VIII KA 435/14

1.Sygn. akt VIII Ka 435/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 września 2014 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Przemysław Wasilewski – spr. Sędziowie: SO Marek Wasiluk SO Dariusz Niezabitowski Protokolant Agnieszka Malewska przy udziale Prokuratora Marka Żendziana po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 roku sprawy Z. W. oskarżonego o czyn z art. 286 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 18 marca 2014 roku, sygnatura akt XV K 644/13 Zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Z. W. został oskarżony o to, że: w okresie od 16 lipca 2009 r. do 5 sierpnia 2009 r. w K. , działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził (...) sp. jawna (...) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 2094,07 zł po uprzednim wprowadzeniu w błąd pracownika tej spółki odnośnie złożonego zamówienia na dostawę towaru w imieniu (...) i odebrania towaru dostarczonego na podstawie faktur VAT nr (...) z dnia 16.07.2009 r., nr Fv (...) z dnia 17.07.2009 r., nr Fv (...) z dnia 3.08.2009 r., nr Fv (...) z dnia 4.08.2009 r. w miejscowości I. podpisując na jednym z czterech listów przewozowych odbiór towaru imieniem i nazwiskiem P. P. , tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z 18 marca 2014 r. w sprawie o sygn. XV K 644/13 oskarżony Z. W. został uznany za winnego popełnienia tego, że w okresie od 16 lipca 2009 r. do 5 sierpnia 2009 r. w K. działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził (...) sp. jawna (...) w K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 2094,07 zł w ten sposób, że wprowadził w błąd pracownika tej spółki poprzez złożenie zamówienia na dostawę towaru w imieniu (...) w B. , kiedy w rzeczywistości nie był do tego upoważniony i nie działał w imieniu ww. firmy, a następnie odebrał w miejscowości I. dostarczony na skutek zamówienia towar wymieniony w fakturach VAT nr (...) z dnia 16.07.2009 r., nr Fv (...) z dnia 17.07.2009 r., nr Fv (...) z dnia 3.08.2009 r., nr Fv (...) z dnia 4.08.2009 r., przy czym na jednym z czterech listów przewozowych podrobił podpis P. P. kwitując odbiór towaru poprzez podpisanie się jego imieniem i nazwiskiem, tj. czynu z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. , i za czyn tak przypisany na mocy art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. został skazany, a na mocy art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. , art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono oskarżonemu na okres próby wynoszący 2 lata. Na mocy art. 46 § 1 k.k. orzeczono wobec oskarżonego obowiązek naprawienia w całości szkody w postaci zapłaty na rzecz pokrzywdzonego (...) spółki jawnej (...) w K. kwoty 2094,07 zł. Zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwoty 120 złotych tytułem opłaty i 1924,44 zł tytułem pozostałych kosztów sądowych. Na podstawie art. 444 k.p.k. i art. 425 § 1 - 3 k.p.k. powyższy wyrok zaskarżył obrońca oskarżonego w całości. Na zasadzie art. 438 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że Z. W. działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, pomimo tego, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie można przypisać mu winy umyślnej i działania z zamiarem bezpośrednim; 2. naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 270 § 1 k.k. poprzez przyjęcie, że oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona w/w przestępstwa, pomimo tego, że w opisie czynu brak jest stwierdzenia, że Z. W. podrobił dokument w celu użycia go za autentyczny, co jest jednym ze znamion przestępstwa opisanego w w/w przepisie; 3. rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. poprzez nieumorzenie postępowania i przyjęcie jako podstawy skazania art. 270 § 1 k.k. , pomimo tego, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 27 czerwca 2011 r. - w sprawie III K 432/11 – Z. W. został uznany za winnego tego, że w okresie od 31 października 2007 r. do 17 listopada 2009 r. podrobił 78 sztuk dokumentów w ten sposób, że opatrzył je podpisem (...) tj. czynu z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. 4. naruszenie przepisów postępowania karnego mające wpływ na treść wyroku, a mianowicie: a) art. 4 k.p.k. poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego; b) art. 7 k.p.k. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a mianowicie uznania za wiarygodne zeznań świadka P. P. , które stanowiły główny materiał dowodowy w sprawie, pomimo tego, że: - w/w świadek jest skonfliktowany ze Z. W. , - na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. w/w świadek zeznał, że „nie zaksięgował faktur z firmy (...) , pomimo tego, że z zaświadczenia biura rachunkowego prowadzącego księgowość P. P. wynika, że w/w faktury zostały zaksięgowane w księdze przychodów i rozchodów oraz w ewidencji zakupów towarów handlowych PHU (...) (k. 240) i potraktowane jako koszty uzyskania przychodu; - na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. P. P. kategorycznie stwierdził, że jego współpraca ze Z. W. zakończyła się pod koniec 2009 r., a następnie zeznał, iż przedmiotowa współpraca zakończyła się praktycznie w 2007 r. Wskazując na powyższe na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k. wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Na podstawie art. 425 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 444 k.p.k. prokurator zaskarżył w/w wyrok w całości na korzyść oskarżonego Z. W. . Na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. i art. 438 pkt 1 k.p.k. wyrokowi zarzucił: 1. obrazę przepisów prawa procesowego art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. poprzez skazanie przez Sąd Rejonowy XV Wydział Karny sygn. akt XV K 644/13 z dnia 18 marca 2014 r. oskarżonego Z. W. za przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. w kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełnione w okresie od 16 lipca 2009 r. do 5 sierpnia 2009 r. pomimo tego, że czyn z art. 270 § 1 k.k. stanowił element czynu ciągłego z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełnionego w okresie od 31 października 2007 r. do 17 listopada 2009 r. za dokonanie, którego Z. W. został skazany we wcześniejszym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku III Wydział Karny z dnia 27 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. III K 432/11. 2. obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 270 § 1 k.k. poprzez uznanie oskarżonego Z. W. za winnego popełnienia tego występku pomimo braku w opisie przypisanego mu czynu ustawowego znamienia „w celu użycia za autentyczny”. Podnosząc powyższe zarzutu w oparciu o art. 437 § 1 i 2 k.p.k. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja prokuratora i obrońcy oskarżonego okazały się zasadne w zakresie w jakim prowadziły do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Orzeczenie Sądu I Instancji jest dotknięte uchybieniem stanowiącym bezwzględną przesłankę odwoławczą ( art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. ) bowiem Sąd Rejonowy wydał orzeczenie pomimo tego, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone. Zgodnie zaś z art. 439 § 1 k.p.k. niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z 27 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. III K 432/11 (k. 334-335) oskarżony Z. W. został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. za przestępstwo, które miało miejsce w okresie od 31 października 2007 r. do 17 listopada 2009 r. w I. rejonu (...) oraz B. , które polegało na tym, że oskarżony w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu użycia za autentyczne podrobił 78 sztuk dokumentów , w ten sposób, że opatrzył je odręcznym podpisem o treści (...) . Tymczasem wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z 18 marca 2014 r. w sprawie o sygn. XV K 644/13 oskarżony Z. W. został uznany za winnego popełnienia tego, że w okresie od 16 lipca 2009 r. do 5 sierpnia 2009 r. w K. działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził (...) sp. jawna (...) w K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 2094,07 zł w ten sposób, że wprowadził w błąd pracownika tej spółki poprzez złożenie zamówienia na dostawę towaru w imieniu (...) w B. , kiedy w rzeczywistości nie był do tego upoważniony i nie działał w imieniu ww. firmy, a następnie odebrał w miejscowości I. dostarczony na skutek zamówienia towar wymieniony w fakturach VAT nr (...) z dnia 16.07.2009 r., nr Fv (...) z dnia 17.07.2009 r., nr Fv (...) z dnia 3.08.2009 r., nr Fv (...) z dnia 4.08.2009 r., przy czym na jednym z czterech listów przewozowych podrobił podpis P. P. kwitując odbiór towaru poprzez podpisanie się jego imieniem i nazwiskiem, tj. czynu z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Tym samym rację ma rzecznik oskarżenia oraz obrońca oskarżonego, że Sąd I Instancji w niniejszym postępowaniu dokonując modyfikacji opisu czynu i jego kwalifikacji, wprowadzając kumulatywną kwalifikację czynu przypisanego oskarżonemu tj. art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. procedował po raz kolejny w tym samym zakresie, co do zachowania polegającego na podrobieniu dokumentów. Zachowanie oskarżonego polegało bowiem na działaniu w tym samym czasie, realizowane było w ten sam sposób, skierowane przeciwko temu samu dobru prawnemu, jakim była wiarygodność dokumentów. Po raz kolejny należy podkreślić, że prawomocnym wyrokiem z dnia 27 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. III K 432/11 Sąd Rejonowy w Białymstoku skazał już oskarżonego za przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. polegające na podrobieniu w szczególności listów przewozowych w okresie od 31 października 2007 r. do 17 listopada 2009 r., zatem zachowanie się oskarżonego w postaci podrabiania dokumentów (okres 16 lipca 2009 r. do 5 sierpnia 2009 r.) mieściło się w zakresie skazania objętego już prawomocnym wyrokiem. Sąd I Instancji wydał zatem orzeczenie pomimo tego, że postępowanie karne co do tego samego czynu ( art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. ) zostało już prawomocnie zakończone. Należałoby zauważyć, że istota czynu ciągłego i powaga rzeczy osądzonej powodują, że niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania wtedy, gdy miałoby ono dotyczyć zachowania będącego elementem składowym i mieszczącego się w ramach czasowych czynu ciągłego, za który sprawca został prawomocnie skazany. Granice ciągłości wyznacza początek pierwszego i zakończenie ostatniego z zachowań, jeśli wszystkie zostały podjęte ze z góry powziętym zamiarem (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2014 r., w sprawie o sygn. III KK 440/13, LEX 1425050). Naruszenie powagi rzeczy osądzonej - do naruszenia której zasady dochodzi automatycznie, w wypadku naruszenia rei iudicatae - jest jednym z najpoważniejszych uchybień w toku postępowania karnego. Prowadzenie bowiem postępowania wbrew zasadzie ne bis in idem rażąco godzi w gwarancyjną regułę pewności stanu prawnego. Stąd, powszechna jest praktyka eliminowania z obrotu prawnego orzeczeń, które dotyczą spraw już poprzednio prawomocnie osądzonych (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2004 r.WA 23/04, OSNwSK 2004/1/2207, LEX 163241). Tym samym z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji orzeczenia. Należy jedynie zauważyć, że z uwagi zaistnienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej w postaci powagi rzeczy osądzonej bezprzedmiotowa stała się podnoszona przez skarżących kwestia, że w opisie czynu przypisanego oskarżonemu brak było znamienia czynu z art. 270 § 1 k.k. podrobienia „w celu użycia za autentyczny”. Na marginesie należy stwierdzić, iż Sąd Okręgowy – stosownie do treści art. 436 k.p.k. – ograniczył rozpoznanie niniejszej sprawy do opisanego wyżej uchybienia, ponieważ rozpoznanie w tym zakresie było wystarczające do wydania orzeczenia. Z kolei szczegółowe odnoszenie się do zarzutów błędu w ustaleniach faktycznych oraz naruszenia przepisów postępowania byłoby przedwczesne. Jednakże przy powtórnym rozpatrywaniu sprawy Sąd Rejonowy winien powyższe okoliczności przeanalizować. Nadmienić należy, że Sąd po raz kolejny rozstrzygający sprawę może skorzystać z uprawnień wynikających z art. 442 § 2 k.p.k. i przeprowadzając postępowanie dowodowe w zakresie dowodów które nie miały wpływu na uchylenie wyroku może poprzestać na ich ujawnieniu. Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji swojego wyroku.