VIII GZ 96/17

Sygn. akt VIII Gz 96/17 POSTANOWIENIE Dnia 23 sierpnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy w następującym składzie: Przewodniczący SSO Elżbieta Kala Sędziowie: SSO Wiesław Łukaszewski SSO Wojciech Wołoszyk po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku dłużniczki P. J. o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej na skutek zażalenia dłużniczki na zarządzenie Przewodniczącego w Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt XV GU 167/17 postanawia: 1. zwolnić dłużniczkę od opłaty sądowej od zażalenia 2. oddalić zażalenie. Elżbieta Kala Wiesław Łukaszewski Wojciech Wołoszyk UZASADNIENIE Zaskarżonym zarządzeniem Przewodniczący na podstawie art. 130 § 2 k.p.c. w związku z art. 491 2 ust. 1 i 4 pkt 5 oraz art. 35 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawa upadłościowego (tj Dz.U. z 2015, poz. 233 ze zm.) zwrócił wniosek P. J. , nieprowadzącej działalności gospodarczej o ogłoszenie upadłości. W uzasadnieniu Przewodniczący wskazał, że dłużniczka w zakreślonym terminie nie podała brakujących w jej wniosku danych, podając jedynie roczną datę upływu terminów zapłaty i powołując się na utratę dokumentów potwierdzających powstanie zobowiązań. Poza tym dłużniczka w treści pisma z 25.04.2017 r. wskazała innego wierzyciela niż wymienieni we wniosku o ogłoszenie upadłości, przy czym rozbieżności tej nie wyjaśniła. Braki te, zdaniem Przewodniczącego, uniemożliwiają nadanie sprawie biegu. Jednocześnie pouczono uczestniczkę, że po uzupełnieniu braków może ona złożyć kolejny wniosek o ogłoszenie upadłości lub złożyć wniosek o wpisane sprawy pod nowy numer. Uczestniczka w zażaleniu od powyższego zarządzenia podniosła, że w miarę posiadanych możliwości uzupełniła wniosek. Podała, że Sąd mógł jeszcze raz wezwać ją o wyjaśnienie. Dodatkowo powołała się na fakt wychowywania dwojga niepełnosprawnych dzieci i brak prawniczego wykształcenia. Podała, że wysłała faks do Sadu z prośbą o wyjaśnienie, dlaczego jej sprawa jest tak długo rozpoznawana. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie uczestniczki nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Rejonowy badając wniosek o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej musi w pierwszej kolejności zbadać m.in., czy złożony na formularzu wniosek zawiera wszystkie wymagane dane określone w przepisie art. 491 2 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171 j.t.). W art. 491 2 ust. 4 pkt 5 Prawa upadłościowego , pośród wymogów formalnych wniosku o ogłoszenie upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, przewidziano konieczność zamieszczenia w nim spisu wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty. Wiarygodny, kompletny i prawidłowo sporządzony spis wierzycieli dłużnika (wnioskodawcy) jest niezbędny dla rozstrzygnięcia każdej sprawy z wniosku o ogłoszenie upadłości „konsumenckiej”. Informacje tam zawarte obejmujące dane wierzycieli a także terminy zapłaty poszczególnych wierzytelności pozwalają bowiem na ustalenie okoliczności związanych z przyczynami powstania oraz przebiegiem pogłębiania się niewypłacalności dłużnika. Ma to znaczenie priorytetowe dla oceny, czy nie zachodzą przesłanki oddalenia wniosku określone w art. 491 4 ust. 1 i 2 pr. upadł. (w szczególności czy dłużnik w sposób zawiniony sam doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień, a także czy mając taki obowiązek – wcześniej będąc przedsiębiorcą – wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości). Wierzyciele powinni być oznaczeni w sposób precyzyjny. Oznacza to, że należy wskazywać wierzycieli z podaniem adresów ich siedziby i formy organizacyjno – prawnej (w przypadku przedsiębiorców prowadzących jednoosobowo działalność gospodarczą lub w formie spółki cywilnej – imion, nazwisk i adresów zamieszkania). Formalnie poprawne wypełnienie rubryki nr 5 dotyczącej „Spisu wierzycieli” polega zatem na wpisaniu imienia i nazwiska wierzyciela (bądź nazwy wierzyciela), jego adresu, wysokości wierzytelności oraz terminu zapłaty. Dane te mają istotne znaczenie przy późniejszym ustalaniu zadłużenia wnioskodawcy, a w dalszej kolejności wykonywania wstępnych czynności przez syndyka masy upadłości. Uchybienia w tym zakresie stanowią istotne braki wniosku o ogłoszenie upadłości. Chodzi bowiem o to, żeby poszczególnych wierzycieli określić w sposób nie budzący wątpliwości. Tymczasem w sprawie niniejszej dłużniczka w rubryce 5 formularza wniosku, wskazując dwóch wierzycieli nie podała terminów zapłaty należności. W tej sytuacji Przewodniczący prawidłowo wezwał dłużniczkę do usunięcia braków formalnych wniosku m.in. poprzez wskazanie terminów płatności zobowiązań. Uczestniczka nie usunęła braków wskazując w piśmie z 25 kwietnia 2017 r., że nie może znaleźć dokumentów. Podała jedynie 2015 r., gdy upłynął termin płatności wobec firmy windykacyjnej (...) oraz 2013 r., jako rok upływu terminu płatności wobec (...) . Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd Rejonowy, uczestniczka w piśmie z 25 kwietnia 2017 r. podała innego wierzyciela niż pierwotnie we wniosku. We wniosku wskazała wierzyciela: (...) , zaś uzupełniając braki wskazała nowy, wcześniej niewymieniony podmiot: firmę windykacyjną (...) , a ponadto nawet nie uprawdopodobniła, że nie miała możliwości wskazania dokładnych dat powstania zadłużenia. Należy wskazać, że nie jest wykluczone (jeśli uzasadniają to wskazane i uprawdopodobnione przez wnioskodawcę wyjątkowe okoliczności uniemożliwiające podanie konkretnych dat) określenie takich terminów w sposób mniej precyzyjny. W ocenie Sądu nie można bowiem z góry wyłączyć potrzeby zastosowania – na zasadzie analogii – regulacji zawartej w art. 23 ust. 3 w zw. z art. 491 2 ust. 1 Prawa upadłościowego poprzez wskazanie przez dłużnika przyczyn uniemożliwiających podanie we wniosku wszystkich wymaganych informacji, a także ich uprawdopodobnienie. Trzeba jednak podkreślić, że przewidziany przez ustawodawcę wymóg „uprawdopodobnienia” takiej przyczyny wyłącza możliwość poprzestania w takim przypadku wyłącznie na oświadczeniu dłużnika (wnioskodawcy). Słusznie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie – które stosownie do art. 243 k.p.c. nie wymaga zachowania szczegółowych wymagań postępowania dowodowego – co do zasady nie powinno opierać się jednak na samych tylko twierdzeniach strony, bez poparcia ich jakimkolwiek innym środkiem w postaci dokumentów lub chociażby pisemnych oświadczeń innych osób (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1951 r., C 398/51, OSN 1951, nr III, poz. 89, postanowienie tego Sądu z dnia 20 lutego 2008 r., III SK 28/07, LEX nr 452469, a także Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego pod redakcją Tadeusza Erecińskiego, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006 r., str. 556, art. 243, teza 3 i 4). W rozpoznawanym przypadku braki złożonego przez dłużniczkę wniosku nie zostały usunięte, a ponadto wystąpiły kolejne wątpliwości, co do zupełnie podstawowych danych tego wniosku, tj. podania podstawowych danych wierzycieli. Słusznie w konsekwencji Przewodniczący zwrócił dotknięty brakami wniosek uznając, że wyjaśnienia uczestniczki nie pozwoliły na nadanie sprawie dalszego biegu. Należy jedynie na marginesie dodać, że braki i nieścisłości wniosku odnośnie zaległości płatniczych uczestniczki nie zostały usunięte także wraz z zażaleniem, czyli także w chwili rozpoznania zażalenia Sąd nie miał pełnej wiedzy o wierzycielach dłużniczki i datach powstania zadłużenia wobec poszczególnych wierzycieli. Rzeczą Sądu w ramach postępowania o ogłoszenie upadłości „konsumenckiej” nie jest podejmowanie za stronę (uczestnika postępowania) czynności procesowych związanych z usuwaniem braków formalnych wniosku. Czynności podejmowane w celu usuwania braków pism procesowych są sformalizowanymi czynnościami procesowymi stron, nie mogą być zatem nimi obciążane organy procesowe (zob. uzasadnienie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, ONSAiWSA 2014, nr 3, poz. 39). Niedopuszczalne byłoby przerzucanie na sąd obowiązku wykonywania czynności obciążających uczestnika postępowania (tak Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 23 sierpnia 2000 r., II CKN 1014/00, LEX nr 1635430 oraz w uchwale Izby Cywilnej z dnia 27 lutego 2008 r., III CZP 135/07 OSNC 2009, Nr 2, poz. 25). Nawet trudna sytuacja osobista uczestniczki nie zwalnia jej z obowiązku określenia podstawowych danych wniosku o ogłoszenie upadłości, wymaganych do jego rozpoznania. Prawidłowo także uczestniczka została pouczona, że zwrot wniosku nie zamyka jej drogi do ubiegania się o ogłoszenie upadłości „konsumenckiej”. Może ona ponownie złożyć wniosek, z zaznaczeniem, że powinien on być kompletny. Może również uzupełnić go jeszcze do chwili zwrotu i żądać nadania mu biegu, jako wniesionemu w dacie uzupełnienia (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z dnia 20 stycznia 1967 r., I CZ 149/66, OSNCP 1967, nr 9, poz. 158). Pomimo bowiem prawomocnego zarządzenia zwrotu pozwu (które nie zostało jeszcze wykonane) sprawę należy prowadzić dalej gdy strona o to wnosi, a braki będące przyczyną zarządzenia o zwrocie zostaną uzupełnione (§ 62 ust. 1 pkt 6 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej, Dz.U. MS Nr 5, poz. 22 ze zm.). Dodać trzeba, że zapewnieniu właściwej realizacji praw procesowych uczestniczki, jeśli ma ona trudności w osobistym formułowaniu swojego stanowiska przed sądem służy instytucja pomocy prawnej z urzędu, o której przyznanie uczestniczka może wnosić w oparciu o przepis art. 117 k.p.c. Uczestniczka może ubiegać się odrębnie o uzyskanie świadczeń na warunkach określonych ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 roku o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1255) – w ramach zorganizowanych przez właściwy powiat punktów darmowej pomocy prawnej. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy oddalił zażalenie dłużniczki na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 i art. 398 k.p.c. , a także w zw. z art. 35 Prawa upadłościowego . Elżbieta Kala Wiesław Łukaszewski Wojciech Wołoszyk