VIII GZ 201/19

Sygn. akt VIII Gz 201/19 POSTANOWIENIE Dnia 16 grudnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Górska Sędziowie: SO Anna Górnik (del.) SR Rafał Lila po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2019 roku w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym sprawy w postępowaniu upadłościowym Zakładu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. w upadłości układowej na skutek zażalenia dłużnika oraz wierzycieli na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie z dnia 29 października 2018 r. o odmowie zatwierdzenia układu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Rafał Lila Agnieszka Górska Anna Górnik UZASADNIENIE Postanowieniem z 29 października 2018 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w S. odmówił zatwierdzenia układu zawartego na zgromadzeniu wierzycieli w dniu 25 września 2018 r. w postępowaniu upadłościowym Zakładu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. w upadłości układowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 28 sierpnia 2018 r. odbyło się zgromadzenie wierzycieli, które zostało odroczone do dnia 25 września 2018r., celem głosowania nad układem. Sędzia komisarz ustalił, że: ogólna suma wierzytelności uznanych na liście wierzytelności i uzupełniającej liście wierzytelności wynosi 2.187.363,83 zł, do przyjęcia układu konieczne było uzyskanie zwykłej większości osobowej, która wynosi 77 oraz większości kapitałowej 2/3 ogólnej sumy wierzytelności uprawniających do glosowania, wynoszącej w niniejszym postępowaniu 1.458.242,55 zł. Po przeprowadzeniu głosowania sędzia komisarz stwierdził, że za układem opowiedziało się 139 wierzycieli spośród koniecznej większości osobowej 77 wierzycieli, posiadających łącznie wierzytelności w wysokości 1.699.767,74 zł, nadto, iż za układem głosowało pisemnie 6 wierzycieli glosujących łącznie z kwotę 36.285,59 zł, co łącznie daje 145 wierzycieli z kwotę 1.736.053,33 zł. Wobec powyższego sędzia komisarz uznał, że układ został przez wierzycieli przyjęty wobec osiągnięcia zarówno większości kapitałowej jak i osobowej. Zdaniem Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie brak było podstaw do zatwierdzenia układu przyjętego na Zgromadzeniu wierzycieli w dniu 25 września 2018 r. Analiza akt sprawy według tego Sądu prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia procedury dotyczącej głosowania nad układem. Sąd Rejonowy samodzielnie dokonał przeliczeń wierzytelności uznanych na liście wierzytelności, a także w zakresie oddanych głosów co do propozycji układowych dłużnika oraz większości kapitałowej 2/3 ogólnej sumy wierzytelności uprawniających do głosowania i ustalił, wbrew wskazanym przez sędziego komisarza wartościom, że łączna kwota uznanych na liście wierzytelności to 2.195.016,22 zł, zaś większość kapitałowa 2/3 z tej sumy to kwota 1.463.344,15 zł. Po przeliczeniu ważnych głosów Sąd Rejonowy uznał, że nie doszło do przegłosowania propozycji układowych upadłego. W pierwszej kolejności Sąd Rejonowy wskazał, że sędzia komisarz dopuścił do głosowania nad propozycjami układowymi pełnomocnika substytucyjnego r.pr. P. K. (pełnomocnictwo substytucyjne udzielone przez r.pr. K. W. (1) ) działającego w imieniu m.in. 41 wierzycieli (dot. zgłoszeń wierzytelności (zw): 17, 18, 25, 27, 36, 42 i 167, 46 i 168, 56, 58 i 161, 59, 61, 62, 63, 64 i 171, 66, 67 i 160, 68, 70, 71, 75 i 179, 78, 79, 80, 83, 85, 89, 90, 91, 94, 95, 104, 118, 120 i 174, 121, 123 i 176, 125, 127, 131, 137, 150, 151), pomimo, iż do nie załączono do akt stosownych pełnomocnictw dla pełnomocnika głównego r.pr. K. W. (1) . Sąd Rejonowy ustalił powyższe zarówno w oparciu o zgłoszenia wierzytelności, jak i dokumentację znajdującą się w aktach sprawy. Sąd Rejonowy podniósł, że dopuszczenie do głosowania takiego pełnomocnika, co więcej uznanie jego głosów za ważne niewątpliwe odbyło się z naruszeniem przepisów prawa upadłościowego i naprawczego , jak i kodeksu postępowania cywilnego (zgodnie z treścią art. 379 pkt 2 kpc w zw. z art. 229 prawa upadłościowego i naprawczego nieważność postępowania zachodzi m.in. jeżeli pełnomocnik strony nie był należycie umocowany).Według Sądu Rejonowego uznane na liście wierzytelności roszczenia tych 41 wierzycieli wynoszą łącznie 318.033,46 zł i kwotę tę należało odjąć od sumy głosów oddanych za układem. Po odjęciu tych roszczeń wynika, że za układem głosowali wierzycieli z ogólną kwotą 1.425.672,26 zł (do przyjęcia układu, co wskazano powyżej konieczne było osiągnięcie większości kapitałowej w wysokości 1.463.344,15 zł). Wbrew zatem ustaleniom sędziego komisarza układ nie został przegłosowany. Niezależnie od powyższego Sąd Rejonowy uznał, że istnieją poważne wątpliwości co do procedowania w zakresie listy wierzytelności albowiem zgłoszenia wierzytelności w imieniu wszystkich Wspólnot Mieszkaniowych dokonał sam upadły, co więcej na większości tych zgłoszenie widnieje także podpis pełnomocnika r.pr. K. W. (1) , pomimo, iż do dnia 28 sierpnia 2018 r. pełnomocnik ten nie złożył do akt stosownych pełnomocnictw. Zatem lista wierzytelności w niniejszym postępowaniu została sporządzona i zatwierdzona w okresie, gdy te braki w zakresie prawidłowej reprezentacji nie zostały usunięte. Sąd Rejonowy nadto zaznaczył, że żaden z nieprawidłowo reprezentowanych wierzycieli nie potwierdził czynności dokonanych przez te podmioty, poza tym większość zawiadomień o zgromadzeniu wierzycieli w imieniu wierzycieli odebrał sam upadły. Sąd Rejonowy w tych okolicznościach dokonał symulacji przebiegu głosowania, tj. uwzględnił wyłącznie wierzycieli należycie reprezentowanych i uznanych na liście wierzytelności (tj. wierzycieli ujętych na liście wierzytelności i uzupełniającej liście wierzytelności za wyjątkiem Wspólnot Mieszkaniowych) i stwierdził, że także w tym przypadku nie doszło do przegłosowania układu. W piśmie z 21 listopada 2018 r. wierzyciele złożyli zażalenie (uzupełnione w pismach z 11 grudnia 2018 r., 8 stycznia 2019 r., 24 stycznia 2019 r.) na powyższe orzeczenie wnosząc o jego zmianę i zatwierdzenie układu ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 89 § 1 k.p.c. w zw. z art. 130 k.p.c. w zw. z art. 229 prawa upadłościowego i naprawczego w zw. z art. 379 pkt 2 k.p.c. poprzez uznanie, że dopuszczony do udziału w postępowaniu, w szczególności wezwany na posiedzenie celem glosowania nad układem pełnomocnik, który nie był wzywany wcześniej do uzupełnienia braków swojego umocowania, nie był umocowany do występowania w postępowaniu, co w konsekwencji prowadziło do nieważności postępowania, - art. 379 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 401 pkt 2 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie nieważności postępowania bez wezwania wierzyciela do potwierdzenia czynności prawnych pełnomocnika, - art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 260 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego w zw. z art. 299 prawa upadłościowego i naprawczego poprzez ich niezastosowanie i kwestionowanie zatwierdzonej prawomocnej listy wierzytelności, - art. 195 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego poprzez jego niezastosowanie, - art. 285 ust. 4 i 154 prawa upadłościowego i naprawczego w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 299 prawa upadłościowego i naprawczego poprzez zakwestionowanie na etapie zatwierdzenia układu prawomocnego postanowienia sędziego komisarza o zawarciu układu ogłoszonego na posiedzeniu w dniu 25 września 2018 r. Powyższe orzeczenie zaskarżył również dłużnik wnosząc o jego zmianę i zatwierdzenie układu ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W zażaleniu podniesiono zarzuty tożsame z zarzutami zgłoszonymi przez wierzycieli w zażaleniu z 21 listopada 2018 r. W piśmie z 5 lutego 2019 r. wierzyciele złożyli odpowiedź na zażalenie dłużnika wnosząc o jego uwzględnienie jako oczywiście zasadnego. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Zażalenia złożone prze dłużnika i upadłego zasługiwały na uwzględnienie. Trafnie wytknął wprawdzie Sąd pierwszej instancji uchybienia, do jakich doszło na etapie postępowania poprzedzającego glosowanie nad układem, w szczególności przejawiające się w dopuszczeniu do tego głosowania radcy prawnego P. K. , pełnomocnika substytucyjnego radcy prawnego K. W. (1) , działającej m.in. w imieniu 41 wierzycieli, mimo nieprzedstawienia pełnomocnictwa upoważniającego K. W. (1) do ich reprezentacji. Dodać należy, iż w sytuacji, w której zarząd wspólnoty mieszkaniowej sprawowany jest przez podmiot będący dłużnikiem istotne jest zapewnienie należytego zabezpieczenia interesów wspólnoty mieszkaniowej, które mogą pozostawać w kolizji z interesem dłużnika sprawującego zarząd. W takiej sytuacji celowe jest odwołanie się w drodze analogii do przepisu art. 210 § 1 k.s.h. i przyjęcie, że w tego rodzaju sprawie wspólnotę mieszkaniową reprezentuje pełnomocnik powołany uchwałą właścicieli lokali (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., III CZP 57/15). Wbrew zatem zarzutom skarżących nie sposób uznać za prawidłowe zgłoszenie wierzytelności wobec dłużnika przez wspólnoty mieszkaniowe reprezentowane przez tegoż właśnie dłużnika. Z protokołu zgromadzenia wierzycieli z dnia 28 sierpnia 2018 r. wynika, że pełnomocnik występujący w imieniu wierzycieli złożył do akt uchwały wspólnot mieszkaniowych dotyczące udzielenia pełnomocnictwa radcy prawnemu K. W. (2) , aczkolwiek nie wskazano liczby tych uchwał, ani też nie określono podmiotów, przez które uchwały te zostały podjęte. W związku z tym tego rodzaju zapis w protokole nie pozwala na przyjęcie, iż złożono uchwały podjęte także przez 41 wierzycieli wskazanych w zaskarżonym postanowieniu, skoro w rzeczywistości brak ich jest w aktach sprawy. Nie ulega wątpliwości, iż tym samym doszło do naruszenia przepisu art. 89 § 1 k.p.c. w zw. z art. 229 Prawa upadłościowego i naprawczego . Niemniej, słusznie podniesiono w zażaleniach, iż nieprzedstawienie pełnomocnictwa zawierającego umocowanie wierzyciela do reprezentacji jest brakiem usuwalnym. Jeżeli zgłoszenie się pełnomocnika w postępowaniu cywilnym połączone jest ze złożeniem pisma procesowego zastosowanie znajduje przepis art. 130 § 1 k.p.c. , przewidujący wezwanie strony, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia lub uzupełnienia pisma w terminie tygodniowym. W postępowaniu upadłościowym, w przypadku, gdy pierwszą czynnością pełnomocnika jest zgłoszenie wierzytelności zastosowanie znajduje przepis art. 242 Prawa upadłościowego i naprawczego , według którego jeżeli zgłoszenia wierzytelności dokonuje wierzyciel reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, którym jest adwokat lub radca prawny, lub osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego, zgłoszenie wierzytelności nieodpowiadające wymaganiom określonym w art. 239 i art. 240 lub zawierające inne braki uniemożliwiające nadanie zgłoszeniu biegu podlega zwrotowi bez wzywania do jego uzupełnienia. W sytuacji, w której pierwsza czynność podejmowana przez pełnomocnika nie wiąże się ze złożeniem pisma procesowego w rachubę wchodzi odpowiednie stosowanie art. 97 § 1 k.p.c. w zw. z art. 229 Prawa upadłościowego i naprawczego , który umożliwia tymczasowe dopuszczenie przez sąd do podjęcia naglącej czynności procesowej osoby niemogącej przedstawić pełnomocnictwa, połączone z wyznaczeniem terminu do złożenia tego pełnomocnictwa albo zatwierdzenia czynności pełnomocnika przez mocodawcę. W zakreślonym przez sąd terminie osoba tymczasowo dopuszczona musi przedstawić pełnomocnictwo albo zatwierdzenie swoich czynności przez stronę. Po spełnieniu tego warunku czynności osoby tymczasowo dopuszczonej stają się ważne i skuteczne. Następcze udzielenie przez stronę pełnomocnictwa oznacza zatwierdzenie czynności zdziałanych w jej imieniu bez pełnomocnictwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2017 r., IV CZ 21/17). Z przepisu art. 97 § 1 k.p.c. wynika jednocześnie, że sąd pominie czynności procesowe takiej osoby dopiero w przypadku bezskutecznego upływu terminu. Nie ulega wątpliwości, że przed głosowaniem nad układem nie podjęto jakichkolwiek kroków, które umożliwiłyby usunięcie braku w postaci nienależytego umocowania pełnomocnika przez 41 wierzycieli. Nie wyklucza to jednak podjęcia działania w tym kierunku przez sąd na etapie postępowania w przedmiocie zatwierdzenia układu. Oceniając bowiem przesłanki odmowy zatwierdzenia układu należy brać pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy ( art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 229 Prawa upadłościowego i naprawczego ). W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest zaś pogląd dopuszczający następcze potwierdzenie czynności przez mocodawcę, które powoduje usunięcie ze skutkiem ex tunc przyczyny nieważności, o której mowa w art. 379 pkt 2 k.p.c. Argumenty przemawiające za tym stanowiskiem zostały przedstawione w uchwale SN z 8.7.2008 r. (III CZP 154/07, OSNC 2008, Nr 12, poz. 133), w której SN odwołał się do art. 401 pkt 2 KPC , dopuszczającego potwierdzenie przez stronę czynności dokonanych w jej imieniu przez osobę nienależycie umocowaną. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż potwierdzenie czynności wyłącza możliwość powołania się na niewłaściwą reprezentację jako podstawę wznowienia. Dostrzega się w nim wyraz ogólnej zasady dopuszczalności potwierdzania przez stronę czynności procesowych, a także odwołanie się do względów pragmatycznych, zapobiegających negatywnym skutkom nieważności postępowania (zob. Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do art. 379. Tom I, pod red dr. hab. Tomasza Szanciło i tam powołane orzecznictwo, System Informacji Prawnej Legalis). Powyższa argumentacja jest także aktualna w odniesieniu do oceny reprezentacji wierzycieli na etapie zgłaszaniu wierzytelności. Z wcześniejszych wywodów wynika, że już na etapie zgłoszenia wierzytelności sędzia - komisarz winien zweryfikować prawidłowość sposobu reprezentacji wspólnot mieszkaniowych, czego jednak zaniechano. Niemniej, w chwili głosowania nad układem wierzyciele ci reprezentowani byli już przez pełnomocnika, zaś uchwały, na podstawie których go powołano obejmowały upoważnienie zarówno do głosowania nad układem jak i do zgłaszania wierzytelności. W sytuacji zatem, w której należycie umocowany pełnomocnik, (odnośnie tych wierzycieli, co do których złożono stosowne uchwały), wziął udział w głosowaniu nad układem oraz podpisał zgłoszenia wierzytelności, zachowania tego nie można interpretować inaczej, jak potwierdzenia uprzednio dokonanych zgłoszeń wierzytelności. Następcze potwierdzenie tych czynności wynika także z treści złożonego zażalenia. Na etapie postępowania zażaleniowego dłużnik złożył uchwały wspólnot mieszkaniowych, na podstawie których ustanowiono pełnomocnika w osobie radcy prawnego K. W. (1) do reprezentowania w postępowaniu upadłościowym prowadzonym wobec Zakładu (...) spółki z o.o. w T. , w szczególności do zgłaszania wierzytelności objętych układem oraz do głosowania nad układem na zgromadzeniu wierzycieli (k. 1151 – 1189). Z zestawienia składanych uchwał zawartego w piśmie wierzycieli z dnia 21 listopada 2019 r. wynika, że nie złożono uchwał dotyczących wierzycieli, których dotyczą zgłoszenia nr (...) , którzy także wymienieni zostali w protokole zgromadzenia wierzycieli z dnia 25 września 2018 r., jako podmioty reprezentowane przez radcę prawnego P. K. - pełnomocnika substytucyjnego radcy prawnego K. W. (1) . Ponadto, w piśmie z dnia 8 stycznia 2019 r. pełnomocnik wierzycieli wskazała wprost, że nie dysponuje uchwałami wspólnot mieszkaniowych, które dokonały zgłoszeń wierzytelności nr (...) , wobec czego oświadczyła, że nie działa w imieniu tych wierzycieli. Podkreślenia wymaga, że złożone na etapie postępowania zażaleniowego uchwały o ustanowieniu pełnomocnika zostały podjęte przed datą głosowania nad układem. W konsekwencji za przedwczesny uznać należy wniosek o braku uzyskania wymaganej większości głosów za przyjęciem układu, który determinował przyjęcie, że układ ten narusza prawo, a tym samym, że spełniona został przesłanka negatywna zatwierdzenia układu określona w art. 288 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego . W opisanej sytuacji uzasadnione jest dokonanie na nowo obliczenia głosów oddanych za układem, z uwzględnieniem także głosów tych spośród 41 zakwestionowanych wierzycieli, co do których wykazano umocowanie radcy prawnego K. W. (1) do reprezentacji. W razie potrzeby celowe okazać się może wezwanie pełnomocnika do wykazania umocowania do działania w imieniu tych wierzycieli, którzy wymienieni byli w protokole zgromadzenia wierzycieli z dnia 25 września 2018 r., a co do których do tej pory nie złożono uchwał, na mocy których wspólnota ustanowiła pełnomocnika (zgłoszenia wierzytelności nr (...) ). Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 w zw. z art.229 Prawa upadłościowego i naprawczego orzekł, jak na wstępie. Rafał Lila Agnieszka Górska Anna Górnik