VIII Ga 173/14

Sygn. akt. VIII Ga 173/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2014r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący SSO Wojciech Wołoszyk Protokolant Karolina Glazik po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z powództwa: (...) Spółki z graniczoną odpowiedzialnością w K. przeciwko: A. W. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 30 kwietnia 2014r. sygn. akt VIII GC 1172/13 upr. 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje mu następujące brzmienie: I. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 5.394.68 zł (pięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt cztery złote 68/100) z ustawowymi odsetkami od kwot: - 64,08 zł od dnia 17 maja 2012r. do dnia zapłaty, - 2.411,38 zł od dnia 21 maja 2012r. do dnia zapłaty, - 376,07 zł od dnia 21 maja 2012r. do dnia zapłaty, - 945,86 zł od dnia 27 maja 2012r. do dnia zapłaty, - 540,93 zł od dnia 27 maja 2012r do dnia zapłaty, - 629,33 zł od dnia 10 czerwca 2012r. do dnia zapłaty, - 109,68 zł od dnia 10 czerwca 2012r. do dnia zapłaty, - 36,90 zł od dnia 10 czerwca 2012r. do dnia zapłaty, - 280,45 zł od dnia 17 czerwca 2012r. do dnia zapłaty, II. nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Bydgoszczy kwotę 129,60 zł (sto dwadzieścia dziewięć złotych 60/100) tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa, III. zasądza od pozwanej na rzecz powoda 867 zł (osiemset sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. 2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 550 zł (pięćset pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania za instancję odwoławczą. Sygn. akt VIII Ga 173/14 UZASADNIENIE Powód – (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. żądała zasądzenia od A. W. kwoty 5.394,68 zł wraz ze stosownymi odsetkami. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że sprzedał pozwanej materiały budowlane o łącznej wartości 6.234,14 zł , które w imieniu pozwanej materiały zamawiał jej pełnomocnik J. K. . Powód podał, że pozwana nie uregulowała swojego zadłużenia. Dnia 20 sierpnia 2012r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy wydał w niniejszej sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodny z żądaniem pozwu. Od tego nakazu pozwana wniosła sprzeciw, zaskarżając nakaz w całości. W uzasadnieniu pozwana stwierdziła, że nie zamawiała i nie zakupiła od powoda materiałów budowlanych i odesłała wszystkie faktury. Podała, że od 01.01.2012r. do 18.06.2012r. jej działalność gospodarcza była zawieszona, w tym okresie zostało również zawieszone udzielone J. K. pełnomocnictwo. Ponadto podała, że na rzecz powoda nie regulowała żadnych płatności Sąd Rejonowy ustalił , iż pozwana prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą (...) . W dniu 2 listopada 2002 r. pozwana udzieliła J. K. pełnomocnictwa do prowadzenia i zarządzania swoim przedsiębiorstwem oraz do występowania w jej imieniu przed wszystkimi władzami, instytucjami, osobami fizycznymi , organami administracji i przedsiębiorstwami oraz do składania wszelkich oświadczeń, wniosków, wyjaśnień i zapewnień. W dniu 27.12.2011 r. pozwana wypowiedziała pełnomocnictwo udzielone J. K. . W dniu 01.01.2012r. pozwana zawiesiła prowadzona działalność gospodarczą. Działalność podjęła ponownie w dniu 18.06.2012r. W marcu 2012 r. pozwana otrzymała od P. H. propozycję wykonania remontu polegającego na wymianie dachu i dociepleniu należącego do niego budynku. (...) budowlane potrzebne do realizacji remontu miał dostarczyć P. H. a robotami miał kierować J. K. . W okresie kwietnia i maja 2012 r. J. K. wraz z P. H. dokonywali zakupów w hurtowni powoda znajdującej się na terenie I. . Przed rozpoczęciem współpracy J. K. przedłożył pracownikom powoda pełnomocnictwo udzielone mu w 2002 r. przez pozwaną i oświadczył, że działa w jej imieniu. Pozwana nie wiedziała o dokonywanych przez J. K. zakupach i nie wyrażała na nie zgody. W związku z dokonywanymi sprzedażami materiałów budowlanych powód obciążył pozwaną następującymi fakturami VAT na łączną kwotę 6.234,14 zł. Z kwoty tej P. H. zapłacił na rzecz powoda 839,46 zł. Wszystkie wyżej wymienione faktury powód dostarczył pozwanej. Pozwana w dniu 26.06.2012r. poinformowała powoda, że nie dokonywała zakupów w hurtowni powoda i odesłała wszystkie doręczone jej faktury. Sąd Rejonowy , ustalając stan faktyczny , oparł się między innymi w całości na zeznaniach E. A. (k.191-192), Ż. S. (k.236-237), P. H. (k.192-193) i w części J. K. (k. 309-310). Sąd nie dał jedynie wiary świadkowi J. K. , iż nie dokonywał zakupów w hurtowni powódki. Przeciwko ich prawdziwości świadczył fakt, że przedłożył powodowi pełnomocnictwo udzielone mu przez pozwaną a gdyby nie miał dokonywać zakupów, to nie byłoby potrzeby przedstawiania tego dokumentu. Nadto z treści zeznań Ż. S. , E. A. i P. H. wynikało, że J. K. kupował materiały budowane w hurtowni powoda. Poza tym J. K. podpisał się pod niektórymi fakturami i dokumentami WZ wystawionymi przez powoda, co świadczy o jego zaangażowanie w dokonywanie zakupów. Sąd Rejonowy zważył, iż powód dochodził należności za materiały budowlane , które zakupił J. K. , powołując się na pełnomocnictwo udzielone mu przez pozwaną. Pozwana w treści sprzeciwu podniosła, że nie zamawiała u powoda żadnych towarów. Wobec treści sprzeciwu wniesionego przez pozwaną rolą powoda było wykazanie, że to z pozwaną zawarł umowy sprzedaży materiałów budowlanych. Powód nie przedstawił jednak żadnych dowodów, które potwierdzałyby zasadność jego powództwa. Jednocześnie pozwana wykazała, że w dniu 27.12.2011 r. wypowiedziała pełnomocnictwo J. K. a ten okoliczność tę potwierdził w swoich zeznaniach. W tej sytuacji sąd uznał, że J. K. nie był upoważniony do kupowania w imieniu pozwanej jakichkolwiek towarów. Stosownie do treści art. 103 § 1 kc jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres , ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta. W braku potwierdzenia ( § 3 art. 103 kc ) ten, kto zawarł umowę w cudzym imieniu obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę, nie wiedząc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że umowa zawarta przez fałszywego pełnomocnika jest nieważna, chyba, że osoba, w której imieniu pełnomocnik działał potwierdzi jej ważność. W niniejszej sprawie pozwana nie potwierdziła ważności umów zawartych przez powoda z J. K. . Są one zatem w myśl art. 103 § 1 k.c. nieważne. Skutkiem tego Sąd Rejonowy nie mógł zasądzić na rzecz powoda dochodzonego roszczenia i oddalił powództwo. Na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. 98 § 1 i 3 kpc i art. 99 kpc sąd nakazał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Bydgoszczy kwotę 129,60 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa, związanych ze zwrotem kosztów podróży świadków. Apelację od powyższego wyroku złożyła powódka , zarzucając w szczególności naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów , braku wszechstronnego rozpatrzenia i rozważenia materiału dowodowego a także sprzeczności ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Powódka zarzuciła też naruszenie art. 103 § 1 kc poprzez jego zastosowanie i naruszenie art. 105 kc poprzez jego niezastosowanie , wskazując iż w niniejszej sprawie pozwana wypowiedziała wcześniej udzielone pełnomocnictwo. W takiej sytuacji zastosowanie ma przepis art. 105 kc , który reguluje właśnie przypadki związane z wygaśnięciem dotychczasowego pełnomocnictwa. W związku z powyższym powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości a także zasądzenie kosztów procesu ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Pozwana w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie. Sąd Okręgowy zważył co następuje : Apelacja okazała się uzasadniona. W szczególności dotyczy to naruszenia art. 105 kc poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie przez Sąd Rejonowy , iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z zawarciem umowy poprzez osobę działającą bez umocowania. Zgodnie z tym przepisem , jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć. Jak słusznie wskazał apelujący , w sytuacji gdy pełnomocnictwo zostało przez pozwaną wcześniej udzielone J. K. a następnie wypowiedziane , niewątpliwie mamy do czynienia z sytuacją dokonania czynności w granicach pierwotnego umocowania już po jego wygaśnięciu. Jak się bowiem wskazuje w doktrynie , przepis art. 105 k.c. znajduje zastosowanie wówczas, gdy pełnomocnictwo istniało, czyli zostało udzielone i było ważne, jednakże następnie pierwotne umocowanie wygasło i w konsekwencji aktualnie pełnomocnik działa bez umocowania w tym zakresie. Przepis ten reguluje więc szczególny przypadek fałszywego pełnomocnika, który wprawdzie dokonuje czynności prawnej bez umocowania bądź z przekroczeniem zakresu umocowania, jednakże w okresie poprzedzającym dokonanie tej czynności był umocowany i czynność ta mieściła się w granicach tego umocowania. W zakresie uregulowanym w art. 105 k.c. nie stosuje się więc art. 103 k.c. , dotyczącego działania przez rzekomego pełnomocnika bez umocowania lub z przekroczeniem jego granic, jednakże bez uprzedniego istnienia umocowania, pierwotnie obejmującego dokonanie danej czynności prawnej ( por. K. Kopaczyńska-Pieczniak , komentarz do art. 105 kc , WKP 2012 ). W tej sytuacji zasadą jest ważność czynności prawnej. Ciężar udowodnienia okoliczności, że druga strona wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć o wygaśnięciu umocowania, spoczywa na osobie, która powołuje się na nieważność. Biorąc pod uwagę , iż pełnomocnictwo udzielone przez pozwaną obejmowało m. in. prowadzenie i zarządzanie przedsiębiorstwem oraz do występowania w imieniu pozwanej przed wszystkimi władzami, instytucjami, osobami fizycznymi , organami administracji i przedsiębiorstwami, nie ulega kwestii że J. K. działał w granicach pierwotnego umocowania. Zdaniem Sądu Okręgowego zaś pozwana nie udowodniła , iż powód wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć o wygaśnięciu umocowania. W szczególności nie ma tu decydującego znaczenia podnoszony przez pozwaną fakt zawieszenia przez nią działalności gospodarczej od 1 stycznia 2012 r. Należy w szczególności zwrócić uwagę na treść art. 14 a ust. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej . Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca w okresie zawieszenia działalności gospodarczej m. in. ma prawo wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów a także osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej. Tak więc zawieszenie działalności gospodarczej nie musi być równoznaczne z zaprzestaniem przez przedsiębiorcę wykonywania wszelkich czynności związanych z działalnością. Nie oznacza też automatycznego wygaśnięcia pełnomocnictw. Należy zauważyć , iż jak stwierdził to Sąd Rejonowy , zawieszenie działalności przez pozwaną nie przeszkodziło jej w przyjęciu zlecenia wykonania prac remontowych. W takiej sytuacji kiedy J. K. legitymował się stosownym pełnomocnictwem od pozwanej i składał zamówienia związane z działalnością gospodarczą faktycznie wykonywaną przez pozwaną , powód nie miał podstaw aby przypuszczać , że to pełnomocnictwo wygasło , tym bardziej że – jak ustalił Sąd Rejonowy – niektórym pracownikom powoda wiadomo było , iż J. K. jest życiowym partnerem pozwanej. Pozwana w żaden sposób nie udowodniła , iż powód z łatwością mógł się dowiedzieć o wygaśnięciu umocowania dla J. K. . Potwierdza to chociażby fakt trudności w skontaktowaniu się z pozwaną , o czym zeznała świadek E. A. ( k-192 ). Nie wiadomo zatem w jaki sposób powód w takiej sytuacji miał się dowiedzieć o wygaśnięciu pełnomocnictwa. Należy zatem przyjąć , iż czynności zdziałane przez J. K. były ważne i pozwana jest obowiązana do regulowania zobowiązań w ten sposób zaciągniętych wobec powoda. Skutkowało to koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku i zasądzeniem w całości dochodzonego przez powódkę roszczenia ( art. 386 § 1 kpc ). Stosownie do art. 98 i 99 kpc należało też zmienić zaskarżone orzeczenie w zakresie dotyczącym kosztów procesu. Pozwana przegrała proces , jest zatem zobowiązana do zwrotu kosztów procesu za I instancję poniesionych przez powódkę w postaci kosztów zastępstwa procesowego – 617 zł oraz opłaty od pozwu – 250 zł. Na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. 98 § 1 i 3 kpc i art. 99 kpc sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok także w zakresie kosztów należnych Skarbowi Państwa w ten sposób , że nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Bydgoszczy kwotę 129,60 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa, związanych ze zwrotem kosztów podróży świadków. Również na podstawie art. 98 i 99 kpc pozwaną – jako przegrywającą postępowanie odwoławcze – obciążono kosztami powoda za II instancję w łącznej wysokości 550 zł ( 250 zł tytułem opłaty od apelacji i 300 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego ).