VIII NC 2734/07

Sąd Rejonowy w GdyniGdynia2017-03-03
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniarejonowy
wznowienie postępowanianieważność umowywada oświadczenia wolichoroba psychicznaschizofreniaskutki prawnezdolność do czynności prawnychnakaz zapłatypełnomocnik z urzędu

Sąd uchylił nakaz zapłaty i oddalił powództwo, uznając umowę pożyczki za nieważną z powodu wady oświadczenia woli pożyczkobiorcy cierpiącego na schizofrenię.

Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa wniosła o zasądzenie od J. K. kwoty z tytułu niespłaconej pożyczki, co zostało uwzględnione nakazem zapłaty. J. K. wniosła o wznowienie postępowania, argumentując nieważność umowy z powodu wady oświadczenia woli spowodowanej chorobą psychiczną (schizofrenia paranoidalna). Sąd, opierając się na opinii biegłego psychiatry, uznał, że J. K. nie była w stanie świadomie podjąć decyzji i zrozumieć skutków umowy w momencie jej zawierania, co skutkowało uchyleniem nakazu zapłaty i oddaleniem powództwa.

Sprawa dotyczyła skargi o wznowienie postępowania w przedmiocie nakazu zapłaty wydanego w sprawie VIII Nc 2734/07, w której Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa (SKOK) domagała się od J. K. zapłaty kwoty 6033,75 zł z tytułu niespłaconej umowy pożyczki. Pierwotnie Sąd Rejonowy w Gdyni wydał nakaz zapłaty zgodnie z żądaniem SKOK, który uprawomocnił się wobec J. K. J. K. wniosła o wznowienie postępowania, podnosząc, że zawarta umowa pożyczki z dnia 14 listopada 2005 r. na kwotę 5000 zł jest nieważna z powodu wady oświadczenia woli, wynikającej z jej choroby psychicznej – schizofrenii paranoidalnej. Twierdziła, że została zmanipulowana przez pracownika SKOK i nie była w stanie świadomie podjąć decyzji ani zrozumieć skutków podpisania umowy. Sąd, po przyznaniu pełnomocnika z urzędu i zwolnieniu od kosztów, dopuścił dowód z opinii biegłego psychiatry. Opinia biegłego jednoznacznie potwierdziła, że w dniu podpisywania umowy J. K. cierpiała na schizofrenię paranoidalną, co wyłączało możliwość świadomego podjęcia decyzji i zrozumienia skutków umowy. Biegły stwierdził również, że pozwana nie była w stanie skutecznie bronić swoich praw w okresie trwania pierwotnego postępowania. Sąd, opierając się na opinii biegłego oraz przepisach art. 82 k.c. (wada oświadczenia woli) i art. 401, 412 k.p.c. (wznowienie postępowania), uznał, że umowa pożyczki jest nieważna od samego początku. W konsekwencji uchylił nakaz zapłaty z dnia 25 kwietnia 2007 r. i oddalił powództwo SKOK w całości. Orzeczono również o kosztach postępowania, w tym o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu i kosztach opinii biegłego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa jest nieważna z powodu wady oświadczenia woli.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na opinii biegłego psychiatry, która jednoznacznie stwierdziła, że pozwana w momencie zawierania umowy nie była w stanie świadomie podjąć decyzji i zrozumieć jej skutków z powodu choroby psychicznej. Zastosowano art. 82 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie nakazu zapłaty i oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

J. K.

Strony

NazwaTypRola
J. K.osoba_fizycznapozwana
S. (...) S.spółkapowód
Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa im. F. S.spółkapowód
M. B.innepełnomocnik z urzędu

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 82

Kodeks cywilny

Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, w szczególności z powodu choroby psychicznej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 401

Kodeks postępowania cywilnego

Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, m.in. gdy strona była pozbawiona możności działania.

k.p.c. art. 407 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Skarga o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia.

k.p.c. art. 412 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach podstawy wznowienia.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 6 pkt 4 i § 2 ust. 1

Określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieważność umowy pożyczki z powodu wady oświadczenia woli (choroba psychiczna pozwanej). Pozbawienie możności działania w poprzednim postępowaniu z powodu choroby psychicznej.

Odrzucone argumenty

Argumenty SKOK o ważności umowy i obowiązku zapłaty.

Godne uwagi sformułowania

nie była w stanie świadomie podjąć decyzji i wyrazić wolę i nie rozumiała skutków podpisania umowy, albowiem cierpi na schizofrenię paranoidalną. Nie była też w stanie skutecznie podjąć działań i bronić swoich praw w okresie trwania sprawy VIII Nc 2734/07.

Skład orzekający

Ewa Kokowska-Kuternoga

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 82 k.c. w kontekście chorób psychicznych i ich wpływu na ważność oświadczeń woli, a także podstawy i skutki wznowienia postępowania w takich przypadkach."

Ograniczenia: Każdy przypadek oceny zdolności do czynności prawnych jest indywidualny i wymaga szczegółowego dowodu z opinii biegłego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak poważne konsekwencje zdrowotne mogą wpływać na ważność umów i jak prawo chroni osoby z zaburzeniami psychicznymi, nawet po uprawomocnieniu się orzeczenia.

Choroba psychiczna unieważniła umowę pożyczki – sąd uchylił nakaz zapłaty!

Dane finansowe

WPS: 6033,75 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: I 1 C 114/17 upr. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2017 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny Sekcja d/s rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Ewa Kokowska-Kuternoga Protokolant: st. sekr. sądowy Marta Bona po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2017 r. w Gdyni sprawy z powództwa J. K. przeciwko S. (...) S. z siedzibą w G. na skutek skargi o wznowienie postępowania I uchyla nakaz zapłaty z dnia 25.4.2007r wydany w sprawie VIII Nc 2734/07; II oddala powództwo w całości; III przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa -kasa tut. Sądu r.pr. M. B. kwotę 1.200,00zł / jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych/ tytułem wynagrodzenia za czynności pełnomocnika procesowego wykonywane z urzędu. IV nakazuje ściagnąć od Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. F. S. z siedzibą w G. na rzecz Skarbu Państwa - kasa tut. sądu kwotę 2.026,17 zł / dwa tysiące trzysta dwa złote 17/100 / tytułem zwrotu kosztow postępowania wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa -kasa tut. sądu. UZASADNIENIE Powód - Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa im. F. S. z siedzibą w G. - wniósł w sprawie VIII Nc 2734/07 o zasądzenie od pozwanej J. K. kwoty 6033,75 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania. W uzasadnieniu powód wskazał, że strony zawarły dnia 14 listopada 2005 r. umowę pożyczki na kwotę 5000 zł z obowiązkiem spłaty w ustalonych ratach miesięcznych .Powód wyjaśnił, że pozwana zaprzestała spłaty poszczególnych rat, wobec tego powód wypowiedział jej w/w umowę , a pozwana została o tym powiadomiona listem poleconym doręczonym jej w dniu 29.6.2006r i wezwana do zapłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem skierowania sprawy do Sądu. Pomimo upływu terminu płatności , pozwana nie spłaciła reszty pożyczki. (pozew - k. 3-5v. akt VIII Nc 2734/07) Nakazem zapłaty z dnia 25 kwietnia 2007 r., wydanym w postępowaniu nakazowym w sprawie o sygn. akt VIII Nc 2734/07, Sąd Rejonowy w Gdyni orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. (nakaz zapłaty - k. 18 VIII Nc 2734/07) Powyższy nakaz zapłaty uprawomocnił się wobec pozwanej .W dniu 14.3.2016r J. K. wniosła o wznowienie postępowania, wskazując, że choruje psychicznie i zawarta przez Nią umowa pożyczki z dnia 14 listopada 2005 r. na kwotę 5000 zł jest nieważna z powodu wady oświadczenia woli . W uzasadnieniu pozwana podniosła, że została zmanipulowana prze pracownika (...) . (skarga o wznowienie - k.3,8-9, 15 ) Postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r. przyznano pozwanej pełnomocnika z urzędu, postanowieniem z dnia 10.8.2016r zwolniono Ją od ponoszenia kosztów sądowych, a postanowieniem z dnia 7.9.2016r wstrzymano wykonalność nakazu zapłaty, zaś postanowieniem z dnia 12.10.2016r dopuszczono dowód z opinii biegłego psychiatry. (postanowienia - k. 19, 52,59, 146) W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa im. F. S. z siedzibą w G. wniosła o nieuwzględnienie wznowienia postępowania z uwagi, na fakt, że pozwana uchybiła terminowi do złożenia skargi, że brak jest podstaw do wniesienia skargi, wynikających z przepisów kpc , a także na okoliczność , że podpisała umowę pożyczki ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z jej postanowień ( pismo z dnia 7.10.2016r) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 14 listopada 2005 r. pomiędzy Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo - Kredytową im. F. S. z siedzibą w G. (pożyczkodawcą) a J. K. (pożyczkobiorcą) doszło do zawarcia umowy pożyczki pieniężnej na kwotę 5000 zł nr 1K/ (...) . Dla zabezpieczenia prawidłowego wykonania zobowiązania pożyczkobiorca - J. K. wystawiła i złożyła pożyczkodawcy weksel własny in blanco. Spłata pożyczki miała nastąpić w ratach miesięcznych w ciągu 3 lat. okoliczność bezsporna, a nadto umowa pożyczki- k. 10-12, wyciąg z regulaminu i statutu, k. 15 akt VIII Nc 2734/07 W dniu 19 czerwca 2006 r. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa im. F. S. z siedzibą w G. wypowiedziała umowę pożyczki J. K. i wezwała Ja do spłaty zaległości. okoliczność bezsporna, a nadto wypowiedzenie , k. 13, dowód doręczenia ,k. 14 akt VIII Nc 2734/07 W dniu 25 kwietnia 2007 r. w postępowaniu nakazowym w sprawie o sygn. akt VIII Nc 2734/07, Sąd Rejonowy w Gdyni orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. Nakaz ten uprawomocnił się okoliczność bezsporna, a nadto nakaz zapłaty - k. 18 , zarządzenie o prawomocności, k. 24 akt VIII Nc 2734/07 Powołany w sprawie o wznowienie postepowania biegły, po zapoznaniu się z dokumentacją leczenia J. K. i zbadaniu Jej wydał opinię , w której jednoznacznie stwierdził, że w dniu podpisywania umowy pożyczki, J. K. nie była w stanie świadomie podjąć decyzji i wyrazić wolę i nie rozumiała skutków podpisania umowy, albowiem cierpi na schizofrenię paranoidalną. Nie była też w stanie skutecznie podjąć działań i bronić swoich praw w okresie trwania sprawy VIII Nc 2734/07 Dowód : opinia biegłego, k.161-174 akt Sąd zważył, co następuje: Powyższy stan faktyczny, będący niesporny pomiędzy stronami, Sąd ustalił w całości na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony w toku postępowania, uznając je za wiarygodne w całości, albowiem nie budziły one zastrzeżeń Sądu co do autentyczności i prawdziwości twierdzeń w nich zawartych, tym bardziej, że żadna ze stron nie kwestionowała ich mocy dowodowej. Zgłoszony przez pozwaną wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry został przeprowadzony. Sporządzona opinia w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości przesądziła zasadniczą kwestie w tej sprawi, że pozwana J. K. nie była w stanie świadomie podjąć decyzji i wyrazić wolę i nie rozumiała skutków podpisania umowy, albowiem cierpi na schizofrenię paranoidalną. Nie była też w stanie skutecznie podjąć działań i bronić swoich praw w okresie trwania sprawy VIII Nc 2734/07. Opinia biegłego psychiatry jest spójna ,logiczna, zawiera dokładną analizę stanu zdrowia psychicznego pozwanej na przestrzeni kilku lat w oparciu o dokumentacje medyczną i badanie Jej przez biegłego. Opinia ta w całości jest dla Sądu wiarygodna i jednoznacznie przesądza zagadnienie. W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie bezsporne było, że w dniu 14 listopada 2005 r. powódka udzieliła pozwanej pożyczki w kwocie 5000 zł na podstawie pisemnej umowy. Poza sporem pozostawało także, że pożyczka nie została spłacona do końca. Niesporne było również, że powód wezwał pozwaną J. K. do zapłaty zobowiązania . Poza sporem pozostawało także, że pozwana nie zapłaciła powodowi żądanych kwot tytułem nie spłaconego kapitału pożyczki z dnia 14 listopada 2005 r. Spór sprowadzał się natomiast do ustalenia, czy J. K. była w stanie świadomie podjąć decyzji i wyrazić wolę i czy rozumiała skutki podpisania umowy, albowiem cierpi na schizofrenię paranoidalną - w związku z podniesionym przez pozwaną zarzutem -, a w konsekwencji czy zawarta umowa jest ważna i czy może stanowić podstawę żądania od pozwanej zapłaty kwoty 6033,75 zł. Art. 82 k.c. stanowi, że nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Art. 401 kpc stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowej. Art. 407 kpc stanowi, że § 1. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. A art. 412 kpc : § 1. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. § 2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności bądź oddala skargę o wznowienie, bądź uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i w razie potrzeby pozew odrzuca lub postępowanie umarza. § 4. Jeżeli do rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania zakończonego wyrokiem właściwy jest Sąd Najwyższy, sąd ten orzeka tylko o dopuszczalności wznowienia, a rozpoznanie sprawy przekazuje sądowi drugiej instancji. Reasumując należy wskazać, że skoro pozwana nie była w stanie skutecznie podjąć działań i bronić swoich praw w okresie trwania sprawy VIII Nc 2734/07, to istnieje podstawa wznowienia postępowania opisana wyżej przepisach kpc ; z kolei, skoro J. K. nie była w stanie świadomie podjąć decyzji i wyrazić wolę i nie rozumiała skutków podpisania umowy, albowiem cierpi na schizofrenię paranoidalną ,to roszczenie powoda w ogóle nie powstało, a tym samym nie może prowadzić do odpowiedzialności pozwanej za brak spłaty. W związku powyższym Sąd na podstawie art. 82 k.c. i art. 412 k.p.c. uchylił nakaz zapłaty z dnia 25 kwietnia 2007 r. wydany przez Sąd Rejonowy w Gdyni w postępowaniu nakazowym i w tym zakresie oddalił powództwo. Ponadto Sąd orzekł o kosztach procesu w pkt III i IV wyroku zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. , § 6 pkt 4 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ,nakazując zwrócić powodowi na rzecz Skarbu Państwa koszty wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu i opinii biegłego w wysokości poniesionych kosztów w kwocie 2026, 17 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI