VIII Ka 43/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Białymstoku rozpoznał apelację obwinionego K.K. od wyroku Sądu Rejonowego, który uznał go winnym wykroczenia z art. 96 § 3 kw. Obwiniony nie udzielił Straży Miejskiej informacji o tożsamości osoby, której powierzył swój pojazd do użytkowania w dniu 22.04.2015 r. W apelacji obwiniony zarzucił obrazę prawa materialnego (art. 96 § 3 kw) i procesowego (art. 182 i 183 kpk), twierdząc, że miał prawo chronić osoby najbliższe przed ujawnieniem ich tożsamości. Sąd Okręgowy nie podzielił tych argumentów. Stwierdził, że wina obwinionego nie budzi wątpliwości, a jego apelacja jest chybiona. Sąd wyjaśnił, że przedmiotem postępowania nie było pierwotne wykroczenie drogowe (nieprawidłowe parkowanie), lecz wykroczenie polegające na niewskazaniu na żądanie uprawnionego organu, komu powierzono pojazd do kierowania lub używania. Sąd podkreślił, że obwiniony, powołując się na art. 182 i 183 kpk, nie mógł skutecznie uchylić się od udzielenia informacji, ponieważ przepisy te chronią jedynie przed odpowiedzialnością za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, a nie za wykroczenie. Wskazanie potencjalnego użytkownika pojazdu mogło narazić tę osobę jedynie na odpowiedzialność za wykroczenie z art. 97 kw, a nie przestępstwo. Dlatego też obwiniony, uchylając się od udzielenia informacji i zasłaniając się niewiedzą oraz chęcią ochrony osób bliskich, wypełnił znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 kw. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, zasądzając od obwinionego opłatę za II instancję i obciążając go kosztami postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku wskazania kierowcy pojazdu oraz ograniczeń stosowania prawa do odmowy odpowiedzi w sprawach o wykroczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wykroczeniem z art. 96 § 3 kw i stosowaniem przepisów kpk w postępowaniu wykroczeniowym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy właściciel pojazdu może skutecznie powołać się na prawo do odmowy udzielenia informacji o tożsamości kierowcy, zasłaniając się ochroną osób najbliższych przed odpowiedzialnością za wykroczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, właściciel pojazdu nie może skutecznie powołać się na prawo do odmowy udzielenia informacji o tożsamości kierowcy, zasłaniając się ochroną osób najbliższych przed odpowiedzialnością za wykroczenie, ponieważ przepisy te chronią jedynie przed odpowiedzialnością za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że art. 182 i 183 kpk, stosowane odpowiednio w postępowaniu o wykroczenia, pozwalają na odmowę odpowiedzi tylko wtedy, gdy naraziłoby to świadka lub osobę mu najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Odpowiedzialność za wykroczenie drogowe nie mieści się w tym zakresie ochrony. Dlatego obwiniony, który nie wskazał kierowcy, zasłaniając się ochroną osób bliskich, popełnił wykroczenie z art. 96 § 3 kw.
Czy kwestia popełnienia pierwotnego wykroczenia drogowego (np. nieprawidłowego parkowania) ma znaczenie dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za wykroczenie polegające na nieudzieleniu informacji o kierowcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwestia popełnienia pierwotnego wykroczenia drogowego nie ma znaczenia dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za wykroczenie polegające na nieudzieleniu informacji o kierowcy, jeśli właściciel nie udzielił wymaganej informacji.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że odpowiedzialność obwinionego wynikała z niewypełnienia obowiązku wskazania komu powierzył pojazd, zgodnie z art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym i art. 96 § 3 kw. To, czy faktycznie doszło do pierwotnego wykroczenia drogowego, było irrelewantne dla rozstrzygnięcia w sprawie o wykroczenie z art. 96 § 3 kw, ponieważ obwiniony swoim zachowaniem (nieudzieleniem informacji) wypełnił znamiona tego ostatniego wykroczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | obwiniony |
Przepisy (16)
Główne
k.w. art. 96 § § 3
Kodeks wykroczeń
Dopuszcza się go każdy kto wbrew obowiązkowi nie wskaże na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie.
p.r.d. art. 78 § ust. 4
Prawo o ruchu drogowym
Obowiązek wskazania przez właściciela lub posiadacza pojazdu na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec.
Pomocnicze
k.p.k. art. 182
Kodeks postępowania karnego
Prawo do uchylenia się od zeznań w celu ochrony osoby najbliższej przed odpowiedzialnością za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
k.p.k. art. 183
Kodeks postępowania karnego
Prawo do odmowy odpowiedzi na pytanie w celu ochrony osoby najbliższej przed odpowiedzialnością za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
k.p.s.w. art. 4
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Zasada obiektywizmu.
k.p.s.w. art. 8
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uwzględnienia całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy.
p.r.d. art. 129b § ust. 3 pkt 7
Prawo o ruchu drogowym
Uprawnienia Straży Miejskiej do żądania od właściciela lub posiadacza pojazdu wskazania komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie.
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
Orzekanie o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze.
k.p.s.w. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Orzekanie o kosztach postępowania odwoławczego w sprawach o wykroczenia.
k.p.s.w. art. 119
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Koszty postępowania w sprawach o wykroczenia.
k.p.s.w. art. 118 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Opłaty w sprawach o wykroczenia.
u.o.p.k. art. 8
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Opłata za II instancję.
u.o.p.k. art. 3 § ust. 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Opłaty w sprawach karnych.
u.o.p.k. art. 21 § pkt 2
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Opłata za wniesienie wniosku o wznowienie postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 2001 r. w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wysokości opłaty za wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w sprawach o wykroczenia art. 3
Wysokość zryczałtowanych wydatków postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obwiniony nie mógł skutecznie powoływać się na art. 182 i 183 kpk w celu ochrony osób najbliższych przed odpowiedzialnością za wykroczenie. • Niewskazanie przez właściciela pojazdu komu powierzył pojazd do kierowania lub używania stanowi wykroczenie z art. 96 § 3 kw, niezależnie od tego, czy pierwotne wykroczenie drogowe miało miejsce.
Odrzucone argumenty
Obrazę przepisu prawa materialnego tj. art. 96 § 3 kw, polegającą na mylnym przyjęciu, iż jako właściciel pojazdu miał obowiązek na żądanie funkcjonariusza Straży Miejskiej udzielić informacji co do tożsamości osoby, której powierzył w dniu 22.04.2015 roku przedmiotowy pojazd, podczas gdy Sąd w uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, ze wykroczenia polegającego na naruszeniu znaku D40 nie było. • Naruszenie przepisów prawa procesowego w szczególności art. 182 i 183 kpk, które jednoznacznie stanowią, ze jako obywatel RP obwiniony ma prawo chronić osoby mu najbliższe przed skutkami ujawnienia ich tożsamości.
Godne uwagi sformułowania
nie tylko sformułowane zarzuty odwoławcze, ale zwłaszcza przedstawiona na ich poparcie argumentacja skłaniają do wniosku, iż autor skargi apelacyjnej nie do końca właściwie rozumie i interpretuje istotę zarzuconego mu zachowania. • Tyle tylko, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie było zachowanie nieustalonego do chwili obecnej użytkownika pojazdu marki H. o nr rej. (...) ujawnione w dniu 22.04.2015 roku, lecz wykroczenie z art. 65 § 3 kw, a zatem to, czy we wskazanej wyżej dacie doszło w istocie do tzw. parkowania w miejscu niedozwolonym, czy też nie, z punktu widzenia obwinionego, a zwłaszcza znamion zarzucanego mu czynu zabronionego z art. 96 § 3 kw – pozostaje irrelewantne dla skarżonego rozstrzygnięcia. • Właściciel (posiadacz) pojazdu wezwany do wskazania kierującego pojazdem w dacie ujawnienia wykroczenia (tu: z art. 97 kw) ma de facto pięć możliwości : 1) wskazać siebie, jeżeli faktycznie tej dacie użytkował pojazd, 2) przedstawić dowód, że nie jest ani właścicielem, ani posiadaczem pojazdu, 3) wskazać kto kierował pojazdem lub używał pojazdu, 4) nie wskazać komu powierzył pojazd do kierowania lub używania, 5) przedstawić dowód, że pojazd był użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec. Tylko w czwartym przypadku, gdy właściciel lub posiadacz pojazdu nie wskaże, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania, naraża się na odpowiedzialność za wykroczenie określone w art. 65 § 3 kw. […]
Skład orzekający
Dariusz Niezabitowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku wskazania kierowcy pojazdu oraz ograniczeń stosowania prawa do odmowy odpowiedzi w sprawach o wykroczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wykroczeniem z art. 96 § 3 kw i stosowaniem przepisów kpk w postępowaniu wykroczeniowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy interpretacji przepisów dotyczących odpowiedzialności właścicieli pojazdów za wykroczenia drogowe oraz ograniczeń w korzystaniu z prawa do odmowy odpowiedzi w postępowaniu wykroczeniowym. Pokazuje, jak sąd rozróżnia odpowiedzialność za wykroczenie pierwotne od odpowiedzialności za niewskazanie sprawcy.
“Czy możesz odmówić wskazania kierowcy, aby chronić rodzinę? Sąd wyjaśnia granice prawa do milczenia w sprawach wykroczeń.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.