VIII K 638/19

Sąd Rejonowy w ToruniuToruń2020-02-24
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚredniarejonowy
przywłaszczeniespółdzielniaprezes zarząduwadiumnaprawienie szkodygrzywna

Sąd Rejonowy w Toruniu skazał prezesa spółdzielni za przywłaszczenie 4000 zł wadium, orzekając karę grzywny i nakazując naprawienie szkody.

Oskarżony P.W., pełniąc funkcję Prezesa zarządu Spółdzielni, przywłaszczył 4000 zł stanowiące zwrot wadium wpłaconego przez Spółdzielnię. Zamiast zwrócić pieniądze do kasy Spółdzielni, wykorzystał je na własne potrzeby, wpłacając je ponownie jako wadium po rozwiązaniu umowy najmu. Sąd Rejonowy w Toruniu uznał go winnym popełnienia przestępstwa z art. 284 § 2 k.k., wymierzył karę grzywny w liczbie 50 stawek dziennych po 20 zł każda oraz zobowiązał do naprawienia szkody poprzez zapłatę 4000 zł na rzecz Spółdzielni.

Sąd Rejonowy w Toruniu rozpoznał sprawę przeciwko P.W., oskarżonemu o przywłaszczenie 4000 zł. Oskarżony, będąc Prezesem zarządu Spółdzielni, otrzymał zwrot wadium wpłaconego przez Spółdzielnię w związku z umową najmu. Zamiast przekazać te środki do kasy Spółdzielni, P.W. wykorzystał je na własne potrzeby, wpłacając je ponownie jako nowe wadium po rozwiązaniu umowy najmu. Sąd ustalił, że oskarżony miał świadomość obowiązku zwrotu pieniędzy Spółdzielni, jednak z powodu braku własnych środków zdecydował się na przywłaszczenie. Sąd Rejonowy w Toruniu, uznając oskarżonego winnym popełnienia przestępstwa z art. 284 § 2 k.k., wymierzył mu karę grzywny w liczbie 50 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na 20 zł. Dodatkowo, na mocy art. 46 § 1 k.k., zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 4000 zł na rzecz pokrzywdzonej Spółdzielni. Oskarżony został zwolniony z opłaty sądowej, a wydatki postępowania obciążyły Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi przestępstwo przywłaszczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że oskarżony, będąc prezesem zarządu, przywłaszczył pieniądze stanowiące własność spółdzielni, które otrzymał jako zwrot wadium. Mimo świadomości obowiązku zwrotu środków, wykorzystał je na własne potrzeby, wpłacając je ponownie jako nowe wadium. Działanie to wypełniło znamiona przestępstwa z art. 284 § 2 k.k., polegającego na trwałym włączeniu powierzonego mienia do swojego majątku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

skazanie

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w zakresie kosztów)

Strony

NazwaTypRola
P. W.osoba_fizycznaoskarżony
(...)spółkapokrzywdzony
(...)spółkapokrzywdzony

Przepisy (5)

Główne

k.k. art. 284 § § 2

Kodeks karny

Przywłaszczenie polega na trwałym włączeniu przez sprawcę przedmiotu przestępstwa do własnego majątku, co wymaga działania w zamiarze bezpośrednim kierunkowym (animus rem sibi habendi).

Pomocnicze

k.k. art. 37a

Kodeks karny

Możliwość orzekania kary łagodniejszego rodzaju (grzywny lub ograniczenia wolności) zamiast kary pozbawienia wolności.

k.k. art. 33 § § 1 i 3

Kodeks karny

Określenie zasad wymiaru kary grzywny.

k.k. art. 46 § § 1

Kodeks karny

Obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem.

k.p.k. art. 624 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zasady zwalniania od kosztów sądowych.

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

istotą przywłaszczenia jest zamiar nie bezprawnego władania cudzą rzeczą, nie bezprawne nią dysponowanie, czy nawet bezprawne zatrzymanie, lecz trwałe włączenie przez sprawcę przedmiotu przestępstwa do własnego majątku. Dla bytu przestępstwa przywłaszczenia nie jest wystarczające samo rozporządzenie cudzym mieniem jak własnym, ale musi towarzyszyć wskazany wyżej zamiar włączenia rzeczy (mienia) do swojego majątku, mogący np. ujawniać się jako chęć powiększenia swojego majątku kosztem pokrzywdzonego.

Skład orzekający

Krzysztof Dąbkiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa przywłaszczenia, w szczególności w kontekście powierzenia mienia i zamiaru sprawcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przywłaszczenia wadium przez prezesa spółdzielni.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak nadużycie zaufania na stanowisku kierowniczym może prowadzić do odpowiedzialności karnej, a także pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów dotyczących przywłaszczenia i naprawienia szkody.

Prezes spółdzielni przywłaszczył 4000 zł wadium – kara grzywny i obowiązek zwrotu pieniędzy.

Dane finansowe

WPS: 4000 PLN

naprawienie_szkody: 4000 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VIII K 638/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy w Toruniu w VIII Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący : Sędzia SR Krzysztof Dąbkiewicz Protokolant: Sekretarz sądowy Justyna Wierzbicka przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Toruń Centrum-Zachód w Toruniu Doroty Wysińskiej-Tycińskiej po rozpoznaniu dnia 22 stycznia i 24 lutego 2020 roku sprawy: P. W. syna A. i E. z domu (...) ur. (...) w T. oskarżonego o to, że: w dniu 11 sierpnia 2017r. dokonał w L. przywłaszczenia pieniędzy w kwocie 4.000,00 zł, otrzymanych przez niego w związku z pełnieniem funkcji Prezesa (...) jako zwrot wadium wpłaconego przez (...) w (...) w związku z zawarciem umowy najmu z dnia 8 maja 2016r., wbrew obciążającemu go obowiązkowi przekazania otrzymanych pieniędzy do kasy Spółdzielni, czym działał na szkodę (...) w (...) , tj. o przestępstwo z art. 284 § 2 kk orzeka: I. Oskarżonego P. W. uznaje za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu tj. przestępstwa z art. 284 § 2 k.k. i za to – po zastosowaniu art. 37a k.k. na podstawie art. 284 § 2 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierza mu karę grzywny w liczbie 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 (dwudziestu) złotych; II. na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązuje oskarżonego do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz (...) w Ł. kwoty 4 000 (czterech tysięcy) złotych; III. zwalnia oskarżonego od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, zaś wydatkami postępowania poniesionymi w sprawie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 1 Sygnatura akt VIII K 638/19 Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza. 1.USTALENIE FAKTÓW 0.1.Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) 1.1.1. P. W. W dniu 11 sierpnia 2017r. dokonał w L. przywłaszczenia pieniędzy w kwocie 4.000,00 zł, otrzymanych przez niego w związku z pełnieniem funkcji Prezesa (...) , jako zwrot wadium wpłaconego przez (...) w Ł. w związku z zawarciem umowy najmu z dnia 8 maja 2016r., wbrew obciążającemu go obowiązkowi przekazania otrzymanych pieniędzy do kasy Spółdzielni, czym działał na szkodę (...) w Ł. ”. Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione Dowód Numer karty P. W. sprawował funkcję prezesa zarządu (...) w Ł. od dnia 16 sierpnia 2016 roku. Do jego obowiązków należało prowadzenie przedsiębiorstwa Spółdzielni, zarzadzanie jej majątkiem, reprezentowanie Spółdzielni wobec osób trzecich. umowa o pracę 4 W dniu 8 maja 2017 roku zawarł w imieniu (...) w Ł. z (...) umowę najmu nieruchomości położonej w (...) przy ul. (...) . Na podstawie ww. umowy ww. Spółdzielnia zobowiązana była do wpłaty wadium w wysokości 4 000 zł. wyjaśnienia P. W. 44 umowa najmu lokalu użytkowego 7-10 W dniu 31 lipca 2017 roku pomiędzy P. W. reprezentującym (...) w Ł. a (...) zostało zawarte porozumienie, na mocy którego rozwiązano umowę najmu z dnia 8 maja 2017 roku, co zrodziło obowiązek zwrotu wadium wpłaconego przez prezesa (...) . W dniu 11 sierpnia 2017 roku (...) zwróciła P. W. pieniądze w wysokości 4 000 zł. Tego samego dnia pomiędzy P. W. i (...) został zawarty aneks, na mocy którego P. W. jako osoba fizyczna przejął prawa i obowiązki wynikającej z umowy najmu zawartej w dniu 8 maja 2017 roku. Wówczas P. W. wpłacił tytułem nowego wadium pieniądze zwrócone mu przez (...) , które stanowiły własność (...) w Ł. jako swoje prywatne środki. Mężczyzna miał świadomość, iż kwota 4 000 zł winna zostać zwrócona Spółdzielni, jednak z uwagi na brak własnych środków zdecydował się na wykorzystanie pieniędzy Spółdzielni. P. W. nie zwrócił (...) w Ł. gotówki w wysokości 4 000 zł. Jej przedstawiciele podejmowali bezskuteczne próby kontaktu z P. W. w celu odzyskania pieniędzy. Skierowali również do niego wezwania do zapłaty, jednakże P. W. w żaden sposób się nie ustosunkował się do otrzymanych pism. Dopiero w dniu 16 lipca 2019 roku, po złożeniu przez pełnomocnika Spółdzielni zawiadomienia o przestępstwie P. W. zwrócił się do Zarządu Spółdzielni z wnioskiem o umożliwienie mu spłaty należności w formie ratalnej. wyjaśnienia P. W. 44 częściowo zeznania (...) 65, 125-126 (akt prokuratorskich) zeznania (...) 88 (akta prokuratorskie), 44 częściowo zeznania (...) 131 (akta prokuratorskie), 44 v. oświadczenie 8 aneks do umowy lokalu użytkowego 9 wezwanie do zapłaty 10 ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty 12-14 0.1.Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) 1.2.1. Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione Dowód Numer karty 1.OCena DOWOdów 0.1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.1 wyjaśnienia P. W. Wyjaśnienia oskarżonego pokrywają się z poczynionymi przez Sąd ustaleniami. Brak jest podstaw by poddać w wątpliwość przedstawioną przez ww. relację, zwłaszcza w kontekście zgromadzonej dokumentacji. częściowo zeznania (...) Sąd uznał za wiarygodną tę część relacji świadka, w której potwierdziła, iż P. W. otrzymał zwrot wpłaconego w imieniu (...) w Ł. wadium w wysokości 4 000 zł. Zeznania świadka w tej części znajdują potwierdzenie nie tylko w zgromadzonej dokumentacji, ale również w wyjaśnieniach oskarżonego. częściowo zeznania (...) j.w. zeznania (...) Relacja świadka znajduje potwierdzenie w zgromadzonych dowodach. 0.1.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 1.2.1 częściowo zeznania (...) Za niewiarygodna należało uznać tę część zeznań świadka, w którym zaprzeczyła by P. W. po dokonaniu mu zwrotu wadium, dokonał ponownego jego wpłacenia jako kolejnej kaucji. Powyższe depozycje pozostają w sprzeczności z wyjaśnieniami oskarżonego, (uznanymi przez Sąd za wiarygodne), który potwierdził, że z uwagi na brak własnych środków przeznaczył pieniądze (...) w Ł. na nowe wadium. Dlatego też Sąd odmówił przyznania zeznaniom świadka przymiotu wiarygodności w powyższym zakresie. częściowo zeznania (...) j.w. 1.PODSTAWA PRAWNA WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Oskarżony ☒ 3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem I P. W. Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej Zgodnie z treścią art. 284 § 2 k.k. , odpowiedzialności karnej podlega ten, kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą. Sprzeniewierzenie jest kwalifikowanym typem przywłaszczenia. Polega ono na przywłaszczeniu rzeczy powierzonej sprawcy. Powierzenie jest w swej istocie przekazaniem rzeczy z zastrzeżeniem jej zwrotu, toteż przywłaszczenie takiej rzeczy zasługuje na surowszą ocenę jako nadużycie zaufania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 21 maja 1992 r., II AKr 129/92, OSA 1993, nr 5, poz. 23). O zamiarze przywłaszczenia może świadczyć odmowa zwrotu cudzej rzeczy, zaprzeczenie jej posiadania, sprzedaż lub darowanie innej osobie, przerobienie rzeczy itp. Natomiast bezprawne zatrzymanie cudzej rzeczy, a nawet używanie jej, chociażby w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, ale bez zamiaru zatrzymania na własność, nie stanowi przestępstwa przywłaszczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., V K.K. 316/03, OSNKW 2004, nr 7-8, poz. 70). Dla realizacji znamienia przywłaszczenia od strony podmiotowej nie jest bowiem wystarczające stwierdzenie obiektywnego rozporządzenia przez sprawcę cudzą rzeczą, lecz konieczne jest oprócz tego wykazanie, że działaniu temu towarzyszył szczególny zamiar, określany jako animus rem sibi habendi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2002 r., IV K.K.N 380/99). Jak trafnie ujął to w wyroku Sąd Apelacyjny w Łodzi z dnia 18 czerwca 2013 roku (II AKa 83/13), istotą przywłaszczenia jest zamiar nie bezprawnego władania cudzą rzeczą, nie bezprawne nią dysponowanie, czy nawet bezprawne zatrzymanie, lecz trwałe włączenie przez sprawcę przedmiotu przestępstwa do własnego majątku. Ponadto należy wskazać, iż o samym bycie „przestępstwa przywłaszczenia rzeczy decyduje nie tylko samo jej zatrzymanie, a nawet używanie, wbrew woli właściciela, ale cel ostateczny - definitywne włączenie mienia (rzeczy) do majątku sprawcy. Dla bytu przestępstwa przywłaszczenia nie jest wystarczające samo rozporządzenie cudzym mieniem jak własnym, ale musi towarzyszyć wskazany wyżej zamiar włączenia rzeczy (mienia) do swojego majątku, mogący np. ujawniać się jako chęć powiększenia swojego majątku kosztem pokrzywdzonego” (wyrok SA w Białymstoku z dnia 29 listopada 2012 roku, II AKa 115/12). Przywłaszczenie wymaga działania w zamiarze bezpośrednim kierunkowym. W przeciwieństwie do kradzieży sprawca przywłaszczenia nie zabiera cudzego mienia ruchomego w celu przywłaszczenia, lecz bezprawnie rozporządza cudzą rzeczą ruchomą, która znalazła się w jego niebezprawnym posiadaniu. Przywłaszczenie zatem musi zostać przez sprawcę w odpowiedni sposób zamanifestowane na zewnątrz. Istotne dla zachowań manifestujących jest uzewnętrznienie celu sprawcy, sprowadzającego się do woli zerwania więzi łączącej właściciela z rzeczą i włączenia jej do swojego majątku lub traktowania rzeczy przez sprawcę jak własnej. Dla ustalenia znamion strony podmiotowej niezbędne jest zatem wykazanie, iż sprawca, postępując wbrew woli właściciela, działał w celu definitywnego pozbawienia osoby uprawnionej jej własności. Nie wystarcza, by sprawca godził się na możliwość przywłaszczenia, musi on bowiem tego chcieć i musi to być jego celem. O zachowaniu umyślnym można mówić jedynie wtedy, gdy sprawca obejmował swoją świadomością wszystkie istotne elementy czynu, wszystkie jego podstawowe znamiona (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2007 r., V K.K. 30/07). W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż oskarżony wypełnił znamiona przestępstwa z art. 284 § 2 k.k. P. W. przywłaszczył powierzone mienie w postaci pieniędzy w kwocie 4 000 zł stanowiące własność (...) w Ł. . Podsądny posiadał wiedzę, iż po otrzymaniu zwrotu wadium winien zwrócić środki pieniężne zarządzanej przez siebie Spółdzielni, jednakże z uwagi na brak własnych zdecydował się wykorzystać powierzone mu mienie jako środki prywatne. W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy nie wystąpiły żadne przesłanki pozwalającej uznać, że P. W. pozostawał w błędzie co do okoliczności stanowiących znamię przestępstwa sprzeniewierzenia. ☐ 3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ 3.3. Warunkowe umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania ☐ 3.4. Umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania ☐ 3.5. Uniewinnienie Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia 1.KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności P. W. I I Za przypisany oskarżonemu występek Sąd wymierzył karę grzywny w liczbie 50 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł. Przy wydawaniu twego rozstrzygnięcia Sąd miał na względzie dyrektywy określone w art. 37a k.k. i orzeczenia wobec P. W. kary łagodniejszego rodzaju, aniżeli pozbawienie wolności. Przepis ten wprowadza generalną możliwość orzekania w miejsce grożącej za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności bez żadnych innych alternatyw, tzw. kary zamiennej w postaci grzywny lub ograniczenia wolności. Jest to niemal nieograniczona kompetencja przyznana Sądom do wymierzania sprawcom przestępstw o średnim ciężarze gatunkowym jednej z kar wolnościowych, jeśli zdaniem Sądu - kierującego się ogólnymi dyrektywami i wskazaniami dotyczącymi wymiaru kary określonymi w art. 53 k.k. oraz dyrektywami szczególnymi mającymi w danym przypadku zastosowanie (np. z art. 54 § 1 k.k. , z art. 58 § 2lub § 2a k.k. ) - taka reakcja na czyn sprawcy będzie odpowiednia (V. Konarska-Wrzosek [w:] Kodeks karny. Komentarz, pod red. R.Stefański, wyd. 10, 2014, Legalis). Odnosząc się do kwestii wymiaru kary stwierdzić należy, iż powinien on nade wszystko uwzględniać potrzeby wychowawcze oraz potrzeby prewencji generalnej i indywidualnej. Nie podlega tutaj ponownej ocenie kwestia zawinienia i stopnia społecznej szkodliwości przestępstwa popełnionego przez sprawcę. Orzekając o karze Sąd miał na względzie przeświadczenie, że wykonanie orzeczonej kary skłoni oskarżonego do przemyślenia swojego dotychczasowego postępowania. W ocenie Sądu wymierzona kara grzywny jest w przedmiotowej sprawie karą odpowiednią i wystarczającą dla realizacji celów stawianych karze. Orzeczona kara w ocenie Sądu będzie miała lepszy efekt wychowawczy niż umieszczenie oskarżonego w izolacji więziennej. P. W. II I Wobec faktu, że w efekcie przestępstwa popełnionego przez P. W. pokrzywdzonej Spółdzielni została wyrządzona szkoda majątkowa Sąd w myśl art. 46 § 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do jej naprawienia w całości poprzez zapłatę na rzecz (...) w Ł. kwoty 4 000 zł stanowiącej równowartość przywłaszczonego mienia. 1.Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności 1.inne zagadnienia W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę 1.KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III Rozstrzygnięto zgodnie z dyspozycją art. 624 § 1 k.p.k. 1.Podpis

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI