VIII GA 16/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka dochodziła od pozwanego odszkodowania za uszkodzenie pojazdu przez koparkę należącą do pozwanego przedsiębiorcy budowlanego. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 25004,47 zł wraz z odsetkami, uznając odpowiedzialność pozwanego na zasadzie ryzyka wynikającą z prowadzenia przedsiębiorstwa (art. 435 k.c.). Sąd pierwszej instancji odrzucił argumentację pozwanego, że szkoda powstała w związku z ruchem pojazdu (art. 436 k.c.), wskazując, że koparka wykonywała prace budowlane, a nie uczestniczyła w ruchu drogowym. Interwenient uboczny, ubezpieczyciel pozwanego, wniósł apelację, kwestionując zastosowanie art. 435 k.c. i domagając się zastosowania art. 436 k.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając w całości stanowisko Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że przepisy art. 435 k.c. i art. 436 k.c. wzajemnie się wykluczają. W ocenie sądu, koparka, wykonując prace budowlane na drodze, nie uczestniczyła w ruchu drogowym w rozumieniu art. 436 k.c., a jej działanie było przejawem ruchu przedsiębiorstwa pozwanego, co uzasadnia odpowiedzialność na podstawie art. 435 k.c. Sąd uznał, że nowoczesne przedsiębiorstwo budowlane, wykorzystujące maszyny takie jak koparka, wprawdzie może być uznane za posiadacza mechanicznego środka komunikacji, jednak szkoda wyrządzona w trakcie wykonywania robót budowlanych, a nie w związku z przemieszczaniem się pojazdu, podlega reżimowi odpowiedzialności z art. 435 k.c. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa ubezpieczeniowego, wskazując, że mają one znaczenie jedynie w ewentualnym sporze między pozwanym a jego ubezpieczycielem, a nie w sporze między powodem a pozwanym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozróżnienie między odpowiedzialnością za ruch przedsiębiorstwa (art. 435 k.c.) a odpowiedzialnością za ruch pojazdu (art. 436 k.c.) w kontekście działalności budowlanej.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy maszyna budowlana wykonuje prace na drodze publicznej, a nie przemieszcza się po niej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy szkoda wyrządzona przez koparkę podczas wykonywania robót budowlanych na drodze publicznej podlega odpowiedzialności na zasadzie ryzyka prowadzącego przedsiębiorstwo (art. 435 k.c.), czy też odpowiedzialności samoistnego posiadacza pojazdu mechanicznego za szkody wyrządzone ruchem pojazdu (art. 436 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Szkoda wyrządzona przez koparkę podczas wykonywania robót budowlanych na drodze publicznej podlega odpowiedzialności na zasadzie ryzyka prowadzącego przedsiębiorstwo (art. 435 k.c.), ponieważ nie była ona związana z uczestnictwem koparki w ruchu drogowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy art. 435 k.c. i art. 436 k.c. wzajemnie się wykluczają. Koparka wykonująca prace budowlane nie uczestniczyła w ruchu drogowym w rozumieniu art. 436 k.c. Jej działanie było przejawem ruchu przedsiębiorstwa budowlanego, co uzasadnia zastosowanie art. 435 k.c. Nowoczesne przedsiębiorstwo budowlane, nawet jeśli korzysta z pojazdów mechanicznych, podlega odpowiedzialności z art. 435 k.c., gdy szkoda wynika z ogólnego ryzyka związanego z działalnością przedsiębiorstwa, a nie z samego ruchu pojazdu.
Czy koszty naprawy pojazdu obejmują podatek VAT, jeśli poszkodowany jest podatnikiem tego podatku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podatek VAT poniesiony przez poszkodowanego będącego płatnikiem tego podatku nie stanowi elementu szkody w rozumieniu art. 361 k.c., gdyż może on ten podatek odliczyć.
Uzasadnienie
Sąd oddalił roszczenie powódki ponad kwotę 25004,47 zł w zakresie podatku od towarów i usług za naprawę uszkodzonego pojazdu oraz za najem pojazdu zastępczego, wskazując, że VAT jako podatek naliczony podlega odliczeniu przez podatnika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | pozwany |
| (...) Spółki Akcyjnej | spółka | interwenient uboczny |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 435 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka prowadzącego przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody. Obejmuje szkody wyrządzone przez ruch przedsiębiorstwa, niezależnie od winy, chyba że nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej.
Pomocnicze
k.c. art. 436 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność samoistnego posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody, osoby te mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Szkoda musi być wyrządzona przez ruch mechanicznego środka komunikacji.
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody obejmuje straty, które poniósł poszkodowany, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 107
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące kosztów interwenienta ubocznego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
u.u.o. art. 34 § 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Zakres ochrony ubezpieczeniowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szkoda wynikła z ruchu przedsiębiorstwa budowlanego (art. 435 k.c.), a nie z ruchu pojazdu (art. 436 k.c.). • Koparka wykonująca prace budowlane nie uczestniczyła w ruchu drogowym. • Przepisy art. 435 k.c. i art. 436 k.c. wzajemnie się wykluczają. • Podatek VAT nie stanowi elementu szkody, jeśli poszkodowany jest jego płatnikiem.
Odrzucone argumenty
Szkoda powstała w związku z ruchem koparki jako pojazdu mechanicznego (art. 436 k.c.). • Koparka była w ruchu w rozumieniu art. 436 k.c. podczas rozładunku kruszywa. • Naruszenie przepisów prawa ubezpieczeniowego przez Sąd Rejonowy.
Godne uwagi sformułowania
Przepisy te wzajemnie się wykluczają. • Szkoda wywołująca odpowiedzialność z tytułu ryzyka na podstawie art. 436 k.c. musi być wyrządzona przez ruch mechanicznego środka komunikacji, przy czym nawet w szerszym ujęciu tego pojęcia, do uznania, że pojazd jest w ruchu konieczne jest aby uczestniczył on w ruchu drogowym. • Tam więc, gdzie nie chodzi o uruchomienie dużych mocy elementarnych, nie można mówić o szczególnym niebezpieczeństwie leżącym u podstaw wprowadzenia odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. • VAT poniesiony przez poszkodowanego będącego płatnikiem tego podatku nie stanowi elementu szkody w rozumieniu art. 361 k.c., gdyż poszkodowany będący podatnikiem tego podatku tak jak powódka może ten podatek odliczyć.
Skład orzekający
Barbara Jamiołkowska
przewodniczący
Ewa Gatz – Rubelowska
sędzia
Wojciech Wołoszyk
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozróżnienie między odpowiedzialnością za ruch przedsiębiorstwa (art. 435 k.c.) a odpowiedzialnością za ruch pojazdu (art. 436 k.c.) w kontekście działalności budowlanej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy maszyna budowlana wykonuje prace na drodze publicznej, a nie przemieszcza się po niej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między dwoma reżimami odpowiedzialności cywilnej, co jest istotne dla przedsiębiorców budowlanych i ich ubezpieczycieli. Pokazuje, jak sąd interpretuje 'ruch przedsiębiorstwa' w kontekście nowoczesnych technologii.
“Koparka na budowie uszkodziła auto. Czy to wina kierowcy, czy przedsiębiorcy? Sąd rozstrzyga kluczową różnicę w odpowiedzialności.”
Dane finansowe
WPS: 30 755,5 PLN
odszkodowanie: 25 004,47 PLN
zwrot kosztów postępowania: 1200 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.