułu nielegalnego zatrudnienia lub zaniżenia podstawy wymiaru składek opłacane są w całości przez płatnika. Podobnie, zgodnie z art. 26a ordynacji podatkowej, podatnik nie ponosi odpowiedzialności z tytułu zaniżenia lub nieujawnienia przez płatnika podstawy opodatkowania do wysokości zaliczki, do której pobrania zobowiązany jest płatnik. Sąd podkreślił, że prawomocny wyrok ustalający stosunek pracy zobowiązał spółkę do uregulowania należności publicznoprawnych, a żądanie zwrotu tych należności od pracownika jest sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady, że pracodawca nie może żądać od pracownika zwrotu składek ZUS i podatku zapłaconych w związku z ustalonym stosunkiem pracy, a także interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności płatnika i pracownika w przypadku pozornych umów cywilnoprawnych.
Dotyczy sytuacji, w których prawomocnym wyrokiem ustalono istnienie stosunku pracy, a umowa cywilnoprawna była pozorna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracodawca może żądać od pracownika zwrotu składek na ubezpieczenie społeczne i zaliczek na podatek dochodowy, które zostały zapłacone w związku z ustalonym prawomocnym wyrokiem istnieniem stosunku pracy, podczas gdy umowa cywilnoprawna była pozorna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca nie może żądać od pracownika zwrotu tych należności.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 16 ust. 1e) i ordynacji podatkowej (art. 26a), które stanowią, że pracownik nie ponosi odpowiedzialności za zaniżenie podstawy wymiaru składek lub podatku przez płatnika, a składki od nielegalnego zatrudnienia obciążają w całości płatnika. Ustalenie stosunku pracy prawomocnym wyrokiem obliguje pracodawcę do uregulowania należności publicznoprawnych.
Czy umowa cywilnoprawna zawarta w celu ukrycia rzeczywistego stosunku pracy (umowy o pracę) jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa cywilnoprawna zawarta dla pozoru jest bezwzględnie nieważna od początku.
Uzasadnienie
Pozorność stanowi wadę oświadczenia woli, w wyniku której czynność prawna jest od początku nieważna. W związku z tym, istniał stosunek pracy, a nie umowa o współpracę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| P. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
u.s.u.s. art. 16 § ust. 1e
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe od wynagrodzenia z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz od części nieujawnionego wynagrodzenia nie obciążają ubezpieczonego i opłacane są w całości z własnych środków przez płatnika składek.
o.p. art. 26a
Ustawa Ordynacja podatkowa
Podatnik nie ponosi odpowiedzialności z tytułu zaniżenia lub nieujawnienia przez płatnika podstawy opodatkowania czynności, o których mowa w art. 12, 13 oraz 18 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - do wysokości zaliczki, do której pobrania zobowiązany jest płatnik.
Pomocnicze
u.p.z.i.i.r.p. art. 2 § ust. 1 pkt 13 lit. a
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Definicja nielegalnego zatrudnienia, obejmująca m.in. zatrudnienie przez pracodawcę osoby bez potwierdzenia na piśmie rodzaju umowy i jej warunków, lub niezgłoszenie do ubezpieczenia społecznego, a także zawieranie umów z pracownikiem jako przedsiębiorcą, gdy w rzeczywistości jest to stosunek pracy.
u.p.d.o.f. art. 12, 13, 18
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepisy określające przychody podlegające opodatkowaniu.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne ustalenie stosunku pracy przez sąd. • Pozorność umowy cywilnoprawnej. • Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 16 ust. 1e) obciążające płatnika całością składek w przypadku nielegalnego zatrudnienia. • Przepisy ordynacji podatkowej (art. 26a) zwalniające pracownika z odpowiedzialności za zaniżenie podstawy opodatkowania przez płatnika. • Sprzeczność żądania zwrotu należności publicznoprawnych od pracownika z prawem i zasadami współżycia społecznego.
Odrzucone argumenty
Dochodzona kwota stanowi różnicę między wypłaconym wynagrodzeniem a kwotą należną po naliczeniu składek i podatku. • Pozwany odniósł korzyści z współpracy jako przedsiębiorca. • Wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości w celu wykazania poprawności wyliczeń. • Wniosek o zwrócenie się do US o informację o poprawności korekt i rozliczenia zaliczki na podatek dochodowy.
Godne uwagi sformułowania
Powodowa spółka, po uprawomocnieniu się powyższego wyroku sporządziła korekty faktur, korekty deklaracji do ZUS oraz naliczyła i opłaciła daniny publiczne za cały okres zatrudnienia, finansując zarówno część, która obciążała spółkę jak i część, która powinna być opłacona ze środków pracownika, czyli pozwanego. • Pozorność stanowi wadę oświadczenia woli, w wyniku której czynność prawna od początku jest bezwzględnie nieważna. • Już od kilku lat sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy uznawały za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego żądanie od pracownika zwrotu wypłaconego wynagrodzenia odpowiadającego kwocie zapłaconych składek i zaliczek na podatek dochodowy.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że pracodawca nie może żądać od pracownika zwrotu składek ZUS i podatku zapłaconych w związku z ustalonym stosunkiem pracy, a także interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności płatnika i pracownika w przypadku pozornych umów cywilnoprawnych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, w których prawomocnym wyrokiem ustalono istnienie stosunku pracy, a umowa cywilnoprawna była pozorna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy chronią pracowników przed próbami obejścia prawa pracy przez pracodawców, nawet jeśli wiąże się to z kosztami dla firmy. Pokazuje też, że pozorne umowy cywilnoprawne mogą prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych dla pracodawcy.
“Pracodawca chciał odzyskać pieniądze za ZUS i podatek. Sąd powiedział stanowcze NIE!”
Dane finansowe
WPS: 184 881,87 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.