VIII GC 264/16

Sygn. akt VIII GC 264/16 UZASADNIENIE Powódka (...) spółka z o.o. w Z. wniosła dnia 30 maja 2016 r. pozew przeciwko (...) spółce z o.o. Gospodarstwu (...) w P. dochodząc roszczeń wynikających z zawartej przez strony umowy z dnia 11 marca 2010 r. nr (...) -401 zmienionej aneksami nr (...) , zwanej przez strony „umową dzierżawy”. W dalszym piśmie procesowym z dnia 16 czerwca 2016 r. powódka sprecyzowała żądanie pozwu wyjaśniając, że w niniejszym postępowaniu dochodzi kumulatywnie: - zasądzenia od pozwanej kwoty 1.425.150,35 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od wniesienia pozwu, tytułem zwrotu nadpłaconej części czynszu dzierżawnego należnego na podstawie „umowy dzierżawy” za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz - ukształtowania stosunku prawnego łączącego strony na podstawie „umowy dzierżawy” przez obniżenie – na podstawie art. 700 k.c. – czynszu dzierżawnego określonego w § 6 ust. 3 i 4 „umowy dzierżawy” z kwoty 62.000 zł netto rocznie do kwoty 42.780 zł netto rocznie za każdą elektrownię wiatrową i stację transformatorową (...) posadowioną na przedmiocie „umowy dzierżawy” w okresie od 1 stycznia 2013 r. do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Ponadto powódka domagała się zasądzenia od pozwanej na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zakreślając podstawę faktyczną powództwa wskazała, że na podstawie posiadanej koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej prowadzi zgodną z tą koncesją działalność gospodarczą z wykorzystaniem czterech farm wiatrowych w tym (...) o mocy 51 MW, przy czym opłacalność inwestycji w odnawialne źródła energii ( (...) ) jest całkowicie uzależniona od państwowego systemu wsparcia (...) . (...) ten miał od dnia 1 października 2005 r. postać będących towarem giełdowym świadectw pochodzenia przyznawanych inwestorom pozyskującym energię z (...) tzw. „zielone certyfikaty”. Jednocześnie niektóre podmioty (głównie sprzedawcy energii elektrycznej odbiorcom końcowym, czy ogólnie zajmujący się obrotem energią elektryczną) zostały zobowiązane do zakupu określonej ilości zielonych certyfikatów, czy to od producenta energii czy za pośrednictwem (...) S.A. , pod rygorem obowiązku uiszczenia opłaty zastępczej (w razie jej nieuiszczenia Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nakładał karę pieniężną). Cena zielonych certyfikatów i popyt na nie były – jak dalej podała powódka – zależne od działa państwa – poprzez określenie poziomu obowiązku nabycia certyfikatów i określenie wysokości opłaty zastępczej. Na przychody producentów energii z (...) składały się tym samym przychody ze sprzedaży zielonych certyfikatów i ze sprzedaży energii elektrycznej. Szacowane przychody z tego tytułu stanowić też miały podstawy długookresowych inwestycji w (...) i na podstawie tego oszacowania przychodów decydowano się na inwestycję w (...) . Początkowo system charakteryzował się wzrostem popytu na zielone certyfikaty i wzrostem opłaty zastępczej (mającej bezpośrednie przełożenie na średnią cenę rynkową zielonych certyfikatów), do końca 2011 r. utrzymywała się też nadwyżka popytu nad podażą. Jak dalej wskazywała powódka, do drastycznego załamania systemu doszło w połowie 2012 r., gdy znacznie spadły ceny rynkowe zielonych certyfikatów (z 284 zł za certyfikat w grudniu 2011 r. do 185 zł za certyfikat w grudniu 2012 r.) i podlegały dalszym spadkom by w grudniu 2015 r. osiągnąć poziom 114 zł za certyfikat (spadek o 60% ceny wyjściowej z końca 2011 r.). Obecna cena zielonych certyfikatów wynosi tym samym około 40% ceny z 2011 r. i nadal jest w trendzie spadkowym. Powódka powoływała się jednocześnie na poglądy, zgodnie z którymi kryzys rynku (...) nastąpił w wyniku kumulatywnego wystąpienia szeregu czynników w 2012 r.: w tym z jednej strony wadliwej regulacji całego systemu wsparcia odnawialnych źródeł energii (zmiana kwalifikacji prawnej instalacji jako znajdującej się w systemie wsparcia (...) , co istotnie zwiększyło podaż zielonych certyfikatów – np. instalacje współspalania węgla z biomasą stanowiące w 2012 r. ponad połowę ogólnej liczby zielonych certyfikatów) powodującej nadpodaż zielonych certyfikatów w stosunku do minimalnego poziomu obowiązkowego zakupu na dany rok, a z drugiej strony wadliwych regulacji prawnych nieprzewidujących ostatecznego terminu ważności zielonych certyfikatów i umożliwienie wykonania obowiązku w zakresie (...) poprzez uiszczenie opłaty zastępczej (tym samym mimo wystarczającej liczby certyfikatów niektórzy przedsiębiorcy decydowali się na uiszczenie wyższej opłaty zastępczej). Powódka wskazywała też, że ze względu na brak bieżących publikacji Prezesa URE dotyczących aktualnej sytuacji w zakresie podaży zielonych certyfikatów, inwestorzy nie mieli możliwości dokonywania bieżącej analizy sytuacji w zakresie podaży zielonych certyfikatów, a to powodowało niekontrolowany wzrost liczby dostępnych zielonych certyfikatów i w efekcie spowodowało przewyższenie faktycznego zapotrzebowania do około 10 TWh. Zdaniem powódki przy obecnie obowiązujących minimalnych poziomach energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w całkowitej rocznej sprzedaży opisany stan może utrzymywać się nawet do 2020 r. Nadto powódka zwracała uwagę, że nowa regulacja dotycząca (...) przechodzi z systemu zielonych certyfikatów na system aukcyjny, co wyklucza możliwość odbicia się cen zielonych certyfikatów, gdyż państwo zdecydowało się na trwałą zmianę systemu wsparcia (...) , wypierając dotychczasowy system na rzecz aukcyjnego traktowanego jako docelowy. Mając na względzie te okoliczności powódka przedstawiała jak wygląda proces inwestycji w farmy wiatrowe, w tym na jego skomplikowanie i długotrwałość. Sprawiło to, że powódka była już na tak zaawansowanym etapie realizacji inwestycji (gdy załamał się dotychczasowy system wsparcia (...) poprzez zielone certyfikaty), że odstąpienie od niej było w praktyce niemożliwe – powódka zawarła już wtedy wszystkie umowy z kontrahentami dotyczące (...) , w tym „umowę dzierżawy” z pozwaną zabezpieczającą tytuł prawny do nieruchomości, umowę pożyczki na finansowanie inwestycji i umowę na dostawę i serwisowanie turbin wiatrowych oraz przystąpiła do budowy farmy wiatrowej. Wartość zobowiązań wobec kontrahentów została przy tym określona w oparciu o stawki rynkowe obowiązujące w chwili zawierania umów, przez co powódka nie mogła się z nich wycofać po załamaniu rynku energii odnawialnej. Nadto inwestorzy liczyli na zapowiadaną publicznie przez przedstawicieli rządu interwencję ustawodawczą w tym zakresie mającą na celu przywrócenie właściwych poziomów wsparcia dla inwestycji (...) , która jednak nie nastąpiła. Na tym tle tak zarysowanych warunków gospodarczych powódka wskazała, że „umowę dzierżawy” zawarł jej poprzednik prawny z pozwaną dnia 11 marca 2010 r., tj. u szczytu dochodowości sektora (...) , na okres 28 lat, wydzierżawiając szereg niezabudowanych nieruchomości gruntowych o łącznej powierzchni 29,5 ha w celu wybudowania i eksploatacji zespołu elektrowni wiatrowych w raz z infrastrukturą i stacją transformatorową (...) . Następnie powódka wybudowała farmę wiatrową składającą się z 17 turbin wiatrowych o mocy 3 MW każda z jedną stacją transformatorową (...) , a pozwolenie na użytkowanie farmy wiatrowej powódka uzyskała jesienią 2012 r., z 31 grudnia 2012 r. kończąc rozruch. Po uruchomieniu farmy wiatrowej przychód ze sprzedaży energii elektrycznej i zielonych certyfikatów stanowił jedyny przychód powódki z (...) , a w konsekwencji jedyny przychód powódki z dzierżawionej nieruchomości. Sprzedaż energii następuje po cenie regulowanej odpowiadającej średniej cenie sprzedaży energii elektrycznej w poprzednim roku kalendarzowym ogłaszanej przez Prezesa URE do 31 marca danego roku, a sprzedaż zielonych certyfikatów następowała po cenie rynkowej. Przychody powódki okazały się tym samym znacząco niższe od kwot założonych przez inwestora w 2010 r. gdy zawierano „umowę dzierżawy” ze stroną pozwaną, gdyż do istotnego spadku cen rynkowych zielonych certyfikatów i cen energii elektrycznej doszło w połowie 2012 r. w ten sposób, że obecnie cena zielonych certyfikatów to około 40% ceny rynkowej z 2010 r., a cena energii elektrycznej wynosi około 88% tej ceny. Przed zawarciem „umowy dzierżawy” rentowność inwestycji, która miała zostać zrealizowana na objętej tą umową nieruchomości określana była przez profesjonalne podmioty w oparciu o średnie ceny energii elektrycznej i zielonych certyfikatów z 2010 r. przy uwzględnieniu oceny stabilności systemu wsparcia (...) w długookresowej perspektywie i przy uwzględnieniu dotychczasowego trendu wzrostowego (z oszacowaniem ryzyka wynikającego z normlanych wahań rynkowych). Tym niemniej – zdaniem powódki – zmiana rentowności, która nastąpiła od połowy 2012 r. była wówczas nie do przewidzenia, a gdyby ceny zielonych certyfikatów oraz ceny energii elektrycznej utrzymywały się na poziomie stawek z 2010 r., to przychody powódki z (...) byłyby o około 31% wyższe, niż faktycznie uzyskane w latach 2013-2015 – w konsekwencji zdolność przychodowa przedsięwzięcia strony powodowej uległa znacznemu obniżeniu w stosunku do stanu z chwili zawierania „umowy dzierżawy” ze stroną pozwaną. Sama farma wiatrowa była przy tym budowana w oparciu o środki z zaciągniętej umowy pożyczki, z której zadłużenie na dzień 5 marca 2013 r. wynosiło łącznie 335.530.836,40 zł, które jest począwszy od 5 czerwca 2013 r. spłacane w równych kwartalnych ratach powiększonych o należne odsetki. Powódka wskazywała też, że w chwili wnoszenia pozwu całość osiąganych przez nią przychodów była przeznaczana na spłatę kwartalnych rat pożyczki (wynoszących w 2013 r. – 31.851.052,16 zł, w 2014 r. – 39.936.976,11 zł, a w 2015 r. – 36.319.941,93 zł) oraz pozostałych zobowiązań związanych z eksploatacją (...) , takich jak koszty obsługi serwisowej (w 2013 r. 566.810,07 zł, w 2014 r. 2.096.872,14 zł, w 2015 r. 6.341.697,25 zł). Wysokość kosztów – zdaniem powódki z uwagi na załamanie rynku energii i systemu wsparcia (...) znacznie przewyższa kwotę uzyskiwanych przez powódkę przychodów z tytułu eksploatacji farmy wiatrowej, a inwestycja zamiast dochodu przynosi straty (w 2013 r. – 8.851.727,48 zł, w 2014 r. – 4.547.192,07 zł, w 2015 r. – 9.620.215,98 zł), podczas gdy w sytuacji, w której ceny energii elektrycznej i zielonych certyfikatów pozostałyby na poziomie z 2010 r. powódka rokrocznie osiągałaby dodatni wynik finansowy (w 2013 r. – 1.525.257,20 zł, w 2014 r. – 4.623.432,21 zł, w 2015 r. – 9.985.692,47 zł). W tych wszystkich okolicznościach – jak podawała powódka – czynsz dzierżawny stanowi jeden z trzech głównych elementów kosztów długookresowych (powtarzalnych przez cały okres eksploatacji farmy wiatrowej) obok podatków i opłat za utrzymanie farmy wiatrowej ponoszonych na rzecz dostawcy turbin wiatrowych. Wysokość czynszu dzierżawnego jest przy tym ustalana już na wstępnym etapie szacowania wyników finansowych inwestycji. Czynsz powinien przy tym – jako stały element kosztowy inwestycji – w sposób naturalny być powiązany z przewidywaną wielkością przychodów. W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem powódki, równowaga między poziomem przychodów z inwestycji a umówioną wysokością czynszu dzierżawnego nie została jednak zachowana, a stosunek procentowy czynszu dzierżawnego do przychodów (...) uległ niewspółmiernemu zwiększeniu i obecnie znaczenie przekracza nie tylko zakładane przez inwestora proporcje, ale też aktualne tendencje rynkowe. Czynsz ten zgodnie z § 6 ust. 2-4 „umowy dzierżawy” miał wynosić 62.000 zł netto za każdą elektrownię wiatrową oraz (...) posadowione na nieruchomości powiększone o obowiązujący VAT, jak również powinna począwszy od 2011 r. być rokrocznie waloryzowana stosownie do wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych. Dalej powódka wskazywała, że w latach 2013-2015 zapłaciła na rzecz pozwanej tytułem czynszu dzierżawnego 1.523.280,04 zł brutto w 2013 r., 1.536.989,57 zł brutto w 2014 r. oraz 1.536.989,57 zł brutto w 2015 r., pomimo że (...) była w tym okresie niedochodowa, a powódka osiągała jedynie straty z działalności. Tymczasem – w raz ze spadkiem rentowności farm wiatrowych – spadały też rynkowe ceny dzierżawy gruntów pod farmy wiatrowe, które oscylują obecnie średnio około 35.000 zł rocznie za dzierżawę gruntu pod jedną elektrownię wiatrową lub stację transformatorową (...) . Zdaniem powódki obecna wysokość czynszu dzierżawnego uiszczanego przez powódkę na podstawie „umowy dzierżawy”, tj. 62.000 zł netto) jest znacznie wygórowana i zdecydowanie odstaje od aktualnych stawek rynkowych. Powódka podkreślała w tym kontekście, że jej aktualne przychody wynoszą około 69% prognozowanych, zaś opłacany czynsz dzierżawny stanowi 180% aktualnej wysokości czynszu rynkowego, a co więcej wysokość umówionego czynszu dzierżawnego przewyższa średnią rynkową cenę kupna jednego hektara gruntu rolnego w województwie (...) , gdzie położona jest nieruchomość (47.000zł w 2015 r.). Nadto obecnie grunty rolne coraz częściej są oddawane w dzierżawę w celu realizacji różnego rodzaju inwestycji infrastrukturalnych m.in. pod (...) . Powódka wywodziła też, że w takich sytuacjach jak przez nią opisywana, nie powinno być tak, że ryzyko prowadzonego przedsięwzięcia spoczywa tylko na jednej ze strony (w tym przypadku dzierżawcy), podczas gdy wydzierżawiający czerpie z niego nieproporcjonalne korzyści, nieadekwatne do aktualnej sytuacji rynkowej. Powódka zwracała nadto uwagę na prowadzenie, z uwagi na przedstawione wyżej okoliczności, negocjacje z pozwaną co do obniżenia na przyszłość wysokości czynszu dzierżawnego do 40.000 zł netto, która to kwota odpowiada skali zmniejszenia przychodów powódki oraz nie naruszała istotnych interesów pozwanej, nadal pozostając powyżej poziomu rynkowego. Powódka wskazała, że pozwana nie ustosunkowała się jednak do nadzwyczajnego (wynoszącego aż 60%) spadku cen zielonych certyfikatów stanowiących połowę przychodów (...) , ani do znacznego spadku rynkowej stawki czynszu dzierżawnego nieruchomości pod inwestycje wiatrowe. Dodatkowo powódka wskazywała na renegocjację pozostałych ponoszonych przez siebie kosztów działalności, aby uczynić prowadzoną działalność rentowną (m.in. udało jej się o 25% obniżyć koszty serwisowania). Podstawy prawnej powództwa strona powodowa upatrywała w art. 700 k.c. Pozwana spółka złożyła datowaną na dzień 12 lipca 2016 r. odpowiedź na pozew, w której domagała się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia na swoją rzecz od powódki zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko powódka kwestionowała, że zawarta przez strony „umowa dzierżawy” jest umową dzierżawy w rozumieniu art. 693 i nast. k.c. , gdyż zgodnie z umową pozwana zobowiązała się do oddania w używanie nieruchomości, na której powódka posadowiła farmę wiatrową i zobowiązała się do zapłaty na rzecz pozwanej czynszu za używanie nieruchomości. Tymczasem do essentialia negotii umowy dzierżawy należy to, że dzierżawca nie tylko uzyskuje uprawnienie do korzystania z rzeczy, ale też do pobierania z niej pożytków. Pożytki mogą być przy tym naturalne lub cywilne, czy też pożytki prawa, zaś w umowach takich, jak zawarta przez strony (zwanych przez pozwaną „umowami wiatrakowymi”) nie dochodzi do pobierania pożytków z nieruchomości lecz z farmy wiatrowej posadowionej na nieruchomości, stanowiącej odrębny przedmiot własności, gdyż nie jest trwale związana z gruntem (nie może tym samym być uznana za część składową nieruchomości), co wynika z § 4 ust. 4 łączącej strony umowy z dnia 11 marca 2010 r., gdzie wprost wskazano, że obiekty farmy wiatrowej pozostaną własnością „dzierżawcy” i połączone są z gruntem tylko dla przemijającego użytku. Pozwana w związku z tym wywodziła, że osiągnięty ze sprzedaży energii wytworzonej przez farmę wiatrową dochód nie ma związku prawnego z oddaną stronie powodowej do korzystania nieruchomością, a jedynie związek taki, że energia elektryczna jest przetwarzana przez turbiny wiatrowe znajdujące się na danym gruncie; co więcej – turbiny przetwarzają energię ruchu powietrza na energię elektryczną, zaś samo powietrze jest rodzajem dobra wolnego, wyłączonego z obrotu prawnego. Pozwana wobec powyższego wywodziła, że zawarta przez strony umowa nienazwana bliższa jest w istocie umowie najmu, w przypadku której nie jest możliwe zastosowanie art. 700 k.c. Skoro zaś umowa stron – „umowa wiatrakowa” – nie jest umową dzierżawy, tylko umową nienazwaną, to nie można zastosować w jej przypadku przepisu szczególnego art. 700 k.c. Z ostrożności procesowej pozwana wskazała także, iż powódka od dnia 1 stycznia 2016 r. samowolnie dokonała obniżenia czynszu „dzierżawnego” za 2016 r. nie dokonując jego zapłaty w pełnej wysokości, ale tylko w 70%, nie czekając na orzeczenie Sądu w tej sprawie, a zatem – jak wywodziła pozwana – żądanie obniżenia czynszu w obliczu jego samowolnego obniżenia do kwoty żądanej przez powódkę jest dla pozwanej niezrozumiałe. Uważała tym samym, że żądanie pozwu jest w istocie bezprzedmiotowe. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy pozwana zaznaczyła, że pierwsza umowa z poprzednikiem prawnym powódki została zawarta już w 2008 r., a następnie rozwiązana w 2005 r. z uwagi na niedochowanie określonych w niej wymogów związanych z uzyskaniem pozwolenia na budowę farmy wiatrowej w terminie 3 lat od jej podpisania. Stąd też w dniu 11 marca 2010 r. zawarta została nowa umowa określona przez strony jako „umowa dzierżawy” (a jednocześnie toczył się wówczas między stronami spór sądowy o ustalenie nieistnienia poprzedniej umowy, który w wyniku negocjacji i zawarcia nowej umowy zakończył się cofnięciem powództwa). Pozwana zaznaczała jednocześnie, że w pierwszej umowie czynsz określony był na 15.000 zł netto, zaś w przypadku drugiej umowy to sam następca prawny powódki zaproponował czynsz w kwocie 62.000 zł netto. Na tle tych okoliczności pozwana wywodziła, że powódka jako następca prawny powinna zdawać sobie sprawę z czym wiąże się wejście w ogół dotychczas cudzych praw wynikających z umowy, podczas gdy tymczasem – w ocenie pozwanej – zmiana stanowiska strony powodowej co do wysokości czynszu wynika tylko ze zmiany spojrzenia na warunki łączącej już strony umowy zawartej na okres 28 lat. Taka zmiana zapatrywania nie może jednak być wystarczająca, ażeby uzasadnić roszczenia powódki. Co więcej, jeżeli powódka nie godziła się na takie warunki umowy, to mogła nie wchodzić w miejsce swojego poprzednika prawnego. Pozwana podkreślała też, że w umowie strona określana jako „dzierżawca” nie zawarła żadnej klauzuli waloryzacyjnej wysokości czynszu decydując się na kwotę stałą przez cały 28-letni okres obowiązywania umowy (podczas gdy powszechne w obrocie jest zastrzeganie waloryzacji wysokości czynszu), a następnie z odbiorcą energii umówiła się na cenę regulowaną – zależną od sytuacji rynkowej – co jest wyłącznym błędem powódki i nie powinno obciążać pozwanej. Dodatkowo pozwana wywodziła, że przyczyną złej sytuacji finansowej pozwanej nie jest spadek cen zielonych certyfikatów ani „załamanie” na rynku energetycznym, gdyż dobra tego typu jak energia, ropa, gaz czy waluty charakteryzują się różnymi okresami koniunkturalnymi, co jest zjawiskiem normalnym. Pozwana uważała też, że świadomość takich zjawisk należy do wiedzy powszechnej, a tym bardziej powinna być znana profesjonaliście jakim jest powódka. Tymczasem art. 700 k.c. chroni tylko przez sytuacjami nieprzewidywalnymi, niezależnymi od strony, która chce ze ochrony skorzystać, podczas gdy – zdaniem pozwanej – okoliczności wskazane w pozwie do okoliczności z art. 700 k.c. nie należą. Pozwana, składając dalsze pismo przygotowawcze, ustosunkowała się do odpowiedzi na pozew podtrzymując powództwo i nie zgadzając się ze stanowiskiem pozwanej, które określiła jako sprowadzające się jedynie do polemiki co do znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Podtrzymywała też, że art. 700 k.c. znajduje zastosowanie jako podstawa prawna dochodzonego roszczenia, a łącząca strony umowa jest umową dzierżawy w rozumieniu przepisów k.c. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka – (...) spółka z o.o. w Z. , poprzednio, do 22 grudnia 2015 r., działająca pod firmą (...) spółka z o.o. – prowadzi działalność gospodarczą jako wytwórca energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii ( (...) ), realizując ją za pomocą tzw. „farm wiatrowych”. W rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego powódka wpisana jest od 29 listopada 2001 r. pod numerem (...) ; wcześniej spółka wpisana była do Rejestru Handlowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Szczecinie pod numerem (...) . Działalność gospodarczą obejmującą wytwórstwo energii elektrycznej powódka prowadzi przy tym na podstawie koncesji nr (...) udzielonej jej 31 grudnia 2010 r. przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Powódka ma cztery farmy wiatrowe o łącznej mocy 138 MW, w tym (...) o mocy 51 MW. Powódka jest jednocześnie następcą prawnym założonej w 2008 r. (...) spółki z o.o. (jej wspólnikiem była (...) spółka z o.o. , a następnie udziały te zostały sprzedane Elektrowni (...) S.A. – Grupa (...) S. (...) , obecnie działającej pod firmą (...) S.A. ). Następstwo prawne powódki w miejsce (...) spółki z o.o. nastąpiło z 23 stycznia 2012 r. w trybie art. 492 § 1 k.s.h. , przez połączenie (...) spółki z o.o. w Z. , (...) spółki z o.o. w (...) spółki z o.o. w Z. z (...) spółką z o.o. Powódka jest na podstawie art. 494 k.s.h. sukcesorem generalnym (...) spółki z o.o. Fakty niesporne, a nadto dowody: odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS (...) spółki z o.o. z 26.04.2016 r. (k. 49-56); odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS (...) spółki z o.o. z 26.04.2016 r. (k. 170-174); odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS (...) S.A. z 26.04.2016 r. (k. 176-187); umowa nabycia udziałów w (...) spółce z o.o. z 22.12.2010 r. z tłumaczeniem (k.189-213). Pozwana – (...) spółka z o.o. Gospodarstwo (...) z siedzibą w P. (w gminie W. w województwie (...) ) – wpisana jest do rejestru przedsiębiorców KRS od 10 lutego 2004 r. pod numerem (...) ; poprzednio w Rejestrze Handlowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Opolu pod numerem (...) . Prowadzona przez pozwaną działalność gospodarcza jest działalnością rolniczą wykonywaną z wykorzystaniem szeregu nieruchomości stanowiących własność spółki. Fakty niesporne, a nadto dowód: informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców KRS (...) spółka z o.o. Gospodarstwo (...) z siedzibą w P. z 20.05.2015 r. (k. 58-61). Z uwagi na ratyfikację przez Polskę 28 lipca 1994 r. Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, państwo zobowiązało się do opracowania i wdrożenia państwowej strategii redukcji emisji gazów cieplarnianych, a także do uruchomienia mechanizmów ekonomicznych i administracyjnych wspierających rozwój odnawialnych źródeł energii. (...) wspierając produkcję energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii ( (...) ) funkcjonują w wielu państwach Unii Europejskiej, w tym m.in. w Niemczech, Szwecji, Danii, Belgii, Wielkiej Brytanii. W Polsce głównym dokumentem prawnym regulującym zagadnienia energetyki jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 1997 r. Nr 54, poz. 348). Nowelizacja ustawy z 26 maja 2000 r. nałożyła pierwszy obowiązek zakupu energii ze źródeł odnawialnych. Następna nowelizacja miała miejsce 20 stycznia 2005 r. pod wpływem dyrektywy 77/2001/WE. Zmiany te miały na celu wprowadzenie rynkowego mechanizmu świadectw pochodzenia energii elektrycznej i wynikających z tych świadectw praw majątkowych. Głównym założeniem systemu świadectw pochodzenia jest to, aby wytwórcy energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii uzyskali drugie – oprócz sprzedaży energii elektrycznej, źródło dochodu dla instalacji. Łączny przychód z dwóch różnych strumieni powinien tworzyć wystarczającą zachętę inwestycyjną i wspierać rozwój (...) . Świadectwa pochodzenia – tzw. „zielone certyfikaty” – są potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w koncesjonowanym odnawialnym źródle energii, w źródłach pracujących w skojarzeniu, w źródłach wykorzystujących biogaz rolniczy lub są potwierdzeniem osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej. Są przy tym wydawane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie wniosku producenta, przy czym wniosek składa się za pośrednictwem operatora sieci, na którego terenie znajduje się instalacja i to operator sieci dystrybucyjnej potwierdza wytworzoną przez dane odnawialne źródło energii ilość energii. Prawa majątkowe wynikające bezpośrednio ze zielonych certyfikatów są zbywalne, stanowią przedmiot obrotu i powstają w wyniku zapisania ich na koncie ewidencyjnym wytwórcy w Rejestrze Świadectw Pochodzenia. Jedno prawo majątkowe z (...) odpowiada za 1 kWh energii elektrycznej wytworzonej w danym odnawialnym źródle energii i należy bezpośrednio do podmiotu będącego posiadaczem konta. Rejestr Świadectw Pochodzenia został uruchomiony 1 października 2005 r. wraz z uruchomieniem mechanizmu świadectw pochodzenia i prowadzony jest przez (...) S.A. w W. . Rejestr ten ewidencjonuje kilka rodzajów praw majątkowych do świadectw pochodzenia, min.: (...) A – prawa majątkowe do świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wyprodukowanej w (...) , której okres produkcji rozpoczął się od 1 marca 2009 r., a dodatkowo energia elektryczna wytworzona z (...) jest zwolniona z akcyzy na podstawie dokumentu potwierdzającego umorzenie świadectwa pochodzenia; (...) prawa majątkowe do świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wyprodukowanej w kogeneracji opalanej paliwami gazowymi o łącznej zainstalowanej mocy elektrycznej do 1 MW; (...) prawa majątkowe do świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wyprodukowanej w pozostałych jednostkach kogeneracyjnych; (...) prawa majątkowe do świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wyprodukowanej w kogeneracji opalanej metanem uwalnianym i ujmowanym przy dołowych robotach górniczych w czynnych, likwidowanych lub zlikwidowanych kopalniach węgla kamiennego lub gazem uzyskiwanym z przetwarzania biomasy; (...) prawa majątkowe wynikające ze świadectw efektywności energetycznej – tzw. białe certyfikaty – wydawane przez Prezesa URE na wniosek danego podmiotu jako potwierdzenie deklarowanej oszczędności energii wynikającej z przedsięwzięcia lub przedsięwzięć tego samego rodzaju służących poprawie efektywności energetycznej; czy wreszcie – od 1 lipca 2016 r. (...) prawa majątkowe, które wynikają ze świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wytworzonej z biogazu rolniczego. Kluczowe dla producentów energii elektrycznej z (...) są regulacje ustawy prawo energetyczne nakładające odpowiedni obowiązek zakupu energii elektrycznej pochodzącej ze źródeł odnawialnych przez przedsiębiorstwa obrotu oraz jednoczesne utrzymanie ustawowego udziału sprzedaży odnawialnej energii w całkowitej ilości energii elektrycznej sprzedanej do odbiorcy końcowego. Obowiązek jest przy tym określany rozporządzeniem Ministra Gospodarki (obecnie Ministra (...) ). Po stronie sprzedawcy energii leży tym samym obowiązek sprzedaży energii do klienta końcowego, której odpowiednia część pochodzi z (...) , a więc jest potwierdzona odpowiednim świadectwem pochodzenia (zielonym certyfikatem). Obowiązek ten może być spełniony przez sprzedawców energii elektrycznej na dwa sposoby: pierwszym jest przedstawienie do umorzenia przez Prezesa URE wymaganej obowiązkiem liczby świadectw pochodzenia energii, gdyż prawa majątkowe wynikając z nich stanowią towar giełdowy, są przedmiotem obrotu i są zbywane na (...) S.A. (na sesjach we wtorki i czwartki lub pozasesyjnie w poniedziałki i środy). Drugą możliwością wypełnienia obowiązku udziału energii odnawialnej w sprzedanej energii w przypadku gdy sprzedawca nie dysponuje odpowiednią ilością świadectw pochodzenia, bądź nie chce ich umorzyć, jest uiszczenie tzw. opłaty zastępczej na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ilości wymaganej obowiązkiem określonym w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu ministra właściwego ds. gospodarki. Od początku funkcjonowania systemu opłatę należało uiszczać do 31 marca następnego roku kalendarzowego, a od 2015 r. opłatę należy uiszczać do 30 czerwca roku następnego. Wysokość opłaty określa Prezes URE, każdorazowo zwiększając ją o wskaźnik inflacji z roku poprzedniego. W 2017 r. opłata zastępcza wynosiła 300,03 zł/MWh i pozostawała na tym samym poziomie od 2014 r. Dowody: pisemna opinia biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1273-1291); pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1471-1476); ustne wyjaśnienie opinii pisemnych biegłego sądowego M. S. (k. 1599-1600). Już w 2005 r. (...) spółka z o.o. w S. postanowiła zainwestować w budowę, a następnie eksploatację odnawialnego źródła energii w postaci farmy wiatrowej – szeregu elektrowni wiatrowych – w miejscowości P. . Fakty niesporne. Inwestycja poprzedzona była przeprowadzeniem stosownych analiz rynku oraz identyfikacją możliwych rodzajów ryzyka związanych z jej realizacją, a następnie z eksploatacją farmy wiatrowej. Dowód: przesłuchanie reprezentanta powódki K. S. (k. 1211v-1212, 1214). Dnia 31 maja 2005 r. w (...) spółka z o.o. z siedzibą w S. zwana „dzierżawcą” zawarła z (...) spółką z o.o. w P. zwaną „wydzierżawiającym” umowę zatytułowaną „ umowa dzierżawy nr (...) ”. Przedmiot umowy został zdefiniowany jako część niezabudowanych nieruchomości będących własnością wydzierżawiającego, a opisanych w § 1 umowy. Jednocześnie wydzierżawiający w umowie oświadczał, że wyraża zgodę na ujawnienie prawa dzierżawy wynikającego z umowy w księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości. Zgodnie z brzmieniem § 3 ust. 1 umowy z 31 maja 2005 r. wydzierżawiający oddawał, a dzierżawca przyjmował w dzierżawę część nieruchomości określonych w § 1 ust. 1 w celu podjęcia niezbędnych i skutecznych działań zmierzających do wybudowania farmy wiatrowej i jej późniejszej eksploatacji, przy czym proponowane umiejscowienie elektrowni wiatrowych, stacji transformatorowej i infrastruktury towarzyszącej wskazano na będącej załącznikiem do umowy mapie (ust. 2), z ostatecznym określeniem ich umiejscowienia na etapie uzyskania pozwolenia na budowę (ust. 3). Zgodnie z ust. 4 całkowita powierzchnia terenu stanowiącego przedmiot umowy i określonego zgodnie z § 3 ust. 2 i 3 umowy miała wynosić około 24,5 ha. Zgodnie z § 4 ust. 1 umowy budowa i eksploatacja farmy wiatrowej miała mieć miejsce na wyłączne ryzyko i koszt dzierżawcy, natomiast zgodnie z § 5 umowa zawarta była na okres 28 lat, tj. do 31 maja 2033 r. (ust. 1), przy czym mogła zostać przedłużona odrębnym aneksem (ust. 2). Umowa z 2005 r. przewidywała też, że wydzierżawiający może rozwiązać umowę w przypadku nieuzyskania przez dzierżawcę pozwolenia na budowę farmy wiatrowej w terminie 3 lat od podpisania umowy (ust. 3 lit. b), jak i w przypadku nieuzyskania pozwolenia na użytkowanie farmy wiatrowej w terminie roku od uzyskania pozwolenia na budowę (lit. c). Zgodnie z § 6 ust. 1 dzierżawca był zobowiązany do opłacania czynszu dzierżawnego w wysokości rocznie 5.000 zł netto do czasu uzyskania pozwolenia na użytkowanie (ust. 2), a następnie w wysokości rocznie 15.000 zł netto za każdą elektrownie wiatrową posadowioną na przedmiocie umowy (ust. 3). Czynsz miał być płatny za cały rok z góry do 28 lutego, na podstawie faktury wystawionej przez wydzierżawiającego do 28 stycznia danego roku. Kwoty czynszu miały być przy tym każdego roku indeksowane o wskaźnik inflacji. W umowie z 2005 r. w § 7 wskazano też, że wydzierżawiający ma prawo do nieodpłatnego użytkowania dróg wybudowanych na przedmiocie umowy i nieodpłatnego użytkowania na cele rolnicze nieużywanych podczas budowy i eksploatacji elektrowni wiatrowych części nieruchomości dzierżawionych przez dzierżawcę. Dowody: umowa dzierżawy nr (...) z 31.05.2005 r. (k. 763-776); uchwała nr 04/2005 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników (...) spółki z o.o. z 24 maja 2005 r. (k. 777). Prawa i obowiązki wynikające z „ umowy dzierżawy nr (...) ” z 31 maja 2005 r. zostały przeniesione 21 października 2009 r. z (...) spółki z o.o. na (...) spółkę z o.o. , a następnie (...) spółka z o.o. i (...) spółką z o.o. porozumieniem z 11 marca 2010 r. „ umowy dzierżawy nr (...) ” z 31 maja 2005 r. została rozwiązana zgodną wolą stron (§ 1 ust. 2 porozumienia). Jednocześnie zawarcie trójstronnego ( (...) spółka z o.o. (...) spółka z o.o. i (...) spółka z o.o. ) porozumienia kończyło zaistniały tymczasem spór między stronami na tle umowy z 31 maja 2005 r., prowadzony przed Sądem Rejonowym Szczecin-Centrum w Szczecinie pod sygnaturą XI GC 771/09, bowiem na mocy porozumienia (...) spółka z o.o. zobowiązała się do cofnięcia ze zrzeczeniem się roszczenia wniesionego w tej sprawie pozwu. Zawarcie porozumienia, a także następnie „ umowy dzierżawy nr (...) ” było wynikiem szeregu negocjacji prowadzonych przez strony. Dowody: porozumienie z 11.03.2010 r. (k. 778-782); zeznania świadka B. D. (k. 1097-1098, 1102); zeznania świadka J. K. (1) (k. 1098v-1099, 1102); przesłuchanie reprezentanta powódki K. S. (k. 1211v-1212, 1214); przesłuchanie reprezentanta pozwanej S. H. (k. 1212-1212v, 1214). Również dnia 11 marca 2010 r. (...) spółka z o.o. z siedzibą w S. zwana „dzierżawcą” zawarła z (...) spółką z o.o. Gospodarstwem (...) z siedzibą w P. zwaną „wydzierżawiającym” 11 marca 2010 r. umowę oznaczoną jako „ umowa dzierżawy nr (...) ”. Przedmiot umowy został w niej zdefiniowany jako części nieruchomości, o których mowa w § 1 ust. 1, szczegółowo określone w § 3, na których zlokalizowana zostanie farma wiatrowa. Zgodnie z § 1 ust. 1 umowy z 11 marca 2010 r. wydzierżawiający oświadczył, że jest właścicielem następujących niezabudowanych nieruchomości gruntowych: a) położonej w obrębie P. , składającej się z działek o numerach: (...) , o łącznej powierzchni 72,91 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) , b) położonej w obrębie P. , składającej się z działek o numerach: (...) o łącznej powierzchni 42,26 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) , c) położonej w obrębie P. , składającej się z działek o numerach: (...) , o łącznej powierzchni 37,16 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) , d) położonej w obrębie P. , składającej się z działek o numerach: (...) , o łącznej powierzchni 150,98 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) , e) położonej w obrębie P. , składającej się z działek o numerach: (...) , o łącznej powierzchni 47,48 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) . Dodatkowo wydzierżawiający w § 1 ust. 4 umowy z 11 marca 2010 r. oświadczał, że wyraża zgodę na ujawnienie prawa dzierżawy wynikającego z umowy w księgach wieczystych, zarówno według stanu na dzień podpisania umowy, jak i po dokonaniu ewentualnych zmian umowy. Wydzierżawiający oświadczał też, że podejmie wszelkie niezbędne czynności zmierzające do dokonania wpisów w księgach wieczystych w terminie 14 dni od podpisania umowy lub zaistnienia innych okoliczności uzasadniających dokonanie wpisu w księgach wieczystych (ust. 5), zaś w przypadku, gdy czynności zmierzające do ujawnienia prawa dzierżawy w księgach wieczystych zostaną podjęte przez dzierżawcę, wydzierżawiający zobowiązywał się udzielić dzierżawcy wszelkiej pomocy w tym zakresie i złożyć stosowne oświadczenia i podpisy na odpowiednich dokumentach w terminie wyznaczonym przez dzierżawcę (ust. 6). Zgodnie z § 3 ust. 1 „ umowy dzierżawy nr (...) ” wydzierżawiający oddawał dzierżawcy do używania i pobierania pożytków naturalnych i cywilnych (dzierżawa) części nieruchomości o powierzchni 29,5 ha stanowiące przedmiot umowy (dzierżawy), szczegółowo zaznaczone na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do umowy kolorem czerwonym (granica dzierżawionego terenu) i opisane jako tereny EW dla elektrowni wiatrowych, oraz tereny IT dla infrastruktury towarzyszącej, a dzierżawca przyjmowała te części nieruchomości do używania i pobierania pożytków, a w szczególności w celu zbudowania farmy wiatrowej i jej późniejszej eksploatacji. Zgodnie z ust. 2 dzierżawca przyjmował do wiadomości i zgadzał się, że umiejscowienie elektrowni wiatrowych oraz infrastruktury towarzyszącej na nieruchomościach może ulec zmianie zgodnie z potrzebami dzierżawcy do czasu uzyskania ostatecznego pozwolenia na użytkowanie, w tym w szczególności w przypadku, gdy z wyników badań geologicznych, badań wietrzności, uwarunkowań społecznych, planistycznych lub środowiskowych zidentyfikowanych w trakcie procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wynikać będzie, że posadowienie elektrowni wiatrowych zgodnie z załącznikiem nr 1 do umowy negatywnie wpłynie na funkcjonowanie, rentowność lub uniemożliwi zrealizowanie farmy wiatrowej. Z uwagi na to wydzierżawiający wyrażał zgodę na wskazanie przez dzierżawcę, do momentu uzyskania ostatecznego pozwolenia na użytkowanie, innej lokalizacji elektrowni wiatrowych oraz infrastruktury towarzyszącej w graniach nieruchomości, z zastrzeżeniem, że wskazany obszar nie będzie przekraczał 29,5 ha, co zostanie potwierdzone sporządzonym i doręczonym wydzierżawiającemu załącznikiem do umowy, a zmiana taka nie będzie stanowiła zmiany umowy. Taki załącznik miał wówczas zastąpić załącznik nr 1 i stać się integralną częścią umowy (ust. 3). Stosownie do ust. 4 wydanie przedmiotu umowy miało nastąpić w dniu podpisania umowy na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego. Dodatkowo w ust. 5 dzierżawca zobowiązywał się dołożyć wszelkich starań, aby planowane usytuowanie elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą minimalizowało uciążliwości związane z istnieniem i funkcjonowaniem farmy wiatrowej dla prac polowych prowadzonych na nieruchomościach. Dzierżawca na etapie przygotowywania projektu budowlanego farmy wiatrowej miał też dołożyć wszelkich starań w celu uzgodnienia z wydzierżawiającym przebiegu dróg dojazdowych do elektrowni wiatrowych, z pozostawieniem w gestii dzierżawcy ostatecznej decyzji dotyczącej przyjętych rozwiązań (ust. 6). W ust. 7 wskazano nadto, że po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, na wniosek wydzierżawiającego, dzierżawca dokona wydzielenia geodezyjnego części nieruchomości, na których posadowione zostały elektrownie wiatrowe, przekształcając te części działek w samodzielne nieruchomości. W § 4 ust. 1 umowy dzierżawca oświadczył, że budowa i eksploatacja farmy wiatrowej następuje na wyłączne ryzyko i koszt dzierżawcy. Z kolei zgodnie z § 4 ust. 4 wydzierżawiający oświadczał, że wybudowana przez dzierżawcę na przedmiocie umowy farma wiatrowa pozostanie własnością dzierżawcy i zostanie połączona z przedmiotem umowy tylko dla przemijającego użytku, nie będąc z nim trwale związana i jako ruchomość (jej poszczególne elementy) w każdej chwili będzie mogła zostać odłączona od przedmiotu umowy, bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu umowy. W związku z tym farma wiatrowa miała nie stanowić części składowej przedmiotu umowy w rozumieniu art. 47 i nast. k.c. , a w przypadku zakończenia umowy farma wiatrowa miała być usunięta stosownie do § 9 umowy. Jednocześnie ust. 5 wskazywał, że w zakresie wynikającym z umowy wydzierżawiający wyraża zgodę na dysponowanie przez dzierżawcę przedmiotem umowy na cele budowlane zgodnie z art. 3 pkt 11 prawa budowlanego . Wydzierżawiający udzielał też dzierżawcy pełnomocnictwa do działania w imieniu wydzierżawiającego przed organami administracji publicznej oraz sądami powszechnymi i administracyjnymi oraz do reprezentowania wydzierżawiającego wobec wszelkich osób fizycznych i prawnych w zakresie czynności faktycznych i prawnych związanych z realizacją na przedmiocie umowy zadania inwestycyjnego, w tym w szczególności w związku z odrolnieniem gruntów pod elektrownie wiatrowe i drogi dojazdowe oraz inną infrastrukturę, oraz z budową i użytkowaniem farmy wiatrowej. Zgodnie z § 5 ust. 1 „ umowa dzierżawy nr (...) ” zawarta została na okres 28 lat licząc od podpisania umowy, tj. do 11 marca 2038 r., przy czym za zgodą stron mogła zostać przedłużona w drodze aneksu (ust. 2). Z kolei ust. 3 wskazywał sytuacje, w których możliwe było jednostronne rozwiązanie umowy przed upływem wskazanego terminu (zgodnie z lit. a umowa mogła zostać rozwiązana przez dzierżawcę w każdym czasie w okresie do 3 lat od dnia podpisania umowy, w całości lub w części w razie istotnej zmiany okoliczności, powodującej że budowa i eksploatacja farmy wiatrowej nie leży w interesie dzierżawcy czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy), a zgodnie z ust. 4 umowa mogła być w każdym czasie rozwiązana za porozumieniem stron. Kwestie dotyczące świadczenia dzierżawcy na rzecz wydzierżawiającego nazwane przez strony w umowie „czynszem dzierżawnym” uregulowano w § 6 „ umowy dzierżawy nr (...) ”. Zgodnie z ust. 2 z tytułu czynszu dzierżawnego począwszy od podpisania umowy do roku, w którym uzyskane zostanie prawomocne pozwolenie na użytkowanie dzierżawca miał płacić wydzierżawiającemu czynsz w wysokości 10.000 zł netto powiększonej o VAT według właściwej stawki. Z kolei – stosownie do § 6 ust. 3 – począwszy od roku następnego po roku, w którym uzyskane zostanie prawomocne pozwolenie na użytkowanie, dzierżawca zobowiązany miał być do zapłaty roczne kwoty 62.000 zł netto za każdą elektrownię wiatrową posadowioną na przedmiocie umowy, do której to kwoty wydzierżawiający miał doliczyć podatek VAT w wysokości zgodnej z obowiązującymi przepisami. Za rok, w którym pozwolenie na użytkowanie zostanie uzyskane miał być z kolei naliczony czynsz proporcjonalnie z uwzględnieniem ust. 2 i 3. W razie posadowienia na przedmiocie umowy także stacji transformatorowej (...) , strony miały ją w zakresie czynszu potraktować jako kolejną elektrownię wiatrową doliczając odpowiednią kwotę do czynszu dzierżawnego w wysokości wynikającej z § 6 ust. 3 (ust. 4). Czynsz miał być płatny z góry, do 28 lutego danego roku, na podstawie prawidłowo wystawionego rachunku bądź faktury VAT, o ile wydzierżawiający wystawi je nie później niż do 28 stycznia tego roku. W przeciwnym razie dzierżawca był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego w terminie 30 dni od otrzymania rachunku lub faktury (ust. 5). Zgodnie z ust. 8 do opłacania podatku od nieruchomości zobowiązywał się wydzierżawiający będący jej właścicielem, a jednocześnie dzierżawca zobowiązywał się do zwrotu poniesionych z tego tytułu przez wydzierżawiającego kosztów (także dotyczących innych obciążeń publicznoprawnych) w terminie 14 dni od otrzymania wystawionych przez wydzierżawiającego faktury lub rachunku. Ponadto w przypadku wystąpienia jakichkolwiek dodatkowych kosztów związanych z wybudowaniem i funkcjonowaniem farmy wiatrowej obciążających wydzierżawiającego, miał on uprawnienie do uwzględnienie tych kosztów przez zwiększenie czynszu dzierżawnego o ich równowartość (ust. 9). Dzierżawca był ponadto zobowiązany do regularnej i terminowej opłaty wszelkich obciążeń publicznoprawnych związanych z wybudowaniem i funkcjonowaniem farmy wiatrowej obciążających dzierżawcę (ust. 10). Wreszcie – zgodnie z § 6 ust. 11 – kwota czynszu wyrażona w złotych miała rokrocznie być waloryzowana (indeksowana), począwszy od roku, w którym podpisana została umowa, wskaźnikiem wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych za rok poprzedni, podawanym w formie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Waloryzacja miała być stosowana począwszy od opłat wymagalnych w 2011 r. przy zastosowaniu wskaźnika za 2010 r. Zgodnie z § 7 ust. 1 przed uzyskaniem przez dzierżawcę pozwolenia na budowę wydzierżawiający miał prawo do współużytkowania na cele rolnicze przedmiotu umowy, natomiast po uzyskaniu pozwolenia na budowę wydzierżawiający miał zapewnione prawo do współużytkowania dróg wybudowanych na przedmiocie umowy przez dzierżawcę oraz współużytkowania na cele rolnicze części przedmiotu umowy nieużywanych podczas budowy i eksploatacji farmy wiatrowej (ust. 2). Zgodnie z ust. 3 granice części przedmiotu umowy przekazanej wydzierżawiającemu we współużytkowania miały być określone aneksem do umowy i przekazane do użytkowania rolniczego wydzierżawiającemu w terminie 30 dni od daty podpisania aneksu. Wydzierżawiający deklarował przy tym, że będzie użytkował cały obszar, o którym mowa w § 1 ust. 1 tylko na cele działalności rolnej, zaś zgoda dzierżawcy wymagana jest na zmianę charakteru działalności na części obszaru znajdującego się w promieniu 500 m od elektrowni wiatrowych lub jakiegokolwiek innego obiektu wchodzącego w skład farmy wiatrowej (ust. 4). Strony postanowiły też, że o dopłaty bezpośrednie do rolnictwa występować będzie tylko wydzierżawiający lub osoba przez niego upoważniona (ust. 6). W § 8 „ umowy dzierżawy nr (...) ” określone zostały zasady odpowiedzialności odszkodowawczej dzierżawcy za zniszczenia w uprawach wywołane jego działalnością (w tym pracami budowlanymi lub eksploatacją farmy wiatrowej). Miedzy innymi dzierżawca zobowiązany był dokonać na swój koszt stosownej zmiany w urządzeniach melioracyjnych, gdyby zaistniała ich kolizja z pracami budowlanymi przy farmie wiatrowej (ust. 2). Zgodnie z § 9 ust. 1 w trakcie ostatniego roku trwania umowy dzierżawca miał być zobowiązany do usunięcia z przedmiotu umowy wszelkich budowli i oprzyrządowania, dróg i innych elementów związanych z budową lub eksploatacją elektrowni wiatrowych. Wydzierżawiający akceptował przy tym pozostawienie części fundamentów elektrowni wiatrowych znajdujących się poniżej 1 m pod poziomem gruntu, o ile obowiązujące w czasie dokonania tej czynności przepisy dotyczące rekultywacji gruntów rolnych zezwolą na częściowe usunięcie tych fundamentów lub ich pozostawienie. W razie konieczności ich usunięcia w całości powstała pustka miała zostać wypełniona ziemią i pokryta glebą i zrekultywowana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami (ust. 2), na koszt dzierżawcy, zasadniczo w terminie roku (ust. 3). Zgodnie z ust. 5 dzierżawca był zobowiązany do wydania protokolarnie przedmiotu umowy w terminie 21 dni od zakończenia rekultywacji terenu, nie później jednak niż do 11 marca 2038 r., pod rygorem naliczenia opłaty za bezumowne korzystanie z przedmiotu umowy w wysokości stanowiącej równowartość czynszu dzierżawnego (ust. 6). Zabezpieczenie wykonania obowiązków dzierżawcy określonych w § 9 umowy stanowił weksel in blanco poręczony przez wspólników (...) spółki z o.o. , który mógł być wypełniony do kwoty 680.000 zł (ust. 7-10), przy czym co pięć lat weksel miał być wymieniany, tak aby suma wekslowa odpowiadała aktualnej wysokości roszczenia wydzierżawiającego zabezpieczonego wekslem, a w szczególności z uwzględnieniem wzrostu wysokości tego roszczenia w wyniku inflacji (ust. 11). Zgodnie z § 10 „ umowy dzierżawy nr (...) ” dzierżawca mógł przenieść prawa wynikające z umowy na dowolny podmiot, w szczególności na taki, na który zostanie przeniesione przedsiębiorstwo dzierżawcy, czy na podmiot powiązany z nim kapitałowo, przy czym musiał o przeniesieniu takim poinformować wydzierżawiającego (ust. 1). Dowody: umowa dzierżawy nr (...) z 11.03.2010 r. (k. 99-110); zeznania świadka B. D. (k. 1097-1098, 1102); zeznania świadka J. K. (1) (k. 1098v-1099, 1102); zeznania świadka Ł. M. (k. 1099-1100, 1102); zeznania świadka K. Z. (k. 1100, 1102); przesłuchanie reprezentanta powódki K. S. (k. 1211v-1212, 1214); przesłuchanie reprezentanta pozwanej S. H. (k. 1212-1212v, 1214). (...) spółki z o.o. Gospodarstwa (...) z siedzibą w P. przy zawieraniu „ umowy dzierżawy nr (...) ” było jak najdalej idące zabezpieczenie jej własnego interesu oraz jak najdalej idące obciążenie ryzykiem związanym z powodzeniem przedsięwzięcia spółki z o.o. (...) tylko tej spółki, bez wpływu i ryzyka dla (...) spółki z o.o. W trakcie negocjacji poprzedzających zawarcie przez strony „ umowy dzierżawy nr (...) ” spółka z o.o. (...) korzystała z pomocy radcy prawnego B. D. , który m.in. odradzał nazwanie umowy zawartej w wyniku prac nad wzorem przesłanym przez (...) spółkę z o.o. „umową dzierżawy”. Podobnie jego pomysłem zabezpieczającym interes (...) spółki z o.o. było umożliwienie wypowiedzenia umowy przez (...) spółkę z o.o. tylko w pierwszych latach obowiązywania umowy, gdyby budowa farmy wiatrowej okazała się nieopłacalna (§ 5 ust. 3 lit. a umowy). Dowody: zeznania świadka B. D. (k. 1097-1098, 1102); zeznania świadka J. K. (1) (k. 1098v-1099, 1102); zeznania świadka Ł. M. (k. 1099-1100, 1102); zeznania świadka K. Z. (k. 1100, 1102); przesłuchanie reprezentanta powódki K. S. (k. 1211v-1212, 1214); przesłuchanie reprezentanta pozwanej S. H. (k. 1212-1212v, 1214). Średnia cena sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym w 2010 r. wynosiła 195,32 zł/MWh. Dowód: informacja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nr (...) w sprawie średniej ceny energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym za rok 2010 (k. 322). Dnia 31 maja 2010 r. (...) spółka z o.o. jako „dzierżawca” i (...) spółka z o.o. jako „wydzierżawiający” zawarły aneks nr i do umowy nr (...) z dnia 11 marca 2010 r. zmieniając § 1 umowy poprzez dodanie szeregu kolejnych nieruchomości składających się na przedmiot umowy. Wymieniono następujące nieruchomości: f) położona w obrębie P. , składająca się z działki o numerze (...) o powierzchni 0,59 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kluczborku prowadzi księgę wieczystą nr (...) , g) położona w obrębie P. , składająca się z działki o numerze (...) , o powierzchni 0,47 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kluczborku prowadzi księgę wieczystą nr (...) , h) położona w obrębie P. (Arkusz 3), składająca się z działki o numerze (...) , o powierzchni 1,27 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kluczborku prowadzi księgę wieczystą nr (...) , i) położona w obrębie P. (Arkusz 3), składająca się z działki o numerze (...) , o powierzchni 5,17 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kluczborku prowadzi księgę wieczystą nr (...) , j) położona w obrębie P. (Arkusz 3), składająca się z działki o numerze (...) , o powierzchni 0,16 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kluczborku prowadzi księgę wieczystą nr (...) . W pozostałym zakresie warunki umowy nr (...) z 11 marca 2010 r. pozostawały bez zmian. Dowód: aneks nr (...) z 31.05.2010 r. do umowy dzierżawy nr (...) z 11.03.2010 r. (k. 111-115). Dnia 11 grudnia 2011 r. (...) spółka z o.o. zawarła umowę z (...) spółką z o.o. , której przedmiotem była stała obsługa serwisowa (...) . Dowód: oświadczenie dotyczące zmiany opłaty za serwisowanie (...) (k. 162). Dnia 23 stycznia 2012 r. w trybie art. 492 § 1 k.s.h. (...) spółka z o.o. stała się następcą prawnym spółki z o.o. (...) . Fakty niesporne, a nadto dowody: odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS (...) spółki z o.o. z 26.04.2016 r. (k. 49-56); odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS (...) spółki z o.o. z 26.04.2016 r. (k. 170-174); umowa nabycia udziałów w (...) spółce z o.o. z 22.12.2010 r. z tłumaczeniem (k.189-213). Dnia 24 października 2013 r. zawarto między (...) spółką z o.o. jako „wydzierżawiającym” a (...) spółką z o.o. w Z. (następcą prawnym (...) spółki z o.o. ) jako „dzierżawcą” aneks nr (...) do „ umowy dzierżawy nr (...) ” zwartej 11 marca 2010 r. i zmienionej aneksem nr (...) z 31 maja 2010 r. Aneks ten dotyczył ustanowienia służebności gruntowych w celu umożliwienia korzystania dzierżawcy z nieruchomości ( działki nr (...) obręb (...) P. i działki nr (...) obręb (...) P. , dla których prowadzona jest księga wieczysta nr (...) , oraz działki nr (...) obręb (...) P. , dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) ). Na mocy aneksu (jego punktu 2) strony zmieniły dotychczasowe brzmienie § 3 ust. 1 umowy na następujące „wydzierżawiający oddaje dzierżawcy do używania i pobierania pożytków części nieruchomości o powierzchni 29.5 ha, stanowiące przedmiot umowy (dzierżawy), szczegółowo zaznaczone na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do umowy kolorem czerwonym (granica dzierżawionego terenu) i opisane jako tereny EW dla elektrowni wiatrowych oraz tereny IT dla infrastruktury towarzyszącej, a dzierżawca przyjmuje te części nieruchomości do używania i pobierania pożytków, a w szczególności w celu wybudowania farmy wiatrowej i jej późniejszej eksploatacji. W szczególności dzierżawca uprawniony jest do wykonywania ustanowionych wobec nieruchomości służebności gruntowych”. Dowód: aneks nr (...) z 24.10.2013 r. do umowy dzierżawy nr (...) z 11.03.2010 r. (k.116-123). W latach 2011-2012 na nieruchomości będącej przedmiotem „ umowy dzierżawy nr (...) ” z 11 marca 2010 r. wybudowano (...) , składającą się z 17 turbin wiatrowych o mocy 3,0 MW każda, wraz z jedną stacją transformatorową (...) oraz infrastrukturą towarzyszącą. Środki potrzebne na realizację tej inwestycji pochodziły m.in. z pożyczki udzielonej przez powiązaną kapitałowo spółkę prawa belgijskiego (...) najpierw spółce z o.o. (...) , a następnie jej następcy prawnemu (...) spółce z o.o. Uruchomiona dla (...) spółki z o.o. linia pożyczkowa opiewała na kwotę 319.000.000 zł, a w celu refinansowania wcześniej zaciągniętych pożyczek krótkoterminowych. Spłata miała następować począwszy od 5 czerwca 2013 r. w równych kwartalnych ratach do 5 marca 2028 r. Rozruch (...) zakończył się z 31 grudnia 2012 r., a (...) spółka z o.o. uzyskała pozwolenie na jej użytkowanie. Fakty niesporne, a nadto dowody: umowa w sprawie linii pożyczkowej z 5.04.2012 r. z załącznikami (k. 134-160); zawiadomienie o zakończeniu budowy turbin wiatrowych z 28.09.2012 r. z załącznikami (k. 215-231); zawiadomienie o zakończeniu budowy linii kablowej z 13.09.2012 r. z załącznikami (k. 233-236); zawiadomienie o zakończeniu budowy linii kablowej z 11.09.2012 r. z załącznikami (k. 238-234); zgłoszenie z 10.12.2012 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony (...) w O. (k. 245). Począwszy od dnia 28 sierpnia 2012 r. (...) spółka z o.o. zawierała umowy sprzedaży energii elektrycznej wytwarzanej w odnawialnym źródle energii ( (...) ); były to następujące umowy: - nr (...) P. /2012 z 28 sierpnia 2012 r. z (...) S.A. przewidująca sprzedaż 141.433 MWh energii elektrycznej rocznie, zmieniona następnie aneksem nr (...) z 10 stycznia 2013 r. i aneksem nr (...) z 29 marca 2013 r., - nr (...) z 1 kwietnia 2013 r. z (...) spółką z o.o. przewidująca sprzedaż 141.433 MWh energii elektrycznej rocznie, zmienionej następnie aneksem nr (...) z 11 kwietnia 2014 r. i aneksem nr (...) z 12 kwietnia 2015 r. (...) spółka z o.o. (...) osiągała przychody z tytułu wykonywania zawartych umów. Fakty niesporne, a nadto dowody: umowa sprzedaży energii elektrycznej nr (...) P. /2012 z 28.08.2012 r. z załącznikami i aneksami nr (...) (k. 247-276); umowa sprzedaży energii elektrycznej nr (...) z 1.04.2013 r. z załącznikami i aneksami nr (...) (k. 278-300); faktury VAT z tytułu sprzedaży energii elektrycznej za okres od 2013 r. do 2015 r. (k. 457-503). Poza sprzedażą energii elektrycznej, działalność (...) spółki z o.o. (jako następcy prawnego (...) spółki z o.o. ) prowadzona dzięki wybudowanej na nieruchomości – przedmiocie „ umowy dzierżawy nr (...) ” – (...) polegała także na sprzedaży praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonych w (...) , tzw. „zielonych certyfikatów”. Podstawę działalności w tym zakresie (...) spółki z o.o. opierała się na zawartej z (...) S.A. 28 sierpnia 2012 r. umowie sprzedaży praw majątkowych nr 02/ P. 2012. W umowie tej wskazano, że „świadectwo pochodzenia” oznacza świadectwo pochodzenia w rozumieniu art. 9e ustawy prawo energetyczne , będące potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w odnawialnym źródle energii, wydane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Zgodnie zaś z § 3 ust. 2 umowy sprzedający ( (...) spółka z o.o. ) zobowiązywał się sprzedać, a kupujący ( (...) S.A. ) zobowiązywał się zakupić w ustalonym terminie oraz po ustalonej w umowie cenie wszelkie prawa majątkowe wytworzone przez farmę wiatrową w każdym roku obowiązywania umowy. Sprzedaż praw majątkowych miała przy tym następować w drodze transakcji poza sesyjnych niegwarantowanych realizowanych na rynku praw majątkowych (...) (ust. 4). Cena jednostkowa netto określona była § 5 ust. 2 umowy, jako iloczyn współczynnika 0,90 i indeksu rynku praw majątkowych dla świadectw pochodzenia będących potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w (...) w okresie po 1 marca 2009 r. ustalana na podstawie ostatniego opublikowanego i dostępnego indeksu (...) _A przez (...) na stronie internetowej „ (...) Umowa zawarta była na czas nieokreślony, począwszy od uruchomienia (...) (§ 8 ust. 1), przy czym może zostać wypowiedziana z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, w razie zaistnienia któregokolwiek z przypadków wymienionych w § 8 ust. 2. Ust 3 z kolei przewidywał automatyczne rozwiązanie umowy w razie utraty koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej przez sprzedającego. Fakty niesporne, a nadto dowody: zestawienia zielonych certyfikatów uzyskanych dla (...) w okresie od 2013 r. do 2015 r. (k. 505-543); faktury VAT z tytułu sprzedaży zielonych certyfikatów w okresie od 2013 r. do 2015 r. (k. 545-572); umowa sprzedaży praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnym źródle energii ( (...) ) nr 02. P. /2012 z 28.08.2012 r. z załącznikami (k. 302-320). Przychody z przedmiotu „ umowy dzierżawy nr (...) ” osiągane przez (...) spółkę z o.o. w chwili uruchomienia produkcji jak i później podzielić można na wynikające ze sprzedaży energii elektrycznej oraz na pochodzące ze sprzedaży praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia (tzw. zielonych certyfikatów). W obu przypadkach przychód jest odpowiednio iloczynem wolumenu netto wyprodukowanej energii elektrycznej wprowadzonej do sieci w danym okresie rozliczeniowym i ceny sprzedaży energii elektrycznej, czy też iloczynem wolumenu brutto wyprodukowanej energii elektrycznej (wolumen netto powiększony o zużycie na potrzeby własne elektrowni) i ceny sprzedaży praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia. Wolumeny produkcji różnią się w takim przypadku o wskaźnik zużycia części energii elektrycznej na potrzeby własne, który średnio wynosi 2,2%. Stosowany w zawartych przez (...) spółkę z o.o. umowach dwustronnych z odbiorcami energii elektrycznej i praw majątkowych mechanizm rozliczeniowy bazował na powszechnie stosowanych formułach cenowych. Analizując chronologicznie energia elektryczna była sprzedawana po cenie rozliczeniowej ( (...) ) rynku bilansującego pomniejszonej o 10%, po cenie rozliczeniowej rynku bilansującego ( (...) ) bez stosowania dyskonta, po cenie rynku konkurencyjnego (...) . Analogicznie rozliczenie sprzedaży praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia funkcjonowało w oparciu o cenę Indeksu (...) _A pomniejszonego o 10%, oraz w oparciu o cenę Indeksu (...) _A pomniejszonego o koszty opłat giełdowych i rejestrowych. Wszystkie te mechanizmy miały odzwierciedlenie w praktykach rynkowych. Strumień przychodów uzyskany przez (...) spółkę z o.o. (później jako (...) spółkę z o.o. ) ze sprzedaży energii elektrycznej wyprodukowanej przez (...) w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. jest optymalny w kontekście zmienności profilu wytwórczego, uwarunkowań rynkowych oraz mitygacji rodzajów ryzyka. Analiza cen rynkowych oraz cen rynku konkurencyjnego wskazuje na trwałe załamanie się rynku i brak przesłanek do odbudowy poziomu cen hurtowych z 2012 r. w perspektywie najbliższych kilku lat. Będzie to w wymierny sposób rzutować na przychód (...) spółkę z o.o. z przedmiotu „umowy dzierżawy”. Strumień przychodów uzyskany przez (...) spółkę z o.o. (później jako (...) spółkę z o.o. ) ze sprzedaży praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia (tzw. zielonych certyfikatów) w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. jest optymalny w kontekście możliwych do uzyskania cen rynkowych i profilu generacji (...) . Zmiana modelu rozliczeniowego i zastosowanie uśrednionych w skali miesiąca wartości indeksu (...) _A skutkuje pomijalnie małym efektem. Obserwowane załamanie cen praw majątkowych ma z kolei charakter trwały i brak jest przesłanek do odbudowy poziomu cen zbliżonych do poziomu opłat zastępczych lub chociaż do poziomów z 2012 r. W przypadkach, w których wytwórcy energii elektrycznej z (...) zawierali długookresowe umowy sprzedaży zielonych certyfikatów po stałej cenie określonej w chwili zawarcia umów przed załamaniem się rynku zielonych certyfikatów, po zaistnieniu tego załamania się nabywcy zielonych certyfikatów w celu ich umorzenia (tj. obowiązani sprzedawcy energii elektrycznej odbiorcom końcowym) wielokrotnie wypowiadali takie umowy. Dotyczyło to także największych takich sprzedawców energii elektrycznej w Polsce. Przyczyną rozwiązywania tych umów była zbyt wysoka określona cena sprzedaży zielonych certyfikatów w stosunku do ceny rynkowej. Dowody: pisemna opinia biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1273-1291); pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1471-1476); ustne wyjaśnienie opinii pisemnych biegłego sądowego M. S. (k. 1599-1600). Istnieje szereg czynników wpływających na popyt i podaż zielonych certyfikatów ( (...) , (...) _A). Popyt wyznaczają wielkości procentowe obowiązku dla energii elektrycznej wyprodukowanej w (...) ogłaszane w rozporządzeniach Ministra Gospodarki, a aktualnie Ministra (...) . Wielkość popytu na świadectwa pochodzenia energii z (...) jest wobec tego wartością sterowaną przez państwo zgodnie z aktualnym zapotrzebowaniem i rozporządzeniem, które wyznacza procentowe cele udziału energii z odnawialnych źródeł w finalnym zużyciu energii elektrycznej brutto. Pierwsze wielkości obowiązku zostały opublikowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 19 grudnia 2005 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej oraz zakupu energii elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii . Obowiązku udziału (...) wynosiły początkowo – zgodnie z rozporządzeniem z 2005 r. – 3,10% w 2005 r., 3,60% w 2006 r., 4,80% w 2007 r., 6,00% w 2008 r., 7,50% w 2009 r. i po 9,00% w latach 2010-2013. Obowiązki te okazały się zbyt niskie i w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 3 listopada 2006 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 205, poz. 1510) zostały już podniesione do 5,10% w 2007 r., 7,00% w 2008 r., 8,70% w 2009 r., a w okresie 2010-2014 przewidywało stały poziom 10,40%. Przewidywano też, że w 2020 r. poziom udziału (...) wzrośnie do 15%. Najistotniejsze dla systemu wspierania wytwórców energii z (...) było jednak rozporządzenie Ministra Gospodarki z 18 października 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1229), które dało inwestorom teoretyczny impuls inwestycyjny wyraźnie podnosząc obowiązki (...) do 16% w 2017 r. W zakresie podaży z kolei w 2005 r. moc zainstalowana w elektrowniach wiatrowych wynosiła 83 MW. Wyraźna tendencja wzrostowa mocy zainstalowanej odnotowywana jest począwszy od 2009 r., kiedy to przyrost rok do roku wynosił 273,57 MW. W 2010 r. moc zainstalowana wzrosła o kolejne 455,62 MW przekraczając łącznie 1 GW mocy zainstalowanej w elektrowniach wiatrowych. Kolejne lata przyniosły analogiczny, skokowy wzrost mocy zainstalowanej osiągając 5.807 MW na koniec 2016 r. Wzrosła także moc zainstalowana elektrowni na biomasę – w 2012 r. zainstalowana moc w elektrowniach opalanych biomasą wzrosła ponad dwukrotnie z poziomu 410 MW do poziomu 812 MW. Także zaistniał wzrost przekraczający rok do roku 20% w latach 2009-2016 w przypadku elektrowni na biogaz. Z kolei poziom mocy zainstalowanej w elektrowniach wodnych, pomimo wprowadzenia zachęt inwestycyjnych, pozostał na niezmienionym poziomie. (...) wsparcia świadectwami pochodzenia energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii wyraźnie wpłynął zatem na wzrost mocy zainstalowanej w źródłach wiatrowych i w elektrowniach opalanych biomasą. Jednocześnie w elektroenergetyce od 2005 r. stosowano także technologię współspalania biomasy z węglem, generującą wówczas w przeciągu roku blisko 1 TWh energii elektrycznej. Nadto energia uzyskana w technologii współspalania biomasy z węglem zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki zaliczała się do energii wytwarzanej w odnawialnych źródłach energii, za którą wytwórcy otrzymywali w odpowiednim stosunku świadectwa pochodzenia (zielone certyfikaty). Ustanowienie zachęty inwestycyjnej w postaci przychodów ze sprzedaży praw majątkowych wywołała wzrost wykorzystania technologii współspalania wielopaliwowego na większą skalę, czego szczyt przypadł na lata 2010-2012 i wyniósł średniorocznie ponad 6 TWh energii elektrycznej. Jednocześnie w tych latach ustawowy obowiązek umarzania świadectw pochodzenia utrzymywał się na stałym poziomie 10,40%. W tym okresie także znacząco wzrosła produkcja energii elektrycznej ze źródeł wiatrowych – w 2010 r. w stosunku do 2009 r. przyrost był największy i wyniósł 74,45% (1,8 TWh), w 2011 r. wytworzona przez elektrownie wiatrowe ilość energii ponownie wzrosła o 71,59% (do 3,13 TWh) w 2015 r. same elektrownie wiatrowe wyprodukowały 10,69 TWh, co jest niemal identyczną ilością, jaką wyprodukowały w 2010 r. wszystkie instalacje. Łączna produkcja energii odnawialnej potwierdzona świadectwami pochodzenia w 2015 r. wyniosła 22,41 TWh. W 2009 r. ogólnoświatowy kryzys gospodarczy z lat 2007-2009 wywołał spadek popytu na energię elektryczną, a skutki tego kryzysu były odczuwane w kolejnych latach, co przełożyło się na zatrzymanie wzrostu popytu na energię elektryczną. Sprzedaż energii elektrycznej odbiorcom końcowym w latach 2010-2012 zgodnie z danymi Urzędu Regulacji Energetyki pozostawała na poziomie nieprzekraczającym 122 TWh, a jednocześnie w tych latach – mimo aktualizacji dotyczących wielkości obowiązku umorzeń świadectw pochodzenia z odnawialnych źródeł – wielkość obowiązku w latach 2010-2012 została utrzymana na stałym poziomie 10,40%, co oznaczało sumaryczną średnią wielkość obowiązku na poziomie 12,65 TWh. Jednocześnie w tym okresie produkcja energii ze źródeł odnawialnych wzrastała średniorocznie o 23,81%, a sumaryczna produkcja energii z poziomu 10,99 TWh w 2010 r. wzrosła do 16,03 TWh w 2012. Również w 2013 r. i w kolejnych latach produkcja zielonych certyfikatów znacząco przekraczała zapotrzebowanie, mimo tego, że w 2013 r. produkcja energii odnawialnej pochodząca z wielopaliwowego współspalania biomasy spadła o 45,77% do poziomu 3,75 TWh. W latach 2010-2015 produkcja ze źródeł wiatrowych wzrastała średniorocznie o 43,48% znacząco przekraczając tempo wzrostu obowiązku umorzeń świadectw pochodzenia i zwiększając łącznie z współspalaniem wielopaliwowym nadpodaż świadectw pochodzenia do poziomu 18,17 TWh w 2015 r. i przekraczając niemal o 1 TWh ustawowo wymagany obowiązek. Mimo tego, wielkość obowiązku na lata 2014-2015 pozostała na niezmienionym poziomie ustalonym rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 2012 r., który to przy relatywnie wysokich cenach praw majątkowych w 2012 r. wygenerował dodatkowy, długoterminowy sygnał inwestycyjny przez znaczne podniesienie wielkości obowiązku umorzeń świadectw pochodzenia z odnawialnych źródeł energii w kolejnych latach kształtując je na poziomach: 12% w 2013 r., 13% w 2014 r., 14% w 2015 r., 15% w 2016 r., 16% w 2017 r., 17% w 2018 r., 18% w 2019 r., 19% w 2020 r. i 20% w 2021 r. Nadwyżka podaży zielonych świadectw spowodowała też skumulowanie ich dużej ilości. Zielone certyfikaty mają przy tym „bankowalny charakter” tzn., że brak jest obowiązku ich umorzenia w roku ich wytworzenia (czy w jakimkolwiek innym terminie). Dowody: pisemna opinia biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1273-1291); pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1471-1476); ustne wyjaśnienie opinii pisemnych biegłego sądowego M. S. (k. 1599-1600). Na przełomie 2012 i 2013 r. doszło do znacznego spadku cen tzw. „zielonych certyfikatów”, co było przedmiotem szeregu publikacji internetowych, m.in. (...) Stowarzyszenia (...) . Zagadnienie to było również przedmiotem publikacji naukowych. Dowód: publikacje dotyczące nadpodaży zielonych certyfikatów i sytuacji na rynku energetycznym (k. 65-93, 1369-1455). Sekretarz S. w Ministerstwie Gospodarki – J. P. – dnia 18 marca 2013 r., udzielając przed Sejmem z upoważnienia ministra odpowiedzi na zapytanie nr (...) w sprawie przyczyn nadpodaży i spadku cen na rynku odnawialnych źródeł energii tzw. zielonych certyfikatów, wskazał, że spadek cen zielonych certyfikatów wynika przede wszystkim z szybszego niż zakładano w Krajowym planie działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych” tempa rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce, a to przede wszystkim z uwagę na technologię spalania wielopaliwowego, która zanotowała najwyższy wzrost (co z kolei jest związane z niskimi nakładami niezbędnymi do uruchomienia tego typu produkcji oraz wysokimi przychodami uzyskiwanymi z tego tytułu). Wpływ na to miał także rozwój energetyki wiatrowej. Dodatkowo na spadek cen zielonych certyfikatów, według tej odpowiedzi, miała mieć wpływ możliwość wypełnienia obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii przez podmioty do tego zobligowane poprzez uiszczenie opłaty zastępczej, nawet w sytuacji, gdy cena świadectw pochodzenia jest znacząco niższa niż wysokość opłaty zastępczej, co powoduje dodatkowe kumulowanie zielonych certyfikatów i spadek ich cen, nawet po kilkanaście złotych miesięcznie, w tym w okresie od stycznia do grudnia 2012 r. średnioważona cena zielonych certyfikatów obniżyła się o 98,07 zł, tj. o blisko 35%, przy czym wolumen sprzedaży wskazywał, że największy obrót miał miejsce na początku 2012 r., a w połowie roku nastąpiło załamanie w wyniku dużego spadku cen i prawdopodobnego przesunięcia obrotu zielonymi certyfikatami na sesje pozagiełdowe. Spadki cen były – według Sekretarza S. – kontynuowane w 2013 r. Ministerstwo wskazywało też w odpowiedzi na szereg możliwych sposobów rozwiązania problemu, czy to poprzez zmianę wysokości obowiązku zawartą w rozporządzeniu Ministra gospodarki z dnia 18 października 2012 r., czy też przez wprowadzenie zmian do prawa energetycznego , np. przez ograniczenie ilości świadectw wydawanych za energię elektryczną wytworzoną w technologii wielopaliwowego, likwidację wsparcia dla elektrowni wodnych o mocy powyżej 0,3 MW, ograniczenie ilości świadectw pochodzenia wydawanych za energię elektryczną wytworzoną w energetyce wiatrowej, wprowadzenie konieczności umorzenia zielonych certyfikatów w terminie 24 miesięcy od ich wystawienia, wprowadzenie obligatoryjnej sprzedaży świadectw pochodzenia przez Towarową Giełdę energii dla nowych instalacji (...) , czy wreszcie przez wprowadzenie braku możliwości wypełnienia obowiązku uiszczenia opłaty zastępczej w sytuacji, gdy cena świadectw pochodzenia na (...) S.A. znajduje się poniżej 75% wartości opłaty zastępczej. Dowody: odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki na zapytanie nr (...) z 18.03.2013 r. (k. 95-97); Krajowy plan działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych z 2010 r. (k. 325-425); Polityka energetyczna Polski do 2030 r. przyjęta przez Radę Ministrów 10.11.2009 r. (k. 427-455). Jedną z przyczyn skumulowania dużej ilości tzw. zielonych certyfikatów, a w konsekwencji znaczącego spadku ich rynkowej ceny jest ustawowa możliwość wypełnienie obowiązku przez sprzedawców energii elektrycznej odpowiedniego udziału energii pochodzącej z (...) przez wniesienie opłaty zastępczej na rachunek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Rozwiązanie takie jest jednym z powodów nieefektywności funkcjonującego obecnie w Polsce systemu wsparcia (...) , gdyż kiedy w latach 2008-2011 średnioroczna cena giełdowego ( (...) S.A. ) indeksu (...) , a następnie po 2009 r. indeksu (...) _A, kształtowa się blisko poziomu ustawowej opłaty zastępczej, część sprzedawców energii elektrycznej ustawowo określony procentowy obowiązek udziału odnawialnej energii w sumie energii sprzedanej odbiorcy końcowemu wypełniała uiszczając opłatę zastępczą i jednocześnie pozostawiając na rynku znaczący wolumen nieumorzonych świadectw pochodzenia. Od 2012 r., gdy pojawiły się pierwsze problemy z nadpodażą uprawnień i cena praw majątkowych (...) _A – zgodnie z prawem popytu i podaży – zaczęła spadać, uczestniczy rynku zaniechali wypełniania obowiązku przez uiszczanie opłaty zastępczej. W 2011 r. średnioważona wolumenem cena świadectw pochodzenia ukształtowała się na poziomie 281,78 zł/MWh, ale wraz ze wzrostem nadpodaży świadectw pochodzenia systematycznie spadała, osiągając średnioważony wolumenem poziom 73,63 zł/MWh w 2016 r. Sumując ilość łącznego wolumenu odpowiadającego wniesionej opłacie zastępczej w latach 2005-2015 uzyskuje się ilość na poziomie 8,64 TWh. Jednocześnie nadpodaż tzw. zielonych świadectw w stosunku do rocznego obowiązku umorzeniowego wynika także z danych publikowanych przez (...) S.A. Zgodnie z tymi danymi bilans rejestru (...) _A pod koniec 2016 r. zbliżył się do poziomu 30 TWh (obejmując wszystkie zarejestrowane w Rejestrze Świadectw Pochodzenia a nieumorzone zielone certyfikaty), a średnia w okresie styczeń-lipiec 2017 r. wynosiła 24,99 TWh. Wzrost nadpodaży świadectw pochodzenia, która obecnie przekracza roczny obowiązek umorzeniowy, automatycznie przełożyła się na spadek cen praw majątkowych (...) _A z poziomu 274,48 zł/MWh w 2010 r. do poziomu 73,63 zł/MWh w 2016 r. i 30,96 zł/MWh w okresie od stycznia do lipca 2017 r. drastycznie obniżając część przychodów wytwórców energii elektrycznej z (...) . Ta nieefektywność systemu wsparcia (...) opartego na świadectwach pochodzenia dla energii elektrycznej z (...) oraz dynamiczny rozwój (...) spowodowały podjęcie przez państwo od 2014 r. prac nad stworzeniem nowego systemu wsparcia. Dnia 20 lutego 2015 r. opublikowano ustawę o odnawialnych źródłach energii, która weszła w życie z 4 maja 2015 r., a w grudniu 2015 r. i w czerwcu 2016 r. została poddana nowelizacjom. Między innymi jej art. 194 wprowadził regulację, że technologia współspalania wielopaliwowego od 1 stycznia 2016 r. otrzymuje połowę zielonego certyfikatu (świadectwa pochodzenia) za każdą wyprodukowaną 1 MWh energii elektrycznej, co ma doprowadzić do zmniejszenia podaży zielonych certyfikatów powstałych w wyniku współspalania biomasy z węglem. Kolejną istotną zmianą była rezygnacja z obowiązku zakupu energii elektrycznej wytworzonej z (...) przez sprzedawców zobowiązanych, na terenie których znajduje się instalacja, po cenie ustalonej przez Prezesa URE. Nowelizacja ustawy o (...) od 1 stycznia 2018 r. znosi ten obowiązek dla instalacji o mocy zainstalowanej powyżej 0,5 MW, co oznacza, że instalacje będą sprzedawać energię elektryczną po cenach rynkowych, a nie regulowanych, co dla wielu instalacji (zwłaszcza elektrowni wiatrowych) oznaczać będzie dalszy istotny spadek dochodów w związku z faktem, że profil wytwarzania energii elektrycznej z takiego źródła cechuje się większą produkcją w nocy, kiedy to ceny energii elektrycznej są znacznie niższe. Dodatkowo wprowadzony został system aukcyjny, który ma stanowić podstawowy i docelowo główny system wsparcia dla instalacji (...) i zastąpić ma dotychczasowy nieefektywny i oparty na świadectwach pochodzenia. Mimo dalszego wzrostu wolumenu nadpodaży świadectw pochodzenia, zgodnie z danymi Prezesa URE, informacjami publikowanymi przez (...) S.A. oraz opracowaniami branżowymi, cena praw majątkowych (...) _A od 4 lipca 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. znajdowała się w wyraźnej korekcie wzrostowej wzrastając z poziomu 22,10 zł/MWh do poziomu 46,55 zł/MWh. Przyczyny wzrostu to ogłoszona 23 sierpnia 2017 r. przez Prezesa URE największa dotychczas aukcja dla istniejących źródeł odnawialnych na łączny wolumen 15,4 TWh energii elektrycznej, a drugą była publikacja 22 sierpnia 2017 r. w Dzienniku Ustaw rozporządzenia Ministra (...) dotyczącego poziomu obowiązków na lata 2018 i 2019, które wyniosą odpowiednio 17,50% i 18,50%. Zwiększenie obowiązków umorzeniowych oraz przeniesienie części wolumenu z odnawialnych źródeł do systemu aukcji to dwa ważne – fundamentalnie ograniczające podaż uprawnień i jednocześnie zwiększające ustawowy popyt – elementy kształtujące cenę praw majątkowych (...) _A, przy czym wzrost ten raczej nie będzie miał charakteru długoterminowego. Dowody: pisemna opinia biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1273-1291); pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1471-1476); ustne wyjaśnienie opinii pisemnych biegłego sądowego M. S. (k. 1599-1600). Mechanizm wspierający wytwórców energii elektrycznej oparty o świadectwa pochodzenia energii elektrycznej (zielone certyfikaty) i obowiązek ich umarzania jest nieefektywny. Rynek praw majątkowych nie jest oparty o teorię kosztów alternatywnych dla różnych technologii wytwarzania energii elektrycznej, a dodatkowo zgodnie z pierwotnymi założeniami systemu jedyną sterowaną stroną rynku jest strona popytowa, którą regulowały decyzje prawodawcy dotyczące poziomu rocznych obowiązków umorzeniowych. Wysokie ceny zielonych certyfikatów w pierwszym okresie działania systemu wykreowały skokowy wzrost inwestycji w (...) , a w związku z tym niczym nieograniczoną podaż zielonych certyfikatów (świadectw pochodzenia), która w latach 2011-2016 znacząco przekraczała popyt. Przyczyniło się do tego wielopaliwowe współspalanie biomasy oraz dynamiczny wzrost mocy zainstalowanej w źródłach wiatrowych w związku z wysoką łączną ceną energii elektrycznej oraz praw majątkowych (...) _A. Ograniczenie współspalania przez umniejszenie o połowę należnego zielonego certyfikatu wprowadzono dopiero od 2016 r. W latach 2010-2012 obowiązek umorzeniowy pozostawał też na stałym poziomie wynoszącym 10,40%. Połączenie stałego obowiązku z brakiem wzrostu sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych, utrzymało bazę obowiązku na stałym poziomie przez trzy kolejne lata. Jednocześnie dynamiczny wzrost ilości energii wyprodukowanej w (...) wygenerował na koniec 2012 r. nadpodaż certyfikatów (...) _A przekraczającą połowę rocznego obowiązku i dało to pierwsze sygnały do spadku cen notowań (...) _A. Gdy zjawisko nadpodaży praw majątkowych nie występowało, kwotę obowiązku zwiększano dwukrotnie, gdy nadpodaż się pojawiła – korekta nastąpiła tylko raz i to zaraz po wystąpieniu nadpodaży. Korekta została przygotowana w 2011 r., opublikowana pod koniec 2012 r., a weszła w życie dopiero od 2013 r. Dodatkowo korekta ta dała długoterminowy sygnał inwestycyjny, sugerując inwestorom docelowy poziom obowiązku na poziomie 20% w 2021 r. Od tego momentu rozpoczął się intensywny okres inwestycyjny, a procesu kumulacji nadpodaży nikt nie zatrzymał. Spadające ceny energii elektrycznej oraz praw majątkowych do świadectw pochodzenia energii z (...) (zielonych certyfikatów), zahamowały inwestycje w (...) raz drastycznie obniżyły przychody wytwórcom energii z (...) . Przyszłość rynku zielonych certyfikatów, a dokładnie kształtowanie się cen (...) _A w pierwszej połowie 2017 r. wydawała się początkowo dawać optymistyczne sygnały, ale najnowsza nowelizacja ustawy o (...) z 20 lipca 2017 r. obniżająca opłatę zastępczą do poziomu 125% średnioważonej wolumenem ceny praw majątkowych notowanych na rynku w roku poprzednim ponownie znacząco ograniczyła potencjalny wzrost cen (...) _A. Problemy związane z funkcjonowaniem systemu wsparcia energetyki odnawialnej, bazującym na certyfikacji energii, nie dotyczą wyłącznie (...) spółka z o.o. (czy jej poprzedników prawnych). Kryzys sektora energetyki odnawialnej obejmuje wszystkich wytwórców, czego potwierdzeniem mogą być wielokrotne wypowiedzi medialne. Dowody: pisemna opinia biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1273-1291); pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1471-1476); ustne wyjaśnienie opinii pisemnych biegłego sądowego M. S. (k. 1599-1600). Zmienność cen rynkowych jest typowym zjawiskiem na każdym rynku, ale przewidywania zmienności cen mają pewne granice. Wahania cen zielonych certyfikatów po 2012 r. nie były jednak do przewidzenia na etapie podejmowania decyzji inwestycyjnej co do budowy (...) . Na etapie tworzenia założeń mechanizmu wsparcia intencją prawodawcy było stworzenie warunków (a zatem także stabilności systemu) do realizacji inwestycji w (...) , w celu osiągnięcia celu indykatywnego nałożonego polityką wspólnotową UE. Załamanie cen, które z różną dynamiką można było zaobserwować od 2012 r. było zaskakujące dla uczestników rynku nie tyle w zakresie oceny fundamentów tego spadku (np. nadpodaży zielonych certyfikatów), ile w zakresie właściwej i szybkiej interwencji ustawodawcy. Spadkom cen towarzyszyły informacje o konieczności zmiany mechanizmu wsparcia, zwiększenia obowiązków umorzeniowych, ograniczenia współspalania biomasy. Pojawiały się zatem sygnały pozwalające w krótkoterminowym zakładać, że załamanie cen zostanie wyhamowane a poziom się stopniowo odbuduje. Zmiana systemu wsparcia na system aukcyjny nie rozwiązała jednak problemów z systemem certyfikacji. Działania ustawodawcy nie mają jednocześnie charakteru skutkującego samoregulacją rynku rozumianą jako normalizacja funkcjonowania źródeł wytwórczych objętych systemem certyfikacji. W szczególności brak jest promocji generacji wiatrowej, o czym świadczą np. przepisy ograniczające możliwość realizacji nowych inwestycji ze względu na odległość od zabudowań, czy też zmiana definicji opłaty zastępczej przekładająca się na jej istotne obniżenie. Dowody: pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1471-1476); ustne wyjaśnienie opinii pisemnych biegłego sądowego M. S. (k. 1599-1600). W 2015 r. ceny zakupu użytków rolnych od 2011 r. do 2015 r. – zgodnie z danymi podawanymi przez (...) z powołaniem się na GUS – zasadniczo rosły w województwie (...) i w IV kwartale 2015 r. wynosiły ogółem 47.349 za hektar (przy czym za grunt klasy I, II, IIIa było to 65.618 zł/ha, za grunt klasy IIIb, IV – 42.942 zł/ha, a za grunt klasy V, VI – 28.440 zł/ha). Dowód: wydruki średnich cen gruntów wg GUS ze strony „ (...) (k. 668‑689). Pismem z 16 listopada 2015 r. (...) spółka z o.o. skierowała do (...) spółki z o.o. ostateczne przedsądowe wezwanie do zawarcia aneksu zmieniającego „ umowę dzierżawy nr (...) ” z 11 marca 2010 r. w zakresie wysokości czynszu, domagając się jej zmniejszenia z kwoty 62.000 zł netto rocznie do 40.000 zł netto rocznie począwszy od czynszu za 2016 r. Podstawy żądania upatrywano w art. 700 k.c. wskazując na załamanie się rynku tzw. zielonych certyfikatów oraz spadku cen energii elektrycznej, a w konsekwencji, zaistnienie niedających się wcześniej przewidzieć okoliczności, za które (...) spółka z o.o. nie ponosi odpowiedzialności. Nadto powoływała się na to, że średnie ceny dzierżawy grantów pod elektrownie wiatrowe od Agencji Nieruchomości Rolnych kształtują się na poziomie 35.000 zł netto rocznie. Za jedną elektrownię wiatrową czy stację transformatorową (...) . Termin zwarcia aneksu wyznaczono na 10 grudnia 2015 r. Dowody: ostateczne przedsądowe wezwanie do zawarcia aneksu zmieniającego umowę dzierżawy w zakresie wysokości czynszu z 16.11.2015 r. (k. 694-698); ogłoszenie przetargu przez (...) w O. z 6.05.2014 r. (k. 664-666). (...) spółka z o.o. odpowiedziała na ostateczne przedsądowe wezwanie do zawarcia aneksu zmieniającego umowę dzierżawy w zakresie wysokości czynszu z 16 listopada 2015 r., pismem z 26 listopada 2015 r. odmawiając zawarcia aneksu o proponowanej treści. Wskazała też, że dzierżawca jako podmiot profesjonalny powinien uwzględnić zmienność cen energii przy zawieraniu umowy dzierżawy. Jednocześnie w piśmie tym wskazano, że – z uwag na dobre stosunku z kontrahentem – spółka z o.o. (...) pozostaje otwarta na negocjacje w zakresie obniżenia czynszu dzierżawnego, jeżeli ceny energii znacząco się obniżą w następnych latach. Dowód: odpowiedź na ostateczne przedsądowe wezwanie do zawarcia aneksu zmieniającego umowę dzierżawy w zakresie wysokości czynszu z 26.11.2015 r. (k. 705). Dnia 18 grudnia 2015 r. (...) spółka z o.o. zawarła ze spółką z o.o. (...) aneks nr (...) do umowy serwisowej dotyczącej (...) , obniżając opłatę z tytułu serwisowania (...) o 25% wobec jej pierwotnej wysokości uzgodnionej w umowie serwisowej z 2011 r. Dowód: oświadczanie oświadczenie dotyczące zmiany opłaty za serwisowanie (...) (k. 162). Dnia 22 grudnia 2015 r. (...) spółka z o.o. zmieniła firmę na (...) spółka z o.o. w Z. . Fakty niesporne, a nadto dowód: odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS (...) spółki z o.o. z 26.04.2016 r. (k. 49-56). Dnia 8 lutego 2016 r. (...) spółka z o.o. w Z. (działająca poprzednio pod firmą (...) spółka z o.o. ) wniosła do Sądu Rejonowego w Opolu o zawezwanie (...) spółki z o.o. do próby ugodowej w sprawie o zapłatę 1.425.150,35 zł z odsetkami za opóźnienie w wysokości ustawowej od złożenia wniosku, która to kwota miała obejmować roszczenie wnioskodawcy z tytułu zwrotu nadpłaconego w latach 2013-2015 czynszu dzierżawnego, wynikającego z umowy dzierżawy nr (...) z 11 marca 2010 r. z uwagi na zastosowanie art. 700 k.c. Dowód: wniosek o zawezwanie do próby ugodowej z 8.02.2016 r. (k. 707-715). Przyczyn załamania się rynku praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia energii ze źródeł odnawialnych (tzw. zielonych certyfikatów) należy dopatrywać się w szeregu czynników, z których najważniejsze to: - niewłaściwie zaprojektowany mechanizm wsparcia, pozbawiony właściwego monitoringu w zakresie bilansu podażowo-popytowego zielonych certyfikatów w systemie i na rejestrach uczestników rynku (w tym w szczególności niczym nie ograniczona bankowalność zielonych certyfikatów wpływająca na powstawanie ich nadwyżki w systemie; brak wystarczającej reakcji ustawodawcy na powstałą nadwyżkę, gdyż zmiany rozporządzeń zwiększające popyt na zielone certyfikaty okazały się niewystarczające, zarówno w zakresie korekty wysokości obowiązku, jak i wprowadzenia poprawki w życie; włączenie współspalania biomasy do katalogu pełnoprawnych źródeł energii odnawialnej i beneficjentów systemu wsparcia; zbyt późne ograniczenie wsparcia dla źródeł wielopaliwowych); - implementacja nowego mechanizmu aukcyjnego, bez dokonania właściwych korekt systemu certyfikacji; - korekta mechanizmu ukierunkowana na zmianę modelu wyznaczania opłaty zastępczej, a nie na ograniczenie nadwyżki certyfikatów w systemie. Załamanie się tego obszaru rynku ma charakter trwały i nieodwracalny i dotyczy zdecydowanej większości wytwórców (...) charakteryzujących się niską stabilnością profilu generacji, w tym w szczególności farm wiatrowych. Warunki i parametry sprzedaży energii elektrycznej i praw majątkowych zawarte w umowach dwustronnych między powódką a jej kontrahentami znajdują pełne odzwierciedlenie rynkowe. Alternatywne modele rozliczeń nie przyniosłyby powódce istotnie większych korzyści finansowych, a zatem funkcjonujące modele w zakresie sprzedaży energii elektrycznej i zielonych certyfikatów były optymalnie skonstruowane. W momencie podejmowania decyzji inwestycyjnej związanej z budową (...) , rynek zielonych certyfikatów był rynkiem stabilnym, nie dającym niepokojących sygnałów do pogorszenia koniunktury. Charakter dokonanych zmian jest trwały, do czego dodatkowo przyczyniła się nowelizacja ustawy o (...) , wskazująca że począwszy od 1 stycznia 2018 r. przestanie obowiązywać zasada obligująca sprzedawców zobowiązanych do zakupu energii wyprodukowanej z instalacji (...) o mocy większej niż 500 kW. Wytwórcy zmuszeni będą do sprzedaży energii na rynku bieżącym, z czego w dominującej części w obszarze rynku bilansującego, a to spowoduje dalsze obniżenie strumienia przychodów. Dowody: pisemna opinia biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1273-1291); pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. S. z 2017 r. (k. 1471-1476); ustne wyjaśnienie opinii pisemnych biegłego sądowego M. S. (k. 1599-1600). Sąd zważył, co następuje: Powódka – (...) spółka z o.o. w Z. – w wytoczonym przeciwko pozwanej pozwie – (...) spółce z o.o. Gospodarstwu (...) w P. – domagała się kumulatywnie: - zasądzenia od pozwanej kwoty 1.425.150,35 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od wniesienia pozwu, tytułem zwrotu nadpłaconej części czynszu dzierżawnego należnego na podstawie „umowy dzierżawy” za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz - ukształtowania stosunku prawnego łączącego strony na podstawie „umowy dzierżawy” przez obniżenie – na podstawie art. 700 k.c. – czynszu dzierżawnego określonego w § 6 ust. 3 i 4 „umowy dzierżawy” z kwoty 62.000 zł netto rocznie do kwoty 42.780 zł netto rocznie za każdą elektrownię wiatrową i stację transformatorową (...) posadowioną na przedmiocie „umowy dzierżawy” w okresie od 1 stycznia 2013 r. do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji; przy czym stała na stanowisku, że dochodzi roszczeń wynikających z łączącej strony umowy z 11 marca 2010 r. nr (...) -401 zmienionej aneksami nr (...) , zwanej przez nie „umową dzierżawy”. Powódka jednocześnie podstawy prawnej swojego roszczenia upatrywała w art. 700 k.c. , zaś łączącą strony umowę uznawała za umowę dzierżawy w rozumieniu art. 693 § 1 k.c. , gdy tymczasem strona pozwana kwestionowała, ażeby umowa z 11 marca 2010 r. nr (...) -401 – mimo nazwania jej „umową dzierżawy” była umową dzierżawy, o której mowa w przepisie art. 693 § 1 k.c. i przepisach następnych, w tym w szczególności kwestionowała, ażeby zastosowanie do uregulowanego przez nią stosunku prawnego znajdował przepis szczególny art. 700 k.c. , a pozwalający na domaganie się obniżenia czynszu przez dzierżawcę. Zaistnienia przesłanek zastosowania art. 700 k.c. powódka upatrywała w niemożliwym do przewidzenia w chwili rozpoczęcia przedsięwzięcia inwestycyjnego – budowy (...) – załamaniu się w połowie 2012 r. rynku tzw. zielonych certyfikatów, tj. świadectw pochodzenia energii ze źródeł odnawialnych, które nastąpiło z przyczyn całkowicie niezależnych od powódki a wynikających w znacznej mierze z działań prawodawcy. Strona pozwana konstruując swoją obronę w toku postępowania – nie kwestionując zasadniczej części istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych (w tym nie kwestionując zaistnienia zdarzenia jakim było załamanie się rynku zielonych certyfikatów w połowie 2012 r.) – skupiała się na dwóch kwestiach, których rozstrzygnięcie przez Sąd stanowiło też istotę niniejszej sprawy. Pierwszym przyjętym przez pozwaną sposobem obrony było zakwestionowanie, że łącząca strony umowa jest umową dzierżawy w rozumieniu art. 693 § 1 k.c. , a co za tym idzie kwestionowała możliwość zastosowania do niej art. 700 k.c. stanowiącego podstawę prawną powództwa. Drugi przyjęty przez pozwaną sposób obrony zastrzegany był w istocie na wypadek przyjęcia przez Sąd, że umowa z 11 marca 2010 r. nr (...) -401 jest umową dzierżawy w rozumieniu art. 693 § 1 k.c. i sprowadzał się do poddawania w wątpliwość prawidłowości (w rozumieniu racjonalności ekonomicznej) prowadzenia przedsiębiorstwa eksploatującego (...) , a wcześniej przygotowania tej inwestycji i jej zaplanowania pod względem rentowności. O ile w przypadku rozstrzygania co do skuteczności pierwszego z obranych przez pozwaną sposobu obrony kluczowe znaczenia miała ocena prawna dokonana przez Sąd w wyniku analizy postanowień umowy oraz ich wykładni dokonanej stosownie do art. 65 k.c. , o tyle – już po rozstrzygnięciu tej pierwszej kwestii – znaczenie miał dowód z opinii biegłego, gdyż zagadnienie to wymagało zasięgnięcia wiadomości specjalnych z zakresu ekonomii z uwzględnieniem specyfiki całej branży elektroenergetycznej w gospodarce. Rozważania Sądu – z uwagi na wskazany zakres sporu między stronami – rozpocząć należało od dokonania wykładni umowy z dnia 11 marca 2010 r. nr (...) -401, przez same strony zawierające umowę nazwaną „umową dzierżawy” i konsekwentnie używających w jej brzmieniu pojęć typowych dla regulacji umowy dzierżawy zawartej w art. 693 § 1 k.c. i nast., jak „wydzierżawiający” i „dzierżawca”. Uwzględnienia przy tym wymagało, że o ile powódka była następcą prawnym zawierającego umowę z 11 marca 2010 r. „dzierżawcy” (tj. (...) spółka z o.o. z siedzibą w S. ), o tyle to pozwana osobiście zawierała wskazaną umowę jako „wydzierżawiający”. Tym niemniej dla oceny prawnej decydujące znaczenie mają nie nazwy stron, czy nawet nie nazwa umowy, lecz zawarte w niej postanowienia, w szczególności składające się na jej e ssentialia negotii . Podobnie też wykładni umowy należy dokonywać zgodnie z art. 65 k.c. , którego § 1 stanowi, że oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje , zaś zgodnie z którego § 2 w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu . Mając to na względzie należało przystąpić do oceny czy łącząca strony umowa z dnia 11 marca 2010 r. nr (...) -401 nazwana jako „umowa dzierżawy” jest umową dzierżawy w rozumieniu art. 693 § 1 k.c. , czy też jest umową nienazwaną, do której zastosowanie w zakresie nieuregulowanym będą miały ogólne przepisy kodeksu cywilnego o zobowiązaniach oraz, ewentualnie przepisy dotyczące podobnych umów nazwanych, ale już nie przepisy szczególne, ustanawiające wyjątki właściwe tylko dla tych umów nazwanych. Uznanie, że umowa z dnia 11 marca 2010 r. jest umową dzierżawy w rozumieniu art. 693 § 1 k.c. rozstrzygało tym samym o tym, czy art. 700 k.c. , w ogóle może znaleźć zastosowanie w sprawie, gdyż zaprzeczenie takiej kwalifikacji umowy przesądzałoby o niemożliwości zastosowania art. 700 k.c. , a to prowadziłoby do oddalenia powództwa. Tym niemniej w ocenie Sądu łącząca strony umowa z dnia 11 marca 2010 r. nr (...) -401 jest umową dzierżawy w rozumieniu art. 693 § 1 k.c. , co zostanie szczegółowo uzasadnione poniżej. Zgodnie z brzmieniem art. 693 § 1 k.c. przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz . Art. 694 k.c. , który stanowi, że do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie z zachowaniem przepisów poniższych , odsyła w zakresie dotyczącym umowy dzierżawy, a nieuregulowanym przepisami działu II tytułu XVII księgi trzeciej kodeksu cywilnego . Piśmiennictwo wskazuje, że na podstawie umowy dzierżawy dzierżawca może rzecz używać i pobierać z niej pożytki w zamian za zapłatę czynszu, zaś do jej essentialia negotii należy określenie przedmiotu dzierżawy oraz ustalenie czynszu obciążającego dzierżawcę. Doktryna wskazuje jednocześnie, że umowa dzierżawy występuje najczęściej w stosunkach wiejskich, ponieważ jej przedmiotem najczęściej są grunty rolne. Wskazuje się też, że dzierżawa pełni istotną rolę w prowadzeniu działalności gospodarczej pozwalając na pozyskanie tytułu prawnego do rzeczy (nieruchomości, ruchomości albo ich części) potrzebnych, a czasem niezbędnych, do prowadzenia tej działalności. Stosunek prawny dzierżawy jest stosunkiem prawnym obligacyjnym (względnym), ale o rozszerzonej skuteczności w oparciu zwłaszcza o art. 678 w zw. z art. 694 k.c. oraz art. 16 i 17 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Dzierżawca po wydaniu rzeczy staje się jej posiadaczem zależnym [por. wyrok SN z 19.11.2003 r. w sprawie V CK 461/02, L. ], przy czym wynikająca z tego tytułu ochrona posesoryjna rozciąga się także na pobrane przez niego pożytki [por. Z. R. , w: (...) prawa cywilnego, t. III, cz. 2 – Prawo zobowiązań, W. 1976, s. 354]. Kluczowym zagadnieniem, które odróżnia umowę dzierżawy od umowy najmu uregulowanej art. 659 i nast. k.c. , jest pobieranie przez dzierżawcę pożytków (w tym także wytworzonych przez siebie) z rzeczy będącej przedmiotem umowy dzierżawy, podczas gdy najemca zawierając umowę najmu nie uzyskuje takiego uprawnienia w stosunku do jej przedmiotu. Te uprawnienia dzierżawcy są niezależne, a więc uprawnienie do używania przedmiotu dzierżawy nie ogranicza się tylko do zakresu, jaki jest niezbędny dla pobierania pożytków [por. Z. R. , w: (...) prawa cywilnego, t. III, cz. 2 – Prawo zobowiązań, W. 1976, s. 352]. Wydzierżawiający natomiast pobiera czynsz, który stanowi świadczenie dzierżawcy, a stosownie do art. 693 § 2 k.c. czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków . Na tle kwestii pobierania pożytków w doktrynie iw orzecznictwie dyskusyjna pozostaje kwestia wyboru między umową najmu a umową dzierżawy co do rzeczy, która przynosi pożytki, bowiem z jednej strony przyjmuje się, że istnieje katalog rzeczy, które mogą być jedynie przedmiotem najmu oraz rzeczy, które mogą być jedynie przedmiotem dzierżawy [por. np. orzeczenie SN z 28.05.1958 r. w sprawie III CR 263/58, OSNCK z 1959 r., Nr 4 poz. 110; orzeczenie SN z 12.05.1959 r. w sprawie I CR 771/58, OSNCK z 1960 r., Nr 4, poz. 102; orzeczenie SN z 19.01.1960 r. w sprawie III CR 915/59, OSNCK z 1961 r., Nr 1, poz. 18; P. R. , Umowy najmu i dzierżawy w kontekście pobierania pożytków , Prawo Spółek z 2000 r. Nr 7-8, s. 66-67], natomiast z drugiej strony, wskazuje się, że rzeczy przynoszące pożytki stać się mogą przedmiotem zarówno umowy najmu, jak i dzierżawy, kluczowa jest natomiast wola stron i treść umowy [por. P. R. , Umowy najmu i dzierżawy w kontekście pobierania pożytków , Prawo Spółek z 2000 r. Nr 7-8, s. 66-68; A. L. , w: System Prawa Prywatnego, t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, W. 2011, Nb 5, s. 182-183; wyrok SA w Poznaniu z 5.03.2013 r. w sprawie I ACa 83/13, L. ]. Dla rozstrzygnięcia, która umowa (najmu czy dzierżawy) jest odpowiednia w odniesieniu do rzeczy przynoszącej pożytki, znaczenie ma ustalenie, czy pobieranie pożytków stanowi podstawowy cel (sens gospodarczy) danej umowy, czy też ma jedynie znaczenie drugorzędne (tak J. L. , w: System Prawa Prywatnego, t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, W. 2011, Nb 9, 15, s. 14, 18; Z. R. , w: (...) prawa cywilnego, t. III, cz. 2 – Prawo zobowiązań, W. 1976, s. 260]. Jeśli pobieranie pożytków pozostaje na drugim planie, wówczas – zdaniem doktryny i orzecznictwa – nie ma żadnych przeszkód dla zawarcia umowy najmu rzeczy przynoszącej pożytki. W związku z tym, jeśli dla najemcy podstawowe znaczenie zachowuje pobieranie pożytków cywilnych z czynszu podnajmu, wówczas należy stwierdzić, że nawiązał z osobą oddającą mu rzecz do korzystania stosunek dzierżawy. Zbyt daleko idące jest natomiast stanowisko, zgodnie z którym czynsz z podnajmu, nie jest w ogóle pożytkiem w znaczeniu prawnym, a jedynie innym dochodem [por. P. R. , P. R. , Umowy najmu i dzierżawy w kontekście pobierania pożytków , Prawo Spółek z 2000 r. Nr 7-8, s. 69; J. G. / G. M. w: red. K. O. , Kodeks cywilny . Komentarz , Legalis 2018, art. 693 k.c. ]. Strona pozwana upatrywała w ramach sporu rozpatrywanego w niniejszej sprawie właśnie w braku możliwości pobierania pożytków z przedmiotu umowy z dnia 11 marca 2010 r. nr (...) -401 przeszkody w uznaniu jej – wbrew stale używanych w niej pojęciom – za umowę dzierżawy w rozumieniu art. 693 § 1 k.c. Pozwana opierała się przy tym na większościowym w doktrynie i w orzecznictwie poglądzie – wywodzącym się w znaczniej mierze z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 5 października 2012 r. w sprawie IV CSK 244/12 [Orzecznictwo Sądów Polskich z 2013 r., Nr 10, poz. 95], a sprowadzającym się do uznania, że nie stanowi dzierżawy umowa, na podstawie której jedna ze stron jest uprawniona do korzystania z gruntu przez postawienie farmy wiatrowej, jej eksploatacji i uzyskiwania dochodu ze sprzedaży energii elektrycznej otrzymywanej z przetworzonej energii naturalnej w zamian za periodyczne świadczenie pieniężne określane jako procent od wartości sprzedanej energii elektrycznej. Zdaniem dominującego w doktrynie i orzecznictwie poglądu jest to umowa nienazwana, do której można stosować odpowiednio przepisy o dzierżawie, a przemieszczające się masy powietrza nad gruntem, które wprawiają w ruch mechanizm turbin wiatrowych produkujący energię elektryczną, nie są częścią składową tego gruntu. W okolicznościach faktycznych sprawy, w której zapadł wskazany wyżej wyrok Sądu Najwyższego strony zawarły na okres 30 lat umowę określoną przez nie jako „umowa dzierżawy”, na mocy której strona pozwana jako wydzierżawiający, będący przy tym właścicielem nieruchomości, oddawała stronie powodowej w d

[... tekst skrócony ...]