Orzeczenie · 2014-05-12

VIII GC 197/12

Sąd
Sąd Okręgowy w Szczecinie
Miejsce
Szczecin
Data
2014-05-12
SAOSGospodarczezobowiązaniaŚredniaokręgowy
nienależne świadczeniebezpodstawne wzbogacenieumowa pośrednictwafakturanieważność umowyprzedawnieniekoszty procesupostępowanie dowodowe

Powódka (...) spółka z o.o. wniosła o zasądzenie od pozwanej E. P. kwoty 96 746 zł z odsetkami, tytułem zwrotu nienależnego świadczenia. Twierdziła, że pozwana wystawiła fakturę VAT za usługi pośrednictwa na podstawie umowy z dnia 15.10.2008 r., która miała być nieważna, ponieważ została zawarta przez osobę nieposiadającą licencji pośrednika, a także nie znaleziono jej w dokumentacji spółki. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia i argumentując, że umowa była ważna, gdyż czynności pośrednictwa wykonywał licencjonowany pośrednik. Sąd Okręgowy w Szczecinie, po analizie materiału dowodowego, uznał powództwo za zasadne. Sąd stwierdził, że pozwana nie wykazała istnienia ani wykonania umowy pośrednictwa, a przedłożona umowa nie stanowiła wystarczającego dowodu. Wątpliwości budziły również okoliczności zawarcia umowy, w tym fakt, że P. Z. (ówczesny prezes powódki) zawarł tego samego dnia umowę wyłączności z inną firmą pośredniczącą, a także powiązania pozwanej z P. Z. (wspólny adres korespondencyjny). Sąd uznał, że wypłata kwoty 96 746 zł nastąpiła bez podstawy prawnej, stanowiąc nienależne świadczenie. Zarzut przedawnienia został oddalony, ponieważ bieg terminu rozpoczął się od momentu, gdy powódka dowiedziała się o istnieniu faktury i wezwała pozwaną do zapłaty. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 96 746 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 7 kwietnia 2010 r., oddalając powództwo w pozostałej części (dotyczącej jednego dnia odsetek). Koszty procesu obciążyły pozwaną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Uzasadnienie braku zawarcia lub wykonania umowy pośrednictwa mimo istnienia formalnego dokumentu i faktury, ocena dowodów w sprawach o zwrot nienależnego świadczenia, ustalanie początku biegu terminu przedawnienia roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w tym powiązań między stronami i braku aktywności procesowej pozwanej.

Zagadnienia prawne (3)

Czy umowa pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, zawarta przez przedsiębiorcę nieposiadającego licencji zawodowej, jest ważna, jeśli czynności pośrednictwa wykonuje licencjonowany pośrednik?

Odpowiedź sądu

Tak, zgodnie z art. 179 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., przedsiębiorca mógł prowadzić działalność w zakresie pośrednictwa, jeśli czynności te wykonywał licencjonowany pośrednik.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że literalne brzmienie przepisu pozwalało na zawarcie takiej umowy, pod warunkiem wykonywania czynności przez licencjonowanego pośrednika.

Czy umowa pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, na podstawie której wystawiono fakturę VAT, została faktycznie zawarta i wykonana przez pozwaną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd uznał, że powódka nie udowodniła zawarcia ani wykonania umowy przez pozwaną.

Uzasadnienie

Pozwana nie przedstawiła wystarczających dowodów na zawarcie i wykonanie umowy, a istniejące dokumenty i zeznania świadków budziły wątpliwości co do jej istnienia i rzeczywistego wykonania. Sąd podkreślił bierną postawę procesową pozwanej w zakresie przedstawiania dowodów.

Kiedy rozpoczyna bieg termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym wierzyciel wezwał dłużnika do spełnienia świadczenia, lub od dnia, w którym mógł to zrobić najwcześniej.

Uzasadnienie

Sąd odrzucił argumentację pozwanej o liczeniu terminu od daty zapłaty lub zmiany zarządu spółki, wskazując, że termin rozpoczął bieg od momentu, gdy powódka (po zapoznaniu się z dokumentacją) wezwała pozwaną do zapłaty.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zasądzenie częściowe
Strona wygrywająca
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Strony

NazwaTypRola
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółkapowód
E. P.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do nienależnego świadczenia. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Pomocnicze

k.c. art. 120 § § 1

Kodeks cywilny

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

k.p.c. art. 3

Kodeks postępowania cywilnego

Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody.

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd może dopuścić dowód z urzędu.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

k.p.c. art. 108

Kodeks postępowania cywilnego

W każdym orzeczeniu wydanym w postępowaniu cywilnym sąd rozstrzyga o kosztach procesu, stosując odpowiednio zasady określone w art. 98-107.

u.g.n. art. 179

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami jest działalnością zawodową wykonywaną przez pośredników. Przedsiębiorcy mogą prowadzić działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, jeżeli czynności z tego zakresu będą wykonywane przez pośredników w obrocie nieruchomościami.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa pośrednictwa była nieważna lub nie została zawarta. • Pozwana nie wykazała wykonania umowy pośrednictwa. • Zapłata dokonana przez powódkę stanowiła nienależne świadczenie. • Roszczenie nie uległo przedawnieniu.

Odrzucone argumenty

Umowa pośrednictwa była ważna, ponieważ czynności wykonywał licencjonowany pośrednik. • Roszczenie uległo przedawnieniu, licząc termin od daty zapłaty lub zmiany zarządu spółki.

Godne uwagi sformułowania

Pozwana pozostała całkowicie bierna jeśli chodzi o przedstawienie okoliczności faktycznych i dowodów na fakt zawarcia i wykonania umowy. • Podpisany dokument miał na celu jedynie uwiarygodnienie wypłaty pozwanej kwoty dochodzonej pozwem, rzekomo tytułem prowizji za pośrednictwo w zbyciu nieruchomości. • Wypłata na rzecz pozwanej kwoty 96.746 zł została dokonana bez podstawy prawnej.

Skład orzekający

Agnieszka Woźniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku zawarcia lub wykonania umowy pośrednictwa mimo istnienia formalnego dokumentu i faktury, ocena dowodów w sprawach o zwrot nienależnego świadczenia, ustalanie początku biegu terminu przedawnienia roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w tym powiązań między stronami i braku aktywności procesowej pozwanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie faktycznego wykonania umowy, a nie tylko jej formalnego zawarcia i wystawienia faktury. Pokazuje też, jak bierna postawa procesowa może wpłynąć na wynik sprawy.

Faktura bez pokrycia? Sąd rozlicza umowę pośrednictwa, której nigdy nie było.

Dane finansowe

WPS: 96 746 PLN

zwrot nienależnego świadczenia: 96 746 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst