VIII GC 527/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zawarła ze Skarbem Państwa umowę o roboty budowlane. W trakcie realizacji umowy, powódka wezwała pozwanego do przedstawienia gwarancji zapłaty za roboty budowlane, zgodnie z art. 649¹ k.c., w terminie 45 dni. Pozwany nie przedstawił wymaganej gwarancji. W związku z tym, powódka odstąpiła od umowy z winy zamawiającego, powołując się na art. 649⁴ k.c., i dochodziła kary umownej przewidzianej w umowie w wysokości 10% wartości robót, od których realizacji odstąpiono. Pozwany kwestionował zasadność odstąpienia od umowy, podnosząc, że powódka nie wykazała przesłanek do żądania gwarancji, a samo żądanie i naliczenie kary umownej stanowiło nadużycie prawa (art. 5 k.c.). Pozwany twierdził również, że strony ustnie uzgodniły cofnięcie żądania gwarancji w zamian za przedłużenie terminu realizacji umowy. Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne. Sąd podkreślił, że prawo wykonawcy do żądania gwarancji zapłaty jest niezbywalne i nie można go ograniczyć żadnymi dodatkowymi przesłankami. Brak przedstawienia gwarancji w terminie uprawnia wykonawcę do odstąpienia od umowy z winy inwestora, co z kolei uzasadnia naliczenie kary umownej. Sąd nie dopatrzył się nadużycia prawa przez powódkę, wskazując, że jej żądanie było zgodne z przepisami prawa i wolą ustawodawcy. Argumentacja pozwanego o ustnych ustaleniach została uznana za nieudowodnioną, zwłaszcza w świetle zaprzeczeń powódki i braku formalnego potwierdzenia takich ustaleń. Sąd oddalił również zarzut przedawnienia, wskazując na przerwę biegu spowodowaną próbą ugodową. Kara umowna została zasądzona w kwocie 206.310,00 zł, obliczonej od wartości robót niewykonanych, a sąd nie znalazł podstaw do jej miarkowania. O kosztach postępowania orzeczono na rzecz powódki, która wygrała sprawę w całości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących gwarancji zapłaty w robotach budowlanych (art. 649¹-649⁴ k.c.), zasadności odstąpienia od umowy z tej przyczyny oraz możliwości dochodzenia kary umownej. Potwierdzenie, że żądanie gwarancji jest niezależne od sytuacji finansowej inwestora i nie można go ograniczyć.
Dotyczy specyficznej sytuacji odstąpienia od umowy o roboty budowlane z powodu braku gwarancji zapłaty. Konieczność analizy konkretnych postanowień umowy i okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak przedstawienia przez inwestora gwarancji zapłaty za roboty budowlane w wyznaczonym terminie uprawnia wykonawcę do odstąpienia od umowy z winy inwestora i dochodzenia kary umownej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak przedstawienia gwarancji zapłaty w wyznaczonym terminie stanowi podstawę do odstąpienia od umowy z winy inwestora (art. 649⁴ § 1 k.c.), co z kolei uzasadnia naliczenie kary umownej przewidzianej w umowie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 649¹-649⁴ k.c., podkreślając, że prawo wykonawcy do żądania gwarancji zapłaty jest niezbywalne i nie można go ograniczyć. Brak gwarancji jest traktowany jako przyczyna leżąca po stronie inwestora, co skutkuje możliwością odstąpienia od umowy i naliczenia kary umownej.
Czy żądanie przez wykonawcę kary umownej po skutecznym odstąpieniu od umowy z powodu braku gwarancji zapłaty stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie kary umownej w takiej sytuacji nie stanowi nadużycia prawa, zwłaszcza gdy prawo do żądania gwarancji jest przyznane przez ustawę i nie zostało ograniczone.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego w podobnej sprawie, stwierdzając, że skorzystanie z ustawowego prawa do żądania gwarancji i kary umownej nie wypełnia przesłanek z art. 5 k.c. Brak jest podstaw do negatywnej oceny zachowania powódki, gdyż działała zgodnie z przepisami prawa.
Czy próba ugodowa przerwała bieg terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę kary umownej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, próba ugodowa zakończona stwierdzeniem braku ugody przerwała bieg przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 123 § 1 pkt 1 k.c. i art. 124 § 1 i 2 k.c., wskazując, że próba ugodowa rozpoczęła bieg przedawnienia na nowo od daty jej zakończenia, a pozew został wniesiony przed upływem terminu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | powódka |
| Skarb Państwa – (...) Zarządu (...) w S. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 649¹
Kodeks cywilny
Inwestor udziela wykonawcy gwarancji zapłaty za roboty budowlane w celu zabezpieczenia terminowej zapłaty wynagrodzenia.
k.c. art. 649⁴ § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli wykonawca nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 45 dni, uprawniony jest do odstąpienia od umowy z winy inwestora ze skutkiem na dzień odstąpienia.
k.c. art. 483
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania kary umownej.
Pomocnicze
k.c. art. 649² § § 1
Kodeks cywilny
Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy do żądania od inwestora gwarancji zapłaty.
k.c. art. 649³ § § 1
Kodeks cywilny
Wykonawca robót budowlanych może w każdym czasie żądać od inwestora gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Klauzula generalna dotycząca nadużycia prawa podmiotowego.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu przedawnienia przez próbę ugodową.
k.c. art. 124 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Skutki przerwania biegu przedawnienia.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
p.z.p.
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Kontekst postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykonawca miał prawo odstąpić od umowy z winy inwestora z powodu braku przedstawienia gwarancji zapłaty. • Naliczenie kary umownej było uzasadnione. • Żądanie kary umownej nie stanowiło nadużycia prawa. • Roszczenie nie było przedawnione z uwagi na przerwę biegu spowodowaną próbą ugodową. • Wysokość kary umownej została prawidłowo wyliczona i nie była rażąco wygórowana.
Odrzucone argumenty
Brak podstaw do odstąpienia od umowy. • Odstąpienie od umowy stanowiło nadużycie prawa. • Roszczenie o zapłatę kary umownej uległo przedawnieniu. • Kara umowna powinna zostać miarkowana. • Złe wykonanie robót przez powódkę.
Godne uwagi sformułowania
nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy (generalnego wykonawcy) do żądania od inwestora gwarancji zapłaty • wykonawca (generalny wykonawca) robót budowlanych może w każdym czasie żądać od inwestora gwarancji zapłaty • jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 45 dni, uprawniony jest do odstąpienia od umowy z winy inwestora ze skutkiem na dzień odstąpienia • brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w wykonaniu robót budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora • nie ma znaczenia – co podnosi pozwany - czy zapłata wynagrodzenia była zagrożona czy też nie, podobnie nie ma znaczenia, że pozwany dotychczas terminowo realizował wszystkie płatności • nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy do żądania gwarancji zapłaty. Wobec tego, nie może być traktowane jako nadużycie prawa zgłoszenie przez powódkę żądania przedstawienia gwarancji zapłaty skoro prawo to przyznane zostało przez ustawę i zgodnie z wolą ustawodawcy nie zostało ograniczone ani obwarowane żadnymi przesłankami.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących gwarancji zapłaty w robotach budowlanych (art. 649¹-649⁴ k.c.), zasadności odstąpienia od umowy z tej przyczyny oraz możliwości dochodzenia kary umownej. Potwierdzenie, że żądanie gwarancji jest niezależne od sytuacji finansowej inwestora i nie można go ograniczyć."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odstąpienia od umowy o roboty budowlane z powodu braku gwarancji zapłaty. Konieczność analizy konkretnych postanowień umowy i okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu umów budowlanych – gwarancji zapłaty, która jest kluczowym zabezpieczeniem dla wykonawców. Pokazuje, jak prawo chroni wykonawców i jakie są konsekwencje dla inwestorów, którzy nie spełniają tych wymogów, nawet jeśli są to instytucje państwowe.
“Wykonawca budowlany wygrał z państwem ponad 200 tys. zł kary umownej. Klucz: gwarancja zapłaty.”
Dane finansowe
WPS: 206 310 PLN
kara umowna: 206 310 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.